କଳାହାଣ୍ଡି (ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷାରେ କଳାହାନି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଥାଏ) ଓଡ଼ିଶାର ପଶ୍ଚିମାଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ଜିଲ୍ଲା । ଏହା ଏକ ପୁରାତନ ସଭ୍ୟତାର ମୂଳକେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ବିବେଚିତ । ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରମାଣ ଅନୁସାରେ ଏଠାରେ ପ୍ରସ୍ତର ଯୁଗ ଓ ଲୌହ ଯୁଗର ମାନବ ବସତିର ସୂଚନା ମିଳିଥାଏ ।

ଅସୁରଗଡ଼ଠାରେ ୨୦୦୦ ବର୍ଷ ଆଗରୁ ଏକ ଉନ୍ନତ ଓ ସଭ୍ୟ ସହର ଜନ ବସତି ଥିବା ଜଣାଯାଏ ।

ଆଗ କାଳରେ ଏହା ମହାକାନ୍ତର (ଅର୍ଥ ବିଶାଳ ଜଙ୍ଗଲ) ଓ କାରୁଣ୍ଡା ମଣ୍ଡଳ (କାରୁଣ୍ଡାର ଅର୍ଥ ମାଣିକ) ଭାବରେ ଜଣା ଥିଲା ଯାହା ଏଠାରେ ମାଣିକ, ଲାଲ ପଥର, ବେରୁଜ, ନୀଲମ, ଓ ଆଲେକଜାଣ୍ଡ୍ରା ଆଦି ମିଳୁଥିବାର ଜଣାଯାଏ । ମାଣିକେଶ୍ୱରୀ (ମାଣିକର ଠାକୁରାଣୀ) କଳାହାଣ୍ଡିର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ଯାହାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ଇତିହାସ ସହ ଯୋଡ଼ା ।

କଳାହାଣ୍ଡି ନାମର ଉତ୍ପତ୍ତି :-

ଓଡ଼ିଆରେ “କଳାହାଣ୍ଡି”ର ଅର୍ଥ ହେଲା କଳା+ ପାତ୍ର (ହାଣ୍ଡି) ଅର୍ଥାତ କଳାରଙ୍ଗର ହାଣ୍ଡି । ଏହି ଜିଲ୍ଲାରେ ମୃତ୍ତିକା କୃଷ୍ଣ-କାର୍ପାସ ଶ୍ରେଣୀୟ ଏବଂ ମାଟିର ରଙ୍ଗ କଳା । କୁମ୍ଭାରମାନେ ଏଥିରେ କଳା ରଙ୍ଗର ପାତ୍ର ତିଆରିକରି ଏହି ଜିଲ୍ଲା, ପଡୋଶୀ ଜିଲ୍ଲା ଏବଂ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କରେ ବିକ୍ରି କରିଥାନ୍ତି । ସମ୍ଭବତଃ ଏହାର ନାମର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏଥିରୁ ହୋଇଥାଇପାରେ ବୋଲି ଅନୁମେୟ ।

କଳାହାଣ୍ଡି ନାମକରଣ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ କୌଣସି ଅଭିଲେଖ ବା ଦଲିଲ ନାହିଁ । ଏହା ଆଗରୁ କାରୁଣ୍ଡ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲା । ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ଏଲ୍ଲିୟଟ ( ଉପ କମିଶନର ରାୟପୁର , ୧୮୫୬)ଙ୍କ ଅନୁସାରେ କଳାହାଣ୍ଡି ନାମ କାରୁଣ୍ଡ ନାମର ଓଡ଼ିଆ ଅପଭ୍ରଂଶ ମାତ୍ର । କଳାହାଣ୍ଡି ନାମରେ କୌଣସି ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ଗ୍ରାମ ନାହିଁ । କୋରାପୁଟ ଓ ବସ୍ତର ଅଞ୍ଚଳରେ ବହୁତ ସ୍ଥାନକୁ ଦୁଇ ପ୍ରକାରରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଇଥାଏ । ଯଥା ବସ୍ତରର ଗ୍ରାମ ବକାଊଣ୍ଡ ଓଡ଼ିଆରେ ବକାହାଣ୍ଡି , ବାଜାଊଣ୍ଡକୁ ବଜାହାଣ୍ଡି , ନଲପାଊଣ୍ଡକୁ ନାଲଫାହାଣ୍ଡି ଓ କୁମାରଊଣ୍ଡକୁ କୁମାରହାଣ୍ଡି କୁହାଯାଇଥାଏ । କିନ୍ତୁ ସେ ଯାହା ହେଉନା କାହିଁକି ୧୯୦୫ ପରଠାରୁ ଯେତେବଳେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଇଂରେଜ ଶାସିତ ବଙ୍ଗଳା ରାଜ୍ୟଖଣ୍ଡ ସଙ୍ଗେ ମିଶିଲା , ଏହାର ନାମ କଳାହାଣ୍ଡି ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଲା ।

ଭୂଗୋଳ

କଳାହାଣ୍ଡି 20°4′58.8″N 83°12′0″Eରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଭାଗକୁ ନେଇ ତିଆରି ।

ଏହାର ଉତ୍ତରରେ: ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା ଓ ନୂଆପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା

ଦକ୍ଷିଣରେ: ନବରଙ୍ଗପୁର ଜିଲ୍ଲା, କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା ଓ ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା

ପୂର୍ବରେ: ପୁର୍ବରେ କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା ଓ ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା ଅବସ୍ଥିତ ।

ଲୋକକଳା

କଳାହାଣ୍ଡି ଆକ୍ଷରିକ ଭାବରେ କଳାରେ ଭରା ହାଣ୍ଡିକୁ ବୁଝାଇଥାଏ । ଏହି ଶବ୍ଦ ଗୁଡ଼ହାଣ୍ଡି ଗୁମ୍ଫାରେ କଳା ଓ ନାଲି ରଙ୍ଗରେ ଖୋଦିତ ପ୍ରାକ-ଐତିହାସିକ କଳାରୁ ଆସିଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଇଥାଏ । ଏଠାରେ ପଥରରେ ତିଆରି ନାନା ଅଳଙ୍କାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ । ହାବସିପୁରୀ ଢାଞ୍ଚାରେ ତିଆରି ଶାଢ଼ୀ ଏଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ। ଖଇରପଦର‌ର କାଠ କାମ ମଧ୍ୟ ଦେଶ ବିଦେଶକୁ ରପ୍ତାନି କରାଯାଇଥାଏ।

ଲୋକ ନାଟ

କଳାହାଣ୍ଡିରେ ନାନା ପ୍ରକାର ଆଦିବାସୀ ଓ ଅଣ-ଆଦିବାସୀ ନାଟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ । ଏଠାକାର ନାଚ ବଲାଙ୍ଗିର ଜିଲ୍ଲା ଓ ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଡାଲଖାଇ, ଜାଇଫୁଲ, ରସରକେଳି, ସଜନୀ ଆଦି ନାଚ ସହ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ। ସାରି ଗୀତ, ଫୋଲିଆ ଗୀତ, ପ୍ରକୃତି ସହ ଯୋଡ଼ା ନାନାପ୍ରକାରର ଗୀତ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ପ୍ରଚଳିତ ଯାହା କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର 'ବୋରିଆ ଗୀତ, ନିଆଳିମାଳି, କଳାକୋଳିକ' ଆଦି ଗୀତ ସହ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଥିବାର ଦେଖାଯାଏ । କଲାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାରେ ଘୁମୁରା ସବୁଠୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୀର ବାଦ୍ୟ ଅଟେ ।

ଘୁମୁରା ନୃତ୍ୟ

କଳାହାଣ୍ଡିର ବୀରବାଦ୍ୟ ଘୁମୁରା ଅଟେ ।

*ବଜାସାଲ୍

ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ

# ଫୁରଲିଝରଣ ଜଳପ୍ରପାତ:

ଫୁରଲିଝରଣ ଓଡ଼ିଶାର କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାର ସଦରମହକୁମା ଭବାନୀପାଟଣା ପାଖରେ ଥିବା ଏକ ଚିରଝର ଜଳପ୍ରପାତ । ଏହା ୧୬ ମିଟର ଉଚ୍ଚ ଓ ଏହାର ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଯୋଗୁ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ବହୁରଙ୍ଗୀ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ନିମନ୍ତେ ପରିଚିତ । ଏହା ରାଜ୍ୟର ଏକ ଜଣାଶୁଣା ଜଳପ୍ରପାତ ଓ ବଣଭୋଜି ନିମନ୍ତେ ଜଣା ଏକ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ । ଏହା କରଳାପାଟ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ଅଭୟାରଣ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥରେ ଭବାନୀପାଟଣା ଠାରୁ ଫୁର୍ଲିଜାରନ୍ 15 କିଲୋମିଟର (9.3 ମାଇଲ୍) ଅଟେ।

# ଧର୍ମଗଡ଼:

ଧର୍ମଗଡ଼ ଓଡ଼ିଶାର କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ଉପଖଣ୍ଡ ଏବଂ ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି ଅଟେ । ଏହା କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା ଭବାନୀପାଟଣାଠାରୁ 44 କି.ମି ତଥା ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରୁ ହାରାହାରି ୫୦୦ କି.ମି ଦୂରତାରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

ଧରମଗଡରେ ଥିବା ପାରଦେଶ୍ୱର୍ ଶିବ ମନ୍ଦିରରେ ପାରଦରେ ନିର୍ମିତ ଶିବଲିଙ୍ଗ ରହିଛି । ଏହି ପାରଦ ନିର୍ମିତ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ତଥା ଭାରତର ତୃତୀୟ ଅଟେ।

ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥରେ ଭବାନୀପାଟଣା ଠାରୁ ଫୁର୍ଲିଜାରନ୍ 15 କିଲୋମିଟର (9.3 ମାଇଲ୍) ଅଟେ।

# ଜୁନାଗଡ଼:

କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାର ପୂର୍ବ ରାଜଧାନୀ ହେଉଛି ଜୁନାଗଡ଼। ସେତେବେଳେ ଯାହାକୁ ନାଗବଂଶୀ ରାଜାମାନେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ। ଏଠାରେ ମାଆ ଲଙ୍କେଶ୍ବରୀଙ୍କ ପୀଠ ରହିଅଛି। ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଆରାଧ୍ୟ ଦେବୀ ହେଉଛନ୍ତି, ସେ। ସତୀଦାହ ପ୍ରଥାର ପ୍ରଚଳନ ଏ ଅଞ୍ଚଳର ପୁରାତନ କଳାକୃତିରୁ ଅନୁମାନ କରାଯାଏ।

କିନ୍ତୁ ଇଂରେଜ ଶାସନ କାଳରେ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ନିଷେଧ କରାଯାଇଥିଲା।

# କର୍ଲାପାଟ୍ ଅଭୟାରଣ୍ୟ:

କର୍ଲାପାଟ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ଅଭୟାରଣ୍ୟ।ଏହି ପର୍ଯ୍ୟଟନସ୍ଥଳୀକୁ ସାରା ଭାରତରୁ ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ ଆସିଥାନ୍ତି । କଳାହାଣ୍ଡିର ସଦର ମହକୁମା ଭବାନୀପାଟଣା ସହରରୁ କର୍ଲାପାଟର ଦୁରତ୍ୱ ୩୫ କିଲୋମିଟର।

ଏହି ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଭବାନୀପାଟଣାଠାରୁ ମାତ୍ର ୧୦-୧୨ କି.ମି. ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ। ଥୁଆମୂଳ ଓ ରାମପୁର ଅଞ୍ଚଳର ଏକ ଅଂଶ ବିଶେଷ ହେଉଛି କର୍ଲାପାଟ୍ ଅଭୟାରଣ୍ୟ। ଏଠାରେ ଖଣ୍ଡୁଆଲ୍ ଜଳ ପ୍ରପାତ ତଥା ମାଆ ମାଣିକେଶ୍ଵରୀଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଏହି ସ୍ଥାନ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଗମନାଗମନ ଓ ରହଣି ସୁବିଧା

ଅକ୍ଟୋବର ମାସରୁ ମେ ମାସ ଯାଏଁ କର୍ଲାପାଟ ଭ୍ରମଣ ପାଇଁ ସୁବିଧା ସମୟ । ଭବାନୀପାଟଣା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରେଳ ଓ ରାଜପଥ ଦେଇ ଯାଇ ହୁଏ । ଏହା ନିକଟରେ ରାଇପି ନାମକ ପାସେଞ୍ଜର ହଲ୍ଟ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ରାତ୍ରରହଣି ପାଇଁ ଭବାନୀପାଟଣାରେ ସରକାରୀ ପାନ୍ଥନିବାସ ସହ ହଟେଲ ମାନ ମଧ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ । ଏହି ଅଭୟାରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପାନ୍ଥନିବାସ ମଧ୍ୟ ଅଛି । ଆଗରୁ ବୁକିଙ୍ଗ କରି ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ରାତ୍ର ଯାପନ ସୁବିଧା ଅଛି । ରାତ୍ରକାଳରେ ଜୀବଜନ୍ତୁ ଦେଖିବାର ସୁବିଧା ମଧ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ।

ଜୀବଜନ୍ତୁ ଓ ଅରଣ୍ୟ

ଅଭୟାରଣ୍ୟଟି ୨୫୫ ବର୍ଗକିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପ୍ତ । ପୂର୍ବୀୟ ମାଳଭୂମି ଅଚଳର ନିଘଞ୍ଚ ଅରଣ୍ୟ ଏହି ଇଲାକାରେ ରହିଥାଏ । ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ବୃକ୍ଷ ରାଜି ସହ ଜାଳେଣୀ କାଠ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ । ଏହାର ଅରଣ୍ୟାଞ୍ଚଳରେ ବାଘ , ଚିତା ବାଘ , ହରିଣ, ସଂଭର ନୀଳ ଗାଈ , ଓ ବହୁ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀ , ସରୀସୃପ ବସାବାସ କରିଥାଆନ୍ତି।

# ରାବଣଧାର ଜଳପ୍ରପାତ:

ରାବଣଧାର ଜଳପ୍ରପାତ ଭବାନୀପାଟଣା ଠାରୁ ମାତ୍ର ୧୨.୫ କି.ମି. ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଅଗନା ଅଗନି ବନସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକୃତିର ଭରପୂର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଏଠାରେ ଉପଭୋଗ କରି ପାରିବେ। ଜଳ ପ୍ରପାତ ତଳେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ତରଫରୁ ଏକ ଛୋଟ ଜଳ ପ୍ରକଳ୍ପ ଭାଟାଙ୍ଗା ପଦର ଡ୍ୟାମ୍ ନାମରେ କରାଯାଇଛି। ଏହା କୃଷକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳଯୋଗାଣର ଏକ ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ମାଧ୍ୟମ ସାଜିଛି।

ଏହି ରାବଣଧାର ଜଳ ପ୍ରପାତ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ରାବଣଧର ଜଳ ପ୍ରପାତ ଓ ଅନ୍ୟଟି ବଡ଼ ରାବଣଧର ଜଳ ପ୍ରପାତ। ବର୍ଷସାରା ଏଠାରେ ବଣଭୋଜି କରିବା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ସୁଅ ଛୁଟେ। ଏଠାକୁ ଆସି ସେମାନେ ପ୍ରକୃତିର ଭରପୂର ମଜା ଉଠାଇଥାନ୍ତି।

ମୋ ଅନୁଭୂତିରେ କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା:

ଯୋଜନା ଆୟୋଗ ଦ୍ୱାରା ଦକ୍ଷିଣ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଓଡିଶାର ଜିଲ୍ଲାଗୁଡିକ ସବୁଠାରୁ ପଛୁଆ ଅଞ୍ଚଳ ଭାବରେ ପରିଗଣିତ ହୋଇଛି, ଯାହାକି ଏହି ଜିଲ୍ଲାଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରୁ କେତେକକୁ କେବିକେ (କାଲାହାଣ୍ଡି-ବାଲାଙ୍ଗୀର-କୋରାପୁଟ) ଭାବରେ ପୁନଃ ସୁସଜ୍ଜିକରଣ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛି। 1992–93 ମସିହାରେ, ତିନୋଟି ବୃହତ ଜିଲ୍ଲାକୁ ଆଠଟି ଜିଲ୍ଲାରେ ପୁନଃ ସଂଗଠିତ କରାଯାଇଥିଲା। ମାଲକାନଗିରି, କୋରାପୁଟ, ନବରଙ୍ଗପୁର, କାଲାହାଣ୍ଡି, ରାୟାଗଡା, ନୁଆପଡା, ବଲାଙ୍ଗୀର ଏବଂ ସୋନେପୁର । ଏହି ଆଠଟି ଜିଲ୍ଲାରେ 14 ଟି ସବଡିଭିଜନ୍, 37 ଟି ତହସିଲ, 80 ଟି ସିଡି ବ୍ଲକ୍, 1,437 ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ ଏବଂ 12,293 ଟି ଗ୍ରାମ ରହିଛି। KBK ଅଞ୍ଚଳ ଗଠନ କରୁଥିବା ଆଠଟି ଜିଲ୍ଲା ଜନସଂଖ୍ୟାର 19.72% ଏବଂ ରାଜ୍ୟର 30.59% ରୁ ଅଧିକ ଭୌଗୋଳିକ କ୍ଷେତ୍ର ଦଖଲ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରାୟ 90% ଲୋକ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଗାଁରେ ରୁହନ୍ତି। ମହିଳା ସାକ୍ଷରତା ମାତ୍ର 24.72%। 1997 ବିପିଏଲ୍ ପରିବାରର ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ରହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ 72% ପରିବାର ଦାରିଦ୍ର ସୀମାରେଖା ତଳେ ଅଛନ୍ତି ଯାହା 1992 ଜନଗଣନା ସମୟରେ 82% ଥିଲା। ଅଧିକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବରେ, KBK ଜିଲ୍ଲାର 49 ଟି ସିଡି ବ୍ଲକ୍ "ଅତ୍ୟଧିକ ପଛୁଆ" ଏବଂ 28 ଟି ସିଡି ବ୍ଲକ୍ "ପଛୁଆ" ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। କ୍ରମାଗତ ଫସଲ ବିଫଳତା, ମୌଳିକ ସେବା ତଥା ଅଧିକାରର ଅଭାବ, ଅନାହାର, ପୁଷ୍ଟିହୀନତା ଏବଂ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଅଟେ।

ଜନସଂଖ୍ୟା ଗଠନ ଏବଂ ଘନତା, ନେଟ କ୍ଷେତ୍ର ଜଳସେଚିତ, ଡାକ୍ତରଖାନା ଶଯ୍ୟା, ଏବଂ ଗ୍ରାମଗୁଡିକର ସଂଯୋଗ (କ୍ରସ-କ୍ରସର ଅଞ୍ଚଳ) ସହିତ ଅଭିବୃଦ୍ଧି କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ସେବା କେନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମାଜିକ-ଅର୍ଥନୈତିକ ସୂଚକାଙ୍କ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୋଷଜନକ ନୁହେଁ।

କେବି କେ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକ ଐତିହାସିକ ଭାବେ ଜଙ୍ଗଲ ସମ୍ପଦରେ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇଛି। ଯଦିଓ ଲୋକମାନେ ଏହି ଜଙ୍ଗଲଗୁଡିକୁ ଅତି ତୀବ୍ର ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ଉତ୍ସରୁ ସେମାନଙ୍କର ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରୁଛନ୍ତି, ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଜଙ୍ଗଲଗୁଡିକ ସମୟ ସହିତ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପୁଞ୍ଜି ବିନିଯୋଗ ଏବଂ ପରିଚାଳନାଗତ ଇନପୁଟ୍ ପାଇ ନାହାଁନ୍ତି। ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲର ତୀବ୍ର ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପୁଞ୍ଜି ବିନିଯୋଗର ଅଭାବ ଏବଂ ପରିଚାଳନାଗତ ଇନପୁଟଗୁଡିକ, ଏହିପରି, କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ଜଙ୍ଗଲର ଅବନତି ଘଟାଇଥାଏ। ଯଦିଓ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଭୌଗୋଳିକ କ୍ଷେତ୍ରର ଏକ ତୃତୀୟାଂଶ (16,131 କିମି 2) ଜଙ୍ଗଲ ଭାବରେ ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି, ଉପଗ୍ରହର ଚିତ୍ର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ କେବଳ 11.3% (5,473 କିଲୋମିଟର) ପ୍ରକୃତରେ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ଅଟେ (ଅର୍ଥାତ୍ ମୁକୁଟର ଘନତା 40% ରୁ ଅଧିକ)। ଏହା ଆହୁରି ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଛି ଯେ 9% (4,332 km2।) ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷେତ୍ର ଶାକାହାରୀ ଆବରଣରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ବଞ୍ଚିତ। ଅନ୍ୟ 13.5% (6,327 km2) ଜଙ୍ଗଲଗୁଡିକ ମୁକୁଟର ଘନତା 10% ରୁ ଅଧିକ କିନ୍ତୁ 40% ରୁ କମ୍ ଖୋଲା ଅଛି।

ପୁରୁଣା କୋରାପୁଟ ଏବଂ କାଲାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା ଏବଂ ବୋଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲାର କିଛି ଅଂଶ ମୁଖ୍ୟତଃ ପାହାଡ଼ିଆ। ପ୍ରବଳ ବାତ୍ୟା ଏବଂ ବନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ କେତେକ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପରିଦର୍ଶନ କରେ। ତେଣୁ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ପଛୁଆତା ବହୁମୁଖୀ: (i) ଆଦିବାସୀ ପଛୁଆତା, (ii) ପାହାଡ ଅଞ୍ଚଳର ପଛୁଆତା, (iii) ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ କାରଣରୁ ପଛୁଆତା ଏବଂ (iv) ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରତି ରାଜ୍ୟ ତଥା କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଉଦାସୀନତା।

ତଥାପି ଇତିହାସ, ଚାଷବାସ, ବନସମ୍ବଳ, ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥର, ବକ୍ସାଇଟ୍, ଲୋକନାଟ, ହାତକାମ ଓ କଳାରେ; ଏହା ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା।

ପ୍ରକୃତି, ଜୈବ ବିବିଧତା ଓ ଜୀବନଶୈଳୀ :

ଅମାପ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳରେ ଭରପୂର ଏ କଳାହାଣ୍ଡି। ବିଭିନ୍ନ ପଶୁପକ୍ଷୀଙ୍କ ଭୂ-ସ୍ବର୍ଗ। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ଜୀବନଶୈଳୀକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କଲେ ଜଣାଯାଏ ଯେ ଏଠାକାର ବନଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ, ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥର, ଚାଷବାସ ତଥା ବାଉଁଶ ଓ କା

ଠରେ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥିବା ଜିନିଷ ବିକ୍ରି କରି ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରନ୍ତି ଏଠାକାର ଅଧିବାସୀ।

=×=×=×=

କଳାହାଣ୍ଡି - ଓଡ଼ିଶାର ଅମାପ ସମ୍ବଳର ଅଧିକାରୀ

କଳାହାଣ୍ଡିର ସାରମର୍ମ