ଆମ ଓଡ଼ିଶା ର ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଭାରତୀୟ ପ୍ରାଚୀନ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଓଡ଼ିଶା ର ପାରମ୍ପରିକ କଳା ସଂସ୍କୃତି ଐତିହ୍ୟ ର ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଓ ବିଶେଷତା ଅଟେ। ଓଡ଼ିଶା ମାଟିର ଗର୍ବ ଓ ଗୌରବର ଅନ୍ୟନ୍ୟା ଓ ଅଦ୍ଵୈତ ପରିଚୟ ଅଟେ। ଭାରତର ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟର ଲୋକକଳା ଭିନ୍ନତା ଅନୁସାରେ ବିଶ୍ଵରେ ଆମ ରାଜ୍ୟ ର ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି।

ଜଣେ ସାଫଲ୍ୟ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ଶିଳ୍ପୀ ଓ ଗୁରୁ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଓଡ଼ିଶୀର ପୁନରୁତ୍ଥାନ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରାଇବାରେ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ରହିଥିଲା । ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ ପୁରସ୍କାର ପାଇବାରେ ସେ ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ । ସେ ପ୍ରାୟ ୨୦୦ ଏକକ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଓ୫୦ଟି ନୃତ୍ୟ ନାଟିକା ସଂଯୋଜନ କରିଛନ୍ତି।

ସେ ୮ ଜାନୁଆରୀ୧୯୨୬ ମସିହାରେ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଶିଳ୍ପୀ ଗ୍ରାମ ରଘୂରାଜପୁର ଠାରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଏକ ଶିଳ୍ପ ପରିବାର ପିତା ଚିନ୍ତାମଣି ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ଔରସରୁ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା ଜଣେ ମର୍ଦ୍ଦଳ ବାଦକ ଥିଲେ। ଯାତ୍ରା ଓ ସଂକୀର୍ତ୍ତନ ତାଙ୍କ ଗ୍ରାମରେ ସବୁବେଳେ ପରିବେଷଣ ର ପ୍ରଭାବ ବାଳକ କେଳୁଚରଣ ଙ୍କ ଉପରେ ପଡିଥିଲା। ଗ୍ରାମରେ ଥିବା ବଳଭଦ୍ର ସାହୁଙ୍କ ଆଖଡ଼ା ସ୍ଥଳକୁ ବରାବର ସବୁବେଳେ ଯାଉଥିଲେ ଓ ଶିଖା ଯାଉଥିବା ଗୋଟିପୁଅ ନାଚ ପ୍ରତି ପ୍ରବଳ ଆକର୍ଷଣ ହେଉଥିଲେ ‌। ଗୋଟିପୁଅ ନାଚ ଠାରୁ ଦୁରେଇ ରଖିବା ପାଇଁ ପୁରୀର ମୋହନ ସୁନ୍ଦର ଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ ଙ୍କ "କୁଞ୍ଜ ବିହାରୀ ରାସଲୀଳା " ଦଳରେ ଛାଡିଥିଲେ। ନୃତ୍ୟ ସଂଙ୍ଗୀତ ଅଭିନୟ ସହିତ ମଞ୍ଚ ସଜ୍ଜା,ମେକ ଅପ୍, ନୃତ୍ୟ ସଂଯୋଜନା ଆଦି ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ, ବନମାଳୀ, ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣ ଓ

ଜୟଦେବ ଆଦିଙ୍କ ରଚନା ରୁ

#ବାଲ୍ୟଲୀଳା

#ମାନଭଞ୍ଜନ

#ରାଧାପ୍ରେମାମୃତ

#ବିଦଗ୍ଧ ମାଧବ

ଆଦି ବିଷୟ ନୃତ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ପରିବେଷଣ କରିଥିଲେ। ଗୁରୁ ଅଗାଧି ମହାରଣା ଙ୍କ ଠାରୁ ମୃଦଙ୍ଗ ଓ କ୍ଷେତ୍ର ମୋହନ କର ଙ୍କ ଠାରୁ ତବଲା ବଜାଇ ଶିଖିଥିଲେ।

ପିତାଙ୍କ ଦେହର ପରେ ସେ କଟକ ଯାଇ କବିଚନ୍ଦ୍ର କାଳୀଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଓଡ଼ିଶା

ଥିଏଟରର ଯୋଗଦେଲେ। ସେ ମଞ୍ଚ ସଜ୍ଜା ଓ ମର୍ଦ୍ଦଳ ବାଦନ କରି ୭ଟଙ୍କା ଦରମା ପାଉଥିଲେ। ହରିହର ରାଓଙ୍କ ଠାରୁ ତବଲା ସଂପୁର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଶିଖିଥିଲେ। "ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ବି" ଦଳରେ ଯୋଗ ଦେଇ ପଙ୍କଜ ଚରଣ ଦାସଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରତିଭା ର ପରିପ୍ରକାଶ ଘଟିଥିଲା। ପଙ୍କଜ ଚରଣ ଙ୍କ ସଂଯୋଜନା ରେ

ନୃତ୍ୟ ବାଟିକା "ଦେବୀ ଭସ୍ମାସୁର" ରେ ସେ "ନଟରାଜ" ଓ "ମୋହିନୀ"ଭୂମିକାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀପ୍ରିୟା ଅଭିନୟ କରି ଲୋକ ଲୋଚନକୁ ଆସି ଜୋଡି ପ୍ରାୟ ସବୁ ପରିବେଷଣ ରେ ଏକାଠି ନୃତ୍ୟାଭିନୟ କରି ପରିଶେଷରେ ପରସ୍ପର ବିବାହ ବନ୍ଧନରେ ବାନ୍ଧି ହେଲେ।

ଗୁରୁ ର୍ଦୂଲଭ ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂ ଓ ଗୁରୁ ଦୟାଳୁ ଶରଣ ଙ୍କ ଠାରୁ ଅଭିନୟ ନୃତ୍ୟ ଓ ବ୍ୟାକରଣରେ ଅତ୍ୟାଧିକ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ କରିଥିଲେ। ନିଜକୁ ନର୍ତ୍ତକ,ବାଦକ ଓ ନୃତ୍ୟ ସଂଯୋଜକ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।ପୁରୀ ଠାରେ ରହି ମାହାରୀ ଓ ଗୋଟିପୁଅ ବିଷୟରେ ଗବେଷଣା କରି ସବୁକୁ ଆୟତ୍ତ କରି ନିଜସ୍ବ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଭାଷାରେ "ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ "ମାହାରୀ ର ଭାବ ଓ ଅଙ୍ଗାଙ୍ଗୀ କୁ ନିଜର କରିଛି । କଟକର ଆକାଶବାଣୀ ଓ କଳା ବିକାଶ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଯୋଗ ଦେଇ ନିଜ ନୃତ୍ୟକୁ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରି ବହୁତ ସଂଖ୍ୟାରେ ଛାତ୍ରୀ ଏକତ୍ରିତ କରିପାରିଥିଲେ।

#ସଂଯୁକ୍ତା ପାଣିଗ୍ରାହୀ

#ମିନତି ମିଶ୍ର

#ପ୍ରିୟମ୍ବଦା ମହାନ୍ତି

#ହେଜମାଦି

ଏହି ମାନେ ତାଙ୍କ ଛାତ୍ରୀ ଗୋଷ୍ଠୀର ସଦସ୍ୟ।

#ପଞ୍ଚ ପୁଷ୍ପା

#କୃଷ୍ଣ ଗାଥା

#ଗୀତଗୋବିନ୍ଦ

#ଉର୍ବଶୀ

#କୃଷ୍ଣ ଲୀଳା

#ସାକ୍ଷୀଗୋପାଳ

#କୋଣାର୍କ ଆଦି ନୃତ୍ୟ ସଂଯୋଜନା।

ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ଦିର ଗୁଡ଼ିକରେ ଖୋଦେଇ ହୋଇଥିବା ନର୍ତ୍ତକ ଓ ନର୍ତ୍ତକୀ ଙ୍କ ମୁଦ୍ରା ଉପରେ ଗବେଷଣା କରି ନୃତ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଆୟତ୍ତ ଦ୍ବାରା ନିଜସ୍ବ ଶୈଳୀ ସମୃଦ୍ଧ କରି ଭାରତ ଓ ଭାରତ ବାହାରେ ତଥା ଅନ୍ୟ ବିଦେଶ ସ୍ଥାନଗୁଡିକରେ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରି ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲାଭ କରି ଉଦୟମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶେଷ ହୋଇ ପାରିଥିଲେ। ଜାପାନ, ଋଷିଆ ଫ୍ରାନ୍ସ, ଜର୍ମାନୀ, ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟ ଓ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ଏକ ମହାନ୍ ଆଦର୍ଶର ଅଧିକାରୀ ହୋଇଥିଲେ।

ସେ ୭ ଅପ୍ରେଲ ୨୦୦୪ ରେ ଇହଲୀଳା ସମ୍ବରଣ କରିଥିଲେ।

ସେ ବହୁତ ଗୁଡ଼ିଏ ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନରେ ଭୂଷିତ ହୋଇଥିଲେ।

# କବିସମ୍ରାଟ ଉପେନ୍ଦ୍ରଭଞ୍ଜ ସମ୍ମାନ

#ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର

#ପଦ୍ମଶ୍ରୀ

#ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ

#ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ

#ଶଙ୍କର ଦେବ ସମ୍ମାନ( ଆସାମ ରାଜ୍ୟ ସରକାର)

#କାଳିଦାସ ସମ୍ମାନ

#ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ଫିଲୌଶଫି

#ଡକ୍ତରେଟ(ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ଗନ୍ଧର୍ବ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ )

+++++++++++++++++++++++++++

ମଧୁସ୍ମିତା ସାହୁ

ବ୍ରହ୍ମା ନଗର ପ୍ରଥମ ଗଳି

ବ୍ରହ୍ମପୁର

ଜିଲ୍ଲା-ଗଞ୍ଜାମ

ଓଡ଼ିଶା

ମୋ---୯୩୪୮୨୮୫୪୧୬

ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ଅବଦାନ

ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ଶିଳ୍ପୀ ର ନିର୍ମାତା