ସେଇ ରଜ ପର୍ବର ସକାଳ, ଆକାଶ ଯେମିତି ଧୂସର ରେଶମ ପରି ନରମ, ବାୟୁରେ ଜୁଇ ଓ ମଲ୍ଲୀର ସୁଗନ୍ଧ ଭାସୁଥିଲା। ମୁଁ, ସୁଶାନ୍ତ, ଭଉଣୀ ପଦ୍ମିନୀଙ୍କ ପାଇଁ ଆମ୍ବ ଗଛରେ ଦୋଳି ବାନ୍ଧୁଥିଲି। ହାତରେ ଦଉଡ଼ିର ଖଜୁରି, କାନ୍ଧରେ ଭାର, କିନ୍ତୁ ମନ ଥିଲା ହାଲୁକା। ହଠାତ୍ ଦ୍ୱାର ଫାଟକ ଖୋଲିବାର ଶବ୍ଦ। ମୁଁ ଫେରି ଚାହିଁଲି। ମୀରା! ତାଙ୍କ ମା' ପୋଡ଼ପିଠା ପକାଉଥିବା ବେଳେ ସେ ବାରଣ୍ଡାରେ ଠିଆ ହୋଇ ମୋ ଆଡକୁ ଚାହିଁଥିଲେ। ସେଇ ଦୃଷ୍ଟି ଯେପରି ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କିରଣ, ମୋ ହାତ ଥରିଗଲା। ଦଉଡ଼ି ଖସିପଡିଲା। ଭଉଣୀ ଠକ୍ଠକ୍ ହସିଲେ, "ଦାଦା, ହାତ କାହିଁକି ଥରୁଛି?" ମୁଁ କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିଲି ନାହିଁ। କେବଳ ମୀରାଙ୍କ ଆଡକୁ ମୁଣ୍ଡ ଟେକି ହସିଦେଲି। ସେ ମଧ୍ୟ ହସିଲେ। ସେଇ ହାସ୍ୟରେ ମୋ ଛାତି ଭିତରେ କିଛି ଗଡ଼ିଗଲା ଭଳି ଲାଗିଲା।
ସାରା ଦିନ ମୋ ମନ ଅସ୍ଥିର ରହିଲା। ଦୋଳି ଖେଳା, ପିଠା ଖାଇଲି, କିନ୍ତୁ ମୀରାଙ୍କ ସେଇ ନିରୀହ ଦୃଷ୍ଟି ମୋ ଚିନ୍ତାକୁ ଅସ୍ଥିର କରୁଥିଲା। ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳକୁ ଗାଁର ଝିଅମାନେ ପୋଖରୀକୁ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଯିବାର ରୀତି। ମୁଁ ବରଗଛ ତଳେ ଠିଆ ହୋଇ ଭଉଣୀ ପଦ୍ମିନୀଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲି। ହଠାତ୍ ଦେଖିଲି ମୀରା ତାଙ୍କ ମା' ସହ ଆସୁଛନ୍ତି। ନୂଆ ଶାଢୀ, ଅଳତା ରଙ୍ଗରେ ରଞ୍ଜିତ ପାଦ, ଓ ଭିଜା କେଶ ପିଠିରେ ଲଟକି ପଡିଥିବା କେଶର ରେଶା। ସେ ପାଣିରେ ଓହ୍ଲାଇଲେ, ପାଣି ଖେଳିଲେ, ହସିଲେ। ମୁଁ ନିଜକୁ ସମ୍ଭାଳି ପାରିଲି ନାହିଁ। ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଅଟକି ରହିଲା। ହଠାତ୍ ସେ ମୋ ଆଡକୁ ଫେରି ଚାହିଁଲେ। ମୋର ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ ହେଇଗଲା, ହୃଦୟ ଧକଧକ କରିଉଠିଲା। ଯେମିତି ସବୁକିଛି ଜାଣିପାରିଛନ୍ତି!
ପରଦିନ ସକାଳୁ ବର୍ଷା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ବରଷା ରଜର ଶୀତଳ ସ୍ପର୍ଶ। ଘରେ ଲୁଣ ସରିଯାଇଥିଲା। ମା' କହିଲେ, , ପଡୋଶୀ ଘରେ ଯାଇ ଟିକେ ଲୁଣ ମାଗି ଆଣ।" ମୋ ମନ ହଠାତ୍ ଧଡକି ପଡିଲା। ମୀରାଙ୍କ ଘରକୁ? ଛତା ଧରି ବାହାରିଲି। ପାଦ ଓଦା ମାଟିରେ ହାଉଡିଯାଉଥିଲା। ମୀରାଙ୍କ ଘର ବାରଣ୍ଡାରେ ସେ ଠିଆ ହୋଇ ବର୍ଷାକୁ ଦେଖୁଥିଲେ। ମୋତେ ଦେଖି ତାଙ୍କ ମୁଖମଣ୍ଡଳରେ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଆଲୋକ ଖେଳିଗଲା।
"ତାଙ୍କ ଦାଦା ଏତେ ବର୍ଷାରେ...?" ତାଙ୍କ କଣ୍ଠସ୍ୱର ବର୍ଷାର ଝରିବାର ଶବ୍ଦ ଭଳି ମିଠା ଲାଗିଲା।  "ଲୁଣ... ଘରେ ସରିଯାଇଛି। ଟିକେ ଦେଲେ..." ମୁଁ କହିବାକୁ ଯାଇ ଗଳା ଶୁଖିଗଲା।  ସେ ଭିତରକୁ ଯାଇ ଲୁଣ ଆଣିଲେ। ତାଙ୍କ ହାତ ମୋ ହାତ ଆଡକୁ ବଢାଇଲେ। ଲୁଣ ଦେବା ବେଳେ ଆମ ଆଙ୍ଗୁଠି ଛୁଇଁଗଲା। ଏକ ତୀବ୍ର ବିଦ୍ୟୁତ ସ୍ପର୍ଶ ଭଳି ଲାଗିଲା। ମୁଁ ଚମକି ଉଠିଲି। ତାଙ୍କ ଆଖି ମୋ ଆଖି ସହିତ ମିଳିତ ହେଲା। ସେଇ କ୍ଷଣିକ ମୌନରେ ବର୍ଷାର ଶବ୍ଦ ଯେପରି ଲୋପ ପାଇଗଲା। ତାଙ୍କ ଆଖିରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଚିନ୍ତା, ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ, ଏକ ଅପେକ୍ଷା... ମୁଁ କିଛି କହି ପାରିଲି ନାହିଁ। କେବଳ ଧନ୍ୟବାଦ ଜଣାଇ ଛତା ଖୋଲି ଫେରିଲି।
ବାଟରେ ବର୍ଷା ମୋ ଶରୀରକୁ ଭିଜାଇ ଦେଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ମନ ଭିତରେ ଜଳୁଥିବା ତାପକୁ କିଛି ଶାନ୍ତ କରିପାରିଲା ନାହିଁ। ମୀରାଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ, ସେଇ ଦୃଷ୍ଟି, ସେଇ ମୌନ... ମୋ ମନକୁ ଅସ୍ଥିର କରିଦେଇଥିଲା। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବର୍ଷା ଧୋଇଯାଇଥିବା ଗ୍ରାମର ବାଟରେ ଦେଖୁଥିଲି - ତାଙ୍କ ହସ, ତାଙ୍କ କଥା, ତାଙ୍କ ନୀରବତା। ଏଇ ରଜ ପର୍ବ ଯେ କେବଳ ମାଟି ମାଆଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ମୋ ଭଳି ଯୁବକର ମନକୁ ମଧ୍ୟ ଯେପରି ନୂଆ କରିଦେଇଥିଲା।
ସେଇ ଦିନଠାରୁ ମୀରାଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୃଷ୍ଟି ବଦଳିଗଲା। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଅଜବ ଆକର୍ଷଣ, ଏକ ମଧୁର ବେଦନା ମୋ ହୃଦୟରେ ଘର କରିନେଲା। ଯେପରି ରଜର ପ୍ରଥମ ବର୍ଷା ପଡ଼ିବା ପରେ ମାଟି ଫୁଟି ଅଙ୍କୁର ବାହାରେ, ସେହିପରି ମୋ ମନର ଉର୍ବର ଭୂମିରେ ମଧ୍ୟ ଏକ କୋମଳ ଅଙ୍କୁର ଫୁଟିଥିଲା। ଏହା ଥିଲା ପ୍ରେମର ପ୍ରଥମ କିରଣ - ତୀବ୍ର, କାତର, କିନ୍ତୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଧୁର। ରଜ ପର୍ବ ମୋ ପାଇଁ କେବଳ ପିଠାପଣାର ପର୍ବ ନ ରହି, ମୋ ଜୀବନର ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋଡ଼ ହୋଇଗଲା।
ଆଜି ବର୍ଷ ବର୍ଷ ପରେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ରଜର ବର୍ଷା ମନେ ପଡେ। ମୀରାଙ୍କ ସହିତ ସେଇ ଆଙ୍ଗୁଠି ସ୍ପର୍ଶ, ସେଇ ମୌନ ଦୃଷ୍ଟି ବିନିମୟ... ସବୁ ଯେପରି ଗତକାଲି ଭଳି ଜିବନ୍ତ। ମାଟି ମାଆ ଫଳିବା ପରେ ଫସଲ ଦେଇଥାଆନ୍ତି। ମୋ ମନର ସେଇ ଅଙ୍କୁରଟି ମଧ୍ୟ ଆଜି ଏକ ସୁଦୃଢ଼ ବୃକ୍ଷରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି। କିନ୍ତୁ ସେଇ ରଜର ପ୍ରଥମ ବର୍ଷା, ପ୍ରଥମ ସ୍ପର୍ଶ, ପ୍ରଥମ ପ୍ରେମର ମଧୁର ଯନ୍ତ୍ରଣା... ସେସବୁ ମୋ ହୃଦୟର ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଅଧିବାସୀ। ରଜ ଆସେ, ରଜ ଯାଏ; କିନ୍ତୁ ସେଇ ସ୍ମୃତି ରଜର ଓଦା ମାଟି ଭଳି ସର୍ବଦା ସଜୀବ, ସୁଗନ୍ଧିତ, ଓ ମୋ ଅନ୍ତରକୁ ଉର୍ବର କରିଥାଏ।କ୍ରମଶଃ......

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ
ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼
ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ଦ୍ଵିତୀୟ ଭାଗ

ରଜର ବର୍ଷା ଓ ପ୍ରେମର ପ୍ରଥମ କିରଣ