ଭାରତ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟ, ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଦେଶ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟର ନିଜସ୍ୱ ପରମ୍ପରା, ନୃତ୍ୟ ଓ ସଂଗୀତ ଅଛି । ଏହି ନୃତ୍ୟମାନେ ମାନବ ଜୀବନ, ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐତିହ୍ୟର ପ୍ରତୀକ । ଆସନ୍ତୁ ଆମେ ଏଠି ଜାଣିବା ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ କେଉଁ ପ୍ରମୁଖ ନୃତ୍ୟ ଅଛି ଓ ସେଗୁଡିକର ବିଶେଷତା କଣ ।

ଓଡ଼ିଶା - ଓଡ଼ିଶୀ

ଓଡ଼ିଶାର ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ଭାରତର ପ୍ରାଚୀନତମ କ୍ଳାସିକ୍ ନୃତ୍ୟ ଅଟି । ଏହି ନୃତ୍ୟ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ଆଧାରିତ ଥାଏ । ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ରେ ଗମ୍ଭୀର ଭାବ, ଭାବନା, ହସ୍ତମୁଦ୍ରା ଓ ତାଳର ସୁନ୍ଦର ସମନ୍ୱୟ ଥାଏ । ଏହି ନୃତ୍ୟ ମହାରି ଓ ଗୋଟିପୁଆ ପରମ୍ପରାରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଛି ।

ଗୁଜୁରାଟ - ଗରବା

ଗୁଜୁରାଟର ଗରବା ଏକ ଜନପ୍ରିୟ ଲୋକନୃତ୍ୟ । ଏହି ନୃତ୍ୟ ବିଶେଷତଃ ନବରାତ୍ରି ସମୟରେ ନର୍ତ୍ତନ କରାଯାଏ । ଗରବା ରେ ନାରୀମାନେ ଚକ୍ରାକାର ଭାବେ ଘୁରି ଘୁରି ତାଳରେ ନାଚନ୍ତି । ଏହା ମା ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପୂଜା ସମ୍ପର୍କିତ ଏବଂ ଖୁସି, ଉତ୍ସବ ଓ ଭକ୍ତିର ପ୍ରତିକ ।

ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ - କୁଚିପୁଡି

ଏହିଟି ଏକ କ୍ଳାସିକ୍ ନୃତ୍ୟ ଅଟି । କୁଚିପୁଡି ନୃତ୍ୟରେ ନଟ୍ୟ, ଭାବ, ଗତି ଓ ନାଟକୀୟ ଭାବର ମିଶ୍ରଣ ଥାଏ । ଏହି ନୃତ୍ୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜୀବନ କାହାଣୀ ଉପରେ ଆଧାରିତ । ନୃତ୍ୟକାରୀ ନାଟକରେ ପାତ୍ର ଭୂମିକା ନିଏ ।

ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ - କଥକ

ଏହା ଭାରତର ଅନ୍ୟ ଗୋଟିଏ ପ୍ରାଚୀନ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ । କଥକ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ‘କଥା କହିବା’ । ଏହି ନୃତ୍ୟ ନାଟକୀୟ ଭାବରେ ଲୀଳା କିମ୍ବା କଥା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ । ତାଳ, ତାତ୍କାର ,ଭାବ ଏବଂ ଘୁରଣ ଏହି ନୃତ୍ୟର ବିଶେଷତା ।

ରାଜସ୍ଥାନ - ଘୋମର

ଘୋମର ଏକ ଲୋକନୃତ୍ୟ ଯାହା ବିଶେଷତଃ ମହିଳାମାନେ ପରିବେଷଣ କରନ୍ତି । ଏହି ନୃତ୍ୟରେ ମହିଳାମାନେ ବର୍ଣ୍ଣବାହାଳ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି ଚକ୍ରାକାର ଭାବରେ ନାଚନ୍ତି । ଏହି ନୃତ୍ୟ ରାଜସ୍ଥାନର ଲୋକ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଦର୍ଶାଏ ।

ଆସାମ - ବିହୁ

ବିହୁଟି ଆସାମର ଜନପ୍ରିୟ ଉତ୍ସବ ନୃତ୍ୟ । ଏହା ବସନ୍ତ ଋତୁ ଆଗମନ ଓ ଚାଷୀମାନଙ୍କ ଖୁସି ପ୍ରକାଶ ପାଇଁ ନର୍ତ୍ତନ କରାଯାଏ । ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ତାଳ ଓ ଗୀତରେ ନାଚନ୍ତି । ଡୋଲ, ପେପା, ଗଗନା ବାଜା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।

ଜାମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀର - ରୁଫ୍

ଏହି ଲୋକନୃତ୍ୟ ବିଶେଷତଃ ମହିଳାମାନେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି । ମୃଦୁ ତାଳରେ ମହିଳାମାନେ ବ୍ରହ୍ମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଏହି ନୃତ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି । ଏହି ନୃତ୍ୟରେ ଉପଯୁକ୍ତ ପୋଷାକ ଓ ଗୀତ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।

ନାଗାଲାଣ୍ଡ - ଚାଙ୍ଗ-ଲୋ

ନାଗା ଜନଜାତି ଏହି ଲୋକନୃତ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି । ଏହି ନୃତ୍ୟ ସଂଘଟିତ ଭାବରେ କରାଯାଏ ଓ ସେଥିରେ ଯୋଦ୍ଧା ନୃତ୍ୟର ଅନୁଭୂତି ଥାଏ । ଏହି ନୃତ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଯୁଦ୍ଧ, ଶିକାର ବା ଉତ୍ସବର ଚିତ୍ରଣ ହୁଏ ।

ହରିୟାଣା - ସାଙ୍ଗ

ହରିୟାଣାର ଏହି ଲୋକନୃତ୍ୟ ବିବାହ ଓ ଉତ୍ସବରେ ପ୍ରଚଳିତ । ଏହି ନୃତ୍ୟରେ ଡୋଲୁ ବାଜା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ଓ ନୃତ୍ୟକାରୀ ଖୁସିରେ ନାଚନ୍ତି । ଏହି ନୃତ୍ୟ ଗାଁର ଜୀବନ ଓ ଉତ୍ସବର ଅଙ୍ଗ ।

ମିଜୋରାମ - ଚେରୱ

ଏହିଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ବିଲକ୍ଷଣ ନୃତ୍ୟ । ଏଥିରେ କଠି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଦୁଇ ଲୋକ କଠି ମାରିବା ସମୟରେ ଅନ୍ୟମାନେ ସେଥିରେ ନାଚନ୍ତି । ଏହି ନୃତ୍ୟ ଛୋଟ ସ୍ଥାନରେ କରାଯାଏ କିନ୍ତୁ ଦେଖିବାକୁ ବହୁତ ସୁନ୍ଦର ଲାଗେ ।

ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ - ମାଞ୍ଚ

ମାଞ୍ଚ ଏକ ନାଟ୍ୟ ଓ ଗୀତ ଆଧାରିତ ଲୋକନୃତ୍ୟ । ଏହି ନୃତ୍ୟରେ ଗୀତ ଗାଇ ନାଚିଥାଆନ୍ତି । ଏହାରେ ଧାର୍ମିକ କାହାଣୀ, ଜନପ୍ରଚଳିତ ଗାଥା ଓ ସାମାଜିକ ସନ୍ଦେଶ ଥାଏ ।

ମହାରାଷ୍ଟ୍ର - ଲାଭାନି

ଲାଭାନି ଏକ ଜନପ୍ରିୟ ଓ ନାଟକୀୟ ଲୋକନୃତ୍ୟ । ଏହି ନୃତ୍ୟରେ ଶୀଘ୍ର ଗତି, ଅଭିନୟ ଓ ଭାବ ଅନୁଭୂତି ଥାଏ । ମହିଳାମାନେ ଚମକଦାର ପୋଷାକରେ ଏହି ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି ।

କେରଳ - କଥକଲି

କେରଳର କଥକଲି ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶିଳ୍ପମୟ ନୃତ୍ୟ । ଏହି ନୃତ୍ୟରେ ଅତ୍ୟଧିକ ମେକଅପ୍‌, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଭିନୟ ଓ ରାମାୟଣ-ମହାଭାରତ ଭିତ୍ତିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଥାଏ । ପୁରୁଷ ନୃତ୍ୟକାରୀ ଏହି ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି ।

କର୍ଣ୍ଣାଟକ - ଡୋଲୁ କୁନିଥା

ଡୋଲୁ କୁନିଥା କର୍ଣ୍ଣାଟକର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଢୋଲ ଓ ତାଳ ଆଧାରିତ ନୃତ୍ୟ। ଏହାର ଲୟ ବହୁତ ଜୋଶ ଓ ଉତ୍ସାହ ଦେଇଥାଏ।

ମେଘାଳୟ - ଲାହୋ

ଲାହୋ ମେଘାଳୟର ଏକ ଉତ୍ସବ ନୃତ୍ୟ, ଯାହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଆଦିବାସୀ ଜନଜାତି ଦ୍ୱାରା କରାଯାଏ। ଏହା ଶିକାର ଓ ପୂଜା ସମ୍ପର୍କିତ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଅଂଶ।

ପରିଶେଷରେ

ଭାରତର ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟର ନୃତ୍ୟ ତାଙ୍କର ସଂସ୍କୃତି, ଐତିହ୍ୟ ଓ ଜନଜୀବନ କୁ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ କରେ । ଏହି ସବୁ ନୃତ୍ୟ ଆମ ପାଇଁ ଗର୍ବର ବିଷୟ ଓ ଦେଶର ସାମୂହିକ ଐକ୍ୟର ଚିହ୍ନ । ଆମେ ଏହି ସଂସ୍କୃତିକୁ ଜାଣିବା, ବୁଝିବା ଓ ଗର୍ବ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ରଖିବା ଉଚିତ ।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ କେଉଁ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ

କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ କେଉଁ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ