ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧିର ପ୍ରଭାବ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଉପାୟ

ଦିନକୁ ଦିନ ବଢୁଥିବା ଜନସଂଖ୍ୟା କିଛି ଉପାୟରେ ଲାଭଦାୟକ ହୋଇଥିବା ବେଳେ କିଛି ଉପାୟରେ କ୍ଷତିକାରକ ମଧ୍ୟ । ଜନଗଣନାର ଏକ ବ୍ୟାପକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅଛି । ଏହା ଅଧୀନରେ, କୌଣସି ଦେଶର ଭୌଗୋଳିକ ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଷୟରେ ଗଭୀର ସୂଚନା ବୈଜ୍ଞାନିକ ପଦ୍ଧତି ମାଧ୍ୟମରେ ସଂଗୃହିତ ହୁଏ । ସୂଚନା / ତଥ୍ୟକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ପରେ, ଏହାର ଆଧାରରେ ନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ । ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ବିପଦ ଏବଂ ଉପକାରିତା ବିଷୟରେ ଅବଗତ କରାଇବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ୧୧ ଜୁଲାଇରେ ସାରା ଦୁନିଆରେ ବିଶ୍ୱ ଜନସଂଖ୍ୟା ଦିବସ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଏହି ଦିନ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଏବଂ ବାର୍ତ୍ତା ମାଧ୍ୟମରେ ବଢୁଥିବା ଜନସଂଖ୍ୟା ପ୍ରତି ଲୋକଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରାଯାଏ । ଭାରତ ସମେତ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରତି ୧୦ ବର୍ଷରେ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନଗଣନା କରାଯାଇଥାଏ ।

ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗରୁ ବିଶ୍ୱର ଜନସଂଖ୍ୟା ତିନିଗୁଣରୁ ଅଧିକ ହୋଇଛି । ମିଳିତ ଜାତିସଂଘ ଅନୁଯାୟୀ, ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୨ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ପୃଥିବୀରେ ଆଠ ବିଲିୟନ ଲୋକ ରହିବେ, ଯାହା ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ୨

.୫ ବିଲିୟନରୁ ଅଧିକ ଥିଲା । ୨୦୧୦ ଠାରୁ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ଏକ ବିଲିୟନ ଏବଂ ୧୯୯୮ ଠାରୁ ଦୁଇ ବିଲିୟନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି । ଆଗାମୀ ୩୦ ବର୍ଷରେ, ପୃଥିବୀରେ ଦୁଇ ବିଲିଅନ୍ ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି । ୨୦୮୦ ଦଶକ ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ୧୦.୪ ବିଲିୟନରେ ପହଞ୍ଚିବ ଏବଂ ୨୦୫୦ରେ ୯.୭ ବିଲିୟନରେ ପହଞ୍ଚିବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି । ଚାଇନା ଏବଂ ଭାରତ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ଦୁଇ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ଦେଶ, ଯାହାର ଜନସଂଖ୍ୟା ଯଥାକ୍ରମେ ଏକ ବିଲିୟନରୁ ଅଧିକ ଏବଂ ବିଶ୍ୱର ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାୟ 18 ପ୍ରତିଶତ ।

ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗରୁ ବିଶ୍ୱର ଜନସଂଖ୍ୟା ତିନିଗୁଣରୁ ଅଧିକ ହୋଇଛି । ମିଳିତ ଜାତିସଂଘ ଅନୁଯାୟୀ, ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୨ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ପୃଥିବୀରେ ଆଠ ବିଲିୟନ ଲୋକ ରହିବେ, ଯାହା ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ୨.୫ ବିଲିୟନରୁ ଅଧିକ ଥିଲା । ୨୦୧୦ ଠାରୁ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ଏକ ବିଲିୟନ ଏବଂ ୧୯୯୮ ଠାରୁ ଦୁଇ ବିଲିୟନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି । ଆଗାମୀ ୩୦ ବର୍ଷରେ, ପୃଥିବୀରେ ଦୁଇ ବିଲିଅନ୍ ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି । ୨୦୮୦ ଦଶକ ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ୧୦.୪ ବିଲିୟନରେ ପହଞ୍ଚିବ ଏବଂ ୨୦୫୦ରେ ୯.୭ ବିଲିୟନରେ ପହଞ୍ଚିବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି । ଚାଇନା ଏବଂ ଭାରତ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ଦୁଇ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ଦେଶ, ଯାହାର ଜନସଂଖ୍ୟା ଯଥାକ୍ରମେ ଏକ ବିଲିୟନରୁ ଅଧିକ ଏବଂ ବିଶ୍ୱର ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାୟ 18 ପ୍ରତିଶତ ।

ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧିର ପ୍ରଭାବ: ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ସକାରାତ୍ମକ ଏବଂ ନକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାଏ । ଯାହା ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି ସହ ଅନେକ ଜିନିଷ ଉପରେ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ । ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଦେଶର ସମ୍ବଳ ଉପରେ ଅଧିକ ଚାହିଦା ତଥା ସାମାଜିକ ଅସ୍ଥିରତା, ଦାରିଦ୍ର ତଥା ପରିବେଶର ଅବନତି ଖରାପ ହୋଇପାରେ । ଯଦିଓ ସରକାର ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ କିଛି ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି, ଏଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଛି ଯେ ଅଧିକ ବ୍ୟାପକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଆବଶ୍ୟକ ।

ବିଶ୍ୱରେ ୧୦ଟି ଦେଶ ଜନବହୁଳ ଦେଶ ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ସେଗୁଡିକ ହେଲା ଭାରତ, ଚୀନ, ଆମେରିକା, ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ, ପାକିସ୍ତାନ, ନାଇଜେରିଆ, ବ୍ରାଜିଲ, ବାଲାଂଦେଶ, ଋଷିଆ, ଇଥିଓପିଆ ଇତ୍ୟାଦି । ସେହିପରି ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ କମ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ଦେଶ ହେଉଛି ଭାଟିକାନ ସିଟି । ଯାହାର ଜନସଂଖ୍ୟା ମାତ୍ର ୮୦୦ ।

ଆଜିର ଆହ୍ବାନ ଜନସଂଖ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ତଥା ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ଉପାୟ

ଭାରତ ସମେତ ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଦେଶରେ ଗର୍ଭନିରୋଧ ପ୍ରତି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସଚେତନ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ନେଇ ପାଳନ କରାଯାଉଛି ଗର୍ଭ ନିରୋଧକ ଦିବସ। ପ୍ରତିବର୍ଷ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୬ରେ ଏହି ଦିବସ ପାଳନ କରାଯାଉଛି। ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କୁ ଗର୍ଭ ନିରୋଧ ସମ୍ପର୍କରେ ଉଚିତ ସୂଚନା ଦେବାରେ ଏହା ପ୍ରମ୍ମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଛି। ଜନସଂଖ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ବି ଏହାର ଆଉ ଏକ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ବିଶ୍ୱସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ ଏହି ଦିବସ ଉପଲକ୍ଷେ ଏକ ସ୍ଲୋଗାନ ଦେଇଛି ‘ଆପଣଙ୍କ ଭିବଷ୍ୟତ- ଆପଣଙ୍କ ପସନ୍ଦ, ଆପଣଙ୍କ ଗର୍ଭନିରୋଧକ ଉପାୟ’ । ଭାରତରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବିଶେଷକରି ଯୁବପିଢ଼ିିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୌନ ସଚେତନତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ତଥା ଅବାଞ୍ଛିତ ଗର୍ଭଧାରଣରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ଥିବା ଉପାୟ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏହି ଦିବସରେ ଅବଗତ କରାଯାଇଥାଏ। ଭାରତରେ ମହିଳା ଏବଂ ଶିଶୁ ବିକାଶ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ(ଡବ୍ଲ୍ୟୁସିଡି) ଏହା ଲାଗି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ଯୌନସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ କେତେକ ଏନଜିଓ ଓ ହସ୍ପିଟାଲ ସହାୟତାରେ ଏହା କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। କେବଳ ସହର ନୁହେଁ ଗାଁଯାଏ ଲୋକଙ୍କୁ ବି ଏହା ସମ୍ପର୍କରେ ଜଣାଇ ଦିଆଯାଉଛି।

ଡବ୍ଲ୍ୟୁସିଡି ରିର୍ପୋଟ ମୁତାବକ ଭାରତରେ ୨୧ଟି ରାଜ୍ୟର ୯୪.୫ ପ୍ରତିଶତ ବିବାହିତ ମହିଳା ଗର୍ଭ ନିରୋଧକ ଉପାୟ ଓ ଏହାର ଉପଯୋଗ ସମ୍ପର୍କରେ ଜାଣିଥିଲେ ବି ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ମହିଳା ଏହା ପାଳନ କରନ୍ତି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ୪୪ ପ୍ରତିଶତ ବିବାହିତ ମହିଳା ଏହା ବିଷୟରେ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉପାୟ ଆପଣାଇନଥାନ୍ତି। ଏକ ସର୍ଭେରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ,ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଓ ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀରରେ ଯଥାକ୍ରମେ ୯୫ ଓ ୮୩ ପ୍ରତିଶତ ମହିଳାଙ୍କର ଗର୍ଭ ନିରୋଧକ ଉପାୟ ଉପରେ ଧାରଣା ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ୬୭ ପ୍ରତିଶତ ଓ ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀରରେ ୨୭ ପ୍ରତିଶତ ଏହାକୁ ଉପଯୋଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଭାରତରେ ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀରରେ ସବୁଠାରୁ କମ୍‌ ଗର୍ଭ ନିରୋଧକ ଉପାୟ ଆପଣାଇଥାନ୍ତି।

ଜନସଂଖ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଲାଗି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଗର୍ଭ ନିରୋଧକ ଉପାୟ ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ଦେବା ଓ ପ୍ରଚାର ପ୍ରସାର ମାଧ୍ୟମରେ ସଚେତନ କରିବା,ପରିବାର ନିୟୋଜନ ଉପାୟରେ କିପରି ଜନସଂଖ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇପାରିବ ସେ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଜଣାଇବା ଦ୍ୱାରା ଯଥେଷ୍ଟ ଲାଭ ମିଳି ପାରିବ। କେତେକ ରାଜ୍ୟରେ ନବବିବାହିତଙ୍କୁ କଣ୍ଡୋମ କିଟ୍‌ , ଗର୍ଭନିରୋଧକ ବଟିକା ଇତ୍ୟାଦି ଯୋଗାଇ ଦେବାର ଯୋଜନା କରାଯିବା ସହ ଯୌନ ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ସମ୍ପର୍କରେ ସଚେତନ କରାଯାଉଛି। ଜନସଂଖ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଯୌନ ରୋଗ ସଂକ୍ରମଣରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ । କେବଳ ଗର୍ଭ ନିରୋଧକ ଦିବସ ନୁହେଁ,କୌଣସି ଦିନ ବି ପରିବାର ନିୟୋଜନ ବିଷୟରେ ଏକ ସମୟ ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ସହଜ ତରିକା ସମ୍ପର୍କରେ ନିକଟସ୍ଥ ଡିସ୍ପେନ୍‌ସାରି ଓ ହସ୍ପିଟାଲ୍‌ରୁ ଜାଣିପାରିବେ ।