ଭକ୍ତିହୀନ ନାସ୍ତିକ ଲୋକଙ୍କୁ ଯାହା ମିଛ ଭଳି ଲାଗେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାବନ୍ତ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ତାହା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ। ଭୌତିକବାଦର ପ୍ରଖର ସ୍ରୋତରେ ଅଣନିଶ୍ବାସୀ ହୋଇ ଭାସି ଯାଉଥିବା ଲୋକେ କହନ୍ତି, ‘‘ଭଗବାନ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ? ସେ ଡାକିଲେ କ'ଣ ଶୁଣନ୍ତି ? ଦେଲେ କ'ଣ ସତରେ ଖାଆନ୍ତି ? ଯଦି ଖାଉଥାନ୍ତେ, ତେବେ ତାଙ୍କୁ କେହି ଦିଅନ୍ତେ ନାହିଁ ।’’ ଏଭଳି ଅନେକ ବିତଣ୍ଡା ଯୁକ୍ତି କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଜଣା ନ ଥାଏ ଯେ ଭଗବାନ କାହା ହାତରୁ ଖାଆନ୍ତି ଓ କେମିତି ଖାଆନ୍ତି ? ହୃଦୟହୀନ ସଂବେଦନାଶୂନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ହାତରୁ ଭଗବାନ କାହିଁକି ବା ଖାଆନ୍ତେ ? ତାଙ୍କୁ କ'ଣ ଖାଇବାକୁ ମିଳୁ ନାହିଁ ଯେ ସେ ଏଭଳି ଲୋକଙ୍କ ଠାରୁ କିଛି ଖାଇବାକୁ ମନ ବଳାଇବେ ? କେହି ତାଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ ସେ ବରଂ ତା' ପରୀକ୍ଷାରେ ଜାଣିଶୁଣି ଅନୁତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ (ଫେଲ ) ହୋଇ ଛୁଟି ପାଇବାକୁ ଭଲ ଭାବନ୍ତି । ସେ କାହିଁକି ବା କାହାର ପରୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଚାହିଁବେ ? ତାଙ୍କୁ କ’ଣ କାହାଠାରୁ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଦରକାର ଅଛି ? ତାଙ୍କୁ ତ ଦରକାର ଭକ୍ତର ଅନାବିଳ ଭାବନା | ସେ ତ କେବଳ ଭକ୍ତର ଭାବନା ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ତା' ହାତରୁ ଖାଇବାକୁ ମନ ବଳାନ୍ତି !

ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଶାନ୍ତିଦୂତ ହୋଇ କୌରବ ସଭାକୁ ଯାଇଥିବା ବେଳେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ତାଙ୍କୁ ଭୋଜନ ପାଇଁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲା। ଭଗବାନ କହିଲେ— ‘‘ନା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ! ମୁଁ ତୁମ ଘରେ ଭୋଜନ କରିବି ନାହିଁ । ବିଦୁର କକାଙ୍କ ଘରେ ଭୋଜନ କରିବାକୁ ମୁଁ ସ୍ଥିର କରିଛି ।”

ଏହା ଶୁଣି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କ୍ରୋଧରେ ଜର୍ଜର ହୋଇଗଲା । ତଥାପି କ୍ରୋଧକୁ ମନ ଭିତରେ ଚାପି ରଖି ସେ କହିଲା— ‘‘ସେଠି ତୁମକୁ କଣ ଅଧିକ ସ୍ବାଦିଷ୍ଠ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ମିଳିବ ବାସୁଦେବ ?" ଭଗବାନ୍ କହିଲେ— ‘‘କୌଣସି ଜିନିଷ ସ୍ବାଦିଷ୍ଠ ହୋଇ ନ ଥାଏ ; ସ୍ବାଦିଷ୍ଠ ହୋଇଥାଏ ଖୁଆଉଥିବା ଲୋକର ଭାବନା । ତା' ଛଡ଼ା ଭୋଜନ ଦୁଇଟି ସ୍ଥିତିରେ କରାଯାଏ। କ୍ଷୁଧାରେ ପ୍ରାଣ ଯାଉଥିଲେ ଏବଂ ଖୁଆଉଥିବା ଲୋକ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବନା ଥିଲେ। ଭୋକିଲା ଲୋକକୁ ଯେଉଁଠି ଯାହା ମିଳିଲେ ବି ସେ ଖାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ | ଆଉ ଭୋକ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେହି ଆନ୍ତରିକ ଭାବନାରେ ଖାଇବାକୁ ଦେଲେ ତାହା ସ୍ଵୀକାର କରିବାକୁ ବ୍ୟକ୍ତି ବାଧ୍ୟ ହୁଏ। ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ! ତୁମ ମନରେ ଭାବ ନାହିଁ ଏବଂ ମୋ ପେଟରେ ଭୋକ ନାହିଁ । ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମର ଆତିଥ୍ୟ ସ୍ବୀକାର କରି ପାରିବି ନାହିଁ ।''

ଏଥୁରୁ ପ୍ରମାଣିତ ହେଲା ଯେ ଭଗବାନ ହେଲେ ଭାବଗ୍ରାହୀ । ଭକ୍ତବତ୍ସଳ କାହାକୁ ଖୁଆଇ ସୁଖୀ ହୁଅନ୍ତି ତ ଆଉ କାହା ହାତରୁ ଖାଇ ସୁଖୀ ହୁଅନ୍ତି । ବିଦୁରଙ୍କର ଶାଗ ଭଜା, ସୁଦାମାର ଖୁଦ ଭଜା ଓ ଶବରୀର ବରକୋଳିରୁ ଭଗବାନ କେତେ ଯେ ସ୍ବାଦ ପାଇଥିଲେ, ତାହା କେବଳ ସେ ହିଁ ଜାଣନ୍ତି |

ଏହି ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଭଳି ଆଉ ଜଣେ ଭକ୍ତିମତୀ ନାରୀ ଏ କଳିଯୁଗରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଖେଚେଡ଼ି ଖୁଆଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି ପାରିଥିଲା। ସେହି ଭାଗ୍ୟବତୀ ନାରୀର ନାମ ହେଲା ‘କରମାବାଈ’ । ଜଗନ୍ନାଥ ତାକୁ ମାଆ ରୂପରେ ସ୍ଵୀକାର କରିଥିବାରୁ ସେ ଜୀବନର ପ୍ରକୃତ ଫଳ ପାଇ ଧନ୍ୟ ହୋଇଥିଲା। ପ୍ରକୃତରେ କରମାବାଈର ନାଆଁ କିଛି ଭିନ୍ନ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ତା'ର ପିତାମାତା ଦେଇଥିବା ନାଆଁଟିକୁ ପ୍ରାୟ କେହି ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ବାଳକ ରୂପରେ ଖନେଇ ଖନେଇ ଡାକୁଥିବା ନାଆଁଟି ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଗଲା। ଖେଚେଡ଼ି ତିଆରିରେ କେବେ ଡେରି ହେଲେ ଜଗନ୍ନାଥ ଗୋପାଳ ରୂପରେ ତା’ ପଣତକାନି ଟାଣି ଅଳି କରି କହନ୍ତି—ବେଗି କର ମା’ ! ବେଗି କର ମା’ ! ବାରମ୍ବାର ‘କର ମା, କର ମା' କହିବାରୁ ତା'ର ନାମ ହୋଇଗଲା ‘କରମା’ । ମନ୍ଦିରରେ ଭୋଗରାଗରେ କୌଣସି ଊଣା ହେବାରୁ ଯେ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ କରମାବାଈ ଘରେ ଖେଚେଡ଼ି ଖାଇବାକୁ ଯାଉଥିଲେ ତା' ନୁହେଁ, | ଭକ୍ତର ପ୍ରୀତି ଭାବନା ମିଶା ଖେଚେଡ଼ିରୁ ତାଙ୍କୁ ଅପାର ଆନନ୍ଦ ମିଳୁଥିଲା।

ଯଦିବା ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ବିଧି -ବିଧାନରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭୋଗ ଲଗାଇବା ଉଚିତ, ତଥାପି ଆତ୍ମୀୟତା ଓ ଭାବନାର ଉଚ୍ଚତମ ସ୍ଥିତିରେ କେଉଁ କେଉଁ ଭକ୍ତ ଏହି ନିୟମ-ବନ୍ଧନକୁ ଲଙ୍ଘନ କରି ଯାଆନ୍ତି। ସେଭଳି ଭକ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କରମାବାଈ ଥିଲା ଅନ୍ୟତମ। ସେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭୋଗ ଲଗାଉଛି ବୋଲି ତା’ ମନରେ ଭାବନା ନ ଥିଲା । ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପ୍ରତି ତା'ର ଥିଲା ପୁତ୍ର ଭାବନା। ତା ବାତ୍ସଲ୍ୟ ସ୍ନେହର ଆବେଗ ଏତେ ପ୍ରବଳ ହୋଇ ଉଠିଥିଲା ଯେ ସକାଳୁ ବାସି ପାଇଟି ସାରିବା ପୂର୍ବରୁ, ଅଗାଧୁଆ ଆଗ ସେ ତା' ଗୋପାଳ ପାଇଁ ଖେଚେଡ଼ି ବସେଇ ଦେଉଥିଲା। ସେ ଭାବୁଥିଲା, ଜଗନ୍ନାଥ ତ ତା'ର ଗେହ୍ଲା ପୁଅ। ଛୋଟ ପିଲାଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଭୋକ ଲାଗେ। ପିଲାମାନେ କିଛି ଖାଇ ହାତ ଧୋଇ ସାରିଥାନ୍ତି, ଅଥଚ ହାତ ନ ଶୁଖୁଣୁ ଆଉ କିଛି ମନପସନ୍ଦ ପଦାର୍ଥ ଦେଖି ପକାଇଲେ ସେମାନେ ପୁଣି ଖାଇବାକୁ ଅଳି କରନ୍ତି। କରମା ଭାବେ, ଗୋପାଳ ପିଲାଲୋକ। ଭୋକ ସହି ପାରିବ ନାହିଁ। ବାସି ପାଇଟି ତ ସେ ପରେ କରି ପାରିବ, କିନ୍ତୁ ଆଗ ପୁଅ କଥା ବୁଝିବାକୁ ହେବ।

ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ କରମାର ଭାବନାକୁ ଆଦର ଦେଇ ଖେଚେଡ଼ି ରନ୍ଧା ନ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ତା' ଘରେ ବାଳଗୋପାଳ ରୂପରେ ହାଜର ହୋଇଯାଆନ୍ତି। ପତ୍ର ପକାଇ ପିଢ଼ା ଉପରେ ବସି ରହନ୍ତି | ଖନେଇ ଖନେଇ କେତେ କ'ଣ ଏଣୁତେଣୁ ଗପନ୍ତି। ମଝିରେ ମଝିରେ କେଉଁ ଭକ୍ତଙ୍କ କଥା ମଧ୍ୟ କୁହନ୍ତି | ଆଉ ଡେରି ହେଲେ କହନ୍ତି— ‘“ଭୋକ ଲାଗିଲାଣି ମାଆ, ବେଗି କର।'' କରମା କହେ- “ମୋ ଧନଟା ପରା! ଟିକିଏ ରହ! ଏଇ ସାଙ୍ଗେ ସାଙ୍ଗେ ହୋଇଯିବ।” ଏମିତି କହି କରମା ଦାନ୍ତକାଠି ପଛପଟେ ଖେଚେଡ଼ି ଗୋଳେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପତ୍ରରେ ବାଢ଼ିଦିଏ। ଜଗନ୍ନାଥ ଖେଚେଡ଼ିକୁ ଅମୃତ ଭଳି ପୋଛିପାଛି ଖାଇ ଯାଆନ୍ତି। ଏହିଭଳି ସ୍ନେହଶ୍ରଦ୍ଧା ମାଆ-ପୁଅଙ୍କର ଅନେକ ଦିନରୁ ଚାଲିଥାଏ।

ଦିନେ ଜଣେ ବେଦଜ୍ଞ କର୍ମକାଣ୍ଡୀ ସାଧୁ କରମା କୁଟୀରରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। କରମା ଅତି ଆଦରରେ ତାଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇଦେଇ ଘରକୁ ପାଛୋଟି ଆଣିଲା ଏବଂ ଖୁବ୍ ସମ୍ମାନ କରି କିଛି ଦିନ ରହିବାକୁ ନିବେଦନ କଲା । ତା'ର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଖି ସାଧୁ ସେଇଠି ରହିଗଲେ । ପରଦିନ ସକାଳୁ ଉଠି ସେ ଦେଖନ୍ତି ତ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଘଟଣା! କରମା ତା'ର ନିତିଦିନିଆ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପାଇଁ ଖେଚେଡ଼ି ରାନ୍ଧିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥାଏ । ହାତ ମୁହଁ ନ ଧୋଇ ଅଗାଧୁଆ ଖେଚେଡ଼ି ବସାଇଥିବା ଦେଖି ସାଧୁ ପଚାରିଲେ ‘‘ଏ କ'ଣ କରୁଛ ମାଆ?’" କରମା ବଡ଼ ଖୁସୀ ମନରେ କହିଲା– “ମୁଁ ମୋର ପୁଅ ଗୋପାଳ ପାଇଁ ଖେଚେଡ଼ି ରାନ୍ଧୁଛି।” - ‘“ଗୋପାଳ ମାନେ ?"–‘‘ମାନେ କ’ଣ, ମୋ ଜଗନ୍ନାଥକୁ ମୁଁ ଗୋପାଳ ବୋଲି ଡାକେ। ଏହା ମୋର ଗେଲବସର ଡାକ- “ତେବେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ଏମିତି ଖେଚେଡ଼ି ରାନ୍ଧୁଛି!" -ଆଚମ୍ବିତ ହୋଇ ପଟ୍ଟରିଲେ ସାଧୁ – ‘“ହଁ, ଏଥିରେ ଏତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେବାର କ'ଣ ଅଛି ? ପିଲାଟା ମୋର ସକାଳୁ ଖାଇବାକୁ ଅଳି କରି ବସୁଛି, ତେଣୁ ମୁଁ ଆଗ ତା' କାମ ନ କରି ଅନ୍ୟ କାମ କରିବି ?” ଅତି ସହଜ ଭାବରେ କହିଲା କରମା | ତା' କଥା ଶୁଣି ସାଧୁ ମୁଣ୍ଡରେ ହାତ ଦେଲେ | କହିଲେ— ‘“ତୁମେ ଜାଣ ଏ ଜଗନ୍ନାଥ କିଏ ? ଇଏ ହେଉଛନ୍ତି ସକଳ ସୃଷ୍ଟିର ଆଧାର। ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଭୃତି ଦେବଗଣ ସର୍ବଦା ଏହାଙ୍କ ପାଦରେ ଖଟନ୍ତି। ଏଭଳି ଜଗତ ଠାକୁରଙ୍କୁ ତୁମେ ଏମିତି ଅଗାଧୁଆ ମୁହଁହାତ ନ ଧୋଇ ଦାନ୍ତକାଠି ପଛରେ ଘାଣ୍ଟି ଖେଚେଡ଼ି ଭୋଗ ଲଗାଉଛ ? ସାଧୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି କରମା ଡରିଗଲା। ହାତଯୋଡ଼ି କହିଲା– ‘‘ମତେ ଏତେ କଥା ଜଣାନାହିଁ ବାବା! ମୁଁ ତ ପୁଅ ବୋଲି ଭାବି ବହୁ ଦିନରୁ ଏମିତି ଖୁଆଇ ଆସୁଛି। କାହିଁ କେବେ ମୋ ଗୋପାଳ ତ ଖେଚେଡ଼ି ଅ-ସୁଆଦ ହୋଇଥିବା କଥା ମୋତେ କହି ନାହିଁ | ଯଦି ମୋର କିଛି ଭୁଲ୍ ହେଉଥାଏ, କହିଲେ ମୁଁ ସୁଧାରି ଦେବି।'ସାଧୁ କହିଲେ–‘‘ଭୁଲ୍ କଥା ପଚାରୁଛ ? ସମ୍ପୂର୍ଣ ଭୁଲ୍ । ଆଜିଠାରୁ ଆଉ ସେମିତି କରିବ ନାହିଁ | ଆସ ମୁଁ ତୁମକୁ ବିଧି-ବିଧାନ ଶିଖାଇ ଦେଉଛି। ଦେଖ! ସକାଳୁ ଉଠି ପ୍ରଥମେ ମୁହଁ-ହାତ ଧୋଇ ଘରର ବାସି ପାଇଟି ସାରିବ। ତା'ପରେ ଚୁଲି ଲିପିବ ଭଲଭାବରେ ଠାକୁରଙ୍କ ବାସନ କୁସନ ମାଜିବ। ତା'ପରେ ଗାଧୋଇ ପାଧୋଇ ଧୁଆ ଲୁଗା ପିନ୍ଧି ରୋଷେଇ ଘରକୁ ପଶିବ। ତା'ପରେ ଶୁଦ୍ଧତା ଓ ପବିତ୍ରତା ରକ୍ଷା କରି ସାବଧାନ ହୋଇ ରୋଷେଇ କରିବ।''

ଏହିଭଳି ଶୁଦ୍ଧତାର ନାନା ପ୍ରକାର ନିୟମ କଟକଣା କହିଗଲେ ବାବା। ବାବାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି କରମା ଡରିଗଲା! ଭାବିଲା, ମୁଁ ମୂର୍ଖ ଲୋକ; ବିଧି - ବିଧାନ ଜାଣି ନାହିଁ। କାଳେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ହେଉଥଥିବ! ତା' ପରଦିନ ସେ ସକାଳୁ ଉଠି ବାବାଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ ବାସି ପାଇଟି, ବାସନ ମଜା ଓ ଗାଧୁଆ ପାଧୁଆରେ ଲାଗି ରହିଲା। ଏମତି କରୁ କରୁ ଖେଚେଡ଼ି ତିଆରିରେ ଉଛୁର ହେଲା । ଜଗନ୍ନାଥ କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବ ଅଭ୍ୟାସବଶତଃ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଆସି ହାଜର ହୋଇଗଲେ। ଦେଖିଲେ, ଖେଚେଡ଼ି ତିଆରି ହେବା ତ ଦୂରର କଥା, ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚୁଲିରେ ହାଣ୍ଡି ବି ବସି ନାହିଁ ।ମାଆ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗାଧୋଉଛି ।ଫେରିଯାଇ କିଛି ସମୟ ପରେ ଆସି ଦେଖିଲେ ଯେ ଚୁଲି ଲିପା ଚାଲିଛି | ଘଣ୍ଟାକ ପରେ ପୁଣି ଆସି ଦେଖିଲା ବେଳକୁ ବାସନ ମଜା ହେଉଛି | ଏମିତି ଥରକୁ ଥର ଯିବା-ଆସିବା କରି କରି ଜଗନ୍ନାଥ ହଇରାଣ ହୋଇଗଲେ । ସାଧୁ ବାବା ଚୁଲି ପାଖରେ ବସି ‘ଏମତି କରନା, ସେମିତି କର କହି ନାନା ପ୍ରକାର ଉପଦେଶ ଝାଡ଼ୁଥାନ୍ତି। ଏହା ଦେଖି : ଭଗବାନ ରାଗରେ ଆଖି ତରାଟି ସାଧୁକୁ ଚାହିଁଲେ, କିନ୍ତୁ ଏ କିଛି ନ କହି ଫେରିଗଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲା ବେଳକୁ ଖେଚେଡ଼ି ତ ରନ୍ଧା ସରିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସ ତାହା ଏତେ ଗରମ ଥିଲା ଯେ ଖାଇ ହେଉ ନ ଥିଲା । ବେଳ ଉଛୁର ହୋଇ ଗଲାଣି। ମନ୍ଦିରରେ ଭୋଗ ଲାଗିବା ସମୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଯେମିତି ସେମିତି ବସୁ-ବସୁ ହୋଇ ଖାଇଦେଲେ ସତ, କିନ୍ତୁ ଆଚମନ କଲାବେଳକୁ ସେପଟେ ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରସାଦ ଘଣ୍ଟ – ବାଜିଲା। ତରବରରେ ମୁହଁହାତ ନ ଧୋଇ ଠାକୁରେ ସେଇଠୁ ସିଧା ଧାଇଁଗଲେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ।

ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମୁହଁରେ ଖେଚେଡ଼ି ଲାଗିଥିବା ଦେଖି ପୂଜାରୀମାନେ ଆଚମ୍ବିତ ହୋଇ ପଚାରିଲେ—ଏ କ'ଣ ପ୍ରଭୁ ? ଆପଣଙ୍କ ମୁଖାରବିନ୍ଦରେ ଏ ଉଛିଷ୍ଟ ଲାଗିଲା କେଉଁଠୁ ? କେଉଁଠି ଖେଚେଡ଼ି ଖାଇ କରି ଓ ଆସିଛନ୍ତି କି ? କିଏ ସେହି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଯିଏ ତୁମକୁ ଖେଚେଡି଼ ଭୋଗ ଖୁଆଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି ପାରିଲା । କିନ୍ତୁ ସେ କ'ଣ ମୁହଁ ଧୋଇବାକୁ ଜଳ ଟିକିଏ ଦେଇ ପାରିଲା ନାହିଁ ? ଏ ଛବି ଦେଖି ଆମ ଅଙ୍ଗ ଅଙ୍ଗ ପୁଲକିତ ହୋଇଉଠୁଛି ।" ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ କହିଲେ— "ମୋର ମାଆ କରମା ମୋତେ ସବୁ ଦିନ ସକାଳୁ ସକାଳୁ ଖେଚେଡ଼ି ଖାଇବାକୁ ଡାକେ । ତା'ର ଅନାବିନ ପ୍ରୀତିର ବଶ ହୋଇ ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ତା' ହାତରୁ ଖେଚେଡ଼ି ଖାଏ। କିନ୍ତୁ ଜଣେ ସାଧୁ କାଲି ଆସି ତାହୁଁ ନାନା ପ୍ରକାର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ରୀତି-ନିତି ପଢ଼ାଇ ତା' ମତିଭ୍ରମ କରିଦେଇଛି । ମୋ ଉପାସନାର ଅନେକ ବିଧି ରହିଛି ବୋଲି ତାକୁ ଜଣା ନାହିଁ। ଯିଏ ଉପାସକର ନିଷ୍ଠା ନ ଜାଣି ତାକୁ ଓଲଟା ପୋଲଟା କଥା ପଢ଼ାଏ, ସେ ଘୋର ଅନ୍ୟାୟ କରିଥାଏ। ମାଆ କରମ ନୀତିନିୟମରେ ଲାଗିଯିବାରୁ ଖେଚେଡ଼ି କରିବାରେ ବିଳମ୍ବ ହେଲା। ଏପଟେ ମନ୍ଦିରରେ ଭୋଗ ଘଣ୍ଟ ବାଜିବାରୁ ମୁଁ ତରବରରେ ମୁହଁ ନ ଧୋଇ ଚାଲି ଆସିଲି ।"

ପୂଜାରୀମାନେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅଭିପ୍ରାୟ ବୁଝି ପାରି ପହଞ୍ଚିଲେ ସାଧୁଙ୍କ ନିକଟରେ । ତାଙ୍କୁ ସବୁ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣାଇ କହିଲେ—‘‘ବାବା! ଆପଣ ଯାଇ କରମାବାଈକୁ ବୁଝାଇ ଦିଅନ୍ତୁ ସେ ପୂର୍ବ ଭଳି ଠାକୁରଙ୍କୁ ଖେଚେଡ଼ି ଭୋଗ ଅର୍ପଣ କରୁ । ତା' ଭଳି ଭକ୍ତ ପାଇଁ ଏସବୁ ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ। ପ୍ରଭୁ ତା'ର ସେଇ ଭକ୍ତିରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ।'' ସାଧୁ ବହୁତ ଡରିଗଲେ। ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପରାଧ ହେଲା ଓ ସେ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇଗଲେ ଭାବି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ହାତଯୋଡ଼ି କ୍ଷମା ମାଗିଲେ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ କରମା ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିଲେ| କରମା ମଧ୍ୟ ବାବାଙ୍କୁ ଦେଖି ଡରିଗଲା ଯେ କାଳେ ଆଉ କେଉଁ ନୂଆ ନିୟମ ବତାଇବାକୁ ଆସିଗଲେ କି ? ବାବା ତାକୁ କହିଲେ– ‘‘ମାଆ! ତୁମେ ଏଥର ପୂର୍ବଭଳି ତୁମ ଗୋପାଳକୁ ଖୁଆଇବ । କାଲି ତୁମକୁ ଯେଉଁ ସବୁ ନିୟମ ବତାଇଥିଲି, ତାହା ଆମ ଭଳି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କୁହାଯାଇଛି। ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ନିୟମ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ତୁମ ପାଇଁ ତ ତୁମର ପୂର୍ବ ନିୟମ ଠିକ୍। ସେଇଥିରେ ତୁମର ଗୋପାଳ ଖୁସୀ ହେବ।'' ତାହା ଶୁଣି କରମାର ମନ ଆନନ୍ଦରେ ନାଚି ଉଠିଲା! ସେ ସାଧୁବାବାଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲା । ତା'ର ଭକ୍ତିରେ ମହାବାହୁ ଜଗନ୍ନାଥ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବା ଜାଣି ସାଧୁ ବାବା ତା' ହାତରୁ ପ୍ରସାଦ ପାଇ ନିଜକୁ ଧନ୍ୟ ମଣିଲେ। କହିଲେ– “ମାଆ! ମୁଁ ଭାବୁଥୁଲି ତୁମ ହାତରୁ ଦିନେ ମାଗି କରି ପ୍ରସାଦ ପାଇବି ବୋଲି। ଆଜି ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ଦେଇ ଧନ୍ୟ କରିଦେଲ ।’” ଏହା କହି ବାବା କିଛି ଦିନ ପରେ ନିଜର ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ।

ଏଣେ କରମାବାଈର ବୟସ ଧୀରେ ଧୀରେ ଢଳିବାକୁ ଲାଗିଲା। ଏ ସଂସାରକୁ ଯିଏ ଆସିଛି, ତାକୁ ତ ଦିନେ ନା ଦିନେ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ଏହି ନିୟମକୁ ତ କେହି ଲଘଂନ କରି ପାରିବେ ନାହିଁ | କରମାବାଈ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଗୋପାଳ ରୂପରେ କୋଳରେ ଧରି ଶେଷ ନିଶ୍ବାସ ତ୍ୟାଗ କରି ତାଙ୍କର ପରମ ଧାମ ଲାଭ କଲା।କରମାବାଈର ବିୟୋଗ ଦୁଃଖ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଅଧୀର କରି ପକାଇଲା। ସେ ମାଆର ବିୟୋଗ ସହି ନ ପାରି ଅଧୀର ହୋଇ କାନ୍ଦି ପକାଇଲେ ଏବଂ ସେଦିନ ମଣୋହି କଲେ ନାହିଁ। ପୂଜାରୀମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଏଭଳି ଦୁଃଖଦ ସ୍ଥିତି କଥା ଜଣାଇଲେ ଗଜପତିଙ୍କୁ। ଗଜପତି ଆସି ଦେଖନ୍ତି ତ ପ୍ରଭୁ ଶୋକସାଗରରେ ମଗ୍ନ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଖିରେ ଲୁହ ଦେଖି ଗଜପତି ମଧ୍ୟ କାନ୍ଦି ପକାଇଲେ। କହିଲେ— ‘‘ଦୟାମୟ! ଆଜି ତୁମ ମନ ଏତେ ଦୁଃଖ କାହିଁକି ? କ'ଣ ହୋଇଛି, ନୈବେଦ୍ୟ ମଣୋହି ନ କରି ଏଭଳି ଅଧୀର ହୋଇ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି କାହିଁକି ?” ପ୍ରଭୁ ତ ସହଜେ ଆଗରୁ ଦୁଃଖୀ ଥିଲେ। ରାଜା ପଚାରି ଦେବାରୁ ଅନ୍ତରର କୋହ ବାହାରକୁ ଝରଣା ଭଳି ଫୁଟି ବାହାରି ପଡ଼ିଲା। କୋହର ଆବେଗରେ ବହୁ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କିଛି କହି ପାରିଲେ ନାହିଁ । କରମାର ସ୍ନେହ, ଖେଚେଡ଼ି ଖୁଆଇବା କଥା ମନେ ପଡ଼ିବାରୁ ସେ କଇଁ କଇଁ ହୋଇ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଅନେକ ସମୟ ପରେ ଟିକିଏ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି କହିଲେ– “ମୋ ମାଆ ଆଜି ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲା | ମୋତେ ଆଉ ଖେଚେଡ଼ି ଖୁଆଇବ କିଏ ? କିଏ ପୁଅ ବୋଲି କହି କୋଳରେ ଧରି ଗେଲ କରିବ ?" ଗଜପତି କହିଲେ—‘“ପ୍ରଭୁ! ଯଦି ତୁମ ମନ ନ ଥିଲା, ତେବେ ମାଆଙ୍କୁ ପଠାଇଲ କାହିଁକି ? ତୁମେ ଚାହିଁଥିଲେ କ'ଣ ରଖି ପାରି ନ ଥାନ୍ତ ?’' ଜଗନ୍ନାଥ କହିଲେ—‘“ନା, ମୁଁ ମୋ ଭକ୍ତକୁ ଏ ମର୍ତ୍ତ୍ୟଲୋକରେ ଅଧିକ ଦିନ ରଖିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ| ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟରେ ଭୀଷଣ କଷ୍ଟ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼େ। ମୋ ଭକ୍ତର ଦୁଃଖ ମୁଁ ସହିପାରେ ନାହିଁ ।’’ ଗଜପତି ହାତଯୋଡ଼ି ବିନତି କରି କହିଲେ– “ପ୍ରଭୁ! କରମାବାଈଙ୍କ ଭଳି ସ୍ନେହ ତ ଆମର ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଆଜିଠୁ ତାଙ୍କ ନାମରେ ପ୍ରତିଦିନ ଖେଚେଡ଼ି ଭୋଗ ଅର୍ପଣ କରାଯିବ।’” ଏହା ଶୁଣି ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଅଦ୍ୟାବଧି ଷାଠିଏ ପଉଟି ଭୋଗ ଲାଗିବା ପୂର୍ବରୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଖେଚେଡ଼ି ଭୋଗ ଅପର୍ଣ କରି କୁହାଯାଏ— ‘‘କରମାବାଈ ଖେଚେଡ଼ି ମଣୋହି କରନ୍ତୁ |

ଭକ୍ତ ନାଆଁ ଶୁଣି ଭଗବାନ ଆନନ୍ଦରେ ମଣୋହି କରନ୍ତି। ସତରେ, ଭକ୍ତ ଭଗବାନଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଗୋଟିଏ ପାହୁଣ୍ଡ ବଢ଼େଇଲେ ଭଗବାନ ଶହେ କୋଶ ଚାଲିଆସନ୍ତି । କେହି ତାଙ୍କୁ ମାଆ ରୂପରେ ବାତ୍ସଲ୍ୟ ସ୍ନେହ ଦେଲେ, ସେ ପୁଅ ରୂପରେ ତା'ର ସବୁ ଭାର ବହନ କରନ୍ତି ।