ସ୍କୁଲ ରୁ ଫେରିଲା ଠୁ ଚିକୁ ର ମନ ଦୁଃଖ।ମାମା ବି ପଚାରିଲେ,ବାବା ବି କିନ୍ତୁ ସେ କହୁନି। ଜେଜେମା ବି ସରାଗ କରି ପଚାରିଲେ କିନ୍ତୁ କେଜାଣି କଣ ହୋଇଛି ସେ ଚୁପ୍।ଏଥର ଜେଜେ ଡାକ ଦେଲେ।ଚିକୁ ଏ ଚିକୁ !ଚିକୁ ର ମନେ ପଡ଼ିଗଲା ଆଜି ଶନିବାର ମାନେ କାଲି ସ୍କୁଲ ଛୁଟି ଆଉ ଆଜି ହେଉଛି ଗପ ରାତି।ସେ ଦୌଡ଼ି କି ଗଲା ଜେଜେ ପାଖକୁ ହେଲେ ମୁହଁ ଟା ତା ର ଏବେବି ସୁଖିଲା।ଚିକୁ ର ମୁହଁ କୁ ଦେଖି ଜେଜେ ପଚାରିଲେ ଆଛା ତାହେଲେ ଆଜି ଚିନୁ ସାଙ୍ଗରେ ତୋର ଝଗଡ଼ା ହୋଇଛି ନାଇଁ? ଚିକୁ ଆଖିରେ ଲୁହ ଟଳି କରି କହିବା ଆରମ୍ଭ କରିଦେଲା ଜେଜେ ମୋର କିଛି ଭୁଲ ସେ ହିଁ ଆଗ ବ୍ଲାକବୋଡ ରେ ମୋ ନାଁ ଲେଖି ଦେଲା ମୁଁ.. ସାଙ୍ଗେସାଙ୍ଗେ ଜେଜେ କହିଲେ ହଉ ହଉ ଶୁଣ ମୁଁ କଣ କହୁଛି।ଚାଲ ଆଜି ତତେ ଏଇ ସାଙ୍ଗ ଉପରେ ଗପ ଟେ କହୁଛି ଶୁଣ ଠିକ୍ ଅଛି କିନ୍ତୁ ତତେ କଣ କରିବାକୁ ହେବ ତୁ ଜାଣିଛୁ ତ।ଚିକୁ ଆଖି ରୁ ଲୁହ ପୋଛିପାଛି ଗୋଡ଼ ଚିପିବା ଆରମ୍ଭ କଲା।ଜେଜେ ତାପରେ ଆରମ୍ଭ କଲେ -

ବହୁତ ଦିନ ତଳର କଥା।କପିଳା ରାଉତ ବୋଲି ପିଲା ଟେ ଥିଲା।ଦୁନିଆରେ ତାର କେହି ନାହିଁ।ସେ ଜଣେ ଗରିବ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘରେ ଆଶ୍ରୟ ପାଇ ରହୁଥିଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣ ର ଗୋଟିଏ ପୁଅ ଥିଲା। ନାଁ ତାର କାଶିଆ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜଣକ ଗୋଚାଳକ ଥିଲେ।ତେଣୁ କାଶିଆ କପିଳା ଦୁଇ ଜଣ ନିତି ଗାଇ ଚରେଇ ଯାଆନ୍ତି। ଏମିତି ରେ ସେମାନେ ଦିନ କାଟୁଥିଲା।ଦିନେ ଉଦୁଉଦିଆ ଖରାବେଳେ କାଶିଆ, କପିଳା ଗାଇ ଧରି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ।ପେଟେ ଖାଇଲା ପରେ କାଶିଆ ବେଶ୍ କିଛି ସମୟ ଶୋଇଗଲା ଆଉ କପିଳା ବସି ନିଘା ରଖିଲା। କିଛି ସମୟ ପରେ କାଶିଆ ଉଠିଲା ଆଉ ଏଥର ଶୋଇବା ପାଳି କପିଳା ର।କାଶିଆ ଗାଇ ଆଡେଇବା ପାଇଁ ଗଲା ଆଉ କପିଳା ଗଛ ମୂଳରେ କିଛି ସମୟ ଆଖି ବନ୍ଦ କରି ଶୋଇଗଲା । କିଛି ସମୟ ପରେ କାଶିଆ ଗାଇ ପଲ ଧରି ଆସେ କ'ଣ ଦେଖୁଛି।

କଣ ଜେଜେ?

କପିଳା ଗଛ ମୂଳେ ଶୋଇଛି ଆଉ ତା ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଏଡେ ବଡ ନାଗ ସାପ ଫଣା ଟେକି ମଞ୍ଚା ବାନ୍ଧି ବସିଛି।କାଶିଆ ଦେଖିକି ଛାନିଆ। କାଶିଆ ଆସିବା ପରେ ସାପ ଧୀରେ ଧୀରେ ସେଠୁ ଚାଲିଗଲା।କାଶିଆ ରଡ଼ି କରି ଡାକି ଦେଲା ଏ କପିଳା ଉଠ ।ଦେଖ ସନ୍ଧ୍ୟା ହେଲାଣି ଚାଲ ଯିବା। କପିଳା ଉଠିଲା ଆରେ ସତେତ ଚାଲ ଚାଲ।ବାହାରିଲେ ଦୁଇ ସାଙ୍ଗ। କାଶିଆ କହିଲା ଜାଣିଛୁ କପିଳା ତୁ ଶୋଇ ଥିଲା ବେଳେ କଣ ହେଲା କପିଳା ପଚାରିଲା କ'ଣ ହେଲା? ଆରେ ତୁ ଶୋଇଥିଲୁ ଆଉ ତୋ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଏଡେ ବଡ ନାଗ ସାପ ଫଣା ଟେକି ବସିଥିଲା ।କପିଳା ସେଠୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ କହିଲା ଆଛା ମତେ ତ ଜୋର ନିଦ ହୋଇ ଯାଇଥିଲା ସାଙ୍ଗ।ଜମା ଜାଣି ପାରିଲିନି।ଦେଖିଲୁ ତୁ ନ ଆସିଥିଲେ ଚୋଟାଏ ମାରିଥାନ୍ତା ମତେ। କାଶିଆ କହିଲା ଆରେ ନା ରେ ସାଙ୍ଗ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ସାପ ଫଣା ଟେକି ବସିବା ମାନେ କଣ ଜାଣିଛୁ ? ତୁ ଦିନେ ବହୁତ ବଡ଼ ରାଜା ହେବୁ ବୁଝିଲୁ।କପିଳା ହସିଲା ଆଛା ମୁଁ ପୁଣି ରାଜା ?ଆରେ କାହି ମୁଁ ଗାଇଚରାଳି କପିଳା ଆଉ କାହିଁ ରାଜା।ହା ହା ହା।ତୁ ବିଶ୍ବାସ କରୁନୁ ସାଙ୍ଗ?କାଶିଆ କହିଲା।ସେଠୁ କପିଳା ବି କହିଲା ଠିକ ଅଛି ସାଙ୍ଗ ଠିକ୍ ଅଛି ମୁଁ ଯଦି ରାଜା ହେବି ତାହେଲେ ମୁଁ ତୁମକୁ ହିଁ ମୋର ମନ୍ତ୍ରୀ କରିବି।ହେଲା ଏବେ।ଏମିତି କଥା ହେଇହେଇ ଘରକୁ ଗଲେ।

ସେତେବେଳେ ଓଡିଶା ରେ ଗଙ୍ଗ ବଂଶ ରାଜୁତି କରୁଥିଲେ।ରାଜା ଥିଲେ ମହାରାଜ ଭାନୁଦେବ।ମହାରାଜ ଭାନୁଦେବ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଭାରି ମାନୁଥିଲେ ।ସେ ଜଣେ ଉତ୍ତମ ରାଜା ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ନିଃସନ୍ତାନ ହେତୁ ସେ ବହୁତ ଦୁଃଖରେ ରହୁଥିଲେ।କେତେ ଦିଅଁ ଦେବତା କଲେ।ହାକିମ ବଇଦ କଲେ କିନ୍ତୁ କିଛି ଲାଭ ହେଲାନାହିଁ।ବଡ଼ ଦୁଃଖ ରେ ସେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ଦିନେ ଜଗନ୍ନାଥ ତାଙ୍କୁ ସ୍ବପ୍ନଦେଶ ଦେଲେ । "ବାଳକ ଜଣକ ଶ୍ରୀ ମନ୍ଦିର ସାମନାରେ ତତେ ମିଳିବ ତାକୁ ହିଁ ପୁତ୍ର ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କର।" ମହାରାଜ ଭାନୁଦେବ ଧାଇଁଲେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଆଡ଼କୁ ।ଭାଗ୍ୟକୁ କପିଳା ସେତେବେଳେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ସମ୍ମୁଖରେ ତାଙ୍କୁ ମିଳିଲା।କପିଳା କୁ ଜଗନ୍ନାଥ ଙ୍କ ଆଶିର୍ବାଦ ଭାବରେ ମହାରାଜା ରାଜ ମହଲ କୁ ନେଇଆସିଲେ।କପିଳା ନିଜର ବିଚକ୍ଷଣ ବୁଦ୍ଧି ,ଶିଷ୍ଟାଚାର ,ଭଦ୍ରାମୀ ଯୋଗୁଁ ରାଜ ଉଆସ ର ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭାଜନ ହେଲା।କପିଳା ର ରଣକୌଶଳ ଏବଂ କୁଟନୀତି ଦେଖି ରାଜା ତାଂକୁ ରାଜ୍ୟ ର ସେନାପତି ଘୋଷଣା କଲେ।ଏମିତି ସମୟ ଗଡିଲା । ମହାରାଜ ଭାନୁଦେବ ଙ୍କ ର ଶେଷ ସମୟ ଆସିଲା। ମହାରାଜଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ରାଜ୍ୟ ପାତ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସର୍ବ ସମ୍ମତି ରେ ମହାରାଜ ଙ୍କ ଗଦି ରେ କିଏ ବସିଲା ..

ଚିକୁ ଚଟ୍ କିଛି କହିଲା କପିଳା।

ଉହୁଁ...ଆଉ କପିଳା ନୁହଁ ରେ କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ।ବୁଝିଲୁ।ଆଉ ତାହେଲେ କାଶିଆ? ହଁ ତାହେଲେ କାଶିଆ ର କଣ ହେଲା ??

କାଶିଆ ର କଥା ସତ ହୋଇସାରିଥିଲା।ସାରା ଓଡ଼ିଶା ଜାଣିଲା କପିଳା ରାଜା ହେବାର।କାଶିଆ ବି ଖବର ପାଇଲା।ଦିନେ କାଶିଆ ଆସିଲା ରାଜା କୁ ଭେଟିବାକୁ। କିନ୍ତୁ ଦରବାନ ଆଉ ତାକୁ ଭିତରକୁ ଛାଡିଲାନି।କଣ କରିବ ସେ ?ଉପାୟ ପାଞ୍ଚିଲା।ଭାବିଲା ପାଚେରୀ ଡେଇଁବି ତେବେ ଏଇ ଦରବାନ ଚୋର ବୋଲି ମତେ ରାଜା ପାଖକୁ ନେବ ।ସେମିତି ହିଁ ହେଲା। ସୈନିକ ଯେମିତି କାଶିଆ କୁ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଛି ତାର ଯୋଉ ଖୁସି। କାଶିଆ ରାଜା ଙ୍କୁ ଦେଖୁଦେଖୁ ପଚାରିଲା କ'ଣ କପିଳା ଚିହ୍ନି ପାରୁଛୁ ମତେ , କ'ଣ କହିଥିଲି ମୁଁ ମନେ ଅଛି ଟି! ମହାରାଜ ସେଠୁ ରାଜଗାଦି ରୁ ଉଠିଆସି ଭିଡି ଧରିଲେ ବନ୍ଧୁ କାଶିଆ କୁ । ପାଛୋଟି ନେଲେ ରାଜ ଉଆସ କୁ।ଆଉ କହିଲେ ହଁ ମୋର ସବୁ ମନେ ଅଛି ଆଉ ମୋର ମନେ ଅଛି ତ ମୁଁ ବି କହିଥିଲି ମୁଁ ରାଜା ହେଲେ ତୁମେ ହେବ ମନ୍ତ୍ରୀ।କଣ ହେବ ତ।ତାପରେ କାଶିଆ ହେଲା ମହାମନ୍ତ୍ରୀ କାଶିନାଥ । ଏବଂ ଆଗକୁ ବହୁତ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ଏ ଦୁଇସାଙ୍ଗ କାଶିଆ କପିଳା ହୋଇ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କଲେ।ବୁଝିଲୁ ନାତିଆ।କଣ ଶିଖିଲୁ କ'ଣ । ସାଙ୍ଗ ହେବଣି କାଶିଆ,କପିଳା ପରି ନା କ'ଣ?

ଚିକୁ କାହାଣୀ ଶୁଣିବା ପରେ କହିଲା ହଁ ଜେଜେ ଚିନୁ ଟା ବି ଭଲ ହେଲେ ସେ ମନିଟର ନା ଆଉ ମୁଁ ବି ଟିକେ କଥା ହେଉଥିଲି ସେଥିପାଇଁ ସେ ମୋ ନାଁ ଲେଖି ଦେଲା ।ଆମେ ବି କାଶିଆ, କପିଳା ପରି ସାଙ୍ଗ ହେବୁ ଏଥର ।ଆଛା ଜେଜେ ଏଇଟା କଣ ସତ କାହାଣୀ।କଣ ଓଡ଼ିଶା ରେ ସତରେ ଏମିତି କେହି ରାଜା ଥିଲେ । ନିଦ ରେ ଢୁଳେଇ ଢୁଳେଇ ଜେଜେ କହିଲେ,ହଁ ହଁ ରେ ନାତିଆ ତାଙ୍କର ପୁରା ନାଁ ହେଲା - ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ୧୦୮ ଶ୍ରୀ ....ଘୁରରରର ଆଉ ଜେଜେ ଙ୍କ ର ଘୁଙ୍ଗୁଡ଼ି ଆରମ୍ଭ ଚିକୁ ଧୀରେ ଗୋଡ଼ ଉପରୁ ହାତ କାଢ଼ି ଚାଲିଗଲା ଶୋଇବାକୁ।ଆଉ ମାଆ ଙ୍କ ଆଗରେ ପୁଣି ପଚାରିଲା ରାଜାଙ୍କ ର ପୁରା ନାମ କଣ ମାଆ ???

*******************

ଜେଜେ ତ ଶୋଇଗଲେ ତେବେ ମୁଁ କହିଦେଉଛି ,ଆମ ଗଜପତି ଙ୍କର ପୁରା ନାଁ ହେଲା ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ୧୦୮ ଶ୍ରୀ ଗଜପତି ଗୌଡେଶ୍ବର ନବକୋଟୀ କର୍ଣାଟ କଳବର୍ଗେଶ୍ବର କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ।

୧୪୩୪ ମସିହାରେ ଗଙ୍ଗ ବଂଶ ର ଶେଷ ରାଜା ମହାରାଜ ଭାନୁଦେବ ଚତୁର୍ଥ ଙ୍କ ଅନ୍ତ ପରେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କଲେ କପିଳେନ୍ଦ୍ର ରାଉତ ଯେ ନିଜକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବଂଶି ବୋଲି ମାନୁଥିଲେ। ଏବଂ ଏହିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ମହାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବଂଶର ରାଜୁତି। ପ୍ରାୟ ଶହେ ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ବ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବଂଶ ଶାସନ ରେ କଲା ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ଠାରୁ କ୍ରିଷ୍ଣା ନଦୀ ଯାଏଁ।୧୪୩୫ ମସିହା ରେ କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ ରାଜ୍ୟ ଭାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ରାଜା ଚତୁର୍ଥ ଭାନୁଦେବ ଙ୍କ ର ଶେଷ ସମୟ ବେଳକୁ ରାଜ୍ୟ ବହୁତ ଦୁର୍ବଳ ପରିସ୍ଥିତି ଦେଇ ଗତି କରୁଥାଏ। ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଶତ୍ରୁ ବି ମୁଣ୍ଡ ଟେକୁଥିଲେ ଯେଉଁମାନେ ଏକ ପୋଷ୍ୟପୁତ୍ର କୁ ରାଜା ରୂପରେ ସଯ୍ୟ କରି ପାରୁ ନଥିଲେ। ତା ଛଡା ବାହ୍ୟ ଶତ୍ରୁ ମାନେ ମଧ୍ୟ ସୁଯୋଗ ଖୋଜୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ ନିଜର ଉପଯୁକ୍ତ ବୁଦ୍ଧି ର ପରିଚୟ ଦେଇ ବଂଗ ର ଗୌଡ଼ବଂଶ ତଥା ଦକ୍ଷିଣ ରେ କର୍ଣ୍ଣାଟର ବିଜୟନଗର ଏବଂ ବାହାମନୀ ର ରାଜଧାନୀ ଗୁଲମାର୍ଗ ବା କଳବର୍ଗ ଉପରେ ବିଜୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ନଅକୋଟି ପ୍ରଜାଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରାୟ ୩୨ ବର୍ଷ କାଳ ରାଜୁତି କଲେ।ତାଛଡା କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ ଙ୍କ ପାଖରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସୈନ୍ୟ ଦଳ ଥିଲା ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ହାତୀ ର ଅଧିକାରୀ ଥିଲେ ସେ।ପ୍ରାୟ ଦୁଇଲକ୍ଷ ହାତି ଥିବା ଯୋଗୁଁ ତାକୁ ଗଜପତି ବୋଲି ଆଖ୍ୟା ଦିଆଗଲା। ସେ ଜଣେ ସର୍ବଗୁଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମହାନ୍ ରାଜା ଥିଲେ। ରାଜ୍ୟ ଶାସନ ଛଡା ତାଙ୍କର ସାହିତ୍ୟ ଏବଂ କଳା କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ସେ ବିଶେଷ ଧ୍ୟାନ ରଖିଥିଲେ।ଆଦିକବି ଶାରଳା ଦାସ ଏହି ସମୟରେ ହି ଓଡ଼ିଆ ମହାଭାରତ ରଚନା କରିଥିଲେ ।ଏବଂ ସ୍ବୟଂ ମହାରାଜ କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ ସଂସ୍କୃତ ରେ ଏକ ପୁସ୍ତକ ଲେଖିଥିଲେ ଯାହାର ନାମ ହେଲା "ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ବିଜୟ"। ସେ ୧୪୩୫ ଠାରୁ ୧୪୬୬ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଅଠର ଟି ସନ୍ତାନ ମଧ୍ୟରୁ ୨ୟ ସନ୍ତାନ ଜଣକ ହେଲେ ମହାରାଜା ଶ୍ରୀ ପଊରୁଷୋତ୍ତମ ଦେବ ଯିଏ ତାଙ୍କ ପରେ ରାଜ୍ୟ ଭାର ସମ୍ଭାଳି ଥିଲେ।

ଆମ ରାଜ୍ଯ ଓଡ଼ିଶା ଚାରୁ ହାସ୍ୟମୟୀ ଏବଂ ଲାସ୍ୟମୟୀ।। ଧନଧାନ୍ୟରେ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣା। ମହାନ୍ ଆମର ଇତିହାସ। ଏହିପରି ବିର ମହାପୁରୁଷ ମାନଙ୍କ ଜୀବନୀ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଛୋଟ ବେଳୁ ନିଶ୍ଚୟ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍। କାହାଣୀ ଟି କାଶିଆ କପିଳା ଭେଟ୍ ନାମକ ବାଳ କାହାଣୀ ର ଅଂଶ। ପ୍ରବନ୍ଧ ତଥା ଗଦ୍ୟ ସାହିତ୍ୟ ଅପେକ୍ଷା ଛୋଟ ପିଲାମାନେ କାହାଣୀ ଦ୍ଵାରା ଶିଖିବାକୁ ବେଶି ଭଲ ପାଆନ୍ତି। ଏବଂ ଓଡ଼ିଆ ରେ ଏମିତି ଢେର କାହାଣୀ ଅଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ବଂଶ ରାଜୁତି ବେଳ ଉତ୍କଳ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ବର୍ଣ୍ଣିମ ସମୟ ଏବଂ ଏ ଉତ୍କଳ ମାଟି ସବୁବେଳେ ଏପରି ମହାନ୍ ରାଜା ମାନଙ୍କୁ ପାଇଁ ଗୌରବାନ୍ବିତ ।ଆମେ ଓଡ଼ିଶା ବାସୀ ଏ ଗୌରବମୟ ଇତିହାସ ପାଇଁ ଚିର ଋଣୀ।ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ।।।rm

ପାରମିତା ମିଶ୍ର

ବ୍ରହ୍ମପୁର -୧୦

କାଶିଆ, କପିଳା କାହାଣୀ (Story of kashia and kapila)

ଗଜପତି କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ