ମନ୍ଦିର ମାଳିନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱର ତ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ ର ଗନ୍ତାଘର। ଏଠି ତ ଗୋଟିଏ ପ୍ରାଚୀର ବି କୋଟିଏ କାହାଣୀ ଶୁଣାଇ ପାରେ। ଭୁବନେଶ୍ୱର କୁ ଯେତେ ଖୋଜୁଥିବ ପ୍ରତିଥର କିଛି ନୂଆ ପାଉଥିବ। ଆଜି ଚାଲନ୍ତୁ ମୋ ସହ ବୁଲିଯିବା ଭୁବନେଶ୍ୱର ର ଇତିହାସ ର ମୁକ ସାକ୍ଷୀ ଭାବେ ଯାହା ଦ୍ଵେତ ପର୍ବତ ଓ ତାର ଗୁମ୍ଫା ସଗର୍ବ ରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ , ଆପଣ ବୁଝି ସାରିଥିବେ ମୁଁ କହୁଛି ଉଦୟଗିରି ଓ ଖଣ୍ଡଗିରି ଗୁମ୍ଫା ବିଷୟରେ।

ଆରେ ଆରେ ମୁଁ ତ କହିବାକୁ ଭୁଲିଗଲି ସେଠାକୁ ଯିବେ କେମିତି। ଏହି ଖଣ୍ଡଗିରି ଉଦୟଗିରି କୁ ଆସିବାକୁ ହେଲେ ପ୍ରଥମେ ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱର କୁ ଆସିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଯାହା ପାଇଁ ରାଜପଥ, ରେଳ ଓ ଉଡାଜାହାଜ ସବୁ କିଛି ଉପଲବ୍ଧ। ଆଉ ଭୁବନେଶ୍ୱର ସହର ଠୁ ଖଣ୍ଡଗିରି ଉଦୟଗିରି ଆସିବା ବହୁ ସୁଗମ ଅଟୋ ରିକ୍ସା, ଟାକ୍ସି ଓ ବସ୍ ସବୁ ସମୟରେ ଉପଲବ୍ଧ। ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଙ୍କ ତରଫରୁ ଚାଲୁଥିବା ମୋ ବସ୍ ବି ସହର ର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରୁ ଯିବା ଆସିବା କରୁଛି।

ଆପଣଙ୍କ ଯାନ ବାହାନ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନତି ଦୂରରେ ଛାଡ଼ି ଦେବ। ଉଦୟଗିରି କୁ ପ୍ରଥମେ ଯିବାକୁ ହେଲେ ସେଥିପାଇଁ ଟିକେଟ ର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି। ଟିକେଟ କାଟି ଆପଣ ଉଦୟଗିରି ଯାଇପାରିବେ ଓ ସାଥିରେ ଆପଣ ନିଜ ଜିନିଷ ମଧ୍ୟ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ ଯାଇ ପାରିବେ ଭିତରକୁ ସେଥିରେ କିଛି କଟକଣା ଲାଗୁ କରାଯାଇ ନାହିଁ। ଖଣ୍ଡଗିରି କୁ ଯିବାକୁ ହେଲେ ସେଠି କୌଣସି ଟିକେଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇ ନାହିଁ। ଏହା ଏକ କାରଣ ହୋଇ ପାରେ ଉଦୟଗିରି ଠାରୁ ଖଣ୍ଡଗିରି ରେ ଟିକେ ଅଧିକ ଗହଳି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

ଐତିହାସିକ ଦୃଷ୍ଟି କୋଣରୁ ଏହା ମହତ୍ତ୍ଵ ବହନ କରୁଅଛି। ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ପୁର୍ବ ଦୁଇ ଶତାବ୍ଦୀ ରୁ ପାହାଡ଼ କୁ କାଟି ଯେଉଁ ଗୁମ୍ଫା ହୋଇଛି ତାହା ଅନେକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ରେ ଅନେକ ଇତିହାସ କୁ ଜାବୁଡ଼ି ଧରିଛି। ଏହି ଦ୍ୱେତ ପାହାଡ଼ ରେ ବିଶେଷ କରି ଖଣ୍ଡଗିରି ରେ ଜୈନ ଧର୍ମ ର ଆସ୍ଥା କେନ୍ଦ୍ର ପରି ଲକ୍ଷିତ ହୁଏ ଏହା ଛଡ଼ା ଶିବ ଙ୍କ ପୀଠ ଓ ଦେବୀ ମା ଙ୍କ ର ପୀଠ ବି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ।

ଉଦୟଗିରି ପାଖକୁ ଯଦି ଆସୁଛନ୍ତି ଏହାର ବିସ୍ତାର ଟିକେ ଅଧିକ ଓ ଗୋଟି ଗୋଟି ଦେଖିବାକୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଟିକେ ଅଧିକ ପରିଶ୍ରମ କରିବାକୁ ପଡିବ କିନ୍ତୁ ଅଯଥା ଭିଡ଼ ନଥିବ କାରଣ ବିସ୍ତୃତ ସ୍ଥାନ ରେ ଲୋକମାନେ ବିଛାଡ଼ି ହୋଇ ରହିଥିବେ ତେଣୁ ଆପଣ ମାନେ ପ୍ରକୃତି ସହ ଆରାମ ରେ ନିଜର ସମୟ ବିତାଇ ପାରିବେ। ଉଦୟଗିରି କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ର ପାହାଡ଼ ବା Sunrise hill କୁହାଯାଏ। ଉଦୟଗିରି ରେ ମୋଟ ୧୮ ଟି ଗୁମ୍ଫା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ ଯାହା ମଧ୍ୟରୁ ରାଣୀ ଗୁମ୍ଫା, ହାତୀ ଗୁମ୍ଫା ଓ ଗଣେଶ ଗୁମ୍ଫା ଏହାର ବିଶେଷ ଆକର୍ଷଣ ସାଜିଛି।

ରାଣୀ ଗୁମ୍ଫା ହେଉଛି ଉଦୟଗିରି ର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଗୁମ୍ଫା ଓ ଏହା ବିସ୍ତାର ଭାବରେ କାରୁ କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଛି। ଏଥିରେ ଦରବାର, ରାଜା , ରାଣୀ ନର୍ତ୍ତକୀ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ଥାନ ଦିଆ ଯାଇଛି। ଏହାର ବିଶେଷ ଆକର୍ଷଣ ହେଉଛି ଏହାର ବାରଣ୍ଡା ଓ ସୁଗଠିତ ଖମ୍ବ।

ହାତୀ ଗୁମ୍ଫା ର ପ୍ରାକୃତ୍ ଶିଳା ଲିପି ଅନୁଯାୟୀ ଏହା ଐର ଖାରବେଳ ଙ୍କ ବିରତ୍ଵ ଶାସନ କୁ ବଖାଣି ଥାଏ।

ଗଣେଶ ଗୁମ୍ଫା ରେ ମଙ୍ଗଳମୂର୍ତ୍ତି ଭଗବାନ ଗଣେଶ ଙ୍କ ବିଗ୍ରହ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ ସେଥିପାଇଁ ଏହାକୁ ଗଣେଶ ଗୁମ୍ଫା ନାମରେ ନାମିତ କରାଯାଇଛି।

ଏବେ ଆସିବା ଖଣ୍ଡଗିରି ପାଖକୁ ଯାହାକୁ broken hills ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଏହାର ମଧ୍ୟରେ ୧୫ ଟି ଗୁମ୍ଫା ଅବସ୍ଥିତ ଯାହା ମଧ୍ୟରେ ତୋତୱା ଗୁମ୍ଫା , ଅନନ୍ତ ଗୁମ୍ଫା ଓ ନବମୁନି ଗୁମ୍ଫା ଅନ୍ୟତମ।

ତୋଟୱା ଗୁମ୍ଫା କୁ parrot caves ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଏହି ଗୁମ୍ଫା ରେ ଜୈନ ସାଧୁ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପଶୁପକ୍ଷୀ ଜୀବଜନ୍ତୁ ମାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶାଇ ଦିଆଯାଇଛି।

ଅନନ୍ତ ଗୁମ୍ଫା କୁ serpent caves ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ପୌରାଣିକ ଦୃଷ୍ଟି ରୁ ବିଭିନ୍ନ ସର୍ପ ଯେପରି ଅନନ୍ତ ନାଗ କୁ ପଥର ର ଅବୟବ ରେ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ଜୀବନ୍ତ କରାଯାଇଛି।

ନବମୁନି ଗୁମ୍ଫା ରେ ଜୈନ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀଙ୍କ ନଅ ଜଣ ଗୁରୁ ବା ମୁନି ଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ କରାଯାଇଛି।

ସେ ଖଣ୍ଡଗିରି ହେଉ ବା ଉଦୟଗିରି ଆପଣ ଆକର୍ଷଣ କହିପାରନ୍ତି ହେଲେ ମୋ ଭଳି କିଛି ଲୋକ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସାବଧାନତା ର ବିଷୟ ହେଉଛି ମାଙ୍କଡ ମାନଙ୍କର ବହୁଳ ଉପସ୍ଥିତି। ବିଶେଷ କରି ଖଣ୍ଡଗିରି ର ପ୍ରବେଶ ପଥ ରେ ହିଁ ଅନେକ ମାଙ୍କଡ଼ ଦେଖା ଯାଆନ୍ତି ସେଠି ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚଣା ଓ କଦଳୀ ଭଳି ଜିନିଷ ଖାଇବାକୁ ଦିଅନ୍ତି। ଯଦିଓ ସେମାନେ କାହାର କିଛି କ୍ଷତି କରନ୍ତିନି କିନ୍ତୁ କିଛି ତ ମୋ ଭଳି ଲୋକମାନେ ଥିବେ ଯିଏ ଏମାନଙ୍କୁ ଡରୁଥିବେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଗୁଆ ସାବଧାନ।

ଫୋଟୋଗ୍ରାଫି ପାଇଁ ଉଭୟ ସ୍ଥାନରେ କୌଣସି କଟକଣା ନାହିଁ। ଆପଣ ନିଜ ନିଜ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଫୋଟୋ ଓ ଭିଡ଼ିଓ ନେଇ ପାରିବେ। ବ୍ୟବସାୟୀକ ଫଟୋ ଓ ଭିଡ଼ିଓ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁମତି ସହ ସ୍ପେଶାଲ ଟିକେଟ କାଟିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଅନେକ ପ୍ରଫେସନାଲ ଫଟୋଗ୍ରାଫର ମାନେ ସବୁବେଳେ ଉପଲବ୍ଧ ଯିଏ ଆପଣଙ୍କ ବିଶେଷ ମୁହୁର୍ତ୍ତ ରେ ଫୋଟୋ ନେଇ ତତକ୍ଷଣାତ୍ ଆପଣଙ୍କୁ ଫୋଟୋ ଦେଇ ପାରିବେ।

ପୋଷାକ ପତ୍ର ଆପଣ ନିଜ ହିସାବରେ ପିନ୍ଧି ପାରିବେ ପାରିପାର୍ଶ୍ବିକ ପାଣିପାଗ ହିସାବରେ। ଯେହେତୁ ପାହାଡ଼ ଚଢ଼ିବା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଆବଡା ଖାବଡା ରାସ୍ତା ରେ ଚାଲିବାର ଅଛି comfortable ପୋଷାକ ବିଶେଷ କରି ଜୋତା ଉପରେ ଟିକେ ଯତ୍ନ ବାନ ହେବାର ଅଛି। ନହେଲେ ଏହି ସବୁ ଛୋଟ ଛୋଟ ଜିନିଷ ଆପଣଙ୍କ ମଜା କୁ ଖରାପ କରିପାରେ।

ଯଦିଓ ଆପଣ କୌଣସି ବି ସମୟରେ ନିଜ ହିସାବରେ ଖଣ୍ଡଗିରି ଉଦୟଗିରି ଆସି ପାରିବେ କିନ୍ତୁ ଅକ୍ଟୋବର ରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ କୁ ଏହାର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସମୟ ବୋଲି ମନା ଯାଏ ଏହାର ପାଣିପାଗ ଦୃଷ୍ଟି ରୁ। ଜାନୁଆରୀ ମାସ ରେ ଖଣ୍ଡଗିରି ମେଳା ହିସାବରେ ଏକ ବିଶେଷ ମେଳା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ ଯାହା ବହୁ ଆଡମ୍ବର ରେ ପାଳନ କରାଯାଏ।

ଯଦି ଆପଣ ଏହାର ପ୍ରତି ସ୍ଥାନ ର ଐତିହାସିକ ମହତ୍ତ୍ଵ କୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବୁଝିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ତେବେ ଏକ ଟୁରିଷ୍ଟ ଗାଇଡଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯୋଗାଯୋଗ କରି ପାରିବେ ନଚେତ୍ ସ୍ଥାନ ସ୍ଥାନ ରେ ଉଭୟ ଓଡ଼ିଆ ଓ ଇଂରାଜୀ ରେ ଏହାକୁ ମାର୍ବଲ ଖଣ୍ଡ ରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ଏହି ସ୍ଥାନ ରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଖାଇବା ପାଇଁ ହୋଟେଲ କିଛିଟା ମିଳିଯିବ। ଯେହେତୁ ଆଖ ପାଖ ରେ ଅଧିକ ବିକଳ୍ପ ନାହିଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏହାର ମୂଲ୍ୟ ଟିକେ ଅଧିକ ଲାଗିପାରେ ଓ ଖାଦ୍ୟ ର ସ୍ଵାଦ ହୋଟେଲ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ହାରାହାରି ଦୃଷ୍ଟି ରୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟମ ଧରଣର ବୋଲି ଧରି ନିଆଯାଇ ପାରିବ।

ଉଭୟ ଖଣ୍ଡଗିରି ଓ ଉଦୟଗିରି ଅନେକ ସମୟ ଓ ଶକ୍ତି ନେଇଯିବ। ଏହା ପରେ ବି ଯଦି ଆପଣ ଯାତ୍ରା କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଉପଯୋଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ଖୁବ୍ ନିକଟରେ ଜୟଦେବ ବାଟିକା ଅବସ୍ଥିତ ଯାହାର ଶାନ୍ତ ପରିବେଶ ରେ ହୁଏତ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ସହ ଏକାନ୍ତ ରେ କିଛି ସମୟ ଅତିବାହିତ କରିପାରିବେ। ମୋ ହିସାବରେ ଯଦି କିଛି ଅଲଗା ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ତେବେ ଜୟଦେବ ବାଟିକା ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ କିନ୍ତୁ ଯଦି କୋଳାହଳ ରୁ କିଛି ପରିବେଶ ର ଶାନ୍ତ ଛାୟା ଖୋଜୁଛନ୍ତି ତେବେ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ। ସେଠି ମଧ୍ୟ ଟିକେଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି ସତ କହିବାକୁ ଗଲେ ମୋତେ ଟିକେଟ ମୂଲ୍ୟ ସେବା ହିସାବରେ ସାମାନ୍ୟ ଅଧିକ ବୋଲି ଅନୁଭୂତ ହେଲା।

ଏବେ ଆପଣଙ୍କ ଯାତ୍ରା ସମାପ୍ତ ହୋଇ ସାରିଛି। ଏବେ ସେହି ସ୍ଥାନ ରେ ଫେରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ଅଟୋ ଓ ଟ୍ୟାକ୍ସି ଉପଲବ୍ଧ। ଆପଣ ଅଧିକ ସମୟ ଅପେକ୍ଷା କଲେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଙ୍କ ମୋ ବସ୍ ମଧ୍ୟ ପାଇଯିବେ। ଆଶା କରୁଛି ଆପଣ ଯେବେ ଆସିବେ ଆପଣଂକ ଯାତ୍ରା ମଙ୍ଗଳ ମୟ ହେବ।

ଧନ୍ୟବାଦ ଆପଣଙ୍କ

କୈବଲ୍ୟ ନାୟକ

Kaibalya Nayak

Khandagiri and udayagiri - Odia Travel guide Blog

ଖଣ୍ଡଗିରି ଓ ଉଦୟଗିରି