*ଆଜି ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଶୁକ୍ଳ ଦଶମୀ ଗଙ୍ଗାଙ୍କର ଜନ୍ମ l ଏହା ଗଙ୍ଗା ଜୟନ୍ତୀ ନାମେ ବିଦିତ l ଏହି ଦିନଟି ଗଙ୍ଗାମାତାଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ରକରି ଗଙ୍ଗା ଦଶହରା ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଏ l ଭଗବତୀ ଗଙ୍ଗା ଆଜି ପ୍ରଥମ ଥର ଭାଗିରଥିଙ୍କ ତପସ୍ୟା ରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇ ଧରାପୃଷ୍ଠକୁ ଆଗମନ କରିଥିଲେ l ଗଙ୍ଗା ଦଶହରାରେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ପୂଜନ କଲେ ଦଶ ପ୍ରକାରର ପାପ ନାଶ ହୋଇଥାଏ* l

*ଶାରୀରିକ ପାପ ଯଥା ‌‌(୧) କିଛି ନ ଦେଇ ଅନ୍ୟର ବସ୍ତୁକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା l (୨) ଶାସ୍ତ୍ର ବର୍ଜିତ ହିଁସା କରିବା l (୩) ପରସ୍ତ୍ରୀ ଗମନ କରିବା l ବାଚିକ ପାପ ଯଥା (୪)କଟୁ କଥା କହିବା l (୫)ମିଛ କହିବା (୬) ପରେ ଅନ୍ୟର ଦୋଷ କହିବା l (୭) ନିଷ୍ପ୍ରୟୋଜନ କଥା କହିବା l ମାନସିକ ପାପ ଯଥା (୮) ଅନ୍ୟର ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ଅନ୍ୟାୟରେ ନେଇ ବିଚାର କରିବା l (୯) ମନରେ ଅନ୍ୟର ଅନିଷ୍ଟ ଚିନ୍ତା କରିବା l (୧୦) ନାସ୍ତିକ ବୁଦ୍ଧି ରଖିବା* l

*ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରାରେ ନଦୀକୁ ମା’ ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରାଯାଏ l ଜଳକୁ ପାପ ଧୌତ କରିବାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାର୍ଗ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ l ପୁରାଣରେ ଗଙ୍ଗାନଦୀକୁ ଗଙ୍ଗାମାତା ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି l ଗଙ୍ଗାମାତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ଗଙ୍ଗାନଦୀର ଦର୍ଶନ କଲେ ଏବଂ ଏହି ନଦୀର ଜଳକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ମନୁଷ୍ୟର ଜନ୍ମ ଜନ୍ମର ପାପ କ୍ଷୟ ହେବାସହ ମନୁଷ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ହୋଇଥାଏ ବୋଲି ଅନେକଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ l କଳିଯୁଗରେ ଗଙ୍ଗାକୁ ହିଁ ପ୍ରଧାନ ତୀର୍ଥ କୁହାଯାଉଛି l ଆଜିର ପବିତ୍ର ଦିବସରେ ଭଗବତୀ ଗଙ୍ଗା ସମସ୍ତ ନଦୀରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଥାନ୍ତି l ତେଣୁ ଆଜିର ଦିବସ ରେ ପ୍ରାତଃ କାଳ ରେ ନିଜର ନିତ୍ୟକର୍ମ ସମାପ୍ତ କରି ନିକଟସ୍ଥ ନଦୀ କୁ ଯାଇ ପ୍ରଥମେ ବିଧି ପୂର୍ବକ ଗଙ୍ଗା ପୂଜନ କରିବା ଉଚିତ* l

*ମାତା ଙ୍କୁ ଦୁଗ୍ଧ , ପଞ୍ଚାମୃତରେ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଶ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ଦେବା ସହ, ଚନ୍ଦନ, ଶ୍ୱେତ ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ, ଦୀପ , ଲିଆ କ୍ଷୀର ନୈବେଦ୍ୟ କରିବା ସହ ବିଧି ପୂର୍ବକ କର୍ପୁର ଆରତୀ କରିବା ଉଚିତ l ତା ପରେ କିଛି ଦକ୍ଷିଣା ନଦୀ ଗର୍ଭରେ ପକାଇ ସ୍ଵୟମ ଆନନ୍ଦ ମନ ରେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ସ୍ନାନ କଲେ ଗଙ୍ଗା ସ୍ନାନର ଫଳ ମିଳେ l ଏହିଦିନ ସମ୍ପୂର୍ଣ ହବିଷ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ* l

ll ସ୍ନାନ ମନ୍ତ୍ର ll :-

*ଗଙ୍ଗେ ଚ ଯନୁନେ ଚୈବ*

*ଗୋଦାବରୀ ସରସ୍ବତୀ* l

*ନର୍ମଦେ ସିନ୍ଧୁ କାବେରୀ*

*ଜଳେ ଅସ୍ମିନ୍ ସନ୍ନିଧିମ୍ କୁରୁ* l

*ଓଁ ଶାନ୍ତି ଓଁ ଶାନ୍ତି ଓଁ ଶାନ୍ତି* ll

🍁 ll ଗଙ୍ଗାଙ୍କର ଜନ୍ମବୃତ୍ତାନ୍ତ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ll 🍁 :-

*ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ ରାଜା ଭରତ ତାଙ୍କ ନାମାନୁସାରେ ଆମ ଦେଶର ନାମ ଭାରତ l ସେତେବେଳେ ଭାରତର ରାଜଧାନୀର ଥିଲା ଅଯୋଧ୍ୟା l ଭରତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପରାକ୍ରମୀ ଏବଂ ଧର୍ମଶୀଳ ରାଜା ଥିଲେ l କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାରାଜ ବାହୁ ଧର୍ମଭୀରୁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପରାକ୍ରମୀ ନଥିବାରୁ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ ବନଗାମୀ ହେଲେ l ତାଙ୍କର ଦୁଇରାଣୀ ଥିଲେ l ପାରିବାରିକ କଳହରୁ ଜଣେ ବିଷପାନ କରି ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କଲେ l ଅନ୍ୟଜଣକ ରାଣୀଠାରୁ ସଗର ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କଲେ l ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ l ପ୍ରଥମପତ୍ନୀ ସୁମତୀଙ୍କ ଔରସରୁ ୬୦ ହଜାର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କଲେ l ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଣୀ କେଶିନୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନ ଅସମଞ୍ଜ ବା ଅଶମଞ୍ଜସକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ବହୁତ ଦୁଷ୍ଟ ଥିଲା l ସଗର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ନିମନ୍ତେ ଷାଠିଏ ହଜାର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଅଶ୍ୱକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ l କାଳେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି, ସଗର ସ୍ୱର୍ଗର ରାଜା ହୋଇଯିବେ ସେ ଭୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର କପଟ କରି ଅଶ୍ୱକୁ ପାତଳପୁରୀ କପିଳମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେl ସଗର ପୁତ୍ରମାନେ ସାଗର ଖୋଳି ଅଶ୍ୱକୁ ଖୋଜିଖୋଜି ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ଏବଂ ମୁନିଙ୍କୁ ଚୋର ବୋଲି କହି ଅପମାନିତ କରିବାରୁ, ସେ ଅଭିଶାପ ଦେଇ ସେମାନଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ* l

*ଏମାନେ ନଫେରିବାରୁ ସଗର ଦ୍ୱିତୀୟ ପତ୍ନୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅସମଜ୍ଞ ବା ଅଶମଞ୍ଜସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅର୍ଥାତ୍‌ ନାତି ଅଂଶୁମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ପଠାଇଲେ ଏବଂସେ କପିଳଙ୍କ ଠାରୁ ଅଶ୍ୱଆଣି ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ ଓ ପ୍ରକୃତ ଘଟଣାକୁ ସଗରଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ l ତେବେ ପିତୃତ୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଜଳତର୍ପଣ କରିବାକୁ ଗଲାବେଳେ, ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷୀ ଅଂଶୁମାନଙ୍କୁ କହିଥିଲା ଯେ ଜଳ କି ତିଳତର୍ପଣ ନୁହେଁ, ସେମାନଙ୍କର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଗଙ୍ଗାଙ୍କର ପବିତ୍ର ଧାରାର ସ୍ପର୍ଶ ଦରକାର ଅଛି l ସେଥିପାଇଁ ଅଂଶୁମାନ କଠୋର ତପସ୍ୟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହା ନିରର୍ଥକ ହେଲା l ତା’ପରେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦିଲ୍ଲିପ ମଧ୍ୟ ଚେଷ୍ଟା କରି ବିଫଳ ହେଲେ l ସେ ନିଃସନ୍ତାନ ଥିଲେ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ବିଧବା ପତ୍ନୀ ଭଦ୍ରା ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ବଂଶରକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ପ୍ରେମାବଦ୍ଧ ହେବାକୁ ଐବଋଷି ପରାମର୍ଶ ହେଲେ l ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ ଏବଂ ମାଂସପିଣ୍ଡୁଳାଟିଏ ଜନ୍ମ ଦେଲେ l ପୁଣି ଋଷିଙ୍କ ପରାମର୍ଶ କ୍ରମେ ରାଣୀ ତାଙ୍କୁ ରାଜପଥରେ ଶୁଆଇ ଦେଲେ l ସେହି ସମୟରେ ଅଷ୍ଟବକ୍ର ଋଷି ଯାଉଥିବା ବେଳେ ମାଂସ ପିଣ୍ଡୁଳାଟି ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହେଲା l ସେହି ମାଂସ ପିଣ୍ଡୁଳାଟିର ଅସ୍ତିର ରୂପ ଦେଖି କାଳେ ଏହା ତାଙ୍କୁ ବିଦ୍ରୁପ କରୁଛି ବୋଲି ଭାବି ଅଭିଶାପ ହେଲେ l କହିଲେ*:

*ଉପହାସ କରୁଥିଲେ ଧ୍ୱଂସ ପାଇଯାଅ, ନୋହିଲେ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ ପାଲଟିଯାଅ l ଅଭିଶାପ ଆଶୀର୍ବାଦ ହେଲା, ସେ ହେଲେ ଭଗୀରଥ l ଭଗୀରଥ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ କାହାଣୀ ଶୁଣିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପାପଗ୍ରସ୍ତ ଦଗ୍‌ଧ ଶରୀର ଓ ଆତ୍ମାର ମୁକ୍ତି ନିମନ୍ତେ ସେ ନିର୍ଘାତମୁନି, କପିଳାସ, ପ୍ରଜାପତି, ବୈକୁଣ୍ଠପୁରୀ, ମେରୁଗିରି, ଐରାବତ, ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୀ, ଜହ୍ନିଋଷି, ଯମୁନା, ସରସ୍ୱତୀ ଏବଂ ମାଧବ ନାରାୟଣ ଇତ୍ୟାଦି ଧାମରେ ୧୨ବର୍ଷ ଲେଖାଏଁ ଧରି ୧୪୪ବର୍ଷ ତପଶ୍ମାରଣ କରିଛନ୍ତି: ଏହି ଦିବସଟି ଚୈତ୍ର ଶନିବାର କୃଷ୍ଣ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଥିଲା l ଏବେ ବି ଏହି ଦିବସଟିର ବାରୁଣୀ ସ୍ନାନ ବା ବୁଡ଼ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ ଅଛି l ତେବେ ପୂର୍ବ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଅନୁସାରେ ଭଗୀରଥ ବାଟକଢ଼ାଇ ଆଗେଆଗେ ଶଙ୍ଖ ଫୁଙ୍କି ଫୁଙ୍କି ଚାଲିଲେ l ତାଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ୟମାନେ ମିଶି ପଞ୍ଚତୀର୍ଥ ହେଲେ l ପୂର୍ବ ସର୍ତ୍ତାନୁସାରେ ସେଠାରେ ପ୍ରଥମେ ଭଗୀରଥ ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ଅଭିଶପ୍ତ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ ଲମ୍ଫପ୍ରଦାନ କଲେ l ପରେ ପରେ ଗଙ୍ଗାମାତା l କୁଳ ଉଦ୍ଧାରିଲେ ଭଗୀରଥ l ଗଙ୍ଗାଙ୍କର ସାଗର ସହିତ ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳୀ ହିଁ ଗଙ୍ଗାସାଗର l ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ଦେବୀ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଧାରା ସଗରମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲା ବୋଲି ଏହା ଏକ ପବିତ୍ର ଦିବସ l ଏହାକୁ ଏକ ପୂଣ୍ୟତିଥି ମନେକରି ଏଠାରେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ନଦନଦୀରେ ମକର ବୁଡ଼ ପକାଯାଏ lଭଗୀରଥଙ୍କ ତପସ୍ୟାରୁ ନାରାୟଣ ଦର୍ଶନ ଓ ପରେ ପଦଧୌତ l ଏହି ପଦଧୌତ ଜଳରାଶିର ଧାରା ହିଁ ଗଙ୍ଗାର ଧାରା* l

*ଗଙ୍ଗା ଭାରତର ଜୀବନ ରେଖା l ଗଙ୍ଗା ଆମ ଆସ୍ଥାରେ, ଆମ ସଂସ୍କୃତିରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ l ଗଙ୍ଗା ଆମ ସଂସ୍କୃତିର ପରିଚୟ l ପୁରାଣରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଘୋର କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ ଗଙ୍ଗା ଶୁଝିଯିବେ ଓ ବିଲୁପ୍ତିର ଦ୍ବାରଦେଶରେ ପହଞ୍ଚିଯିବେ l ଆଜି ଏହା ଆମେ ଦେଖୁ ପାରୁଛେ l ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ସ୍ଥିତି ଭଲ ନୁହେଁ, କେଉଁଠି କେଉଁଠି ଶୁଝିଗଲେଣି, ପ୍ରଦୂଷଣର ଆଘାତ ସହୁଛନ୍ତି l ଗଙ୍ଗା ଯେ ପ୍ରଦୂଷିତ ତା ନୁହେଁ l ଗଙ୍ଗାରେ ପ୍ରଦୂଷଣ ତ ବହୁତ ପରେ ଆସିଛି, କିନ୍ତୁ ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଆମ ଜୀବନରେ ଏହି ପ୍ରଦୂଷଣ ଆସିଛି l ଆମ ଜୀବନ ତ ପ୍ରଦୂଷିତ ହୋଇଛି, ତାହା ପ୍ରକାରାନ୍ତରେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ପ୍ରଦୂଷଣ କରୁଛି l ଆମେ ସ୍ଵାର୍ଥରେ, ଅହଂକାରରେ, ଲୋଭରେ ନିଜ ସଂସ୍କୃତିର ମାନ ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ଭୁଲି ଯାଇଛେ l ଆମେ ଠିକ୍ ଢଙ୍ଗରେ ବିଚାର କରିବା ଛାଡ଼ି ଦେଇଛେ l ଆମ ବିଚାରର ପ୍ରଦୂଷଣ ହିଁ ଗଙ୍ଗାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଯାଇଛି l ଯଦି ଆମ ଜୀବନ ଗାୟତ୍ରୀ ଉପରେ ଆଧାରିତ ହେବ, ତ ଗଙ୍ଗା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦୂଷଣମୁକ୍ତ ହୋଇଯିବେ ଏବଂ ତାପରେ ଆମେ ନିଜର ଦାୟିତ୍ଵ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ବୁଝିବା l ଭଗବାନଙ୍କର ଗୋଟିଏ ନାମ ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ । ନାର-ଜଳକୁ କହନ୍ତି, ଆଉ ଆୟଣ ଘରକୁ କହନ୍ତି । ଜଳ ଭଗବାନଙ୍କ ଘର । ଜଳ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ ସେଠାରେ ନାରାୟଣ ବାସ କରନ୍ତି, ଭଗବାନ ବାସ କରନ୍ତି । ଆଜି ଜଳ ଅଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛି, ସେଥ୍‌ପାଇଁ ଜୀବନ ଝାଉଁଳି ଯାଉଛି । ଆମେ ଧରିତ୍ରୀରେ ସ୍ଵର୍ଗର ଅବତରଣ ଚାହୁଁଛେ । ସ୍ୱର୍ଗର ଅର୍ଥ– ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ କଲ୍ୟାଣ । ଆଜିର ସ୍ଥିତି କ’ଣ ହୋଇଛି? ପରିବେଶ ଅସନ୍ତୁଳିତ ହେବା ଯୋଗୁଁ ପ୍ରକୃତି କୁରୂପ ହୋଇଯାଇଛି l ଯଦି ଆମେ ପ୍ରକୃତିର ପୋଷଣ କରିବା, ତାହେଲେ ଆମ ଜୀବନର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବଢିବ ଏବଂ ପ୍ରକୃତି ଯଦି ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ, ପ୍ରକୃତି ଯଦିସନ୍ତୁଳିତ ହେବ, ତ ଜୀବନ ସ୍ୱତଃ ସମୃଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ ଆମେ ସମୃଦ୍ଧ ତ ହେବାକୁ ଚାହୁଁ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତିକୁ ସନ୍ତୁଳିତ କରିବା ଚାହୁଁ ନାହୁଁ* l