ଆମ ଓଡ଼ିଆ ଘରେ କୌଣସି ଶୁଭ କାମ, ଯେପରିକି ନୂଆ ଘରେ ପ୍ରବେଶ, ବିବାହ, ବ୍ୟାପାର ଆରମ୍ଭ, କିମ୍ବା ପଢ଼ା ଆରମ୍ଭ, ଏସବୁରେ ଆମେ ପ୍ରଥମେ ଯାହାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଭଗବାନ ଗଣେଶ। ତାଙ୍କର ମଧୁର ନାମ ଶ୍ରୀଗଣେଶ। ତାଙ୍କୁ ଆମେ ପ୍ରଥମ ପୂଜ୍ୟ ଦେବତା ବୋଲି ମାନିଥାଉ। କୌଣସି ପୂଜା ବା ଶୁଭକାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେବା ଆଗରୁ ଗଣେଶ ପୂଜା ହୁଏ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ‘ଆଦି ଦେବ’ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।

ସୁନ୍ଦର ରୂପ ଓ ତା’ର ଅର୍ଥ

ଶ୍ରୀଗଣେଶଙ୍କର ରୂପ ଅତି ମନୋହର ଓ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ। ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡଟି ହାତୀର ମୁଣ୍ଡ ପରି। ହାତୀ ହେଉଛି ଜ୍ଞାନ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଶକ୍ତିର ପ୍ରତୀକ। ବଡ଼ ବଡ଼ କାନରେ ସବୁକିଛି ଶୁଣିପାରନ୍ତି ଏବଂ ଛୋଟ ଆଖିରେ ସବୁକିଛି ଭଲ ଭାବରେ ଦେଖିପାରନ୍ତି। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯେ, ଆମକୁ ଜ୍ଞାନ ଅର୍ଜନ ପାଇଁ ବହୁତ ଶୁଣିବା ଏବଂ ଅଳ୍ପ କଥା କହିବା ଉଚିତ।

ତାଙ୍କ ଲମ୍ବିତ ଶୁଣ୍ଢଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏହା ଶିକ୍ଷା ଦିଏ ଛୋଟ ଛୋଟ ଜିନିଷକୁ ମଧ୍ୟ ଉଠାଇପାରେ ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛକୁ ମଧ୍ୟ ଉପଡ଼ାଇ ପାରେ। ଏହାର ମଧ୍ୟ ଏକ ଗଭୀର ଅର୍ଥ ଅଛି: ଜୀବନରେ ଆମକୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ (ଛୋଟ) କାମ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଉଚିତ ଏବଂ ବଡ଼ ବିପଦକୁ ମଧ୍ୟ ସହଜରେ ଦୂରୀକରଣ ଶିଖିବା ଉଚିତ।

ତାଙ୍କ ପେଟଟି ବଡ଼ ଓ ଗୋଲ। ଏହା ସମସ୍ତ ସୁଖ-ଦୁଃଖ, ଭଲ-ମନ୍ଦକୁ ସମାନ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବାର ଶକ୍ତି ଦର୍ଶାଏ। ଜୀବନର ସମସ୍ତ ଅନୁଭୂତିକୁ ଶାନ୍ତିରେ ସହିବା ଏବଂ ସବୁକିଛି ହଜମ କରି ନେବା ହେଉଛି ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ସୂଚନା।

ପ୍ରିୟ ଭୋଜନ ଓ ବାହନ

ଗଣେଶଙ୍କୁ ମୋଦକ ବା ଲଡ଼ୁ ଭାରି ପ୍ରିୟ। ଏହା ମିଠା ଜିନିଷର ପ୍ରତୀକ। ଜ୍ଞାନ ଓ ସଫଳତା ମଧୁର ହୁଏ, ତାହାକୁ ଅନୁଭବ କରିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କର ବାହନ ହେଉଛି ଏକ ଛୋଟ ମୂଷା। ବଡ଼ ଦେବତାଙ୍କର ବାହନ ଏକ ଛୋଟ ଜୀବ। ଏଥିରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଶିକ୍ଷା ଲୁକ୍କାୟିତ: ଗର୍ବ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମୂଷା ଚୋରି, ଲୋଭ ଓ ଅସାତ୍ତ୍ୱିକ ଇଚ୍ଛାର ପ୍ରତୀକ। ଗଣେଶଜୀ ତାକୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ରଖିଛନ୍ତି, ଅର୍ଥାତ୍ ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ଆମେ ଆମର ଖରାପ ଇଚ୍ଛାମାନଙ୍କୁ ନିଯନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବା।

କାହାଣୀ: ମା’ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ରକ୍ଷକ

ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାହାଣୀ ଅନୁସାରେ, ଭଗବାନ ଶିବ ଓ ମାଆ ପାର୍ବତୀଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ଗଣେଶ। ଥରେ ମାଆ ପାର୍ବତୀ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ଘରର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆପଣାଙ୍କ ଦେହର ମଇଳା ଦ୍ୱାରା ଏକ ପୁତଳା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ ଏବଂ କହିଥିଲେ, “ତୁମେ ମୋର ପୁଅ, ଦ୍ୱାରରେ ପହରା ଦିଅ, କାହାକୁ ଭିତରକୁ ଆସିବାକୁ ଦେବୁ ନାହିଁ।”

ସେହି ସମୟରେ ଭଗବାନ ଶିବ ଘରକୁ ଆସିଲେ। ଗଣେଶ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ନ ପାରି ଭିତରକୁ ଯିବାକୁ ବାଧା ଦେଲେ। ଏଥିରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଶିବଜୀଙ୍କ ସୈନ୍ୟମାନେ ଗଣେଶଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ହରାଇ ଦେଲେ। ଶେଷରେ ଶିବ ଆସି କ୍ରୋଧରେ ଗଣେଶଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦେଲେ।

ଯେତେବେଳେ ମାଆ ପାର୍ବତୀ ବାହାରକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖ ହେଲା ଓ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ମାଆଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଶିବ ଏକ ହାତୀର ମୁଣ୍ଡ ଆଣି ଗଣେଶଙ୍କ ଦେହରେ ଯୋଡ଼ି ଦେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଜୀବିତ କରିଦେଲେ। ମାଆ ପାର୍ବତୀ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ଶିବ ଘୋଷଣା କରିଦେଲେ ଯେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଣେଶଙ୍କୁ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ପୂଜା କରାଯିବ।

ବିବିଧ ନାମ ଓ ମହିମା

ତାଙ୍କର ଅନେକ ନାମ ଅଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାମରେ ତାଙ୍କର ଏକ ଗୁଣ ଲୁକ୍କାୟିତ ରହିଛି।

· ବିଘ୍ନେଶ୍ୱର: ଯେ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ନାଶ କରନ୍ତି।

· ବିନାୟକ: ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ନେତା।

· ଗଣପତି: ସମସ୍ତ ଗଣର (ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟ) ସ୍ୱାମୀ।

· ବୁଦ୍ଧି ଦାତା: ବୁଦ୍ଧି ଓ ଜ୍ଞାନ ଦେଉଥିବା ଦେବତା।

· ବକ୍ରତୁଣ୍ଡ: ବକ୍ର (ବଙ୍କା) ଶୁଣ୍ଢ ଯାହାଙ୍କର।

ଆମ ଜୀବନରେ ଗଣେଶଙ୍କ ସନ୍ଦେଶ

ଭଗବାନ ଗଣେଶ ଆମକୁ କେବଳ ପୂଜା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଜୀବନଯାପନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଛନ୍ତି।

(୧) ବୁଦ୍ଧିରେ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବା: ଯେକୌଣସି କାମ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଭଲ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ। ଯୁକ୍ତି ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ଆମେ ସମସ୍ୟାକୁ ଆଗରୁ ଦେଖିପାରିବା ଓ ସମାଧାନ କରିପାରିବା।

(୨) ସମସ୍ତକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା: ତାଙ୍କ ବଡ଼ ପେଟ ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ଜୀବନରେ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ଉଭୟ ଆସିବ। ଆମକୁ ଉଭୟକୁ ସମାନ ଭାବରେ ସ୍ୱୀକାର କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ଉଚିତ।

(୩) ନମ୍ରତା: ଏତେ ବଡ଼ ଦେବତା ହୋଇମଧ୍ୟ ଏକ ଛୋଟ ମୂଷା ଉପରେ ଚଢ଼ିବା ଆମକୁ ନମ୍ର ହୋଇବାକୁ ଶିଖାଏ।

ତେଣୁ, ଶ୍ରୀଗଣେଶ କେବଳ ଏକ ଦେବତା ନୁହଁନ୍ତି, ତାଙ୍କର ରୂପ ଓ କଥା ଆମର ଜୀବନକୁ ସଫଳ କରିବାର ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାର୍ଗଦର୍ଶିକା। ଯେତେବେଳେ ଆମେ କୌଣସି ନୂଆ କାମ ଆରମ୍ଭ କରୁ, ଆମେ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁ, ଆମେ ପ୍ରକୃତରେ ବୁଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି ଓ ସାହାସ ମାଗୁଥାଉ। ତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ସବୁ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରି ଆମ ଜୀବନକୁ ମଙ୍ଗଳମୟ କରିଥାଏ।

ହେ ବିଘ୍ନହରତା, ଆମ ସବୁର ଜୀବନରୁ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରି ଆମକୁ ସଫଳତା ଓ ଶାନ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ।

ଓମ୍ ଗଣେଶାୟ ନମଃ

ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ

ଗଣ ଦେବତା ଶ୍ରୀଗଣେଶ: ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ଆରମ୍ଭ

ଗଣ ଦେବତା ଶ୍ରୀଗଣେଶ: ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ଆରମ୍ଭ