ବିଷୟ ପ୍ରବେଶ-

*****************

ଯୋଗ ଏକ ପଦ୍ଧତି ଯାହା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବେସିତ।ଏହା ଶରୀର ,ମନ ଓ ଆତ୍ମାକୁ ସଂଯମିତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ। ଏହାର ବୟସ ର କଳ୍ପନା କରିବା ଆକାଶ ର ତାରା ଗଣିବା ସହ ସମାନ। କାରଣ ଏହାର ଉତ୍ପତ୍ତି କୁ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତଥ୍ୟ ମିଳିପାରିନାହିଁ। ଅନେକଙ୍କ ମତ ଅନୁସାରେ ଏହା ଏକ ବହୁ ପୂରାତନ ପଦ୍ଧତି ଯାହା ଭାରତରେ ପ୍ରାୟ ୬୦୦୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।ଏହା ର ବିଭିନ୍ନ ଶାଖା ଓ ମାଧ୍ୟମ ରହିଛି ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ରାଜଯୋଗ ଓ ହଠଯୋଗ ବିଶେଷ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।

ଯୋଗ ଶବ୍ଦ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାର "ଯୁଜ୍" ଧାତୁ ରୁ ଆସିଅଛି, ଯାହାର ଅର୍ଥ "ଏକତ୍ର କରିବା, ଯୁକ୍ତ କରିବା" ଅଟେ । ଭକ୍ତ ଓ ଭଗବାନ ର ମିଳନ ଯୋଗ ମାଧ୍ୟମରେ ସମ୍ଭବପର ବୋଲି ବିଶ୍ଵାସ କରିଯାଏ। ଅର୍ଥାତ୍ ଭକ୍ତ ଓ ଭଗବାନ କୁ ଏକତ୍ର କରିବାକୁ ହେଲେ ବା ଉଭୟ ଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗାଯୋଗ ସ୍ଥାଫନ କରିବାକୁ ହେଲେ ଯୋଗ ର ଆଶ୍ରୟ ନେବା ଅନିର୍ବାଯ୍ୟ ଅଟେ।ଅତୀତରେ ବିଶେଷକରି ବୈଦିକ ଯୁଗରେ ଲୋକମାନେ ନିଜ ଭଗବାନ ଙ୍କ ପାଖରେ ନିଜର ସମସ୍ୟା କୁ ପହଞ୍ଚାଇବା ନିମନ୍ତେ ଯୋଗ ର ଆଶ୍ରୟ ନେଉଥିଲେ । ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ, ମାନସିକ, ଶାରୀରିକ ଶୃଙ୍ଖଳା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ନିମନ୍ତେ ଯୋଗର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ।

ଯୋଗର ଉତ୍ପତ୍ତି -

******************

ସିନ୍ଧୁ ସଭ୍ୟତା ସମୟରୁ ଯୋଗର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇଛି ବୋଲି ବିଶ୍ଵାସ କରାଯାଏ ।ମାତ୍ର ଏହାର ବିକାଶ ପ୍ରାକ୍‌ ଐତିହାସିକ ଯୁଗରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଅଛି ବୋଲି ପ୍ରମାଣ ମିଳିଅଛି।ସିନ୍ଧୁ ଉପତ୍ୟକା ସଭ୍ୟତା ସମୟରେ ପ୍ରଚଳିତ ମୁଦ୍ରାରେ ଯୋଗାସନ ପଶୁପତିଙ୍କ ଛବି ରହିଅଛି।ଏହାର ଯୋଗ ର ଉପସ୍ଥିତି କୁ ସୂଚିତ କରିଥାଏ ।ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ବିକ ଖନନରେ ସିନ୍ଧୁ ସଭ୍ୟତା ସମୟରେ ଅନେକ ଯୋଗ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରମାଣ ଆବିଷ୍କାର କରାଯାଇଛି । ବୈଦିକ ଯୁଗରେ ରଚନା କରାଯାଇଥିବା ଗ୍ରନ୍ଥ ଋକ୍ ବେଦ ରେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଅଛି। ଏହାର ବ୍ୟବହାର ଆର୍ଯ୍ୟ ମାନେ ଈଶ୍ବର ପ୍ରସନ୍ନ , ନିଜ ଆତ୍ମାର ଶୁଦ୍ଧିକରଣ , ଶରୀର ର ସଂଯମତା ସ୍ଥାପନ ଆଦି କାର୍ଯ୍ୟ ରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ।ଋକ୍ ବେଦ ବ୍ୟତୀତ ବିଭିନ୍ନ ଉପନିଷଦରେ ଯୋଗର ବ୍ୟବହାର ସମ୍ବନ୍ଧରେ ବହୁ ପୁରାତନ ତଥ୍ୟ ଲିପିବଦ୍ଧ କରାଯାଇଅଛି।ପତଞ୍ଜଳିଙ୍କ ଯୋଗସୂତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥ ଯୋଗ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ବିସ୍ତୃତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହୋଇଥିବା ପ୍ରଥମ ଗ୍ରନ୍ଥ ଅଟେ।ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ରେ ଯୋଗର ମାନସିକ ଓ ଦାର୍ଶନିକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଅଛି।ବ୍ୟାସ ଦେବ ଙ୍କ ରଚିତ ଭଗବତଗୀତା ରେ ଯୋଗର ବିଭିନ୍ନ ମାର୍ଗ ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଅଛି। ଯୋଗ ,ପରମାତ୍ମା ସହିତ ଜୀବାତ୍ମାର ମିଶ୍ରଣ କୁ ବୁଝାଇଥାଏ।

ଆୟୁର୍ବେଦ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସମ୍ୟକ୍‌ ଧାରଣା -

****************************************

ଆୟୁର୍ବେଦ ଏକ ଔଷଧ ପ୍ରଣାଳୀ ଅଟେ ଯାହାକି ବହୁ ପୁରାତନ କାଳରୁ ଔଷଧ ର ବିକଳ୍ପ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇ ଆସୁଅଛି। ଏହାର ତତ୍ତ୍ଵ ଓ ଅଭ୍ୟାସ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ବିଜ୍ଞାନ ସମ୍ମତ ଅଟେ।ପ୍ରମାଣ ଆଧାରରେ ଜଣା ପଡିଛି ଯେ ଏହା ପ୍ରାୟ ଦୁଇ ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଏହା ନିଜର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ବିସ୍ତାର ଲାଭ କରିଥିଲା। ଆଜି ର ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଉପକରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଯେଉଁ ଭୟଙ୍କର ରୋଗ ମାନ ର ନିରାକରଣ କରାଯାଉଛି। ତାହା ଦୁଇହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ବିନା ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଉପକରଣ ରେ ନିରାକରଣ କରାଯାଇପାରୁଥିଲା। ଏହା କେବଳ ଆୟୁର୍ବେଦ ମାଧ୍ୟମରେ ସମ୍ଭବ ହେଉଥିଲା। ଆୟୁର୍ବେଦ ହେଉଛି ଔଷଧର ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ରୂପ। ସଂସାରର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ପ୍ରାଣୀ ଙ୍କ ଠାରେ ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ। ଏହାର ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ଟି କେଉଁ ରୋଗର ନିରାକରଣ କରିପାରିବ ଏହାର ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସୂଚନା ବହୁ ପୂରାତନ ଯୁଗରୁ ଚରକ ସଂହିତା ପୁସ୍ତକ ରେ ଚରକ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ଚରକ ଙ୍କୁ ଆୟୁର୍ବେଦ ର ଜନକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ।

ଆୟୁର୍ବେଦ ଶବ୍ଦ ଟି ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ ଆୟୁର୍ ଓ ବେଦ ରୁ ଆସିଅଛି ।ଆୟୁର୍ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଜୀବନ ଓ ବେଦ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଜ୍ଞାନ‌। ଅତଏବ୍ ଆୟୁର୍ବେଦ ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଜୀବନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଜ୍ଞାନ। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଶରୀର କୁ ରୋଗାମୁକ୍ତ କରିବା ଏବଂ ଶରୀର ସହ ଆତ୍ମା , ମନ‌ର ବିଶୁଦ୍ଧି କରଣ କରିବା‌ ଓ ଏହାର ସନ୍ତୁଳନ ବଜାୟ ରଖିବା।ଅନେକ ମହାନ ଚିକିତ୍ସକ ଯେଉଁମାନେ ଆୟୁର୍ବେଦ ର ମହତ୍ତ୍ଵ ଦର୍ଶାଇଥିଲେ ତନ୍ମଧ୍ୟରେ ଚରକ ,ଅତ୍ରେୟ ,ବାଗଭଟ୍ଟ ପ୍ରମୁଖ ଥିଲେ।

ଆୟୁର୍ବେଦ ଦ୍ବାରା ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ-

*********************************************

ଆୟୁର୍ବେଦିକ ଚିକିତ୍ସା ପଦ୍ଧତି ସର୍ବ ଆଦୃତ ଓ ସର୍ବ ଗ୍ରହଣୀୟ ଚିକିତ୍ସା ପଦ୍ଧତି ଅଟେ | ଏହି ଚିକିତ୍ସା ଦ୍ବାରା ବ୍ୟକ୍ତିର କେବଳ ଶାରୀରିକ ନୁହେଁ ମାନସିକ ସ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ ବହୁ ଉନ୍ନତି ହୋଇଥାଏ।ଆୟୁର୍ବେଦିକ ଔଷଧ ପ୍ରସ୍ତୁତି ରେ ବ୍ୟବହୃତ ଉପାଦାନ ଯଥା ବିଭିନ୍ନ ଉଦ୍ଭିଦ, ଫୁଲ ଏବଂ ଫଳ ଇତ୍ୟାଦି ଆମ ନିକଟ ପରିବେଶ ରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇଥାଏ ।ତେଣୁ ଏହାକୁ ସହଜରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥାଏ ମାତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତି ପୂର୍ବରୁ ଏହି ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଜ୍ଞାନ ରହିଥିବା ଆବଶ୍ୟକ।ଆୟୁର୍ବେଦିକ ଔଷଧରେ କୌଣସି ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ |ଯାହାଦ୍ବାରା ଏହାର ସେବନ କରିବା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନିରାପଦ ହୋଇଥାଏ।ଏହା ଅନେକ ଜଟିଳ ଓ ବିପଦଜନକ ରୋଗ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୋଇଥାଏ।ଏହା ରୋଗକୁ ଭଲ କରିବା ସହ ରୋଗ ଠାରୁ ଶରୀର କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ।ଆୟୁର୍ବେଦିକ ଔଷଧ କେବଳ ରୋଗୀ ଲୋକଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇନଥାଏ ବରଂ ଏହା ସୁସ୍ଥ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଉପଯୋଗୀ ହୋଇଥାଏ। ଆୟୁର୍ବେଦ ର ଘରୋଇ ପ୍ରସ୍ତୁତିକରଣ ସମ୍ଭବ ହେଉଥିବାରୁ ଏହା ବ୍ୟୟବହୁଳ ହୋଇନଥାଏ। ସାଧାରଣ ରୁ ଅତି ସାଧାରଣ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇପାରିବେ।

ଯୋଗ ଦ୍ବାରା ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ -

******************************************

ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଙ୍କର ଜୀବନ ହେଉଛି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବା ଅସନ୍ତୋଷ ରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ନିଜର ବ୍ୟସ୍ତ ବହୁଳ ଜୀବନ ରେ ଶାନ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତି ନିମନ୍ତେ , ଶରୀର ରେ ସନ୍ତୋଷ ଓ ମନ ର ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ଯୋଗ ର ଆଶ୍ରୟ ନିଆଯାଇଥାଏ।ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଯୋଗ ଦ୍ବାରା ସମସ୍ତ ଚାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ ।ଏହା ଆମ୍ଭମାନଙ୍କର ମସ୍ତିଷ୍କକୁ ଶାନ୍ତି ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ। ଏହା ଆମ ମନକୁ ମଜବୁତ କରିଥାଏ ଏବଂ ଏହାଦ୍ବାରା ଆମ ଆତ୍ମାର ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ମଧ୍ୟ ହୋଇଥାଏ । ଆଜିର ସମୟରେ ଅନେକ ଲୋକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୋଗ ବିଶେଷକରି ମେଦ ମେଦବହୁଳତାର ଶିକାର ହେଉଛନ୍ତି, ଯୋଗ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲାଭଦାୟକ ମାଧ୍ୟମ ହୋଇଥାଏ। ଯୋଗର ଉପକାରିତା ବିଷୟ ରେ ଆଜି ସମସ୍ତେ ଅବଗତ ହୋଇପାରିଛନ୍ତି ,ଯେଉଁ କାରଣରୁ ଯୋଗ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଅଞ୍ଚଳ ବା ପ୍ରଦେଶ ରେ ସିମୀତ ରହି ଆନ୍ତର୍ଜାତିୟ ସ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିପାରିଛି। ଏହାକୁ ନିୟମିତ ଭାବରେ ପାଳନ କଲେ ଏହା ଶାନ୍ତି ସହ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ।

ବିଷୟ ପ୍ରସ୍ଥାନ -

****************

ଯୋଗର ଗୁରୁତ୍ବ ଓ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଅଛି। ସମାଜରେ ବା ମାନବର ଜୀଵନରେ ଶୃଙ୍ଖଳା କ୍ରମଶଃ ଭଙ୍ଗ ହେବାରେ ଲାଗିଛି । ଏପରି ବିଶୃଙ୍ଖଳିତ ସମାଜରେ , ବ୍ୟସ୍ତ ବହୁଳ ଜୀବନ ରେ ଶରୀର , ମନ , ଆତ୍ମାର ସଂଯମତା ର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ଏଥିପାଇଁ ଯେଉଁ ସବୁ ପଦ୍ଧତି ରହିଛି ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ୍ଧତି ହେଉଛି ଯୋଗ । ଏହା ଦ୍ବାରା ଆମେ ଶାନ୍ତିମୟ , ସନ୍ତୁଷ୍ଟିମୟ ଜୀବନ ଅତିବାହିତ କରିପାରିବା।ଅପର ପକ୍ଷରେ ଆୟୁର୍ବେଦ କୁ ଭିନ୍ନ‌ଭିନ୍ନ କାରଣ ପାଇଁ ସମାଲୋଚନା କରାଯାଉଅଛି। ଯଦ୍ବାରା ଏହାର ଲୋକଆଦୃତି କ୍ରମଶଃ କମିବାରେ ଲାଗିଛି।

ଏଲୋପାଥିକ୍ ର ଅନେକ ସମର୍ଥକ ଆୟୁର୍ବେଦକୁ ଏକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଚିକିତ୍ସା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ । ଆୟୁର୍ବେଦିକ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ଯେଉଁ ବିଶାକ୍ତ ଉପାଦାନର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ ତାହା ଆଧୁନିକ ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ ଅନୁଯାୟୀ ମଣିଷ ପାଇଁ କ୍ଷତିକାରକ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଅଛି। ପୁରାଣ ରେ କିମ୍ବା ବହୁ ପୁରାତନ‌ଗ୍ରନ୍ଥ ରେ ଏହାର ଚମତ୍କାରିତା ଅନେକ ପ୍ରମାଣ ମିଳିଅଛି। ଉପମନ୍ୟୁ ର ଚକ୍ଷୁ ଫେରିପାଇବା ହେଉ ବା ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ର ଛେଳି ମୁଣ୍ଡ ସଂଯୋଗ ହେଉ। ଉପଯୁକ୍ତ ଜ୍ଞାନ ରେ ଯଦି ଆମେ ଆୟୁର୍ବେଦ କୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ତେବେ ଅନେକ ସୁଫଳ‌ ଏଥିରୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବା ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

__________________________________________________

ପ୍ରସ୍ତୁତି - ସୌମ୍ୟ ରଞ୍ଜନ ରାୟ

ଭୂୟାଁ ଉଆସ, ଗୁଆମାଳ, ଭଦ୍ରକ

ଯୋଗ ଏବଂ ଆୟୁର୍ବେଦ: ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମାଧାନ |Yoga and Ayurveda:A Complete Health Solution

ଯୋଗ ଏବଂ ଆୟୁର୍ବେଦ ଏ ସଂସାର ପାଇଁ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ବରଦାନ ।