ଉତ୍କଳ ପ୍ରଦେଶ ରେ ରହିଅଛି ଅନେକ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ। ଏହାର ମହାନ୍ ଇତିହାସ କରିଛି ଏହାକୁ ସମୃଦ୍ଧ। କେତେ ବୀର ଯୋଦ୍ଧା ମାନେ ଶତ୍ରୃର ଶୋଣିତ ରେ ଏ ଉତ୍କଳ ମାଟିକୁ କରିଛନ୍ତି ରକ୍ତ ରଞ୍ଜିତ। କେତେ ଯୋଗୀ ଋଷି ମାନଙ୍କର ପାଦ ସ୍ପର୍ଶରେ ଏ ଭୂମି ହୋଇଅଛି ପବିତ୍ରମୟ।ଏ ପ୍ରଦେଶ ର ସଂସ୍କୃତି, ପରମ୍ପରା ଓ ଐତିହ୍ୟ ଏହାକୁ କରିଛି ଗୌରବାନ୍ବିତ।

ସୁନ୍ଦର ମନ୍ଦିର ମଣ୍ଡିତ ଦେଶା,

ଚାରୁକଳାବଳି ଶୋଭିତ ବେଶା,

ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥଚୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଦେଶା

ଜନନୀ, ଜନନୀ, ଜନନୀ॥

ଉତ୍କଳ-ସୁରବର-ଦର୍ପିତ-ଗେହା,

ଅରିକୁଳ-ଶୋଣିତ-ଚର୍ଚ୍ଚିତ ଦେହା,

ବିଶ୍ୱଭୁମଣ୍ଡଳ-କୃତବରସ୍ନେହା,

ଜନନୀ, ଜନନୀ, ଜନନୀ॥

କବିକୁଳ ମୌଳି-ସୁନନ୍ଦନ-ବନ୍ଦ୍ୟା,

ଭୁବନ-ବିଘୋଷିତ-କୀର୍ତ୍ତିଅନିନ୍ଦ୍ୟା,

ଧନ୍ୟେ, ପୁଣ୍ୟେ, ଚିରଶରଣ୍ୟେ,

ଜନନୀ, ଜନନୀ, ଜନନୀ॥

କାନ୍ତକବି ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର ଙ୍କ ର ସେହି କାଳଜୟୀ ରଚନା ବନ୍ଦେ ଉତ୍କଳ ଜନନୀ ପାଠ କଲେ ଅନୁଭୁତ ହୁଏ ଏ ଉତ୍କଳ ପ୍ରଦେଶ ର ବାସ୍ତବିକତା ଏବଂ ଅଦ୍ୱିତୀୟତା। ବୁଝି ହୁଏ କେଉଁ କାରଣ ପାଇଁ ଏ ପ୍ରଦେଶ ହୋଇଛି ସ୍ବତନ୍ତ୍ର। ଏ ପ୍ରଦେଶ କେବଳ ଭାରତ ବର୍ଷରେ ନୁହେଁ ନିଜର ପାରିବାପଣିଆ ର ଝଲକ ଦେଖାଇ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ବକୁ ଚକିତ କରି ପାରିଛି।

ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଳାର ଉତ୍କଳ ପ୍ରଦେଶ,

ଝରେ ଏଠି ସଦା ବିରତ୍ୱ ପିୟୁଷ,

ସ୍ବାଭିମାନ ଦେଶ ଏକତା ପ୍ରତୀକ,

ଶାନ୍ତିପ୍ରିୟ ସିଏ କୋମଳ ମସ୍ତିଷ୍କ।

ଧର୍ମ ସଂସ୍କୃତି ରେ ଵିଶ୍ୱ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସିଏ,

ପରମ୍ପରା ଏଠି ପ୍ରମାଣ ଦର୍ଶାଏ,

ଵିଶ୍ୱପତି ଯିଏ ବିଶ୍ୱକୁ ଚଲାଏ,

ଉତ୍କଳ ରେ ରହି ଛାୟା କୁ ମେଲାଏ।

ମଧୁ ଗୋପବନ୍ଧୁ ଫକୀର ମୋହନ,

ଭକ୍ତ କାନ୍ତ କବିବର ଜନ୍ମସ୍ଥାନ,

ସାରଳା ଉପେନ୍ଦ୍ର କୃଷ୍ଣ ବରସୂତ,

ସ୍ୱଭାବ ସୁଭାଷ ଏଠାରେ ଜନ୍ମିତ।

ଇତିହାସ ଯାର ଗୌରବେ ମଣ୍ଡିତ,

ପ୍ରାଣ ଦେଇ ବୀର କରିଛି ଜୀବନ୍ତ,

ଯେଉଁଠାରେ ହୁଏ ବୀରର ପ୍ରକାଶ,

ଗୌରବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୋ ଉତ୍କଳ ପ୍ରଦେଶ।

କଳା ସ୍ଥାପତ୍ୟ ରେ ମହାନ ଉତ୍କଳ,

ଜଗନ୍ନାଥ ଧାମ ପୁଣ୍ୟ ନିଳାଚଳ,

ଉଡ୍ରଜାତି ରହୁ ସର୍ବଦା ଅମର,

ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଉ ଦୁନିଆ ଯାକର।

ଏହି ସେହି ଭୂମି ଯେଉଁଠି ଜଗତର ନାଥ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ନିଜର ଦୟା ଓ କରୁଣା ର ଛାୟା କୁ ମେଲାଇ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ବକୁ ଦେଇଛନ୍ତି ଧର୍ମ ଓ ଶାନ୍ତିର ପ୍ରେରଣା।ତାଙ୍କ ଆଶିଷ ରେ ଏ ଓଡିଆ ଜାତି ହୋଇ ପାରିଛି ଅଜ୍ରାମ୍ବର। ଏହି ସେହି ଭୂମି ଯେଉଁଠି ମଗଧ ର ରାଜା ଚଣ୍ଡାଶୋକ ରୁ ଧର୍ମାଶୋକ ହୋଇଥିଲେ ,ଏହି ସେହି ଭୂମି ଯେଉଁଠି ପାଳିତ ହେଉଥିବା ରଥଯାତ୍ରା ,ସମଗ୍ର ବିଶ୍ବରେ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ସେହି ଭୂମି ଯେଉଁଠି ମଧୂସୁଦନ ଦାସ, ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ, ଭକ୍ତକବି ମଧୁସୂଦନ ରାଓ, କବିବର ରାଧାନାଥ ରାୟ,ବ୍ୟାସକବି ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତି, ସ୍ବଭାବ କବି ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର, ମହାରାଜା କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି, ହରେକୃଷ୍ଣ ମହତାବ,ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ ଭଳି ମହାନ ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ,କବି , ସାହିତ୍ୟିକ,ସାହିତ୍ୟ ସାଧକ, ଦେଶଭକ୍ତ, ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ମାନେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରି ଏହି ପ୍ରଦେଶ କୁ ମହାନତାର ବାସ ପରିଧାନ କରାଇଛନ୍ତି।

ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା ସମ୍ବନ୍ଧରେ-

ବ୍ରାହ୍ମଣୀ କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ଜିଲ୍ଲା ନିଜର ସଂସ୍କୃତି, ସାହିତ୍ୟ, ଲୋକକଥା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାରେ ବେଶ୍ ସୁପରିଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନଦୀର ପବିତ୍ର ଜଳରେ ପବିତ୍ରଯୟ ହୋଇ ଉଠିଛି ଏ ଢେଙ୍କାନାଳ।ଆରାଧ୍ୟ ଦେବତା ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ ବଳରାମ ଙ୍କର ଆଶିଷ ରେ ଅମରତ୍ବ ଲାଭ କରିପାରିଛି ଏ ଢେଙ୍କାନାଳ। ନାନା ବିଧ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ ହେଉ ବା ଜୈବ ବିବିଧତା ହେଉ ,ନାନା କ୍ରୀଡା ରେ ପାରଙ୍ଗମ କ୍ରୀଡାବିତ୍ ମାନଙ୍କର ବାସସ୍ଥଳୀ ହେଉ, ସାହିତ୍ୟିକ, ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ହୁଅନ୍ତୁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରତିଭା ର ଗନ୍ତାଘର ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ପାରିଛି ଏ ଢେଙ୍କାନାଳ।୧୮୫୧ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଶବର ସଭ୍ୟତା ।ଏଠାରେ ରାଜୁତି କରୁଥିଲେ ଢେଙ୍କା ନାମକ ଶବରୀ ରାଜା। ତାଙ୍କର ନାମାନୁସାରେ ଏ ଜିଲ୍ଲାର ନାମ ହୋଇଥିଲା ଢେଙ୍କାନାଳ।

ଢେଙ୍କାନାଳ ରାଜପ୍ରସାଦ -

ଉତ୍କଳ ପ୍ରଦେଶ ରେ ଅତୀତ ରୁ ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ମହାରାଜା ମାନେ ନିଜ ରାଜତ୍ବ କ୍ଷମତା ପ୍ରୟୋଗ କରି ଗଢି ଯାଇଛନ୍ତି ଅନେକ ବିଶାଳକାୟ ରାଜପ୍ରସାଦ । ଯେଉଁ ପ୍ରସାଦ ମାନଙ୍କରେ ଲୁକ୍କାୟିତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଅଛି ଅନେକ ସ୍ମୃତି ,ଅନେକ ଗୁପ୍ତ ବଚନ ,ଅନେକ ରହସ୍ୟ। ସେହିପରି ଓଡ଼ିଶାର ଢେ଼ଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ଏପରି ଏକ ରାଜପ୍ରସାଦ ରହିଛି ଯାହାର ଦର୍ଶନ ମାତ୍ରକେ ଦର୍ଶକ ଟିଏ ହୋଇଯାଏ ବିସ୍ମିତ। ଭଗ୍ନ ଏହି ରାଜପ୍ରସାଦକୁ ମରାମତି କରି ଏହାକୁ ଏକ ପର୍ଯ୍ୟଟନସ୍ଥଳୀ ଭାବରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରାଯାଇଅଛି।

ଓଡ଼ିଶାର ଗୁପ୍ତ ରତ୍ନ, ବିରଳ ଇତିହାସ ଓ ବିଚିତ୍ର ଗାଥା ରେ ପରିପୂର୍ଣ ଏହି ରାଜପ୍ରସାଦ।ଯାହାର ନାମ ଢେଙ୍କାନାଳ ରାଜପ୍ରସାଦ।ଏହି ରାଜପ୍ରସାଦ ଟି ୧୮୦୦ ମସିହାରେ ମହାରାଜା ଭାଗିରଥି ବାହାଦୁର ଙ୍କ ଦ୍ବାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିଲା ।ଜଣେ ବଙ୍ଗୀୟ ସ୍ଥପତି ଙ୍କ ଦ୍ବାରା ଡିଜାଇନ୍ ହୋଇଥିବା ଏହି ପ୍ରାସାଦଟି ଦୁର୍ଗର ସ୍ଥାନରେ ଉଠାଯାଇଥିଲା ଯାହା ମରାଠାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ ଦିନର ଅବରୋଧ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧର ସାକ୍ଷୀ ରହିଥିଲା |ଏହାର ସୁନ୍ଦରତା ବେଶ୍ ଚମତ୍କାର ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ। ସ୍ମୃତି ପଟଳରେ ଏହାକୁ ସାଇତି ରଖିବା ପାଇଁଁ ଦର୍ଶକ ମନ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇଉଠେ। ଏହି ରମଣୀୟ ରାଜପ୍ରସାଦ ଅଧୁନା ଏକ ଅତିଥି ଭବନରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇଛି। ଦେଶ ବିଦେଶର ଲୋକ ଏଠାକୁ ଭ୍ରମଣ କରିବା ସହ ଏ ରାଜପ୍ରସାଦ ର ନିଖୁଣ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ,ଏହାର ଇତିହାସ କୁ ଜାଣିବାକୁ ପାଉଛନ୍ତି।ଏଠାରେ ମିଳୁଥିବା ସୁସ୍ବାଦୁ ବ୍ୟଞ୍ଜନ କୁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରି ଅତୀତ ର ରାଜାରାଜୁଡା ଅନୁଭୁତି ଅଦ୍ୟାପି କରିପାରୁଛନ୍ତି ।ଉତ୍କଳ ର ଗୌରବ ବୃଦ୍ଧି ରେ ଏହି ରାଜପ୍ରସାଦ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଅଛି।

ଏହି ରାଜପ୍ରସାଦ ଟି ୧୯୯୩ ମସିହାରୁ ଏଠାକାର ରାଜା ଅମର ଜ୍ୟୋତି ସିଂହ ଦେଓ ଙ୍କ ଦ୍ବାରା ଐତିହ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ନିବାସ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟାରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା।ଶଙ୍କର ପ୍ରତାପ୍ ମହିନ୍ଦ୍ରା ବାହାଦୁର୍ ଢେଙ୍କାନାଳ ରାଜପ୍ରସାଦ ରେ ରାଜୁତି କରୁଥିବା ରାଜବଂଶର ଶେଷ ରାଜା ତଥା ସପ୍ତଦଶ ରାଜା ଥିଲେ। ସେ ମଧ୍ୟ ସ୍ବାଧୀନ ଭାରତ ର ଢେଙ୍କାନାଳ ର ମିଶ୍ରଣ ରେ ପ୍ରଥମ ରାଜା ହୋଇଥିଲେ।

ଏହାର ଇତିହାସ ସୁଦୀର୍ଘ ସୁବିସ୍ତୃତ ଯାହାକୁ ସନ୍ଧାନ ଓ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର ବ୍ୟାପାର।ଏହା ସହ ମୋର କୈାଣସି ଅନୁଭୂତି ନଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା ଏହା ବିଷୟରେ ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥାଏ ସେତେବେଳେ ଏହାର ରମଣୀୟ ରୂପରାଜି ମୋ ଚକ୍ଷୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇଯାଏ। ମୁଁ ସ୍ବଚକ୍ଷୁ ରେ ଦେଖିପାରେ ଏହାର ବିସ୍ତୃତ ଇତିହାସ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଅଲିଭା କାଳୀ ରେ ଲେଖା ଏହାର ଅତୀତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ୍ଷ ଭାବରେ ଅନୁଭବ କରିବାର ଆଶା ଏବେ ହୃଦୟରେ ଜୀବିତ ହୋଇ ରହିଅଛି।

ପ୍ରସ୍ତୁତି - ସୌମ୍ୟ ରଂଜନ ରାୟ

ଭୁୟାଁଉଆସ, ଗୁଆମାଳ ,ଭଦ୍ରକ

Dhenkanal Palace /ଢେଙ୍କାନାଳ ରାଜପ୍ରସାଦ/Dhenkanal

Dhenkanal palace -Hidden Gem of Odisha