*କେନ୍ଦୁଝରରେ* ମୋ ଅନୁଭୂତି ବହୁତ୍ ନିଆରା ଓ ମନଲୋଭା।

ଚାଲନ୍ତୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା କିଛି କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାର ଅନୁଭୂତି ।

*``କେନ୍ଦୁଝର ମମତାର ମହୁଘର ଓ ପ୍ରକୃତିର ଗନ୍ତାଘର।*" ଜାଣିବା ପରେ ମନରେ ଉତ୍କଣ୍ଠା ଜାତ ହେଲା ଏବଂ ମୁଁ ଅଧିକ ରୁ ଅଧିକ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଇଛା ପ୍ରକାଶ କରିଲି ଏବଂ ମୁଁ ମୋ ଜେଜେମା ଙ୍କୁ କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ପାଇଁ କହିଲି ଏବଂ ସେ ମୋତେ କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ,

ଓଡ଼ିଶା ସହିତ ମିଶିବା ପୂର୍ବରୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା ଏକ ଗଡ଼ଜାତ ରାଜ୍ୟ ଥିଲା । ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରଥମ ଅବସ୍ଥାର ଇତିହାସ ଏ ଯାଏଁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ । ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ଯେ ଏହା ପୂର୍ବତନ ଖିଜିଙ୍ଗା ରାଜ୍ୟର ଅଂଶ ଥିଲା, ଯାହାର ମୁଖ୍ୟାଳୟ 'ଖିଜିଙ୍ଗା କୋଟା'ଠାରେ ଥିଲା । ଖିଜିଙ୍ଗା କୋଟା, ଏବେ ଆଧୁନିକ ଖିଚିଂ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା । ୧୨ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଏହା ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟରେ ପରିଣତ ହେଲା, ଯାହାର ରାଜା ହେଲେ ଜ୍ୟୋତି ଭଞ୍ଜ। ସେ ସମୟରେ କେନ୍ଦୁଝର ରାଜ୍ୟ ଆଧୁନିକ କେନ୍ଦୁଝରର କେବଳ ଉତ୍ତର ଭାଗକୁ ନେଇ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା । ୧୫ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷାର୍ଦ୍ଧରେ ରାଜା ଗୋବିନ୍ଦ ଭଞ୍ଜ ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗକୁ ରାଜ୍ୟରେ ମିଶାଇଥିଲେ । ଗୋବିନ୍ଦ ଭଞ୍ଜଙ୍କ ସମୟରେ କେନ୍ଦୁଝର ରାଜ୍ୟ ଉତ୍ତରରେ ସିଂହଭୂମଠାରୁ ଦକ୍ଷିଣରେ ସୁକିନ୍ଦା ଯାଏଁ ଏବଂ ପୂର୍ବରେ ମୟୂରଭଞ୍ଜଠାରୁ ପଶ୍ଚିମରେ ବଣାଇ, ପାଲଲହଡା ଓ ଅନୁଗୁଳ ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିଲା । ରାଜା ଗୋବିନ୍ଦ ଭଞ୍ଜ ହିଁ ପୁରୀରୁ ମାଆ' ତାରିଣୀଙ୍କୁ ଘଟଗାଁ ଆଣିଥିଲେ। ତା ପରେ ରାଜା ପ୍ରତାପ ବଳଭଦ୍ର ଭଞ୍ଜଙ୍କ (୧୭୬୪-୧୭୯୨) ସମୟରେ ଟିଲୋ ଓ ଯୁଝପଡ଼ା ଅଞ୍ଚଳ ଦୁଇଟିକୁକଣ୍ଟାଝରି ଜମିଦାରୀରୁ କିଣାଯାଇ ରାଜ୍ୟରେ ମିଶାଗଲା । ୧୮୦୪ ମସିହାରେ ଇଂରେଜ ଇଷ୍ଟ ଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀଦ୍ୱାରା ରାଜା ଜନାର୍ଦନ ଭଞ୍ଜଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ସନନ୍ଦରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳଗୁଡିକ କେନ୍ଦୁଝର ରାଜ୍ୟର ଅଧୀନରେ ଥିବାର ଦର୍ଶାଯାଇଥିଲା । ସେହି ସମୟରୁ ଓଡ଼ିଶା ସହିତ ମିଶିବାଯାଏ କେନ୍ଦୁଝର ରାଜ୍ୟର ସୀମାରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇନଥିଲା । କିନ୍ତୁ, ଓଡ଼ିଶା ସହିତ ମିଶ୍ରଣ ପରେ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଟିଲୋ (୭.୫୧ ବର୍ଗ କିମି.) ଏବଂ ଯୁଝପଡା (୯.୦୬ ବର୍ଗ କିମି.) ଅଞ୍ଚଳ ଦୁଇଟିକୁ ଯଥାକ୍ରମେ ବାଲେଶ୍ୱର ଓ କଟକ ଜିଲ୍ଲାକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଗଲା । ଏହା ବଦଳରେ ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର ଆମ୍ବୋ ଅଞ୍ଚଳର କିଛି ଗ୍ରାମ (୧୪.୮୪ ବର୍ଗ କିମି.) କେନ୍ଦୁଝରର ଅଧୀନ କରାଗଲା ।

ସମୟାନୁକ୍ରମରେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ କେନ୍ଦୁଝରର ଶାସକ ହୋଇଥିଲେ ଏବେ ଶୁଣୁ ସେମାନଙ୍କ ନାମ କହୁଚି ମନେ ରଖ ତୋ କାମରେ ଆସିବ।

•ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଭଞ୍ଜ (୧୬୮୮-୧୭୦୦)

•ଶ୍ରୀ ରଘୁନାଥ ଭଞ୍ଜ (୧୭୦୦-୧୭୧୯)

•ଶ୍ରୀ ଗୋପୀନାଥ ଭଞ୍ଜ (୧୭୧୯-୧୭୩୬)

•ଶ୍ରୀ ନରସିଂହ ନାରାୟଣ ଭଞ୍ଜ (୧୭୩୬-୧୭୫୭)

•ଶ୍ରୀ ଧନେଶ୍ୱର ନାରାୟଣ ଭଞ୍ଜ (୧୭୫୭-୧୭୫୮)

•ଶ୍ରୀ ଜଗତେଶ୍ୱର ନାରାୟଣ ଭଞ୍ଜ (୧୭୫୮-୧୭୬୨)

•ଶ୍ରୀ ପ୍ରତାପ ବଳଭଦ୍ର ଭଞ୍ଜ (୧୭୬୪-୧୭୯୨ ଅଥବା ୧୭୬୨-୧୭୯୭)

•ଶ୍ରୀ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଭଞ୍ଜ (୧୭୯୪-୧୮୨୫ ଅଥବା ୧୭୯୭-୧୮୩୨)

•ଶ୍ରୀ ଗଦାଧର ନାରାୟଣ ଭଞ୍ଜଦେଓ (୧୮୨୫-୧୮୬୧ ଅଥବା ୧୮୩୨-୧୮୬୧)

•ଶ୍ରୀ ଧନୁର୍ଯୟ ନାରାୟଣ ଭଞ୍ଜଦେଓ (୧୮୬୧-୧୯୦୫)

•ଶ୍ରୀ ଗୋପୀନାଥ ନାରାୟଣ ଭଞ୍ଜଦେଓ (୧୯୦୫-୧୯୨୬)

•ଶ୍ରୀ ବଳଭଦ୍ର ନାରାୟଣ ଭଞ୍ଜଦେଓ (୧୯୨୬-୧୯୪୮)

ଏବଂ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କିଛି କହୁଛି ମନ ଦେଈ ଶୁଣେ "

*କେନ୍ଦୁଝର*:- ଓଡ଼ିଶାର କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା ଓ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ସହର । ଏହି ସହର ଓଡ଼ିଶାର ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରୁ ୨୪୦ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । କେନ୍ଦୁଝର ସହର ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରଶାସନିକ ମୁଖ୍ୟସ୍ଥଳ । କେନ୍ଦୁଝରରେ ବଳଦେବଜୀଉ ମନ୍ଦିର, ରାଜଉଆସ, ସାନଘାଗରା ଜଳପ୍ରପାତ, ବଡ଼ଘାଗରା ଜଳପ୍ରପାତ, ସିଦ୍ଧମଠ, ଖଣ୍ଡାଧାର ଜଳପ୍ରପାତ, ଜଗତ ଜନନୀ ମା ତାରିଣୀ ଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ମନ୍ଦିର ରହିଛି ସେଇ ଶାଳବଣ ଘଟଗାଁ ରେ, ମୂର୍ଗା ମହାଦେବ ମନ୍ଦିର, ପାଟହରା ଜଳପ୍ରପାତ, ଗୋନାଶିକା (ବୈତରଣୀ ନଦୀ) ଉତ୍ପତ୍ତି, ଗୁଣ୍ଡିଚାଘାଗି, ଅର୍ଦ୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ମୂର୍ତ୍ତି (ବିଶ୍ୱରେ ମାନ୍ୟତା), କାଇଁଝରି ଡାମ, ହଦଗଡ଼ ଡାମ୍, ସୀତାବିଞ୍ଜି (ଲବ କୁଶ ଙ୍କ ଜନ୍ମ), ହାଣ୍ଡିଭଙ୍ଗ ଜଳପ୍ରପାତ, ଭୀମକୁଣ୍ଡ

ଦେଓଗାଁ କୁଶଳେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର,ପାଟଣା ଶିବ ମନ୍ଦିର,କାଞ୍ଜିପାଣି ଘାଟି,ବଲେଈପଦା ପାର୍କ ,କିରିବୁରୁ ହିଲ୍ ଟପ୍ (ବଡ଼ବିଲ),ରାମ ତୀର୍ଥ (ଚମ୍ପୁଆ),ଭାଲୁ ଘର (ରିମୂଳି)

ଅଶୂର ଖୋଲ୍ ଜଳପ୍ରପାତ, ମକର ମେଳା (ରିମୂଳି),ଠାକୁରାଣୀ ପର୍ବତ (ବଡ଼ବିଲ),ଯୋଡା ପାର୍କ (ଯୋଡା),

ମିର୍ଗି ସିଂଘା (କାନୁପୁର /କନ୍ଡରା),

ଧୁବଲା ବେଢ଼ା ବିରି କଳା;,ଗୋବିନ୍ଦପୁର;ଦଡୁଆଁ (ବଡ଼ ଗାଁ କେନ୍ଦୁଝର ର) ଏମିତି ବହୁତ୍ ବଡ଼ ବଡ଼ ଆକାରର ପାର୍କ ମଧ୍ୟ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ଆଦି ଦର୍ଶନୀୟ ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ ସ୍ଥାନସବୁ ଅଛି । ଏହି ସହର ବିପ୍ଳବୀ ଧରଣୀଧର ଭୂୟାଁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରଖ୍ୟାତ ପ୍ରଜାମେଳିର ମୁକସାକ୍ଷୀ ହୋଇ ଛିଡାହୋଇଛି ।

କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାରେ ଅଧିକ ରୁ ଅଧିକ ଆଦିବାସୀ ଲୋକ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି।କେନ୍ଦୁଝରରେ ବସ ବାସ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ବହୁତ୍ ସରଳ ଓ ସ୍ଵାଭିମାନୀ ଅଟନ୍ତି । ଏଠି ସବୁ ପ୍ରକାରର ଦେଶୀ ପରିବା ଓ ଫଳଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସବୁ ମିଳିଥାଏ। ମୁଁ ଦେଖିଛି ଏବଂ କୁହାଯାଏ କି *`ଓଡ଼ିଶାରେ ବାର ମାସରେ ତେର ପର୍ବ '* ସେଇଟା ମୁଁ ପ୍ରକୃତିର ଗନ୍ତାଘର କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାରେ ଦେଖିଛି। କେନ୍ଦୁଝରରେ କେତେବେଳେ ବି ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ବନ୍ଦ୍ ହୋଇନଥାଏ। ସବୁବେଳେ କିଛି ନା କିଛି ଚାଲୁଥାଏ ଏବଂ ମେଳା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ କେନ୍ଦୁଝରର ସିନେମା ହଲ୍ ପାଖରେ ଏବଂ କଳିପଡ଼ିଆ ରେ। *କେନ୍ଦୁଝର ସବୁବେଳେ ସବୁଜ ରଙ୍ଗର ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରିଥାଏ*। ଏହି ଜିଲ୍ଲାକୁ ସବୁବେଳେ ସବୁଆଡୁ ଲୋକଙ୍କର ଭିଡ଼ ରହିଥାଏ।କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାର ମୁଖ୍ୟ ଭାଷା ହେଲା *ଓଡ଼ିଆ* । ଅନ୍ୟ ଭାଷା ମଧ୍ୟରେ ଭୁଂଜିଆ ଭାଷାରେ ପାଖାପାଖି ୭୦୦୦ ଭୁଂଜିଆ ଆଦିବାସୀ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରନ୍ତି । ତେବେ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ନିକଟରେ ଥିବାରୁ ଚମ୍ପୁଆ ଉପଖଣ୍ଡରେ *ହିନ୍ଦୀ* ଭାଷାର ପ୍ରଭାବ ଅଧିକ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ ।ଜଳବାୟୁ ସାଧାରଣତଃ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଗରମ ଏବଂ ଶୀତରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଶୀତଳ ହୋଇଥାଏ । *କେନ୍ଦୁଝର ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରମୁଖ ଖଣିଜ ଉତ୍ପାଦକ ଜିଲ୍ଲା ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ* । ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଲୁହାପଥର, ମାଙ୍ଗାନିଜ, କ୍ରୋମାଇଟ, କ୍ୱାର୍ଜାଇଟ, ବକ୍ସାଇଟ, ସୁନା, ପାଇରୋଫିଲାଇଟ ଓ ଚୂନ ପଥର ଆଦି ଖଣିଜ ମିଳିଥାଏ । କଳିଙ୍ଗ ଆଇରନ ୱାର୍କ୍ସ (ବଡ଼ବିଲ), ଫେରୋ ମାଙ୍ଗାନିଜ ପ୍ଲାଣ୍ଟ (ଯୋଡ଼ା), ଇପିଟାଟା (ବିଲେଇପଦା), ଚାର୍ଜ କ୍ରୋମ (ବ୍ରାହ୍ମଣୀପାଳ) ଆଦି କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାରେ ଶିଳ୍ପ ଉଦ୍ୟୋଗର ପ୍ରମୁଖ ନାମ । ଏହି ଜିଲ୍ଲାରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପରିଶ୍ରମୀ ହୋଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ମାଟି କୁ ମାଆ ରୂପେ ଦେଖିଥାନ୍ତି। ଅନ୍ୟ କାହା ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ହେବାକୁ ପସନ୍ଦ କରିନଥାନ୍ତି ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକମାନେ।କେନ୍ଦୁଝରର *ରଥ ଯାତ୍ରା* ହେଉଛି *ବିଶ୍ୱର ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ରଥ ଯାତ୍ରା* ରୁପେ ବିଶ୍ୱରେ ମାନ୍ୟତା ପାଇଛି। କେନ୍ଦୁଝରର *ରଥ (Chariot) - ନନ୍ଦିଘୋଷ ହେଉଛି ଦୁନିଆର ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚତମ ରଥ |*

ଏକ ସେକ୍ରେଟ *ଜଙ୍ଗଲ ବିଚ୍* ରହିଛି ଯାହା ବହୁତ୍ କମ୍ ଲୋକ ଜାଣନ୍ତି। କହିବାକୁ ଗଲେ କେନ୍ଦୁଝରର *ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ* ମନକୁ ଅଥୟ କରିଦିଏ ତା ପ୍ରକୃତିରଶୋଭାରାଜି ପ୍ରେମରେ ପଡ଼ିବାକୁ। ଜେଜେମା'ଙ୍କ ଠୁ ଶୁଣିବା ପରେ ଲାଗିଲା ଯେମିତି ମୁଁ ଟେଲିଭିଜନ ରେ ଦେଖୁଥିବା ଅବସ୍ତବା ଦୃଶ୍ୟ ଓ କାହାଣୀ ଆଦି। ଏବଂ ମନ କହିଲା ସେଇ *କେନ୍ଦୁଝର* ବୁଲିଯାଇ ତା ପ୍ରକୃତିର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରେମରେ ପଡ଼ିଯିବାକୁ। ଏବଂ ଏହାପରେ ମୁଁ ମୋ ପରିବାର ସହ ସେଇ କେନ୍ଦୁଝର ଯାହାକୁ ପ୍ରକୃତିର ଗନ୍ତାଘର ଓ ମମତାର ମହୁଘର କୁହାଯାଏ ସେଇ ଜିଲ୍ଲାକୁ ଯାଇ ତାର ଅନୁଭୁତି ନେଲି ଏବଂ ଜେଜେମା କହିଥିବା ପରି ଠିକ୍ ସେପରି ଭାବରେ ମୋ ଅନୁଭୁତି ନିଆରା ଓ ମନଲୋଭା ଥିଲା।

।। କେନ୍ଦୁଝର ମମତାର ମହୁଘର ।।

ସେ ତ ବଣରାଇଜର ରାଣୀ,

ସେଠି ବହୁଛି ବୈତରଣୀ।।

ସେଠି ସଭିଏଁ ହୁଅନ୍ତି ଖୁସି ,

ତାର ଝରଣା କୂଳରେ ବସି।।

ଏଇ ମୋ ସୁନା ପୁଣ୍ୟ ଭୂଇଁ କେନ୍ଦୁଝର ,

ଏଇ ମୋ ସୁନା ପୁଣ୍ୟ ଭୂଇଁ କେନ୍ଦୁଝର .......

ଅଙ୍ଗେ ଅଙ୍ଗେ ଯାହାର ସବୁଜ ବନାନୀ,

ପବନ ଯାହାର ସବୁଜ ଚନ୍ଦନ ..

କୂଳରେ ଯାହାର ଅଙ୍କା ବଙ୍କା ନଈ, ଅମୃତ ପରଷି ଯାଉଛି ରେ ବହି।।

ହୃଦୟ ଯେଉଁଠି ଫୁଲ ଠୁ କୋମଳ,

କୁରେଇ ଫୁଲ ତା ଲାଜେ ଛଳ ଛଳ।।

ରତ୍ନ ଗର୍ଭା ଏଇ ମାଟି,

ଖଣି ଖାଦାନରେ ଭରା।।

ମାଟିର ମହକ ଯାହାର ମହକେ ଜଗତସରା ,

ଏଇ ମୋ କେନ୍ଦୁଝର ମମତାର ମହୁଘର।।

ପାହାଡ଼ ଛାତିରେ ମେଘ ମାଳ ମାଳ,

ତା କୂଳେ ରୁହନ୍ତି ଆଦିବାସୀ ଗଣ।।

ଶାଳବଣ ଛାଇ ଶୀତଳ ଶୀତଳ,

ପୁନେଇ ପରବେ ଚାଙ୍ଗୁ ଓ ମାଦଳ।।

ଜାଳିଥିବା ନିଆଁ ସେ ଧରଣୀଧର ସ୍ଵାଧୀନତା ପାଈଁ,

ସେ ମାଟି ଗାଏ ଗୀତି ଶୁଭେ ଏଠି ଏକତାର ମନ୍ତ୍ରରେ,,,

କେନ୍ଦୁଝର ଏଇ ମମତାର ମହୁଘର।।

ବଡ଼ ଦେଉଳରେ ବଳିଆ ଠାକୁର,

ଶିବଙ୍କ ସୁରୁପ ସେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର,,

ଗୋନାଶିକା ରୁ ଝରୁଛି ରେ ଝର,

ତା କୂଳେ ଅଛନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମେଶ୍ୱର।।

ବାଟରେ ବସିଛି ନଡ଼ିଆ ନେଉଛି,

ତାରିଣୀ ମାଆ ଟି ମୋର।।

ତାରିଣୀ ର ମହିମା ଅପାର,

ଅଛି ରାଜବାଟି ଦୁର୍ଗ ପ୍ରାଚୀର।।

ଏଇ ମୋ କେନ୍ଦୁଝର,ମମତାର ମହୁଘର।।

ପରବତ କୂଳେ ଅଛି ଖଣ୍ଡାଧାର,

ସୁଭୁଛି ନିନାଦ ଗୁଣ୍ଡିଚଘାଗିର।।

ଅଛି ହାଣ୍ଡିଭଙ୍ଗା ମୁରଗା ମହାଦେବ,

ଦେବଭୂମି ସୀତାବିଞ୍ଜି ରହିଛି ଯେ ଭିମକୁଣ୍ଡ।।

ସାନଘାଗରା ଓ ବଡ଼ଘାଗରା ଯେ ନାଚୁଛି ଅଧିର ଚିତ୍ତରେ,,

ହାତଠାରି ଡାକେ ସେ ସୁନ୍ଦରୀବାଳ|।।

ଏଇ ପୁଣ୍ୟଭୂମି ଭଞ୍ଜଗୋବିନ୍ଦ

ଇତିହାସ ଯଶ ର।।

।।ରହିଛି କେତେ ଯେ ଗଭୀରତା ।।

କେନ୍ଦୁଝର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ର ଗନ୍ତାଘର ।।

କେନ୍ଦୁଝର ମମତାର ମହୁଘର।।

ପୂଜାରାଣୀ ସାହୁ ✍️

କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା (ମମତାର ମହୁଘର/ପ୍ରକୃତିର ଗନ୍ତାଘର) Keonjhar:- The City of hills and waterfalls

ସତରେ କେନ୍ଦୁଝରର ପ୍ରକୃତିର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ ମନ ରହିଯାଏ ତାରି ପ୍ରକୃତି ରୂପରେ ମୋହିତ ହୋଇ।