ଭାରତୀୟ ପୌରାଣିକ ଗାଥାରେ ଦେବକୀ ଓ ଯଶୋଦାଙ୍କ ନାମ ସମାନ ସ୍ଥାନରେ ପରିଚିତ। ଏହି ଦୁଇ ମାତାଙ୍କୁ କେବଳ ନିଜର ସନ୍ତାନ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ମହାନ ବାତ୍ସଲ୍ୟ ଓ ପ୍ରେମ ପାଇଁ ମାନ୍ୟତା ମିଳିଛି। ଦେବକୀ ଏବଂ ଯଶୋଦା ଦୁଇ ମାତା ଯେ ଜଣେ ପୁଅଙ୍କୁ ଉଭୟ ନିଜର ଭାବିଥିଲେ ସେକଥା ପ୍ରଥମରୁ ଜ୍ଞାତ ସାର ରେ ନଥିଲା।ଦୁଇ ଜଣ ନିଜର ଅନାବିଳ ସ୍ନେହ ମମତା ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଢାଳିଥିଲେ।ଜଣେ ଥରେବି ନଦେଖି ଈଶ୍ୱର ଙ୍କ ଆଶ୍ରାରେ ରହିଛି,ଆଉ ଜଣେ ଜାଣିନି କି ଯାହକୁ ସିଏ ତାର ସର୍ବସ୍ୱ ଭାବୁଛି ସିଏ ତାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇନି। ତଥାପି ସେମାନେ ନିଜର ପୁଅ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ବାତ୍ସଲ୍ୟ ରେ ସର୍ବଦା ସନ୍ତାନର ଶେବା କରିଥିଲା। ସାଧାରଣ ମାତା ଓ ସନ୍ତାନ ଙ୍କ ସ୍ନେହ ମମତା ର ସମ୍ପର୍କ ରୁ ବହୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ବ ରେ ସେ ସମ୍ପର୍କ ମାତା ଯଶୋଦା ଓ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ଙ୍କ ଭିତରେ ଅନ୍ୟଏକ ଦୃଢ ଭାବାତ୍ମକ ଆନ୍ତରିକ ସମ୍ପର୍କ। ବାତ୍ସଲ୍ୟ ମମତାର ପ୍ରତିକ ରୂପରେ ମାତା ପ୍ରତିୟ ମାନ। କୃଷ୍ଣ ବି ମାତାକୁ ସେତିକି ସ୍ନେହ କରୁଥିଲେ।

କଂସ ମଧୁରାର ରାଜା ଥିଲେ।ରାଜାଘର ଝିଅ ହୋଇବି କାରାଗାରରେ ବନ୍ଦି ଙ୍କ ପରି ଜୀବନ ବ୍ୟତିତ କରିବା ତାସହ ଜନ୍ମ କରିଥିବା ସନ୍ତାନ କୁ ସ୍ନେହ ତ ବହୁଦୁର ଆଖିପୁରେଇ ଦେଖିନାହିଁ ମଧ୍ୟ।

ଦେବକୀ, ଯାହାକୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମଦାତ୍ରୀ ମାତା ଭାବରେ ଜାଣାଯାଏ, ତାଙ୍କର ଜୀବନ କଂସଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦୟତାରେ ବହୁତ କଷ୍ଟପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଥିଲା। ସେ ନିଜର ପୁଅ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କୋଳରେ ନେଇ ପାରିଲେନି, ହେଲେ ତାଙ୍କର ମାତୃତ୍ୱ ଓ ପ୍ରେମର ଗାମ୍ଭୀର୍ଯ୍ୟରେ ଏକ ଅସାଧାରଣ ନିବେଶ ରହିଛି। କୃଷ୍ଣକୁ ନିଜର କୋଳରୁ ଦେଇ ଆପଣଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ କରି ଯଶୋଦାଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଇଲା, କିନ୍ତୁ ସେ ଏହି ବିରହରେ ମାନସିକ ପ୍ରଶ୍ନ ଆଶ୍ରୟ କରି ପାରିଲାନି। ମାତୃତ୍ୱରେ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଥିଲା, ଯାହା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିଜ ଠାରୁ ଦୂରେଇ ନିଜେ କଷ୍ଟ ପାଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଛୁଆଟି କିପରି କଂସ ଦାଉରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବ।ଜିଇଁ ବଞ୍ଚି ରହିବ ଏଠାରେ ମାତାର ପ୍ରେମ କୁ ଦର୍ଶାଇ ଦେଲା। ଦେବକୀଙ୍କ ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରେମ ତାଙ୍କର ଜୀବନରେ ଏକ ଭାବନାପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଗମ୍ଭୀରତା ଦର୍ଶାଇ ଦେଲା।

ଦେବକୀ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମଦାତ୍ରୀ ମାତା ଭାବରେ ପରିଚିତ। ତାଙ୍କ ମାତୃତ୍ୱ ଯଦିଓ ବିରାଜିତ, କିନ୍ତୁ ସେ ନିଜ ପୁଅ ପାଇଁ ଏକ ଅସୀମ ପ୍ରେମ ଓ ସ୍ନେହ ବିକଶିତ କରିଥିଲେ। କଂସଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦୟତା ଓ ଭୟଙ୍କର ଦାସତ୍ୱରେ ଥିବା ସତ୍ତେ, ଦେବକୀ ନିଜର ପୁଅ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯଥା ସମ୍ଭବ ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲେ। ସେ ଅନେକ ସମୟ ନିଜର ଜୀବନର ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ ସ୍ନେହକୁ ଜଣେ ଅନ୍ୟ ମାତାଙ୍କୁ ଦେଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ଭାବନାରେ ଏକ ଅନୁଭବ ସଂରକ୍ଷିତ ରହିଛି। ଏହା ଦର୍ଶାଇ ଦେଉଛି ଯେ ଦେବକୀଙ୍କ ବାତ୍ସଲ୍ୟ କେବଳ ଏକ ରକ୍ତ ସମ୍ପର୍କରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ଦୃଢ଼ ମନୋବୃତ୍ତି ଓ ପ୍ରେମର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତିରେ ଗଢ଼ିଉଠିଛି। ଏହା ଏକ ଦର୍ଶନ ଦେଉଛି କି, ମାତୃତ୍ୱ ସେହି ସମ୍ପର୍କରୁ ଅଧିକ ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ମନୋବୃତ୍ତିକୁ ବିକାଶ କରାଯାଏ ଏବଂ ତାହାରେ ଏକ ଗଭୀର ଅନୁଭବ ସଂରକ୍ଷିତ ହୁଏ।

ଯଶୋଦା, ଯେଉଁଠିକି ନିଜର ଗର୍ଭରୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇନଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ନିଜର ପ୍ରେମରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଯେଉଁ ସ୍ନେହ ଏବଂ ମମତା ଦେଲେ, ତାହାର ସତରେ ଏକ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ପାଇଛି। ତାଙ୍କର ମାତୃତ୍ୱ ହେଉଛି ଏକ ପବିତ୍ର ପ୍ରେମର ଦ୍ରଷ୍ଟାନ୍ତ, ଯାହା ଏକ ପିତାମାତାର ମନର ସର୍ବତ୍ର ସମାବେଶ କରି ଏକ ସଫଳ ଆତ୍ମୀୟତା ସାଧନା ହିସାବରେ ପରିଣତି ହୋଇଛି। ତାଙ୍କ ପ୍ରେମ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କରିଥିଲା ଏବଂ ନିଜର ଜୀବନରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଅସାଧାରଣ ସ୍ଥାନ ରକ୍ଷା କରିଥିଲା। ଯଶୋଦା ଜଣେ ଭାଗ୍ୟଶାଳିନୀ ମାତା ହେବା ସତ୍ତେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରେମରେ ଅଧ୍ୟାତ୍ମ ଏବଂ ପ୍ରେମର ଏକ ଗଭୀର ସଂକଳ୍ପ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥିଲା।

ଦେବକୀ ଓ ଯଶୋଦାଙ୍କ ଏହି ଗାଥା ମାତୃତ୍ୱର ଏକ ଅସାଧାରଣ ଦ୍ରଷ୍ଟାନ୍ତ ଦେଇଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ନିଜର ପୁଅକୁ ପ୍ରତି ଭଲପାଇବାର ଭାବ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଏବଂ ମନୋବୃତ୍ତିର ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ରହିଛି। ଏହି ଦୁଇ ମାତା, ଯେଉଁଠାରେ ଏକର ପ୍ରେମ ଶାରୀରିକ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ହୋଇନଥିଲା, ହେଲେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରେମ ଭାବନାର ମାନସିକତାରେ ଆଧାରିତ ଥିଲା।

ମାତୃତ୍ୱରେ ଦେବକୀ ଓ ଯଶୋଦାଙ୍କ ନିଷ୍ଠା ଏବଂ ପ୍ରେମର ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଆକଳନ କରାଯାଇପାରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ନିଜର ପୁଅ ପାଇଁ ନିଜର ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟତା ଏବଂ ପ୍ରେମକୁ ସ୍ୱାର୍ଥ ରହିତ ଓ ଆତ୍ମୀୟତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଗାଥା ଆମକୁ ମାତୃତ୍ୱର ସର୍ବତ୍ର ସଫଳତା ଏବଂ ଏକ ଗମ୍ଭୀର ଭାବନାର ଦର୍ଶନ କରାଇ ଦିଏ, ଯାହା ଭାରତୀୟ ପୌରାଣିକ ଗାଥାର ଏକ ଅନନ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣର ସୂଚନା ଦେଇଯାଏ।

ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ

Janmastami