ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ କୋଟି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେଶ୍ୱର ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି କମଳାବିଳାସ ରତ୍ନସିଂହାସନସ୍ଥ ହଳଧରାନୁଜ ନିତ୍ୟ ଶ୍ରୀ ବୈକୁଣ୍ଠବାସୀ ଦେବାଧିଦେବରାଜ ଠାକୁର ମଣିମା ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପ୍ରତିନିତ୍ୟ ଲୀଳାସ୍ଥଳୀ ପୁଣ୍ୟତ୍ୟୋୟା ଉତ୍କଳ ଭୂମି । ତତ୍କାଳୀନ ସମୟରେ ରାଜ୍ୟ ରାଜଧାନୀ ବିରଜା କ୍ଷେତ୍ର “ଯାଜନଗ୍ର” (ଆଧୁନିକ ଯାଜପୁର)।

ସେହି ନଗରରେ ରହନ୍ତି ଗୋଟେ ଗରିବ ପରିବାର । ଗୃହକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ନାମ ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତି । ନିଜେ ସିନା ଗୃହକର୍ତ୍ତା ହେଲେ ଉତ୍କଳର ହର୍ତ୍ତା ଧର୍ତ୍ତା ଦଇବବିଧାତା ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଅଦୃଶ୍ୟ ଚରଣରେ ଚିତ୍ତ ସଦା ଆଲୋଡିତ । ପରିବାରରେ ତାଙ୍କ ସହ ରହନ୍ତି ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଗୋଟିଏ ମାତ୍ର ପୁଅ । ଦିନ ଦି’ ଓଳିକୁ ମିଳେ ମାତ୍ର ଦି ମୁଠା ଭାତ । ଭାଗବତରେ ସୁଦାମା ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବନ୍ଧୁପଣ ଦେଖି ଜଗବନ୍ଧୁଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବନ୍ଧୁଭାବ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଛି ।

କୁଆଡେ କହନ୍ତି ଭକ୍ତି କାଳେ ନଅ ପ୍ରକାର । ୟାକୁ ନବଧା ଭକ୍ତି ମଧ୍ୟ କୁହନ୍ତି । ଶ୍ରବଣ , କୀର୍ତ୍ତନ , ସ୍ମରଣ , ପୂଜନ , ବନ୍ଦନ , ପାଦ ସେବନ , ଦାସ୍ୟ , ସାଖ୍ୟ ଓ ଆତ୍ମ ନିବେଦନ । ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ମନର ଭାବ ‘ସାଖ୍ୟ’ ଭକ୍ତିର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।

ହଠାତ ଦିନେ ନିସ୍ତବ୍ଦ ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳଟାରେ ତାଙ୍କର ମର୍ମ ନୟନରେ ନୀଳଚକ୍ରରେ ଲହରାୟିତ ବାନା କଥା ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲା । ଏତିକି ବେଳେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ତାଙ୍କୁ ରାତ୍ରିଭୋଜନ କୁ ଡାକିଲେ । ଖାଉ ଖାଉ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ କହିଲେ ,“ଆମେ କାଲି ସକାଳୁ ପୂରୀ ଯିବା , ତମେ ଶୀଘ୍ର ଶୋଇ ଜଲଦି ଉଠି ପଡିବ ।

ସିନ୍ଦୁରା ଫାଟିଲା । ଅରୁଣାଚଳର ଶିଖରକୁ ଲୋହିତ ବର୍ଣ୍ଣ କରି ଉଦୟ ହୁଅନ୍ତି ସାହସ୍ରାଂଶୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା । ତେଣେ ରାତି ଘଡିଏ ଥାଇ ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତି ସପରିବାର ବଡଦେଉଳ ଅଭିମୁଖେ । ବଡଦାଣ୍ଡରେ ଆସି ପହଞ୍ଚୁ ପହଞ୍ଚୁ ଦି’ ଦିନ ବିତିଲାଣି । ଗୋଡ଼ , ହାତ , ମୁହଁ ଧୋଇ ଟିକିଏ ବସି ଥକା ମାରି ସିଙ୍ଘୀଦୁଆରରେ ମୁଣ୍ଡିଆଟେ ମାରି ଚଢ଼ନ୍ତି ବାଇଶି ପାହାଚରେ । ମନ ପଡ଼ିଯାଏ ଯେ କାହିଁ କେତେ ପୂର୍ବପୁରୁଷ ଏଇ ପାହାଚରେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯାଇଥିବେ । ହଠାତ ଜଣେ ପଣ୍ଡା ଚିତ୍କାର କରି ଉଠନ୍ତି - “ହାଁ! ହାଁ! ହାଁ! ଏ ମଣି ଅଟକା ତାକୁ ମ! , ଆହେ ଭିକାରିଟା ଦେଉଳ ଭିତରକୁ ପଶି ଯାଉଛି ପରା!” ।

ଚିତ୍କାର ଶୁଣି କିଛି ସେବାୟତ ମଧ୍ୟ ଆସି ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତିଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ । “ପଣ୍ଡିତେ! ମୁଁ ଭିକାରୀ ସତ କିନ୍ତୁ ବହୁ ବାଟରୁ ମୋ ଜଗାକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛି , ଥରୁଟେ ଦେଖାକରି ଚାଲିଯିବି ଆଜ୍ଞା ।”

ଉପସ୍ଥିତ ଜଣେ ସେବାୟତ କହିଲେ କି – “ତୋ ଜାତିଗୋତ୍ର ଠିକ୍ ଠିକଣା ନାହିଁ , କହିଲା କ’ଣ ନା ଦର୍ଶନ କରିବି! ଯା’ ମ ଏଠୁ! ।”

ଧକ୍କା ମାରି ବାହାର କରିଦେଲେ ଦରିଦ୍ର ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତିଙ୍କୁ । ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ କହିଲେ - “ଚାଲ ଏଥର ଘରକୁ । ବନ୍ଧୁ ବନ୍ଧୁ ବୋଲି ଖାଲି ଜପି ହେଉଛ ହେଲେ ତୁମ ବନ୍ଧୁ ତୁମକୁ ତ ତାଙ୍କ ପାହାଚରୁ ହି ତଡି ଦେଲେ! ଚାଲ ।”

ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତି କହିଲେ କି – “ନା! ଯଦି କାଳିଆ ମତେ ଏମିତି ତଡି ଦେବ ତାହା ଲେ ମୁଁ ଯିବି କୁଆଡେ? ଏଇଠି ବସିବି , ତାକୁ ପଚାରିବି ମୁଁ ଯଦି ନୀଚ ଜାତି ତେବେ ସେ ମୋ ସହ ବନ୍ଧୁତା କ’ଣ ପାଇଁ କଲା? ଏଇ କ’ଣ ତା’ ବନ୍ଧୁ ପ୍ରେମ? ମୁଁ ଏଇ ପେଜନଳା ପାଖରେ ବସିଲି । ଯିବିନି କୁଆଡ଼େ!

ସ୍ୱାମୀ ସ୍ତ୍ରୀ ପିଲା ସହ ବସିଲେ ପେଜନଳା ନିକଟରେ , ଯେଉଁଠି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ରୋଷଘରୁ ଅନ୍ନ ରନ୍ଧନ ପରେ ପେଜ ବାହାରି ଯାଏ । ରାତିଅଧରେ ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ପୁଅକୁ ବହୁତ ଭୋକ ଲାଗିଲା ଓ ସେ କାନ୍ଦିଲା । ଏତେ ବେଳକୁ ଭାବଗ୍ରାହୀ ପହୁଡ଼ ଗଲେଣି । ଚାରିଦୁଆର ପଡି ଗଲାଣି । ସେବାୟତ ମାନେ ଘରକୁ ବାହାରି ଗଲେଣି । ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତି ବୋହି ଯାଉଥିବା ପେଜରୁ କିଛି ପୁଅକୁ ଆଉ ପତ୍ନୀକୁ ଦିଅନ୍ତେ , ଜଣେ କେହି ଦକ୍ଷିଣଦ୍ୱାର ଗୁମୁଟ ଆଡୁ ଡାକିଲା ,“ହୋ ବନ୍ଧୁ! ରୁହ ।

କିଏ ସେ ବୋଲି ପଛକୁ ବୁଲି ଚାହିଁବାରୁ ଗୋଟେ ବଳିଷ୍ଠ ଯୁବକ ସେବାୟତ ବଡ ଆଖିଚମକା ଥାଳିଟିଏ ଧରି ତାଙ୍କ ପଛରେ ଠିଆ ହୋଇଛି । ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁ ଦେଖୁ କହିଲା – “ଛି! ଛି! ଏ ଅପରିଷ୍କାର ପେଜକୁ କିଏ କ’ଣ ପିଏ!” ।

ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତି କହିଲେ କି – “ତୁମେ ଆପଣେ କିଏ? ତୁମେ ମୋ ନାଁ କେମିତି ଜାଣିଲ?

ପିଲାଟି କହିଲା – “ହେଇ ନିଅ , ଥାଳିଟା ନିଅ । ତମ ସାଙ୍ଗ ଆସି ମତେ କହିଲା ତମେ ସେଇ ନାଳ ପାଖରେ ବସିଛ । ତମକୁ ଏଇ ଖାଇବା ଦେଇ ଆସିବାକୁ ।”

ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତି ପଚାରିଲେ କି – “କହିପାରିବେ କି କିଏ ସେ? ମୋର ତ ପୁରୀ ରେ ଏମିତି କେହି ସାଙ୍ଗ ନାହାନ୍ତି!”

ସେ ପିଲାଟି ହସିଲା ଓ କହିଲା ତୁମେ ଆଗ ଖାଇ ଦିଅ , ତା’ ପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାର ।

ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତିଙ୍କୁ ବହୁତ ଭୋକ ଲାଗୁଥିଲା , ସ୍ଵାମୀ ସ୍ତ୍ରୀ ପୁଅ ବଡ ଶାନ୍ତିରେ ପେଟ ପୁରାଇ ଖାଇଲେ । ଖାଇବା ଶେଷ ହେଲା ବେଳକୁ ସେ ପିଲା ନଥିଲା ।

ଏପଟେ ସେ ଯୋଉ ଥାଳିରେ ଖାଇବା ଆଣିଥିଲା ସେଇ ଥାଳିରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ନୀଳଚକ୍ରର ଚିତ୍ର ଅଙ୍କା ହୋଇଥିଲା , ଆଉ ସାଙ୍ଗ ଦେଇଛି କଥା ବି ସେ ବୁଝିଲେ ।

ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ କହିଲେ କି “ଦେଖ! ତମେ ଜାଣିଛ ମୋର କେହି ସାଙ୍ଗ ନାହାନ୍ତି ପୁରୀରେ । ତା’ ମାନେ! କ’ଣ ସେ ପିଲା ମୋ ଜଗା ଥିଲା?” ଏହା କହି କାନ୍ଦି ପକେଇଲେ ସ୍ୱାମୀ ସ୍ତ୍ରୀ ।

ଏମିତି କଥା ହେଉହେଉ ସକାଳ ହେଇ ଯାଇଥାଏ , ଏପଟେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବାଡ଼ର ସୁନାଥାଳି ଗାରଦ ଘରୁ ଗାୟବ ବୋଲି ହାଲ୍ଲା ପଡିଯାଇଛି । କିଏ ଗୋଟେ ରାଜା ଗଜପତିଙ୍କ ପାଖରେ ଖବର ଦେଇଦେଲା କି ସେ ଯୋଉ ପେଜନଳା ପାଖରେ ଭିକାରି ବସିଛି ତା’ ପାଖରେ ସେ ଥାଳି ଅଛି ।

ରାଜା ସଙ୍ଗେସଙ୍ଗେ ସୈନ୍ୟ ପଠାଇ ଧରି ଆଣିଲେ ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତିଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କ ପିଲାକୁ , ସୈନ୍ୟ ଟଣାଓଟରା କରି ଆଣିବାର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସେବାୟତ କହୁଥାନ୍ତି କି ଦେଖ – ଏଟା ସତରେ ଚୋର ଟ ହୋ , ଶେଷରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବି ଛାଡ଼ୁନି! ପାପୀ , ଏମିତି ଚୋରି କରୁଛି ବୋଲି ଭିକାରି ଆଉ ନୀଚ ଜାତି ରେ ଜନ୍ମ ହେଇଛି । ଛି! ଛି! ଛି! ।

ବହୁତ ବାଧିଲା ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତିଙ୍କୁ , କାନ୍ଦ କାନ୍ଦ ଆଖିରେ ଚିଲ୍ଲେଇ କହିଲେ ମୋ ଘରେ ସବୁ ପଛେ ଉପାସରେ ମରିଯିବେ ହେଲେ ଚୋରି କରିବେନି ।

ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତି କହିଲେ , “ମୋତେ ଏଇ ଥାଳି କାଲି ଗୋଟେ ପିଲା ଦେଲା , ଆଉ ସେ ମୋତେ କହିଲା ମୋ ସାଙ୍ଗ ଦେଇଛି , ନ ବୁଝିପାରିକି ମୁଁ ଖାଇବାକୁ ମନାକଲି ହେଲେ ସେ କହିଲା ତମେ ନଖାଇଲେ ସେ ବି ଖାଇବନାହିଁ , ମୁଁ ଖାଇଲି ହେଲେ ସେ ପିଲା କୁଆଡେ ଚାଲିଗଲା! ମୁଁ ଖାଉଖାଉ....

ଛାମୁ , ମୁଁ ଚୋର ନୁହେଁ , ମତେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତୁ , ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ରାଣ ମୁଁ ସୁନାଥାଳି ଚୋରି କରିନି ।”

ରାଜା କ୍ରୋଧଭର ହୋଇ କହିଲେ ,“ତୋର ସାହାସ କେମିତି ହେଲା ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ରାଣ ନେଇ ମିଛ କହିବାକୁ! ସିପାହି ୟା’କୁ ନେଇ କାଳକୋଠିରେ ପକେଇ ଦିଅ ।”

ସିପାହି ମାନେ ରାଜଆଜ୍ଞା ମୁତାବକ ତା’ ପିଲାକୁ ଘୋଷାରି ଘୋଷାରି ନେଇଗଲେ , ତା’ ସ୍ତ୍ରୀର ଲୁଗା ଚିରି ଟଣାଓଟରା କରୁଥିଲେ ।

ଏସବୁ ଦେଖି ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତି ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗି ପଡିଲେ । କାରାଗାରରେ ଥାଇ ମନେ ମନେ କହିଲେ – “ପ୍ରଥମେ ଖାଇବାକୁ ଦେଲୁ ଆଉ ଏବେ ମାଡ ମାରିଲୁ , ମୋ ପୁଅ ମୋ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଏମିତିକା ବ୍ୟବହାର କଲୁ! ଜଗାରେ , କ’ଣ ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତି ପ୍ରତି ଏଇ ତୋ ବନ୍ଧୁପଣିଆ?”

ତୋ ସହ ବନ୍ଧୁ ବାନ୍ଧିଲି ବୋଲି କଣ ମତେ ତୁ ଏମିତି କହିବୁ , ମୁଁ କ’ଣ ଚୋର? ମୁଁ ତୋ ସୁନାଥାଳି ଚୋରି କରିଛି ନାଇଁ , ହଉ ହେଲା କାଳିଆ , ମତେ ଦଣ୍ଡ ଦେ ମୋର ଛୋଟ ଛୁଆ ଆଉ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ମାରନା , ସେମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ତ ମୁଁ ଡାକିକି ଆଣିଥିଲି ତୋ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ!”

ଏମିତି କହୁଥାନ୍ତି ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତି , ଏପଟେ ଭକ୍ତର ଦୁଃଖ ଦେଖି ଥରି ଉଠିଲା ରତ୍ନସିଂହାସନ । ସିଂହାସନରୁ ଓହ୍ଲାଇ ଆସିଲେ କୋଟି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡନାୟକ ।

ନିଜ ସାଙ୍ଗକୁ ମାଡ ନିନ୍ଦାଗାଳି ଦିଆ ଯାଉଥିବ , କୋଉ ବନ୍ଧୁର ହୃଦୟ ସମ୍ଭାଳିବ । ସେ ତ ସାକ୍ଷାତ୍ ଜଗବନ୍ଧୁ , ସେ ଭଲା କେମିତି ଶାନ୍ତିରେ ରହିବେ!

ସେ ବି ଖାଇବା ଛାଡିଦେଲେ , ପୂଜାପଣ୍ଡା ସାମନ୍ତ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଧୂପ ବା ଦ୍ବିପ୍ରହର ଧୂପରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବାଡ଼ର ମହାପ୍ରସାଦ ସମର୍ପଣ ନିମନ୍ତେ ହାତ ପାପୁଲିରେ ଥିବା ପାଣିରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଶ୍ରୀମୁଖ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି ଓ ତାହା ଜଗନ୍ନାଥ ଗ୍ରହଣ କଲେ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ , କିନ୍ତୁ ସେଦିନ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶ୍ରୀମୁଖ ଜମା ଦର୍ଶନ ହେଲେନି । ପୂଜାପଣ୍ଡା ବହୁତ ଥର ଚେଷ୍ଟାକରି ଆଖି ବନ୍ଦକରି ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ବି ଦର୍ଶନ ଦେଲେନି , ସେ କହି ଉଠିଲେ ,“ଏ କଣ ପ୍ରଭୁ , କଣ ପାଇଁ ତୁମେ ଦର୍ଶନ ଦେଉନ , ଆମେ କିଛି ଭୁଲ କରିଛୁ କି ମଣିମା । କାନ୍ଦି ପକେଇ ସେ ଗଜପତିଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ , ସେତେବେଳକୁ ଦ୍ବିପ୍ରହର ବିତିବାକୁ ହେଲାଣି ଜଗା ଉପାସରେ , ମହାସ୍ନାନ ବି କଲେନି । ଆଖିଆ ଅପିଆ ମହାବାହୁ ବସିଛନ୍ତି । ସତେ ଯେମିତି ଅନଶନରେ (ଅସନ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଭୋଜନ , ଏଣୁ ଅନଶନ ଯେ ଅଭୁକ୍ତ ବା ଭୋକିଲା) ।

ଗଜପତି ଯେମିତି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପହଁଚିଲେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଦେହରେ ସେମିତି ସେଇ ପୂର୍ବ ଉଲାଗି କପଡା , ପାଖରେ ଭୋଗଥାଳି , ତୁଳସୀ ଚନ୍ଦନ ସବୁ ଥୁଆହୋଇଛି , ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ପୂଜାପଣ୍ଡା କହିଲେ ,“ମହାରାଜ! ଦେଖନ୍ତୁ ସକାଳୁ ମହାବାହୁ କିଛି ସ୍ପର୍ଶ କରିନାହାନ୍ତି , ସବୁ ଜିନିଷ ସେମିତି ଥୁଆ ହୋଇଛି , ଆଜି ସେ ମତେ ବି ଦର୍ଶନ ଦେଇ ନାହଁନ୍ତି ।”

ଗଜପତି କହିଲେ ,“ତୁମେ ସବୁ ବାହାରକୁ ଯାଇ ବାହାରପଟୁ କଳାହାଟ ଦ୍ୱାର କବାଟ କିଳ । ମୁଁ ଯେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନକହିଚି ଖୋଲିବନି ।” ସେବାୟତ ମାନେ ସେଇଆ କଲେ । ଗଜପତି କହିଲେ ,“ହଉ କାଳିଆ ତୁ ଖାଇବୁନୁ ଯଦି ମୁଁ ବି ଖାଇବିନି , ଯେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁ ମତେ କହିନୁ କି କ’ଣ ପାଇଁ ତୁ ଏମିତି ରାଗିଛୁ ଅଭିମାନ କରିଛୁ ମୁ ବି ଏମତି ବସି ରହିଲି ।”

ଗଜପତିଙ୍କୁ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ବାଡ ଆଡ଼ରୁ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲା , “ମୋ ସାଙ୍ଗକୁ ତୁମେ କାରାଗାରରେ ରଖିଚ ଆଉ ମତେ କହୁଛ ମୁ ଖାଇବି! ସେ ମତେ ଯେପର୍ଯନ୍ତ ଦର୍ଶନ କରିନି ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ନୈବେଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବିନି , ତାକୁ ଚୋର କହି ଏତେ ବେସମ୍ମାନ କଲ ତମେ ମାନେ , କାଲି ଅଧରାତିରେ ତାକୁ ମୁଁ ଦେଇଛି ସେ ସୁନାଥାଳିରେ ଭୋଜନ , ରାତି ଅନ୍ଧାରରେ ସୁନାର ଚମକ ଜାଣିପାରିନି । ତେଣୁ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ , ଯଥାଶୀଘ୍ର ତାକୁ ବନ୍ଧନମୁକ୍ତ କରାଅ ଏହା ଆମ୍ଭର ଆଦେଶ ।”

ଗଜପତି କହିଲେ ,“ହେ ପ୍ରଭୁ! ତ୍ରାହି ମାଂ , ତ୍ରାହି ମାଂ , ମୁଁ ଭୁଲ କରିଛି ମଣିମା , ଦୋଷାଦୋଷ ମାର୍ଜନା ହେଉ ମଣିମା ।” ଗଜପତି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରୁ ଦଉଡି ଦଉଡି ଯେମିତି ବାହାରିଲେ ସେବାୟତ ମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଧାଇଁଲେ । ସିପାହିକୁ ଖବର ଦିଆଗଲା ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତିଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ , ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ସସମ୍ମାନେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ନିଆଯାଉ । ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତିଙ୍କୁ ଗଜପତି କହିଲେ ,“କ୍ଷମାକର ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତି! ତୁମେ ସତରେ ମହାନ , ଦେଖ ତମ ସାଙ୍ଗ କିପରି ଅନସନ କରିଛନ୍ତି , ମତେ କହୁଛନ୍ତି ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ କୁହ ମତେ ନିଜ ହାତରେ ଖାଇବାକୁ ଦେବେ ତେବେ ଯାଇ ମୁଁ ଖାଇବି ।

ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତି ନିଜେ ଭୋଗଥାଳି ଧରି ପୂଜାପଣ୍ଡା ସାମନ୍ତଙ୍କ କହିବା ମୁତାବକ ଭୋଗ ଲଗାଇଲେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ , ଯେଉଁ ମାନେ କହୁଥିଲେ ନୀଚ ଭିକାରି ତାଙ୍କୁ ବି ବହୁତ ଲଜ୍ଜ୍ୟା ଲାଗିଲା , ସେମାନେ ବି ନିଜକୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପାଖରେ ଦୋଷୀ ଭାବୁଥିଲେ ।

ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତି ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କହିଲେ ସତରେ ଜଗା! ତୁ କେତେ ଭଲ , ମୋ ପାଇଁ ତୁ ଉପାସରେ ରହିଲୁ , ମୋର ତ ଉପାସରେ ରହିବାର ଅଭ୍ୟାସ ଅଛି । ହେଲେ ତତେ ତ ଛପନ ଭୋଗ ବି ନିଅଣ୍ଟ , ତୁ ମୋ ପାଇଁ ଉପାସ ରହିଲୁ ହଉ ଏବେ ଖା’ କହି ସେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଚନ୍ଦନ ଓ ତୁଳସି ଲାଗି କରିଲେ ।

ଦୂରରୁ ଗଜପତି ମହାରାଜ କହିଲେ ,“ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ! । ସ୍ୱର ମିଳାଇ ସବୁ ଲୋକ ମଧ୍ୟ କହି ଉଠିଲେ , “ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ! ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ! । ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ଭୋଗ ନିମନ୍ତେ ପୁରୁଷ ପୁରୁଷକୁ ଲେଖିଦେଲେ ମାଣମାଣ ଜମି । ଚନ୍ଦନ ଉଆଁସ ତୋଳାଇଲେ । ଇତିହାସରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣାକ୍ଷରରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ହେଲା ଦୀନହୀନ ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ନାମ । ଯାହାର ବନ୍ଧୁ ସାକ୍ଷାତ୍‌ ଜଗବନ୍ଧୁ , ସେଇ ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତି କେବେ ଦରିଦ୍ର ହୋଇ ପାରିବେ ନାହିଁ । ଭକ୍ତବନ୍ଧୁ ଭାବଗ୍ରାହୀଙ୍କ ଭକ୍ତ ତାଲିକାରେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ନାମ ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତି । ଏତକ ଲୀଳାବିହି ରତ୍ନ ସିଂହାସନରେ ଚକାପାରି ବସି ହସୁଥାନ୍ତି ଜଗଜ୍ଜୀବନ କଳାନାଗର ।

ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତିଙ୍କ କଥା ଲେଖୁ ଲେଖୁ ହଠାତ୍‌ ମନକୁ ଚାଲିଆସେ ଦୀନକୃଷ୍ଣ ଦାସଙ୍କ ସେଇ କାଳଜୟୀ ରଚନା -:

ଜଗବନ୍ଧୁ ପରି ଜଣେ ସାମନ୍ତ ନାହିଁ ନାହିଁ ତ!

ଚଉଦ ଭୁବନ ବାରତା ଜାଣନ୍ତି ଚକ୍ରରେ ଛେଦନ୍ତି ଆରତ ।

ନାହିଁ ନାହିଁ ତ ଜଗବନ୍ଧୁ ପରି ଜଣେ ସାମନ୍ତ ନାହିଁ ନାହିଁ ତ ।।

ଜଗବନ୍ଧୁ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଙ୍କ ଯାଜପୁରିଆ ବନ୍ଧୁ ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତି

ଜଗବନ୍ଧୁ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଙ୍କ ଯାଜପୁରିଆ ବନ୍ଧୁ ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତି