ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଣପ୍ରିୟ ପର୍ବ ରଜ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନି ଦିନ ଧରି ପାଳନ କରାଯାଏ ଓ ଏହା ମାଟି, ପ୍ରକୃତି ଓ ନାରୀଶକ୍ତିକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବାର ଏକ ଅନୁପମ ଉତ୍ସବ। ଏହାର ମୂଳ କାହାଣୀ ଓ କାରଣ ଅତି ମନୋହର:

୧. ପ୍ରକୃତି ଓ କୃଷି ସହିତ ଜଡିତ:

ମାଟିମାଆଙ୍କ ଋତୁସ୍ରାବ

ରଜ ଆସେ ଆଷାଢ଼ ମାସ ଆରମ୍ଭ ହେବା ଆଗରୁ (ଜୁନ୍ ମାସର ମଧ୍ୟଭାଗ)। ଏହି ସମୟ ବର୍ଷା ଆଗମନର ପୂର୍ବ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ।

ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ଏହି ତିନି ଦିନ ମାଟିମାଆ (ଧରିତ୍ରୀ ମାତା) ଋତୁସ୍ରାବ (ମାସିକ ଧର୍ମ) କରନ୍ତି ଓ ନିଦ୍ରା ଯାଆନ୍ତି ବିଶ୍ରାମ ନିଅନ୍ତି।

ଯେପରି ଏକ ମହିଳାଙ୍କ ଋତୁସ୍ରାବ ସମୟରେ ସେ ବିଶ୍ରାମ ନିଅନ୍ତି, ସେହିପରି ମାଟିମାଆଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ରାମ ଦିଆଯାଏ। ତେଣୁ ଏହି ତିନି ଦିନ:

କୌଣସି ଖଣନ କାମ କରାଯାଏ ନାହିଁ (ମାଟି ଖୋଳା, କୋଦାଳି ମାରିବା ବନ୍ଦ)।

କୌଣସି ଗଛ କାଟାଯାଏ ନାହିଁ।

ଚାଷ ଜମିରେ କାମ ବନ୍ଦ।

ଏହା ମାଟିମାଆଙ୍କୁ ନୂଆ ଶକ୍ତି ସଂଚୟ କରିବାର ସୁଯୋଗ ଦେଇଥାଏ, ଯାହା ଫଳରେ ବର୍ଷା ଋତୁରେ ସେ ଫସଲ ପାଇଁ ଉର୍ବରା ଶକ୍ତି ଦେଇପାରିବେ।

୨. ନାରୀଶକ୍ତିକୁ ସମ୍ମାନ ଓ ବିଶ୍ରାମ:

ଯେହେତୁ ରଜ ମାଟିମାଆଙ୍କ ଋତୁସ୍ରାବ ସମୟ, ଏହା ମହିଳାମାନଙ୍କ ପ୍ରାକୃତିକ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଜନନ ଶକ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥାଏ।

ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ଏହି ତିନି ଦିନ:

ମହିଳାମାନେ ଘର କାମରୁ ବିଶ୍ରାମ ପାଆନ୍ତି। ଚୁଲି ଚଟୁ (ରୋଷେଇ) କାମ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

ସେମାନେ ନୂଆ ଲୁଗା ପିନ୍ଧନ୍ତି, ଆଳତା ଲଗାନ୍ତି ଫୁଲ

ଓ ଅଳଙ୍କାର ପରିଧାନ କରି ସଜାଇଯାଆନ୍ତି।

ସେମାନେ ଦୋଳି ଖେଳି, ଗୀତ ଗାଇ, ନାଚି ମଜା କରନ୍ତି। ଏହା ସେମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଓ ମୁକ୍ତିର ସମୟ।

ଏହି ବିଶ୍ରାମ ଓ ଉତ୍ସବ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ଭାବେ ପୁନରୁଜ୍ଜୀବିତ କରେ।

୩. ବର୍ଷା ଆଗମନ ଓ କୃଷି ପ୍ରସ୍ତୁତି:

ରଜ ପରେ ବର୍ଷା ଋତୁ ଆରମ୍ଭ ହେବାର ଆଶା ରହିଥାଏ। ଏହା ଚାଷ କାମ ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟ ସମୟ।

ରଜରେ ମାଟି ବିଶ୍ରାମ ପାଇବା ପରେ, ବର୍ଷା ଆସି ତାକୁ ସାରଯୁକ୍ତ ଓ ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ କରିଥାଏ।

କୃଷକମାନେ ରଜ ଉତ୍ସବ ଉପଭୋଗ କରି ଆସନ୍ତା କଠିନ କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମାନସିକ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି।

୪. ସାମାଜିକ ମେଳମିଶା ଓ ଆନନ୍ଦ:

ରଜ ହେଉଛି ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ଉତ୍ସବ। ଏହି ସମୟରେ:

ଦୋଳି ଖେଳ ଅତି ଜନପ୍ରିୟ। ଗଛ ଡାଳରେ ଦୋଳି ବାନ୍ଧି ଝୁଲିବା, ଗୀତ ଗାଇବା ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ।

ବିଭିନ୍ନ ରାଗର ରଜ ଗୀତ ଗାଈ ଉତ୍ସବର ମାଧୁର୍ଯ୍ୟକୁ ବଢାଇଥାଏ।

ବିଶେଷ ରଜ ପିଠା ଯେପରି ପୋଡପିଠା, କକରା ପିଠା,ଅରିସା ପିଠା ଘରେ ଘରେ ତିଆରି ହୁଏ ଓ ଖାଇବାର ମଜା ଅନୁଭବ କରାଯାଏ।

ସମବୟସୀ ବନ୍ଧୁମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ଖେଳିବା, ଗପସପ କରିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳେ।

ରଜର ତିନି ଦିନ:

ପ୍ରଥମ ଦିନକୁ "ପହିଲି ରଜ" କୁହାଯାଏ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନକୁ "ରଜ ସଂକ୍ରାନ୍ତି" କୁହାଯାଏ, ତୃତୀୟ ଦିନକୁ "" ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ ଦିନକୁ "ଭୂମି ଦହନ" ଏବଂ "ବସୁମତୀ ସ୍ନାନ" କୁହାଯାଏ।

ଏହି ଦିନମାନଙ୍କରେ ବିଶେଷ ପୂଜା କରି ମାଟିମାଆଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରି ନୂଆ ଲୁଗା ପିନ୍ଧନ୍ତି। ଚାଷ ଓ ଖୋଦନ କାମ ଆରମ୍ଭ ହେବାର ସଙ୍କେତ।

ଶେଷ କଥା: କାହିଁକି ରଜ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?

ପ୍ରକୃତି ସହ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ: ଏହା ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ପ୍ରକୃତି ମଧ୍ୟ ଜୀବନ୍ତ, ତାକୁ ବିଶ୍ରାମ ଓ ସମ୍ମାନ ଦରକାର।

ମହିଳାଙ୍କ ମାନ୍ୟତା: ମହିଳାଙ୍କ ପ୍ରାକୃତିକ ଶାରୀରିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବାର ଏକ ଅପୂର୍ବ ସଂସ୍କୃତି।

ସାଂସ୍କୃତିକ ପରମ୍ପରା: ଏହା ଓଡ଼ିଆ ଜୀବନ ଶୈଳୀ, ଖାଦ୍ୟ, ଗୀତ, ଖେଳ ଓ ସାମୂହିକତାକୁ ଜୀବନ୍ତ ରଖିଥାଏ।

ଆନନ୍ଦ ଓ ଆଶା: ବର୍ଷା ଆସିବାର ଆଶାରେ କୃଷକ ଓ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ମନରେ ଆନନ୍ଦର ସଞ୍ଚାର କରେ।

ରଜ କେବଳ ଏକ ପର୍ବ ନୁହେଁ; ଏହା ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ପରମ୍ପରା, ଯାହା ପ୍ରକୃତି, ନାରୀ ଓ କୃଷି ଜୀବନଠାରୁ ଜନ୍ମିଛି। ଏହା ଆମର ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ମିଶିଥିବା ଏକ ସୁନ୍ଦର ଅଧ୍ୟାୟ। 🙏🌸

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

"କାହିଁକି ପାଳନ ହୁଏ ରଜ"

"କାହିଁକି ପାଳନ ହୁଏ ରଜ"