ଆମ ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତିରେ "ଗୁରୁ" ଶବ୍ଦଟି ଏକ ଛୋଟ ଶବ୍ଦ, କିନ୍ତୁ ଏହାର ଅର୍ଥ ଅପାର। ଗୁରୁ କେବଳ କଳା, ବିଜ୍ଞାନ, କିମ୍ବା ଗଣିତ ପଢ଼ାନ୍ତି ନାହିଁ। ଗୁରୁ ହେଉଛନ୍ତି ଜୀବନକୁ ବୁଝିବାର, ଚଳାଇବାର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ। ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଲୁଚିରହିଛି ଜ୍ଞାନ, ଆଦର୍ଶ, ସଂସ୍କାର ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ଭବିଷ୍ୟତର ସ୍ୱପ୍ନ। ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୀବନରେ ଜଣେ ନା ଜଣେ ଏଭଳି ଶିକ୍ଷକ ଅଛନ୍ତି, ଯାଙ୍କର ଶିକ୍ଷା କିମ୍ବା ପ୍ରେରଣା ଆମ ଜୀବନକୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି।

ମୋର ଜୀବନରେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଜଣେ ଗୁରୁ ଅଛନ୍ତି। ସେ ଥିଲେ ମୋର ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟର ଇତିହାସ ଶିକ୍ଷକ ରାମ ମିଶ୍ର। କିନ୍ତୁ, ସେ ମୋତେ ଇତିହାସର ତାରିଖ ମନେ ରଖିବା କିମ୍ବା ରାଜା-ମହାରାଜାଙ୍କ ନାମ ଶିଖେଇବା ଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ଶିଖାଇଥିଲେ। ସେ ମୋତେ ଶିଖାଇଥିଲେ କାହାଣୀକୁ ବୁଝିବା, ଘଟଣାରୁ ଶିଖିବା ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନକୁ ଭଲ ଭାବରେ ଗଢ଼ିବା।

ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟ ନଥିଲା, ଥିଲା ଏକ ପାଠ

ମନେ ଅଛି, ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଦ୍ୟାଳୟ ପରିସର ଝାଡ଼ୁ ଦେଉଥିବାର ଦେଖି ମୁଁ ମୋ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଉପହାସ କରିଥିଲି। ଆମର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ସେହି ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଆଖି ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲା। ପରଦିନ ଇତିହାସ କ୍ଲାସରେ ସେ ଆମକୁ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଜୀବନୀ ପଢ଼ାଇଲେ ନାହିଁ। ବରଂ ସେ ଆମକୁ କହିଲେ, "ଆଜିର ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି, ଯାହା କରିବେ, ତାହା କର। କିନ୍ତୁ ଆସନ୍ତା କାଲି ତୁମେ ଯେକୌଣସି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ, ଯିଏ ତୁମଠାରୁ ବୟସରେ ବଡ଼ ଏବଂ ତୁମଠାରୁ ଗରିବ, ତାଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ନମସ୍କାର କରିବେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଧନ୍ୟବାଦ ଦେବେ।"

ଏହା ଶୁଣି ଆମ ସଭିଏଁ ଚକିତ ହୋଇଗଲୁ। ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ହୋଇପାରେ କି? ପରଦିନ, ମୁଁ ସେହି ବୃଦ୍ଧ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲି ଏବଂ ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ କରି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲି ଏବଂ ମୋର ଅସଭ୍ୟ ଆଚରଣ ପାଇଁ କ୍ଷମା ମାଗିଲି। ମୋର ଆଚରଣରେ ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଏତେ ଆହ୍ଲାଦିତ ହେଲେ ଯେ, ତାଙ୍କ ଆଖି ଆନନ୍ଦର ଲୁହରେ ଭିଜିଗଲା। ସେ ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ଆଦରରେ ହାତ ବୁଲାଇଲେ।

ସେଦିନ ମୁଁ ଏକ ବଡ଼ ପାଠ ଶିଖିଲି। ସେହି ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଧନ୍ୟବାଦ, ସେ ମୋତେ ମାନବିକତା, ସମ୍ମାନ ଏବଂ ସହାନୁଭୂତି ର ଯେଉଁ ପାଠ ଶିଖାଇଥିଲେ, ତାହା କୌଣସି ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକରେ ନଥିଲା। ସେ ଥିଲେ ଜ୍ଞାନର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ଭଣ୍ଡାର।

ଗୁରୁ: ଏକ ପ୍ରଦୀପ, ଯାହା ଅନ୍ୟ ପ୍ରଦୀପ କୁ ଜଳାଏ

ଏହି ଘଟଣା ମଧ୍ୟରୁ ମୁଁ ଗୁରୁ ଓ ଶିଷ୍ୟ ପରମ୍ପରାର ଅର୍ଥକୁ ବୁଝି ପାରିଲି। ଏହା କେବଳ ପଢ଼ା ଶିଖାଇବା ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରଦୀପ ରୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ପ୍ରଦୀପ କୁ ଆଲୋକ ଦେବାର ଏକ ଅନନ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟା। ଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ଆଲୋକ, ଯାହା ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରେ। ଗୁରୁଙ୍କ କାମ ହେଉଛି ଏହି ଆଲୋକକୁ ଶିଷ୍ୟର ମନ ଓ ହୃଦୟରେ ଜଳାଇ ଦେବା।

ଜଣେ ଭଲ ଶିକ୍ଷକ:

· ଆଦର୍ଶ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି: ସେମାନେ କେବଳ କହନ୍ତି ନାହିଁ, ବରଂ କରି ଦେଖାନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ଆଚରଣ, ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ଚରିତ୍ର ହିଁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ।

· ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତି: ସେମାନେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଭିତରେ ଥିବା ଛୋଟ ଛୋଟ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ଚିହ୍ନିଥାନ୍ତି ଏବଂ ତାହାକୁ ଏକ ବଡ଼ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଆଡ଼କୁ ଘେନି ଯାଆନ୍ତି। ସେମାନେ ବିଶ୍ୱାସ ଦିଅନ୍ତି ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତେ ସନ୍ଦେହ କରନ୍ତି।

· ଚରିତ୍ର ଗଠନ କରନ୍ତି: ଜ୍ଞାନ ଦେବା ଠାରୁ ଗୁରୁଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ କାମ ହେଉଛି ଭଲ ମନୁଷ୍ୟ ଗଠନ କରିବା। ସତ୍ୟ କହିବା, ପରିଶ୍ରମ କରିବା, ବଡ଼ ଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଏବଂ ଛୋଟ କୁ ସ୍ନେହ କରିବା ଭଳି ଗୁଣ ଗୁଡ଼ିକ ସେମାନେ ଶିଖାନ୍ତି।

ଶିଷ୍ୟର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ: ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସେବା

ଏହି ପରମ୍ପରାରେ କେବଳ ଗୁରୁଙ୍କର ଦାୟିତ୍ୱ ନୁହେଁ, ଶିଷ୍ୟର ମଧ୍ୟ କିଛି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅଛି। ଶିଷ୍ୟ ହେଉଛି ଏକ ଅଣଖୋଳା ମାଟି ପାତ୍ର, ଯାହା ଗୁରୁଙ୍କ ଜ୍ଞାନର ଅମୃତ ରେ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇଥାଏ। ଶିଷ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି:

· ଶ୍ରଦ୍ଧା: ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆସ୍ଥା ଓ ବିଶ୍ୱାସ ରଖିବା।

· ଅନୁଶାସନ: ଗୁରୁଙ୍କ ଉପଦେଶ କୁ ମନ ଦେଇ ଶୁଣିବା ଏବଂ ତାହା ଅନୁସାରେ ଚଳିବା।

· ସେବା: ଯେକୌଣସି ଉପାୟରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସେବା କରିବାର ଚେଷ୍ଟା କରିବା।

ଯେତେବେଳେ ଗୁରୁ ଓ ଶିଷ୍ୟ ମିଳିତ ଭାବରେ ଏହି ପରମ୍ପରାକୁ ବଜାୟ ରଖନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନ ଆଲୋକ ସାରା ସମାଜରେ ବିସ୍ତାର ହୋଇଥାଏ।

ଶେଷରେ: ଏକ କୃତଜ୍ଞତା

ଆଜି ମୁଁ ଯାହା ଅଛି, ତାହା ମୋ ଜୀବନରେ ଆସିଥିବା ସେହି ସମସ୍ତ ଗୁରୁଜନଙ୍କ ଦାନ। ସେମାନେ ମୋ ଜୀବନର ଅଂଧକାରକୁ ଦୂର କରି ଆଲୋକର ପଥ ଦେଖାଇଛନ୍ତି। ଗୁରୁ ଓ ଶିଷ୍ୟ ପରମ୍ପରା ହେଉଛି ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନ। ଏହାକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା, ବଜାୟ ରଖିବା ଏବଂ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।

ତେଣୁ, ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ଆମ ଜୀବନରେ ଥିବା ସେହି ସମସ୍ତ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ଆମକୁ କିଛି ନା କିଛି ଶିଖାଇଛନ୍ତି, ମନେ କରି ତାଙ୍କୁ ମନର ଗଭୀରତାକୁ ଧନ୍ୟବାଦ ଜଣାଇବା। କାରଣ, ଗୁରୁ ହିଁ ସମାଜର ପ୍ରକୃତ ନିର୍ମାତା।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ଗୁରୁ ଓ ଶିଷ୍ୟ ପରମ୍ପରା: ଜୀବନର ପାଠ ଶିଖେଇଥିବା ମୋର ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର

ଗୁରୁ ଓ ଶିଷ୍ୟ ପରମ୍ପରା: ଜୀବନର ପାଠ ଶିଖେଇଥିବା ମୋର ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର