ପୃଷ୍ଠଭୂମି -

ଭାରତ ବକ୍ଷରେ ସ୍ୱର୍ଗର ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର,

ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଦର୍ଶନେ ଭରିଯାଏ ନେତ୍ର,

ପ୍ରଷ୍ପୁଟିତ ହୁଏ ଧାର୍ମିକ କମଳ,

ପୁଣ୍ୟଭୂମି ମୋର ପଵିତ୍ର ଉତ୍କଳ।

ଦର୍ଶନ ଆଦର୍ଶ ମହାନ ଏହାର,

ବ୍ୟାଖ୍ୟା ବର୍ଣ୍ଣନା ର ଅସୀମ ଭଣ୍ଡାର,

କଳ୍ପନା ଜଳ୍ପନା ଯାର ଚମତ୍କାର,

ଉତ୍କଳୀୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର।

ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଳାର ଉତ୍କଳ ପ୍ରଦେଶ,

ଝରେ ଏଠି ସଦା ବିରତ୍ୱ ପିୟୁଷ,

ସ୍ବାଭିମାନ ଦେଶ ଏକତା ପ୍ରତୀକ,

ଶାନ୍ତିପ୍ରିୟ ସିଏ କୋମଳ ମସ୍ତିଷ୍କ।

ଧର୍ମ ସଂସ୍କୃତି ରେ ଵିଶ୍ୱ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସିଏ,

ପରମ୍ପରା ଏଠି ପ୍ରମାଣ ଦର୍ଶାଏ,

ଵିଶ୍ୱପତି ଯିଏ ବିଶ୍ୱକୁ ଚଲାଏ,

ଉତ୍କଳ ରେ ରହି ଛାୟା କୁ ମେଲାଏ।

ଇତିହାସ ଯାର ଗୌରବେ ମଣ୍ଡିତ,

ପ୍ରାଣ ଦେଇ ବୀର କରିଛି ଜୀବନ୍ତ,

ଯେଉଁଠାରେ ହୁଏ ବୀରର ପ୍ରକାଶ,

ଗୌରବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୋ ଉତ୍କଳ ପ୍ରଦେଶ।

କଳା ସ୍ଥାପତ୍ୟ ରେ ମହାନ ଉତ୍କଳ,

ଜଗନ୍ନାଥ ଧାମ ପୁଣ୍ୟ ନିଳାଚଳ,

ଉଡ୍ରଜାତି ରହୁ ସର୍ବଦା ଅମର,

ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଉ ଦୁନିଆ ଯାକର।

ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଳା ର ଦେଶ ହେଉଛି ଏ ଉତ୍କଳ ପ୍ରଦେଶ। ଜଗନ୍ନାଥ ଧାମ ପୁଣ୍ୟ ନିଳାଚଳ ହେଉଛି ଏ ଉତ୍କଳ ପ୍ରଦେଶ। ସ୍ବର୍ଗ ର ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ହେଉଛି ଏ ଉତ୍କଳ ପ୍ରଦେଶ। କାନ୍ତ କବି ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର କହିଯାଇଛନ୍ତି -

"ଚାରୁ ହାସମୟୀ ଚାରୁ ଭାଷମୟୀ "। ଏ ଉତ୍କଳ ର ହସ ବି ସୁନ୍ଦର ଏ ଉତ୍କଳ ର ଭାଷା ବି ସୁନ୍ଦର । ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହାର ସଂସ୍କୃତି ,ମହାନ ଏହାର ପରମ୍ପରା ,ଭିନ୍ନ ଏହାର ଭାଇଚାରା , ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଏହାର ପରିଚୟ। ଏ ପ୍ରଦେଶ କେବଳ ଭାରତ ବର୍ଷରେ ନୁହେଁ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ନିଜ ର ମହାନତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠତ୍ବ ର ମୁକୁଟ ମଣ୍ଡନ କରିପାରିଛି।

ଏ ଉତ୍କଳ ପ୍ରଦେଶ ଏକ ପର୍ବପର୍ବାଣିର ପ୍ରଦେଶ । ଏଠି ବାରମାସର ତେର ପର୍ବ ପାଳିତ ହୋଇଥାଏ । ବାସ୍ତବରେ କଣ ଏଠି ତେରଟି ପର୍ବ ପାଳିତ ହୁଏ। ଏହା ଖାଲି ଉକ୍ତି ରେ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଏ ,ପ୍ରକୃତରେ ଏ ଉତ୍କଳ ପ୍ରଦେଶ ହେଉଛି ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ର ଗନ୍ତାଘର। ମାନବ ଜୀବନ ଦୁଃଖ ମୟ , ଜଞ୍ଜାଳ ମୟ ଓ ବିଷାଦ ଗ୍ରସ୍ତ। ଏ ମଣିଷ ଜାତି ପ୍ରତି ମୂହୁର୍ତ୍ତରେ ସଂଘର୍ଷ ର ଚାଦର ଘୋଡି ହୋଇ ରହିଥାଏ। ଏହି ପର୍ବ ପର୍ବାଣୀ ମନ ରୁ ନିରସତା ଓ ଦୁଃଖ ବା ନୈରାଶ୍ୟତା ଦୂର କରି ମନରେ ଭରିଦେଇଥାଏ ଉତ୍ସାହ ଆହ୍ଲାଦ ।‌ଅବଶ ଶରୀର କୁ ପୁନର୍ବାର ସକ୍ରିୟ କରିଦେଇଥାଏ। ଓଡ଼ିଶାରେ ଅନେକ ପର୍ବ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ପର୍ବ ବିଶ୍ବଦରବାରରେ ନିଜର ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିପାରିଛି। ଏହି ପର୍ବ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ରଥଯାତ୍ରା ଅନ୍ୟତମ। ରଥଯାତ୍ରା ହେଉଛି ବିଶ୍ବ କାରୀଗର ଜଗତର ନାଥ ଜଗନ୍ନାଥ ଙ୍କ ମହାନ ଯାତ୍ରା ।ଏହା କେବଳ ଓଡିଶାରେ ନୁହେଁ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ପର୍ବ ସାଢ଼େ ଚାରି କୋଟି ଓଡିଆଙ୍କ ଆସ୍ଥା ଓ ବିଶ୍ବାସ ର ପ୍ରତୀକ।

ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବପର୍ବାଣିର ଏକ ନିଜସ୍ୱ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା ରହିଛି ।ଉତ୍କଳୀୟ ପର୍ବପର୍ବାଣି ସାଧାରଣତଃ ଧର୍ମ ଓ ପୌରାଣିକ ଉପାଖ୍ୟାନର ଭିତ୍ତି ଉପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ । ଓଡ଼ିଶା ମାଟିରେ ଅଗଣିତ ଦେବୀ ଦେବତାଙ୍କର ଉପାସନା ହୋଇଥାଏ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଲ୍ଲୀଗ୍ରାମରେ ନିଜର ଗ୍ରାମଦେବତା ବା ଗ୍ରାମଦେବତୀ ରହିଥାନ୍ତି। ଆଉ ଏଇ ଗ୍ରାମଦେବତା ବା ଦେବତୀ ମାଟିର ମଣିଷ ପରି ସାଧାସିଧା, ସରଗର ପରୀ କି ଯକ୍ଷ କିନ୍ନରଙ୍କ ପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଆକାର ବା ବେଶଭୂଷାଧାରୀ ହୋଇ ନଥାନ୍ତି । ଆଉ ସମସ୍ତଙ୍କର ଥାଏ ଏକ ନିଆରା କିମ୍ବଦନ୍ତୀ, ଏକ ଅଲଗା ଇତିହାସ, ଭିନ୍ନ ଏକ ପରମ୍ପରା, ଏକ ପରବ, ଏକ ମଉଛବ । ପର୍ବପର୍ବାଣି ଗୁଡ଼ିକରେ ଜନଜୀବନର ସଂସ୍କୃତି, ଜାତୀୟତା ବୋଧ ଓ ଧର୍ମଧାରଣା ଆଦି ସଂଶ୍ଳିଷ୍ଠ । ଉତ୍କଳୀୟ ପର୍ବପର୍ବାଣି ମହାଭାରତୀୟ ସ୍ରୋତରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ । ବିଶେଷତଃ ପର୍ବପର୍ବାଣି, ଓଷାବ୍ରତ ଓ ଯାନିଯାତ୍ରା ଗୁଡ଼ିକ ତିଥି, ବାର, ନକ୍ଷତ୍ର, କୃଷିକର୍ମ, ଦେବଦେବୀ, ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ କାହାଣୀ, ଲୋକକଥା, ଆନନ୍ଦମହୋତ୍ସବ ପାଇଁ ପାଳିତ ହୋଇଥାଏ ।

ବିଷୟ ପ୍ରବେଶ-

ପୁଣ୍ୟମୟ ପବିତ୍ରମୟ ଭାରତବର୍ଷରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଙ୍କ ର ଚାରି ଧାମ ରହିଅଛି।ଭାରତର ଚାରି ଦିଗରେ ଚାରି ଧାମ ରହିଅଛି। ଉତ୍ତର ରେ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ର ବଦ୍ରିନାଥ, ପଶ୍ଚିମ ରେ ଗୁଜୁରାଟ୍ ର ଦ୍ବାରିକା ,ଦକ୍ଷିଣରେ ତାମିଲନାଡୁ ର ରାମେଶ୍ୱରମ୍ ଏବଂ ପୁର୍ବ ରେ ଓଡ଼ିଶାର ପୁରୀ।ବିଶ୍ବାସ କରାଯାଏ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଦ୍ବାରିକା ରେ ଶୟନ , ରାମେଶ୍ୱରମ୍ ରେ ସ୍ନାନ , ପୁରୀ ରେ ଭୋଜନ ଏବଂ ବଦ୍ରିନାଥ ରେ ଧ୍ୟାନ କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ଚାରିଧାମ ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୀ ଧାମ ବିଶେଷ ଓ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର। ଏଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ର ଅବତାର ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ପୂଜିତ ହେଉଅଛନ୍ତି।ଭଉଣୀ ସୁଭଦ୍ରା ଓ ଅଗ୍ରଜ ବଳଦେବ ଙ୍କ ସହିତ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ମଣ୍ଡନ କରନ୍ତି ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ।ଏହି ଜଗନ୍ନାଥ ମହାପ୍ରଭୁ ଙ୍କ ର ପାଳିତ ହୁଏ ବର୍ଷକେ ତେର ପର୍ବ। ଏହି ପର୍ବ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୁଣ୍ଡିଚା ଯାତ୍ରା ଅନ୍ୟତମ।

ବିଶ୍ବାସ କରାଯାଏ ଯେ ଦ୍ବାପର ଯୁଗରେ ଜରା ଶବର ହରିଣ କର୍ଣ୍ଣ ମନେକରି ଶର ଚାଳନା କରିଥିଲେ , ମାତ୍ର ତାହା ଥିଲା ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମାନବ ଅବତାର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଙ୍କ ର ପାଦ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଦେହତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ ସତ ମାତ୍ର ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଥିଲା ଅକ୍ଷୟ। ସେହି ଜ୍ବଳନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୃଦୟ କୁ ସାଗରରେ ଭସାଇ ଦିଆ ଯାଇଥିଲା ଏବଂ ତାହା ଆସି ଲାଗିଥିଲା ପୁରୀ ର ଉପକୂଳରେ। ମାଳବ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ନିଳାଚଳ ରେ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରି ଦେବତା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଵାର ପରିକଳ୍ପନା କରିଥିଲେ ।ବିଶ୍ବାବସୁ ପୂଜିତ ନୀଳମାଧବ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଙ୍କୁ ସ୍ବପ୍ନାଦେଶ ଦେଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ବାଙ୍କୀ ମୁହାଣ ରେ ଭାସୁଥିବା ଦାରୁ ଶ୍ରୀ ମନ୍ଦିରରେ ଦାରୁ ମୂର୍ତ୍ତି ରୂପେ ପୂଜା ପାଇଲେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର , ଭଉଣୀ ସୁଭଦ୍ରା ଓ ସୁଦର୍ଶନ।ଆଷାଢ ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱିତୀୟା ତିଥିରେ ଶ୍ରୀ ମନ୍ଦିର ରୁ ବାହାରି ଦେବତାମାନେ ରଥରେ ଉପବେଶନ କରି ସର୍ବସାଧାରଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବଡ଼ଦାଣ୍ଡରେ ଯାତ୍ରା କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ମହାନ ଯାତ୍ରା ରଥଯାତ୍ରା ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ରାଣୀ ଗୁଣ୍ଡିଚା ଏହି ଯାତ୍ରା ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ ବୋଲି ଏହାକୁ ଗୁଣ୍ଡିଚା ଯାତ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।

ରଥ ନିର୍ମାଣ -

ମାଘମାସ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ପଞ୍ଚମୀ ତିଥି ରେ ରଥ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥାଏ।ପ୍ରଥମେ ରଥ ନିମନ୍ତେ କାଠ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଏ। ବୈଶାଖ ମାସ ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା ଦିନ ପୁଜାର୍ଚ୍ଚନା କରାଯାଇ ରଥ ନିର୍ମାଣ ର ଶୁଭାରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ। ଘୋଷଯାତ୍ରା ନିମନ୍ତେ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନୋଟି ରଥ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥାଏ। ପ୍ରଥମେ ବଡଭାଇ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ରଥ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥାଏ।ସାଢେ ଚାରି ହାତ ପରିଧି ବିଶିଷ୍ଟ ଚଉଦ ଗୋଟି ରଥ ଏବଂ ବାଇଶି ହାତ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ରଥ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥାଏ। ବଳଭଦ୍ର ଙ୍କ ରଥର ନାମ ତାଳଧ୍ଵଜ।ଏହାର ସାରଥିଙ୍କୁ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ଏବଂ ଏହା ର ଅଶ୍ବ କୁ କୃଷ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣ ନାମରେ ନାମିତ କରାଯାଇଅଛି। ନୀଳ ଲୋହିତ ବର୍ଣରେ ଏହା ଆବୃତ। ଏହା ପରେ ନିର୍ମିତ ହୁଏ ଭଉଣୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ରଥ।ତାଙ୍କର ଚାରିହାତ ପରିଧୀ ବିଶିଷ୍ଟ ବାରଗୋଟି ଚକ ଏବଂ ଏକଇଶ ହାତ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ରଥ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଏ। କୃଷ୍ଣ ଲୋହିତ ବର୍ଣ୍ଣ ର ଏହି ରଥର ସାରଥି ସ୍ବୟଂ ଅର୍ଜ୍ଜୁନ ବସିଥାନ୍ତି।ମାଆ ସୁଭଦ୍ରା ଙ୍କ ରଥର ନାମ ଦେବଦଳନ। ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ରଥ କୁ ନନ୍ଦିଘୋଷ କୁହାଯାଏ। ଏହି ରଥର ଚକର ପରିଧୀ ପାଞ୍ଚ ହାତ ହୋଇଥାଏ ଓ ସମୁଦାୟ ଷୋହଳ ଟି ଚକ ରହିଥାଏ ଏବଂ ଉଚ୍ଚତା ତେଇଶି ହାତ ହୋଇଥାଏ।ପୀତ ବସ୍ତ୍ର ରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଏହି ରଥରେ ଗୌରବର୍ଣ୍ଣ ଅଶ୍ବ ଲଗାଯାଇଥାଏ। ଏହି ରଥର ସାରଥୀ ହେଉଛନ୍ତି ମାତଳି। ଆଷାଢ଼ ମାସ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ରେ ରଥ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷ କରାଯାଇ ବଡ ଦାଣ୍ଡ ବଡ ମନ୍ଦିର ସମ୍ମୁଖ ରେ ରଖାଯାଇଥାଏ।

ଘୋଷଯାତ୍ରା ର ବିଶ୍ଲେଷଣ -

ଆଷାଢ଼ ଅମାବାସ୍ୟା ପରଦିନ ନେତ୍ରୋତ୍ସବ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ଦିନରେ ତିନି ରଥରେ ନେତ ବନ୍ଧା ଯାଇଥାଏ। ଭକ୍ତ ମାନଙ୍କ ଗହଳି କ୍ରମଶଃ ବଢିବାକୁ ଲାଗିଥାଏ। ନେତ୍ରୋତ୍ସବ ପରଦିନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଘୋଷଯାତ୍ରା ।ପ୍ରଥମେ ଦିଅଁ ମାନଙ୍କର ଯଥାବିଧି ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରାଯାଇଥାଏ।ଏହା ପରେ ସେବକ ମାନେ ପ୍ରଭୁ ସୁଦର୍ଶନ କୁ ଆଣି ରଥରେ ସ୍ଥାପନ କରିଥାନ୍ତି। ଏହା ପରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ପହଣ୍ଡି ବିଜେ। ଠାକୁର ମସ୍ତକରେ ଟାହିଆ ବନ୍ଧାଯାଏ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ବୀର ବେଶ ରେ ସୁସଜ୍ଜିତ କରାଯାଇ ପହଣ୍ଡି କରାଯାଏ। ଏହା ପରେ ଠାକୁର ଭକ୍ତ ମାନଙ୍କ ର କୋଳାଗ୍ରତ ହୋଇ ହଲି ହଲି ଝୁଲି ଝୁଲି ଦୋହଲିକି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରୁ ରଥକୁ ଯାଇଥାନ୍ତି। ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଙ୍କ ଆଗମନରେ ପରିବେଶ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଭକ୍ତିମୟ ହୋଇଉଠେ।ହୁଳୁହୁଳି , ହରିବୋଲ ଧ୍ବନି ରେ କମ୍ପି ଉଠେ ବଡଦାଣ୍ଡ। ବଡ଼ଦାଣ୍ଡ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଲୋକାରଣ୍ୟ ହୋଇଯାଏ।ଘଣ୍ଟ ,ଘଣ୍ଟା ,ତୂରୀ ,ଭେରୀ ,ମୃଦଙ୍ଗ। ଓ ଝାଞ୍ଜ ବାଦ୍ୟ ରେ ବଡ଼ଦାଣ୍ଡ ଗର୍ଜନ କରୁଥାଏ। ଦିଅଁ ଙ୍କ ର ସ୍ପର୍ଶ ପାଇଁ, ଜଗତର ନାଥ ଜଗନ୍ନାଥ ଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଦର୍ଶକ ମନରେ ବ୍ୟାକୁଳତା ବଢିଯାଏ। ରଥରେ ତିନି ଦିଅଁ ବସିବା ପରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ରଥ ସମାର୍ଜନ ପର୍ବ। ସେବକ ମାନେ ଲାଗିପଡନ୍ତି ମାଲିକର ସେବାରେ। ଏହା ପରେ ଭକ୍ତ ମାନଙ୍କ ଦ୍ବାରା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ରଥ ଟଣା। ରଥ ଉପରକୁ ଭକ୍ତ ମାନେ ନଡିଆ , କଦଳୀ , ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଫିଙ୍ଗିଥାନ୍ତି। ଆଗରେ ବଡ଼ ଭାଇ ଙ୍କ ରଥ ତାଳଧ୍ଵଜ, ମଝିରେ ଦେବଦଳନ ଓ ଶେଷରେ ପ୍ରଭୂ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଙ୍କ ନନ୍ଦିଘୋଷ ରଥ ଟଣା ଯାଇଥାଏ‌।

ବାହୁଡା ଯାତ୍ରା-

ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଧାମୂର୍ତ୍ତି ଙ୍କୁ ଦଶମୀ ତିଥି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରଖାଯାଇଥାଏ। ଶ୍ରୀ ମନ୍ଦିର ରେ ଯେପରି ପ୍ରଭୁ ଙ୍କର ଯାବତୀୟ ନୀତି କରାଯାଏ ,ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ସବୁ ନୀତି କରାଯାଇଥାଏ। ବାହୁଡା ଦିନ ନିଜ ରଥରେ ଠାକୁର ମାନେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର କୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରିଥାନ୍ତି। ଏକାଦଶୀ ରେ ଠାକୁର ଙ୍କର ସୁନାବେଶ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ। ସୁନା ରେ ନିର୍ମିତ ବିଭିନ୍ନ ଅଳଙ୍କାର କୁ ପରିଧାନ କରିଥାନ୍ତି। ଏହା ପରେ ରଥ ପୁଣି ଥରେ ଫେରିଆସେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର କୁ । ମାତ୍ର ଦିଅଁ ମାନେ ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ବିଶ୍ବାସ କରାଯାଏ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ,ମାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗ ରେ ରଥ ରେ ନନେଇ ଥିବାରୁ ମାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀ କ୍ରୋଧ କରି ସିଂହ ଦ୍ବାର ଅବରୁଦ୍ଧ କରି ରହିଥାନ୍ତି। ସେଥିପାଇଁ ସେବକ ମାନେ ଦୁଇ ଦଳ ରେ ବିଭାଜିତ ହୋଇ କଳହ ର ବଚନ ବିନିମୟ କରିଥାନ୍ତି।ଗୋଟିଏ ଦଳ ମାଆ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସପକ୍ଷରେ ଓ ଅନ୍ୟ ଦଳଟି ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଙ୍କ ସପକ୍ଷରେ ରହିଥାନ୍ତି। ଅନ୍ତିମ ରେ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଙ୍କ ଦଳ ର ସେବକ ମାନେ ନିଜ ଭୁଲ୍ କୁ ସ୍ବିକାର କରିଥାନ୍ତି। ଏବଂ କ୍ଷମା ମାଗିଥାନ୍ତି। ଏହାପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ମନ୍ଦିର ପ୍ରବେଶ ର ଅନୁମତି ମିଳିଥାଏ। ଏହା ପରେ ଭାଇ ଓ ଭଉଣୀ ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥାନ୍ତି।

ବିଷୟ ପ୍ରସ୍ଥାନ -

ରଥଯାତ୍ରା ସୃଷ୍ଟି କର୍ତ୍ତା ସୃଷ୍ଟି ରଚୟିତା ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ପର୍ବ । ଏହି ଉତ୍ସବରେ ଉଦାର ମାନବ ଧର୍ମ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଥାଏ । ରଥଯାତ୍ରାର ପ୍ରଭାବ କେଵଳ ଓଡିଶା କିମ୍ବା ଭାରତରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେନାହିଁ । ଏହା ଅନେକ ରାଷ୍ଟ୍ର ଯେପରିକି ପାକିସ୍ତାନ , ଜାପାନ, ଆମେରିକା , ଇଂଲଣ୍ଡ, ମେକ୍ସିକୋ ଆଦି ରାଷ୍ଟ୍ର ରେ ଉତ୍ସାହ ଓ ଉଦ୍ଦିପନାରେ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ। ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ କେବଳ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ ର ଠାକୁର ନୁହନ୍ତି ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧର୍ମର ଠାକୁର। ଏଣୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧର୍ମପ୍ରାଣ ବ୍ୟକ୍ତି ଜୀବନରେ ଥରେ ହେଲେ ରଥଯାତ୍ରା ଦର୍ଶନ କରି ତା'ର ଆଦର୍ଶରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହେବା ଉଚିତ ।

ପ୍ରସ୍ତୁତି -ସୌମ୍ୟ ରଞ୍ଜନ ରାୟ

ଭୂୟାଁ ଉଆସ, ଗୁଆମାଳ, ଭଦ୍ରକ

ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ର ରଥଯାତ୍ରାର ଆୟୋଜନ, ଧାର୍ମିକ ମାନ୍ୟତା ଏବଂ ଏହାର ମହତ୍ତ୍ଵ

Celebration , religious significance, Importance of Rath yatra in Jagannath temple