ଗୋପାଳ ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରହରାଜ ହଉଛି ଓଡିଆ ସାହିତ୍ୟ ର ଏକ ଦିଗଦର୍ଶକ ସ୍ରଷ୍ଟା, ଯେତେବେଳେ ଓଡିଆ ମାଟିରେ ମିଶିବାକୁ ବସିଥିଲା ତାଙ୍କ ଆନ୍ଦୋଳନ ଆରମ୍ଭ ହେଇଥିଲା ଲେଖା ମାଧ୍ୟମ ରେ , ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭାଷକୋଷ ଲେଖି ସେ ଆମେ ଓଡିଆ କୁ ଆହୁରି ସରଳ ସୁଶୀଲ କରି ଗଢି ତୋଳି ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ର ଅନେକ ଲେଖା ଓଡିଆ ମାଟି କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ପାଇଁ ।

ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ଶରୀର ଭଜନ କବିତା ଅନ୍ୟତମ, ସେଥିରେ ଏକ ପଂକ୍ତି ଥିଲା,

“ଆରେ ବାଇମନ ଗଲା ଆସି ଦିନ

ନ ଚିହ୍ନିଲୁ ଆପଣାକୁ

ଦିନ କେତେପାଇଁ ରହିଛୁ ଏଠାଇଁ

ଦିନେ ହେବ ଛାଡ଼ିବାକୁ”

ପଙ୍କ୍ତି କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ପୂର୍ବରୁ ତା ଶବଦ ଭିତରେ ଥିବା ଗୁଢ଼ ତ୍ଵତ୍ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା , ଆରେ ବାଇମନ , ଅର୍ଥାତ୍ ଓଡିଆ ରେ ବାଇମନ ଶବ୍ଦ ହେଉଛି ଏକା ସ୍ନେହା ବୋଲା ଡାକ , ଯେମିତି ଯୋଷଦା କୃଷ୍ଣ ଭୂଳା ମନା ବୋଲି ସନେହା ଭରା ପ୍ରେମ ରେ ଡାକନ୍ତି ଆରେ ବାଇମନ , କିନ୍ତୁ ଏଠି କବି ଓଡ଼ିଆ କୁ ଭୁଲିଯାଉଥିବା ଓଡିଆ ଙ୍କୁ ବାଇମନ ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରିଛନ୍ତି।

"ଗଲା ଆସି କେତେ ଦିନ " ଏହି ଉକ୍ତି ସେହି ପ୍ରବସୀ ଓଡିଆ କୁ ଉଟବୋଧନ ଦେଇ କହିଛନ୍ତି ଆରେ ଓଡ଼ିଆ କୁ ଭୁଲିଯାଉଥିବା ଓଡିଆ ଭାଇ ମାନେ ବହୁଦିନ ହେଲାଣି ତୁମ ଓଡିଶା କୁ ଛାଡି ଗଲନି , ତୁମର କଣ ମାଟି ମା କୁ ଫେରିବାକୁ ମନ ହଉନି? ତାଙ୍କ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ କବି ଲେଖିଛନ୍ତି ଗଲା ଆସି କେତେ ଦିନ ।

"ନ ଚିହ୍ନିଲୁ ଆପଣକୁ" ଏହି ପଂକ୍ତି ରେ ଆପଣ ର ଅର୍ଥ ନିଜର, ଏଠି କବି ନିଜର ବୋଲି କହିଛନ୍ତି ଓଡ଼ିଆ ବାସୀ ମାନକୁଁ, ତାଙ୍କ ପଙ୍କ୍ତି ର ଅର୍ଥ ଆରେ ବାଇମନ ( ପ୍ରବସୀ ଓଡ଼ିଆ ) ତୁ ତୋ ନିଜର ଲୋକକୁଁ (ଓଡିଆ)ଚିହ୍ନିଲୁଣି କି ଜାଣିଲୁନି , ଯାଇଁ ପର ରାଇଜରେ ଖଟିଲୁ, ଏଠି ଭାଇ ଭାଇ ବୋଲି ଡାକିଲୁନି ତୋ ନିଜ ଲୋକ ମୁଁ ଉଠା ବାସ କଲୁନି।

ଯାଇଁ କୋଉ ପରା ରାଇଜ ରେ ଚାକର ହେଇ ସାର୍ ଆଉ ବାବୁ ଡାକିଲୁ,ତତେ କଣ ଭାଇ ଭାଇ ଡାକ ଠୁ ସେ ବାବୁ ଡାକ ଏତେ ମିଠା ଲାଗିଲା?

"ଦିନ କେତେପାଇଁ ରହିଛୁ ଏଠାଇଁ" ଏଠି ଏଠାଇଁ ର ଅର୍ଥ ପର ରାଇଜ , କେତେ ଦିନ ପାଇଁ ଏଠି ରହିବୁ , ତୋ ଜନମ ସେ ମାଟି ରେ ମରଣ ସେ ମାଟିରେ, ଏଠି କେତେ ଦିନ ପାଇଁ ରହି ଓଡ଼ିଆ ଙ୍କୁ ଭୁଲି ଯାଇଛୁ,ଏଠି ( ପର ରାଇଜ ) ତୋର କିଏ ନିଜର କାହା ପାଇଁ ଏଠି ପଡ଼ି ରହିଛୁ, ଏଠି ନିଜ ଛଡା କେହି ନିଜର ନୁହଁ, କେତେଦିନ ପାଇଁ କାଇଁ ଏଠି ପଡ଼ିକି ଖତୁଚୁ ରେ ବାଇମନ ।

" ଦିନ ହେବ ଛାଡ଼ିବାକୁ" ଏଠି ତୁ ତୋର ରକ୍ତ କୁ ପାଣି କରି ଯୋଉ ଖଟୁଚୁ ଏଠି କଣ ତୋ ବୁଢ଼ା ବୟସରେ ତତେ ରଖି ଖାଇବାକୁ ଦେବେ? ଦିନେ ନା ଦିନେ ଏଠି ଛାଡି ତତେ ପର ରାଇଜ କୁ ଛାଡି ଫେରିବାକୁ ହେବ ତୋ ମାଟି ମା ପାଖକୁ , ତୁ ଯେତେବେଳେ କିଛି ନ କରିପାରିବୁ ଅକ୍ଷମ ହେଇଯିବୁ ସେଇ ବାବୁ ବାବୁଆନି ତତେ ଚା ରୁ ମାଛି କଢ଼ିଲା ଭଳି ଫୋପଡ଼ିଦେବେ ।

ଏଠି କବି ପ୍ରବସୀ ଓଡିଆ ଙ୍କୁ ଉଦବୋଧନ ଦେଇଛନ୍ତି , ଆରେ ବାଇମନ , ଆରେ ପାଗଳ କାଇଁ ସେ ପ୍ରବସୀ ଦେଶେ ରେ ପଡ଼ି ରହିଛ, ଯାହା ପାଇଁ ତୁ ରକ୍ତ କୁ ପାଣି କରି ଖଟୁଚୁ , ତୁ ଅକ୍ଷମ ହେଇଗଲେ ସେଇ ରାଇଜ ତତେ ପଚରିବାନି, କାଇଁ ସେଠୁ ନିଜକୁ ଜଳାଜଂଳି ଦଉଚୁ , ଏଠି ନିଜ ଲୋକ ଙ୍କ ପାଖରେ ଉଠୁ ବସ ହେଲୁଣି , ଆଉ ସେଠି କଣ ସାରା ଜୀବନ ପଡ଼ି ରହି ପାରିବୁ ? ସେଥିପାଇଁ କବି ଉତବୋଧନ ଦେଇଛନ୍ତି ଫେରି ଆସେ ତୋ ମାଟି ମା ପାଖକୁ କାଇଁ ସେଠି ପଡ଼ି ରହିଛୁ , ଏଠି ତୋ ବିଲ ରେ ନିଜେ ମାଲିକ ହେଇ ଖଟିବୁ, ଏଠି ତୋର ସବୁ ଭାଇ ଭାଇ , ଏଠି ସବୁ ତୋ ନିଜ ଲୋକ ଫେରି ଆସେ ତୋ ମାଟି ମା ପାଖକୁ , ଏଠି ନିଜ ମାଲିକ ହେବୁ କାହା ଆଗରେ ହାତ ପତେଇ ତତେ ମାଗିବାକୁ ହେବନି , ଫେରି ଆସେ ତୋ ମାଟି ମା ପାଖକୁ ।

ପ୍ରବାସୀ ଓଡିଆ

ସକାଳୁ ସକାଳୁ ରିନାର ଫୋନ୍ ଆସିଗଲା, ସୁସ୍ମିତା ଆଉ ତାର ସ୍ୱାମୀ ବାହାରେ କଫି ଟେବୁଲର ଦୁଇ କଡେ ବସି ସକାଳ ଚାର ଆନନ୍ଦ ନେଉଥାନ୍ତି । ଦୂରରୁ ପାର୍କ ସାଇଡରେ ଥିବା ଗଛ ଆଢ଼ୁଆଳରେ କୋଇଲି ତାର ପଞ୍ଚମ ତାନରେ କୁହୁ କୁହୁ କରି ଗାଇ ଚାଲିଥାଏ । ସୁସ୍ମିତା କହିଲେ ଦେଖ !! ନିଶ୍ଚୟ କଣ ପାର୍ଟି କି ପୂଜା ଥିବ । ନହେଲେ ଏମିତି ସକାଳୁ ସକାଳୁ ରିନା ଫୋନ୍ କରିବନି । -- ଦେଖ, କଣ ପାଇଁ କରୁଛନ୍ତି । ଆଉ କିଛି ଦରକାର ଥାଇପାରେ । ଫୋନ୍ ରିସିଭ୍ କର! -- ଫୋନ୍ ହାତକୁ ନେଇ ସୁସ୍ମିତା କହିଲା, ହେଲୋ ! ରିନା ଗୁଡମର୍ଣ୍ଣିଂ ! ସକାଳୁ କେମିତି ମନେ ପକାଇଲୁ ?? -- ଆରେ ନାରେ । ଅଭିଜିତର ମାଆ ବାପା ଆସିଛନ୍ତି । ମୋ ପୁଅ ପାଇଁ କଣ ସତ୍ୟନାରାୟଣ ପୂଜା କରିବେ । ଆଜି ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ତୁମେ ପୁରା ପରିବାର ଆସିବ । ଆଉ ଡିନର ବି ଏଇଠି କରିବ । -- ଆଚ୍ଛା ! ମଉସା ମାଉସୀ ଆସିଛନ୍ତି ?? ତାହେଲେ ତ ନିଶ୍ଚିତ ଆସିବୁ । ଆଉ ସବୁ କାମ ବାତିଲ । ଠିକ୍ ଅଛି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଦେଖା ହେବ । ରିନା ଆଉ ସୁସ୍ମିତା ପିଲା ଦିନ ସାଙ୍ଗ । ସ୍କୁଲରେ ବର୍ଣ୍ଣବୋଧ ଏକାଠି ପଢ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଏକାଠି ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପାସ କଲେ । କଲେଜ ଜୀବନରେ କିଏ କେବେ ଅଲଗା ହେଲେ ସୁଦ୍ଧା ବିବାହ ପରେ ଦୁଇଜଣ ସୁଦୂର ପାଟନା ସହରରେ ଅବସ୍ଥାପିତ । ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଚାକିରି ଯୋଗୁଁ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ମିଳନ ପୁଣି ଅନ୍ୟ ଏକ ରାଜ୍ୟରେ ହୋଇ ଯାଇଥିଲା । ଦୁହେଁ ଅନ୍ୟ ସବୁ ପ୍ରବାସୀ ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କ ସହିତ ଅନେକ ପାର୍ଟି କରି ସମୟକୁ ଅତିବାହିତ କରନ୍ତି । କେବେ କେବେ ଫାମିଲି ସହିତ ବାହାରକୁ ବୁଲି ଯାଇ ଜୀବନକୁ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି । ମାସିକିଆ କିଟି ପାର୍ଟିରେ ଅନେକ ଥିମ୍ ରଖି, ଯେମିତି ଏକ ରଙ୍ଗର ଶାଢି ବା ସୁଟ, କେବେ ପଶ୍ଚିମ ତ କେବେ ଭାରତୀୟ ବେଶଭୂଷା କରି ଖୁବ୍ ମଜା କରନ୍ତି । ପାଟନାରେ ରହି ରିନା ହିନ୍ଦୀ ବି ଖୁବ୍ ଶିଖି ଯାଇଥିଲା । ତାକୁ କେବେ କେବେ ଲୋକ, ହିନ୍ଦୀ କହି ଆସୁନି ବୋଲି କହୁଥିଲେ, ଆଜି ସେ ହିନ୍ଦୀ ଛଡ଼ା ଓଡ଼ିଆ ଆଉ କହୁନି । ବସରେ ଚଢ଼ି ଗୋଟେ ଜାଗାରୁ ଅନ୍ୟ ଜାଗାକୁ ଯାଇ ପାରୁନଥିଲା, ଏବେ ହାଇୱେରେ ନିଜେ କାର ଚଳାଉଛି । ନିଜର ଇଚ୍ଛା ଶକ୍ତି ତାକୁ ବହୁତ୍ କିଛି ଉପଲବ୍ଧି କରାଇଛି । ତା ସହିତ ସେ ଏବେ ଭୁଲି ଯାଇଛି ଯେ ସେ କେଉଁ ଏକ ଅଜଣା ଗାଆଁର ଲାଜକୁଳୀ ଲତାଟିଏ ପରି ଥିଲା । ନିଜକୁ ପଶ୍ଚିମ ଢାଞ୍ଚାରେ ସେ ପୁରା ଢ଼ଳାଇ ସାରିଥିଲା । ତାକୁ ପଖାଳ କଥା କହିଲେ ଲାଜ ଲାଗୁଥିଲା, ମୁଢ଼ି ଚୁଡ଼ା କଣ ଜାଣି ନାହିଁ ବୋଲି କହୁଥିଲା । କେବଳ ବ୍ରେଡ, ପିଜା, ବର୍ଗର, ମାଗି, ଚାଇନିଜ୍ ଫୁଡ୍, କଣ୍ଟିନେଣ୍ଟାଲ ଫୁଡର ଚର୍ଚ୍ଚା ତା ପାଖରେ । ଲେଡିଜ୍ ପାର୍ଟିର ସବୁ ମେମ୍ବର ଜାଣିଥିଲେ, ସେ ପିମ୍ପୁଡ଼ି ପରି ରୁଖା ଉପରେ ବସି ସ୍ୱର୍ଗ ଆଉ ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଳି ଅଛି ବୋଲି ଭାବୁଛି । ହେଲେ କେହି ମୁହଁରେ କହୁ ନଥାନ୍ତି । ତାର ଫୋନ୍ ଆସିଲେ ଦାନ୍ତ ତଳେ ଆଙ୍ଗୁଳି ରଖି ହସନ୍ତି । ହେଲେ ରିନା ତା ମସ୍ତିରେ ଥାଏ । ତାର ଝିଅଟିଏ ପ୍ରଥମେ ହେଲା ବୋଲି ତାଙ୍କ ଘର ଲୋକ ବହୁତ୍ ମ୍ରିୟମାଣ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିଲେ । ରିନା କହିବା ଅନୁସାରେ ଝିଅ କୁଳ ରକ୍ଷା କରେ ନାହିଁ । ଗୋଟିଏ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଅନେକ ଉପବାସ ସେ ସ୍ୱାମୀ - ସ୍ତ୍ରୀ କରୁଥିଲେ, ସାଧୁ ଲୋକଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇ ପାଣି ପିଉଥିଲେ । ଘରେ କଦଳୀ ଗଛ ରଖି ଗୁରୁବାର ପୂଜା କରୁଥିଲେ । ଏ ସବୁ କରିବାର ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପରେ ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କୃପାରୁ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ହେଲା । ସେଥିପାଇଁ ସବୁ ଶନିବାରରେ ତେଲ ଢାଳିବା, ସୋମବାରରେ କ୍ଷୀର ଢାଳିବା, ଶହେ ଆଠ ଥର ହନୁମାନ ଚାଳିଶା ପଢ଼ିବା, ସ୍ୱାମୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ କାମ । ସ୍ୱାମୀ ଅଫିସରୁ ଆସିଲେ ପୁଅକୁ ଧରି ବସିବେ ଯେ ଶୋଇବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ । ପୁଅକୁ ତଳେ ରଖାଇ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ ସ୍ୱାମୀ ସ୍ତ୍ରୀ । ଷୋହଳ ପୂଜାର ଆଜି ସପ୍ତମ ବର୍ଷ । ପ୍ରତି ବର୍ଷ ତାର ଶାଶୁ ଶଶୁର ଆସନ୍ତି ସୁଦୂର ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଟିକେ ନାତି ନାତୁଣୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ । ସେମାନେ ଗାଆଁରେ ଚାଷବାସ କରନ୍ତି । ପୁଅ ଯାହା ପଇସା ପଠାଇଦିଏ ସେଥିରେ ଚଳି ଯାଆନ୍ତି । ଏଠାରେ ରହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ଥିଲେ ବି ରହି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ । ଭାଷା ଅଲଗା । ଲୋକ ଅଲଗା । କେମିତି ଚଳିବେ !! ସେଥିପାଇଁ ୧୦/୧୫ ଦିନ ରହି ପଳାନ୍ତି । ସନ୍ଧ୍ୟା ହେଲା । ସମସ୍ତେ ଆସିଲେ ପୂଜାରେ ସାମିଲ୍ ହେବା ପାଇଁ । ସୁସ୍ମିତା, ତା ସ୍ୱାମୀ ଆଉ ପୁଅ ସହିତ ଆସିଥିଲା । ଅନେକ ଓଡ଼ିଆ, ଅଣ -ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ଗହଣରେ ସତ୍ୟନାରାୟଣ ପୂଜା ଚାଲିଲା । ରିନା ଆଉ ଅଭିଜିତ ବେକରେ ଦୁଇଟି ଫୁଲ ହାର ପକାଇ ବ୍ରାହ୍ମଣର ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଏମିତି ମଜି ରହିଥାନ୍ତି, ଲାଗୁଥାଏ ତାଙ୍କ ଠାରୁ ବଡ଼ ଭକ୍ତ ଆଉ କେହି ନାହାନ୍ତି । ପୁଅ ଛୋଟ ମାଳଟିଏ ବେକରେ ପକାଇ ବସି ଥାଏ ମାଆ ବାପାଙ୍କ ଡରରେ । ହେଲେ ତାର ମନ ଥାଏ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ପାଖରେ । ମଝିରେ ମଝିରେ କହୁ ଥାଏ,

-- ପାପା ମେଁ ଯା ଉଁ??

-- ନା ବେଟା ଅଭି ନହିଁ । ଥୋଡା ରୁକୋ ।

ଏମିତି ପୁରା ପୂଜାଟା ସରିଗଲା । ସୁସ୍ମିତାର ପିଲା ସମସ୍ତ ଗୁରୁଜନମାନଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡିଆ ମାରି ସାରି ଅଭିଜିତର ମାଆ ବାପା ପାଖକୁ ଗଲେ ।

-- ମାଉସୀ ମଉସା ପ୍ରଣାମ !

--ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୁଅ !

-- ଆପଣ କେମିତି ଅଛନ୍ତି ମାଉସୀ,

ସୁସ୍ମିତା କହିଲା

-- ଭଲ ଅଛୁ ଝିଅ ।

-- କେବେ ଓଡ଼ିଶାରୁ ଆସିଲେ? କେତେ ଦିନ ରହିବେ ?? ଆମ ଘର ଆଡେ ଆସିବେ ।

-- ନା ମାଆ, ବେଶୀ ଦିନ କଣ ଆମେ ରହି ପାରିବୁ । ଘରେ କାମ ଅଛି । ଏ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଆମେ ଦେଖିବାକୁ ପଳାଇ ଆସୁ । ପୁଅକୁ ତ ଛୁଟି ମିଳୁନି । ତାର ପିଲାମାନେ ଗାଆଁରେ ମାଟି ଘରେ ଚଳିବେନି । ସେଥିପାଇଁ ଆମେ ଆସି ଯାଉଛୁ । ପୁଅ କହିଛି, ଏ ବର୍ଷ ଦି ବଖରା ଘର କଲେ, ସେ ପିଲା ଛୁଆଙ୍କୁ ନେଇ ଆସିବ । ତା ପିଲାମାନେ ଭଲରେ ଚଳି ଗଲେଣି । ଗାଆଁ ମାଟି କାଦୁଅରେ କଣ ସେମାନେ ଚଳି ପାରିବେ, କହିଲୁ ଝିଅ ।

-- ନା ଦାଦି ମାଆ, ଆମ ଘର ବି ମାଟି ଥିଲା । ଦାଦୁ ଏବେ ଗୋଟେ ରୁମ୍ ପକ୍କା କରିଛନ୍ତି । ହେଲେ ଆମକୁ ଭଲ ଲାଗେ ଗାଆଁ । ସେଠାରେ ପୋଖରୀ ଅଛି । ବତକ ଅଛନ୍ତି । ନଦୀ ଅଛି । ବହୁତ୍ ଭଲ ପାଇବା ବାଲା ଲୋକ ବି ଅଛନ୍ତି । ସୁସ୍ମିତାର ପୁଅ ମୁନା କହୁଥିଲା ।

ତା କଥା ଶୁଣି ମାଉସୀ କହିଲେ,

- ସୁସ୍ମିତା! ତୋ ପୁଅ ଓଡ଼ିଆ କହି ପାରୁଛି ?? କେମିତି ଶିଖିଲା?? କିଏ ଶିଖେଇଛି?? କୋଉଠୁ ଶିଖିଲା? କୋଉ ମାଷ୍ଟର ଶିଖାଇଛି କହିଲୁ ! ଆମ ପିଲା ତ କହି ପାରୁନାହାନ୍ତି କି ବୁଝି ପାରୁନାହାନ୍ତି । ଆମେ ନାତି ନାତୁଣୀ ସୁଖ କଣ ଜାଣି ପରିଲୁନି । ସେ ଆମ କଥା ବୁଝି ପାରୁନାହାନ୍ତି କି ଆମେ ତାଙ୍କ କଥା । ସବୁ ବେଳେ ଭାଇ ବୋହୂ ଦେଢ଼ଶୁର ପରି ଆମଠାରୁ ଅଲଗା ରହୁଛନ୍ତି । ଦି ପଦ କଥା ଆମେ ହୋଇନୁ ତାଙ୍କ ସହିତ । ରିନାକୁ କହିବି ମୋ ନାତି ନାତୁଣୀଙ୍କୁ ଶିଖାଇବ । ସେମାନେ କହି ଜାଣି ନାହାନ୍ତି । ବାହାରେ ଜନ୍ମ ହେଲେ । ରିନା ଆଉ ଅଭି କହୁଛନ୍ତି, "ସେ ଜନ୍ମରୁ କହିଲେନି । ଆମେ କଣ କରିବୁ" । ସେ ତ ଓଡ଼ିଆ କହିଲେ ବୁଝି ପାରୁ ନାହାଁନ୍ତି । ତୁ ଟିକେ କହୁନୁ ରିନା କୁ, ସେ ମୋ ନାତି ନାତୁଣୀଙ୍କୁ ସେ ମାଷ୍ଟର ପାଖକୁ ପଠାଉ ।

ସୁସ୍ମିତା କଣ ଆଉ କହିବ । ସେ ଅଭିଜିତ ଆଉ ରିନାଙ୍କର ଆଡମ୍ବର କଥା ଜାଣିଛନ୍ତି । ଲୋକଙ୍କୁ ନିଜର ଆଧୁନିକତାପଣିଆ ଦେଖାଇ ସେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି । ସେ କଣ ଜାଣିବେ ମାଆ ବାପାଙ୍କ ମୂଲ୍ୟ ?? ଯୋଉ ରିନା ଆଉ ତା ବାପା, ଅଭିଜିତ ଏନ୍.ଆଇ.ଟି. ପାଇବା ପରଠାରୁ ତାକୁ ବାହା ହେବା ପାଇଁ ଚକ୍ରାନ୍ତ ଚଳାଇ ଥିଲେ, ସେ କଥା କେବଳ ସୁସ୍ମିତାର ପରିବାର ଜାଣନ୍ତି । କୁହା ବୋଲା କରି ବାହାଘର କରାଇନେଲେ । ତାପରେ ନିଜ ରୂପରେ ଆବିର୍ଭାବ ହୋଇଗଲେ । ନିଜେ ଦୁଇ ଅକ୍ଷର ଇଂଲିଶ ଲେଖି ପାରୁ ନଥିଲା । ହିନ୍ଦି ତ ଦୂର କଥା । ଆଜି ସେ ଅଂଗ୍ରେଜ୍ ହୋଇ ଯାଇଛି ମାତ୍ର ଏ ପାଟନା ଯାଏ ଆସିକି । ଲଣ୍ଡନ ଯାଇଥିଲେ ସେ ଆଉ କଣ ନ ହୋଇ ଥାନ୍ତା । ପିଲାମାନଙ୍କୁ ମାଆ ଯାହା କହେ ସେ ଶିଖନ୍ତି । ତେଣୁ ତାକୁ ମାତୃଭାଷା କୁହାଯାଏ । ନିଜର ହୀନ ଭାବନାକୁ ସେ ପିଲାଙ୍କ ଉପରେ ଲଦି ଦେଇ ନିଜକୁ ଆଧୁନିକା ବୋଲି ଭାବୁଛି । ନିଜ ପିଲା ଛଡ଼ା କେହି ତାର ନିଜର ନାହାନ୍ତି । ସ୍ୱାମୀ ଏଟିଏମ୍ ମେସିନ । ସେଥିପାଇଁ ଆଜି ଚାକିରି କରି ବିବାହ କରିବା ପରେ ଅଭିଜିତ କେବଳ ନିଜର ହୋଇ ଗଲା, ତାର ବୃଦ୍ଧା ମାଆ ଆଉ ବାପା ସବୁ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ । ଅଭିଜିତର ଘର ବି ରିନା ଆଉ ତା ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଖତ ଗଦା । ଘରେ କଦଳୀ ଗଛ ପୂଜା କରୁଛି । ଲଙ୍କା ଜଳାଇ ପିଲାଙ୍କ ନଜର ଉତାରୁଛି । ହାତରେ କଳା ସୂତା ବାନ୍ଧି ବୁଲୁଛି । ଆଉ ଅନ୍ୟକୁ ମିଥ୍ୟା ଆଡମ୍ବର ଦେଖାଇ ନିଜକୁ ବହୁତ୍ ବଡ଼ ଆଧୁନିକା ମହିଳା ବୋଲି ସାବ୍ୟସ୍ତ କରୁଛି । କଣ ଆଉ ଏପରି ସ୍ତ୍ରଲୋକମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଅଧିକ ଆଶା କରା ଯିବ । ସେପଟ ଘରୁ ଶୁଣା ଯାଉଥିଲା,

--ମାମା, ୟେ ଦାଦା ଦାଦି କବ ଯାୟେଙ୍ଗେ । କିତନେ ଗନ୍ଦେ ହୈ ।

-- ବେଟା ୟେ ଲୋଗ ଜମିନ୍ ମେଁ କାମ କର ରହେ ହୈ । ଇସିଲିଏ, କୁଛ ଦିନୋ କି ବାତ୍ ହୈ । ଚୁପ୍ ହୋ ଯାଓ । ଅଭିଜିତ ଯେମିତି ମୂର୍ଖ ଅଶିକ୍ଷିତ ପରି ଖାଲି ତାମସା ଦେଖୁଥିଲା । ଯେମିତି ତାର ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ପିଲା ଛଡ଼ା ଏ ଦୁନିଆରେ କେହି ନାହାନ୍ତି ।

-- କହୁଥିଲା, ଆରେ ଡିନର କରି ଶୋଇବା ନା । ଚାଲ! ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକାଠି କରିଦିଅ । ମାଆ ବାପା ଆଉ କେତେ ଦିନ ବଞ୍ଚିବେ, ଟିକେ ଚଳାଇ ନେଲେ ଗଲା । ଯେମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଅଭିଜିତ ବି ମାଆ ବାପାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁର ଅପେକ୍ଷାରେ ଅଛି । କିଛି ଦିନ ପରେ ସେ ବି ମୁକ୍ତ ହୋଇଯିବ ସେଇ ମୂର୍ଖ ଅଶିକ୍ଷିତ ବାପା ମାଆଙ୍କ ଠାରୁ । ସୁସ୍ମିତା ତାର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଚାହିଁ ଟିକେ ମୃଦୁ ହସିଦେଇ କହିଲା, ଖାଇଦିଅ! ସେ ଭାବୁଥିଲା କିପରି ଲୋକ ଏମାନେ ସତରେ । ନିଜ ମାଆ ଆଉ ମାତୃଭାଷlର ଅପମାନ କରୁଛନ୍ତି ! ବୃଥା ଅଭିମାନରୁ କଣ ମିଳେ କେଜାଣି । ନିଜକୁ ଓଡ଼ିଆ ବୋଲି ପରିଚୟ ନ ଦେଇ ନିଜକୁ ମାତୃହରା ଭଳି ରଖିଥିବା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତି ତାର ଦୟା ଆସୁଥିଲା । ଆଉ ଅନ୍ୟ ମାନେ ତ ଏମିତି ରିନାର ଢୋଙ୍ଗି ସ୍ଵଭାବକୁ ସର୍ବଦା ଅଟ୍ଟହାସ୍ୟ କରି ମଜା ନିଅନ୍ତି, ସୁସ୍ମିତା ବି ରିନାର ନିର୍ବୋଧତାକୁ ଦେଖି ନ ହସି ରହି ପାରିଲାନି । ସତରେ ଲୋକେ କିପରି ବୃଥା ଗର୍ବ କରନ୍ତି ଆଉ ଜାଣି ପରାନ୍ତିନି ଯେ ତାଙ୍କ ନିର୍ବୋଧତା ଯୋଗୁଁ ପିଲାଙ୍କର ବୌଦ୍ଧିକ ବିକାଶରେ କିପରି ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେଉଛି ।

ମାତୃ ଭୂମି ମାତୃ ଭାଷାରେ ମମତା ଯା ହୃଦେ ଜନମି ନାହିଁ,

ତାକୁ ଯଦି ଜ୍ଞାନୀ ଗଣରେ ଗଣିବା ଅଜ୍ଞାନ ରହିବେ କାହିଁ ||

....