ଲିଥିୟମ୍ ( ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀକ୍ ( líthos ) 'ପଥର') ଏକ ରାସାୟନିକ ଉପାଦାନ ; ଏହାର ପ୍ରତୀକ ଲି ଏବଂ ପରମାଣୁ ସଂଖ୍ୟା | ଏହା ଏକ ନରମ, ରୂପା-ଧଳା କ୍ଷାର ଧାତୁ | ମାନକ ଅବସ୍ଥାରେ , ଏହା ସର୍ବନିମ୍ନ ଘନ ଧାତୁ ଏବଂ ସର୍ବନିମ୍ନ ଘନ କଠିନ ଉପାଦାନ | ସମସ୍ତ କ୍ଷାର ଧାତୁ ପରି, ଲିଥିୟମ୍ ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ ଏବଂ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଟେ, ଏବଂ ଏହାକୁ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ, ନିଷ୍କ୍ରିୟ ବାତାବରଣ କିମ୍ବା ନିଷ୍କ୍ରିୟ ତରଳ ଯେପରିକି ଶୁଦ୍ଧ କିରୋସିନି କିମ୍ବା ଖଣିଜ ତେଲରେ ସଂରକ୍ଷଣ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ | ଏହା ଏକ ଧାତବ ଆଲୋକ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରେ | ଏହା ଶୀଘ୍ର ବାୟୁରେ ଏକ ଦୁର୍ବଳ ରୂପା ଧୂସର, ଏବଂ ପରେ କଳା ରଙ୍ଗର ହୋଇଯାଏ | ଏହା ସ୍ବାଧୀନ ଭାବରେ ପ୍ରକୃତିରେ ହୁଏ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମୁଖ୍ୟତ pe ପେଗମାଟିକ୍ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଭାବରେ ଘଟିଥାଏ, ଯାହା ଏକଦା ଲିଥିୟମର ମୂଳ ଉତ୍ସ ଥିଲା | ଆୟନ ଭାବରେ ଏହାର ଦ୍ରବଣୀୟତା ହେତୁ ଏହା ସମୁଦ୍ର ଜଳରେ ଉପସ୍ଥିତ ଏବଂ ସାଧାରଣତ br ବ୍ରାଇନ୍ସରୁ ମିଳିଥାଏ | ଲିଥିୟମ୍ କ୍ଲୋରାଇଡ୍ ଏବଂ ପୋଟାସିୟମ୍ କ୍ଲୋରାଇଡ୍ ମିଶ୍ରଣରୁ ଲିଥିୟମ ତିଆରି।

ହାଇରଡଜେନ

ହିଲିୟମ୍

ଲିଥିୟମ୍

ବେରିଲିୟମ୍

ବୋରନ୍

କାର୍ବନ୍

ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍

ଅମ୍ଳଜାନ

ଫ୍ଲୋରାଇନ୍

ନିନ୍

ସୋଡିୟମ୍

ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍

ଆଲୁମିନିୟମ୍

ସିଲିକନ୍

ଫସଫରସ୍

ଗନ୍ଧକ

କ୍ଲୋରାଇନ୍

ଆର୍ଗନ୍

ପୋଟାସିୟମ୍

କ୍ୟାଲସିୟମ୍

ସ୍କାଣ୍ଡିୟମ୍

ଟାଇଟାନିୟମ୍

ଭାନାଡିୟମ୍

କ୍ରୋମିୟମ୍

ମାଙ୍ଗାନିଜ୍

ଲୌହ

କୋବାଲ୍ଟ

ନିକେଲ୍

ତମ୍ବା

ଜିଙ୍କ୍

ଗାଲିୟମ୍

ଜର୍ମାନିୟମ୍

ଆର୍ସେନିକ୍

ସେଲେନିୟମ୍

ବ୍ରୋମାଇନ୍

କ୍ରିପଟନ୍

ରୁବିଡିୟମ୍

ଷ୍ଟ୍ରୋଣ୍ଟିଅମ୍

ଜିର୍କୋନିୟମ୍

ନିଓବିୟମ୍

ମଲାଇବେଡେନମ୍

ଟେକ୍ନେଟିୟମ୍

ରୁଥେନିୟମ୍

ରୋଡିୟମ୍

ପାଲାଡିୟମ୍

ରୂପା

କ୍ୟାଡମିୟମ୍

ଇଣ୍ଡିୟମ୍

ଟିଣ

ଆଣ୍ଟିମେଣ୍ଟ

ତେଲୁରିୟମ୍

ଆୟୋଡିନ୍

ଜେନନ୍

ସେସିୟମ୍

ବାରିୟମ୍

ଲାନଥାନମ୍

ସିରିୟମ୍

ପ୍ରୋମେଥିୟମ୍

ଶମରିୟମ୍

ୟୁରୋପିୟମ୍

ଗାଡୋଲିନିୟମ୍

ଟେର୍ବିୟମ୍

ଡିସପ୍ରୋସିୟମ୍

ହୋଲମିୟମ୍

ଏରବିୟମ୍

ଥୁଲିୟମ୍

ଲୁଟେଟିୟମ୍

ହାଫନିୟମ୍

ଟାଣ୍ଟାଲମ୍

ତୁଙ୍ଗଷ୍ଟେନ୍

ରେନିୟମ୍

ଓସ୍ମିୟମ୍

ଇରିଡିୟମ୍

ପ୍ଲାଟିନମ୍

ସୁନା

ବୁଧ (ଉପାଦାନ)

ଥାଲିୟମ୍

ଲିଡ୍

ବିସ୍ମୁଥ୍

ପୋଲୋନିୟମ୍

ଆଷ୍ଟାଟିନ୍

ରେଡନ୍

ଫ୍ରାନ୍ସିୟମ୍

ରେଡିୟମ୍

ଆକ୍ଟିନିୟମ୍

ଥୋରିୟମ୍

ପ୍ରୋଟାକ୍ଟିନିୟମ୍

ୟୁରାନିୟମ୍

ନେପ୍ଟୁନିୟମ୍

ପ୍ଲୁଟୋନିୟମ୍

କ୍ୟୁରିୟମ୍

ବର୍କେଲିୟମ୍

କାଲିଫର୍ନିଆ

ଆଇନଷ୍ଟେନିୟମ୍

ଫର୍ମିୟମ୍

ମେଣ୍ଡେଲେଭିୟମ୍

ନୋବେଲିୟମ୍

ଲରେନ୍ସିୟମ୍

ରାଉଟରଫୋର୍ଡିୟମ୍

ଡବନିୟମ୍

ସାମୁଦ୍ରିକ

ବୋହରିୟମ୍

ହାସିୟମ୍

ମେଟେନେରିୟମ୍

ଡର୍ମଷ୍ଟାଡିୟମ୍

ରୋଏଣ୍ଟେନିୟମ୍

କପର୍ନିସିୟମ୍

ନିହୋନିୟମ୍

ଫ୍ଲେରୋଭିୟମ୍

ମସ୍କୋଭିୟମ୍

ଲିଭରମୋରିୟମ୍

ଟେନେସିନ୍

ଓଗାନେସନ

ଲିଥିୟମ୍ ପରମାଣୁର ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ଅସ୍ଥିରତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, କାରଣ ପ୍ରକୃତିରୁ ମିଳିଥିବା ଦୁଇଟି ସ୍ଥିର ଲିଥିୟମ୍ ଆଇସୋଟୋପ୍ ସମସ୍ତ ସ୍ଥିର ନ୍ୟୁକ୍ଲିଡ୍ସର ନ୍ୟୁକ୍ଲିଅନ୍ ପ୍ରତି ସର୍ବନିମ୍ନ ବନ୍ଧନ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ଅଛି | ଏହାର ଆପେକ୍ଷିକ ଆଣବିକ ଅସ୍ଥିରତା ହେତୁ, ପ୍ରଥମ 32 ରାସାୟନିକ ଉପାଦାନ ମଧ୍ୟରୁ 25 ଅପେକ୍ଷା ଲିଥିୟମ୍ ସ ar ର ପ୍ରଣାଳୀରେ କମ୍ ଦେଖାଯାଏ ଯଦିଓ ଏହାର ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟଗୁଡିକ ହାଲୁକା: ଭାରୀ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣ ନୁହେଁ | [8] ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାରଣ ପାଇଁ, ଆଣବିକ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନରେ ଲିଥିୟମର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବହାର ରହିଛି | 1932 ମସିହାରେ ହିଲିୟମକୁ ଲିଥିୟମ୍ ପରମାଣୁର ଟ୍ରାନ୍ସମ୍ୟୁଟେସନ୍ ହେଉଛି ପ୍ରଥମ ମାନବ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଆଣବିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା , ଏବଂ ଲିଥିୟମ୍ ଡିୟୁଟେରାଇଡ୍ ଷ୍ଟେଜ୍ ହୋଇଥିବା ଥର୍ମୋନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର ଅସ୍ତ୍ରରେ ଏକ ଫ୍ୟୁଜନ୍ ଇନ୍ଧନ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ | [9]

ଲିଥିୟମ୍ ଏବଂ ଏହାର ଯ ounds ଗିକରେ ଉତ୍ତାପ-ପ୍ରତିରୋଧକ ଗ୍ଲାସ୍ ଏବଂ ସେରାମିକ୍ସ , ଲିଥିୟମ୍ ଗ୍ରୀସ୍ ଲବ୍ରିକାଣ୍ଟ, ଲୁହା, ଷ୍ଟିଲ୍ ଏବଂ ଆଲୁମିନିୟମ୍ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଫ୍ଲକ୍ସ ଆଡିଭେଟ୍ସ, ଲିଥିୟମ୍ ଧାତୁ ବ୍ୟାଟେରୀ ଏବଂ ଲିଥିୟମ୍-ଆୟନ ବ୍ୟାଟେରୀ ସହିତ ଅନେକ ଶିଳ୍ପ ପ୍ରୟୋଗ ରହିଛି | ଏହି ବ୍ୟବହାର ଲିଥିୟମ୍ ଉତ୍ପାଦନର ତିନି-ଚତୁର୍ଥାଂଶରୁ ଅଧିକ ଖାଇଥାଏ | [ ଉଦ୍ଧୃତି ଆବଶ୍ୟକ ] [ କେବେ? ]

ଲିଥିୟମ୍ ଜ bi ବ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଟ୍ରେସ୍ ପରିମାଣରେ ଉପସ୍ଥିତ | ଏହାର କ established ଣସି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ମେଟାବୋଲିକ୍ କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ | ଲିପିୟମ୍ ଆଧାରିତ drugs ଷଧଗୁଡିକ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବ୍ୟାଧି ପରି ମାନସିକ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସାରେ ମୁଡ୍ ଷ୍ଟାବିଲାଇଜର୍ ଏବଂ ଆଣ୍ଟିଡେପ୍ରେସାଣ୍ଟ ଭାବରେ ଉପଯୋଗୀ |

କଳା ନାଇଟ୍ରାଇଡ୍ ଟର୍ନିସର ଏକ ପତଳା ସ୍ତର ସହିତ ଲିଥିୟମ୍ ଇଙ୍ଗୋଟ୍ |

କ୍ଷାର ଧାତୁକୁ ଏହାର ଅଗ୍ରଣୀ ଉପାଦାନ ପରେ ଲିଥିୟମ୍ ପରିବାର ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ | ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ଷାର ଧାତୁ ପରି (ଯାହା ସୋଡିୟମ୍ (ନା), ପୋଟାସିୟମ୍ (କେ), ରୁବିଡିୟମ୍ (ଆରବି), ସେସିୟମ୍ (ସି), ଏବଂ ଫ୍ରାଙ୍କିୟମ୍ (ଫ୍ର)) ପରି, ଲିଥିୟମ୍ରେ ଏକକ ଭାଲେନ୍ସ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଅଛି , ଯାହାକି ଦ୍ରବଣକାରୀଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ | Li + ଗଠନ ପାଇଁ ସହଜରେ ମୁକ୍ତ |ଏହି କାରଣରୁ, ଲିଥିୟମ୍ ଉତ୍ତାପ ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତର ଏକ ଭଲ କଣ୍ଡକ୍ଟର ଏବଂ ଏକ ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ ଉପାଦାନ, ଯଦିଓ ଏହା କ୍ଷାର ଧାତୁର ସର୍ବନିମ୍ନ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ | ଲିଥିୟମ୍ ର ନିମ୍ନ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳତା ଏହାର ଭାଲେନ୍ସ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ର ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ସହିତ ନିକଟତର ହେତୁ (ଅବଶିଷ୍ଟ ଦୁଇଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ 1s କକ୍ଷପଥରେ ଅଛି , ଶକ୍ତିରେ ବହୁତ କମ୍, ଏବଂ ରାସାୟନିକ ବନ୍ଧନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରେ ନାହିଁ) | ତରଳ ଲିଥିୟମ୍ ଏହାର ଦୃ solid ରୂପ ଅପେକ୍ଷା ଯଥେଷ୍ଟ ଅଧିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ |

ଲିଥିୟମ୍ ଧାତୁ ଛୁରୀରେ କାଟିବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ନରମ | ଏହା ରୂପା-ଧଳା | ବାୟୁରେ ଏହା ଲିଥିୟମ୍ ଅକ୍ସାଇଡ୍ କୁ ଅକ୍ସିଡାଇଜ୍ କରେ |

ଲିଥିୟମର ବହୁତ କମ୍ ଘନତା (0.୫୩୪ g / cm ୩), ପାଇନ୍ କାଠ ସହିତ ତୁଳନା କରାଯାଏ | ଏହା ସମସ୍ତ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକର ସର୍ବନିମ୍ନ ଘନ ଅଟେ ଯାହା କୋଠରୀ ତାପମାତ୍ରାରେ କଠିନ ଅଟେ; ପରବର୍ତ୍ତୀ ହାଲୁକା କଠିନ ଉପାଦାନ (ପୋଟାସିୟମ୍, 0.୮୬୨ g / cm ୩ ରେ ) ୬0% ରୁ ଅଧିକ ଘନ ଅଟେ | ହିଲିୟମ୍ ଏବଂ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ବ୍ୟତୀତ , ଏକ କଠିନ ଭାବରେ ଏହା ତରଳ ପରି ଅନ୍ୟ ଉପାଦାନ ଅପେକ୍ଷା କମ୍ ଘନ ଅଟେ, କେବଳ ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ତରଳ ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ (0.୮୦୮ g / cm ୩ ) ପରି ଘନ ଅଟେ | ଲିଥିୟମ୍ ହାଲୁକା ହାଇଡ୍ରୋକାର୍ବନ୍ ତେଲ ଉପରେ ଭାସମାନ ହୋଇପାରେ ଏବଂ ଏହା କେବଳ ତିନୋଟି ଧାତୁ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଯାହା ଜଳ ଉପରେ ଭାସମାନ ହୋଇପାରେ, ବାକି ଦୁଇଟି ସୋଡିୟମ୍ ଏବଂ ପୋଟାସିୟମ୍ |

ତେଲରେ ଭାସୁଥିବା ଲିଥିୟମ୍ |

ଥର୍ମାଲ୍ ବିସ୍ତାରର ଲିଥିୟମ୍ ର ଗୁଣବତ୍ତା ଆଲୁମିନିୟମର ଦୁଇଗୁଣ ଏବଂ ଲୌହର ପ୍ରାୟ ଚାରି ଗୁଣ | ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡ ଚାପରେ ଲିଥିୟମ୍ ୪00k ତଳେ ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ ତାପମାତ୍ରାରେ (୯ K ରୁ ଅଧିକ) ଅତ୍ୟଧିକ ଚାପରେ (> ୨୦ GPa) ୭୦ K ରୁ କମ୍ ତାପମାତ୍ରାରେ, ସୋଡିୟମ୍ ପରି ଲିଥିୟମ୍ ବିସ୍ତାରିତ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥାଏ | ୪.୨ K ରେ ଏହାର ଏକ ରୋମ୍ବୋହେଡ୍ରାଲ୍ ସ୍ଫଟିକ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ଅଛି (ଏକ ନଅ ସ୍ତରର ପୁନରାବୃତ୍ତି ବ୍ୟବଧାନ ସହିତ); ଅଧିକ ତାପମାତ୍ରାରେ ଏହା ମୁଖ-କେନ୍ଦ୍ରିତ ଘନ ଏବଂ ପରେ ଶରୀର-କେନ୍ଦ୍ରିତ ଘନ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୁଏ | ତରଳ-ହିଲିୟମ୍ ତାପମାତ୍ରାରେ ( ୪K) ରୋମ୍ବୋହେଡ୍ରାଲ୍ ଗଠନ ପ୍ରଚଳିତ | ଉଚ୍ଚ ଚାପରେ ଲିଥିୟମ୍ ପାଇଁ ଏକାଧିକ ଆଲୋଟ୍ରୋପିକ୍ ଫର୍ମ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି |

ଲିଥିୟମର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉତ୍ତାପ କ୍ଷମତା ହେଉଛି କିଲୋଗ୍ରାମ-କେଲଭିନ ପିଛା 3.58 କିଲୋଜୁଲ୍, ସମସ୍ତ କଠିନ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ | ଏହି କାରଣରୁ, ଉତ୍ତାପ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ପ୍ରୟୋଗ ପାଇଁ ଲିଥିୟମ୍ ଧାତୁ କୁଲାଣ୍ଟରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ |

ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଘଟୁଥିବା ଲିଥିୟମ୍ ଦୁଇଟି ସ୍ଥିର ଆଇସୋଟୋପ୍ , ୬ଲି ଏବଂ ୭ ଲି ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ , ଶେଷଟି ଅଧିକ ପ୍ରଚୁର ୯୫.୧୫% ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରଚୁରତା ) | ଲିଥିୟମ୍ ହେଉଛି ଏକମାତ୍ର କମ୍ ସଂଖ୍ୟକ ଉପାଦାନ ଯାହା ପରମାଣୁ ଫିସନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଟ୍ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ କରିପାରିବ | ଦୁଇଟି ଲିଥିୟମ୍ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ -୧ , ଡ୍ୟୁଟେରିୟମ୍ ଏବଂ ହିଲିୟମ୍ -୩ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥିର ନ୍ୟୁକ୍ଲିଡ୍ ଅପେକ୍ଷା ନ୍ୟୁକ୍ଲିଅନ୍ ପ୍ରତି କମ୍ ବନ୍ଧନ ଶକ୍ତି ଥାଏ | ଏହାର ଫଳ ସ୍ୱରୂପ, ପରମାଣୁ ଓଜନରେ ଅତି ହାଲୁକା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଥମ ୩୨ ରାସାୟନିକ ଉପାଦାନ ମଧ୍ୟରୁ ୨୫ ଅପେକ୍ଷା ଲିଥିୟମ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରଶ୍ମି ର ପ୍ରଣାଳୀରେ କମ୍ ଦେଖାଯାଏ | ସାତୋଟି ରେଡ଼ିଓସୋଟୋପକୁ ବର୍ଣ୍ଣିତ କରାଯାଇଛି, ସବୁଠାରୁ ସ୍ଥାୟୀ ହେଉଛି ୮ଲି, ଅର୍ଦ୍ଧ ଜୀବନ ୮୩୮ ମିସ ଏବଂ ୯ଲି ୧୭୮ମି। ଅବଶିଷ୍ଟ ସମସ୍ତ ରେଡିଓଆକ୍ଟିଭ୍ ଆଇସୋଟୋପଗୁଡିକର ଅଧା ଜୀବନ ଅଛି ଯାହା ୮.୬ମିସରୁ କମ୍ ଅଟେ | ଲିଥିୟମର ସବୁଠାରୁ କମ୍ ସମୟର ଆଇସୋଟୋପ୍ ହେଉଛି ୪ଲି, ଯାହା ପ୍ରୋଟନ୍ ନିର୍ଗମନ ଦ୍ dec ାରା କ୍ଷୟ ହୁଏ ଏବଂ ଏହାର ଅଧା ଜୀବନ ୭.୬ × ୧୦-୨୩ s ଅଟେ | ୬ ଟି ଆଇସୋଟୋପ୍ ହେଉଛି କେବଳ ପାଞ୍ଚଟି ସ୍ଥିର ନ୍ୟୁକ୍ଲିଡ୍ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ , ଯେଉଁଥିରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ସଂଖ୍ୟକ ପ୍ରୋଟନ୍ ଏବଂ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ସଂଖ୍ୟକ ନ୍ୟୁଟ୍ରନ୍ ଅଛି, ଅନ୍ୟ ଚାରିଟି ସ୍ଥିର ଅଦ୍ଭୁତ ନ୍ୟୁକ୍ଲିଡ୍ ହେଉଛି ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍-୨ , ବୋରନ୍ -୧0 , ନାଇଟ୍ରୋଜେନ -୧୪ , ଏବଂ ଟାଣ୍ଟାଲମ୍ -୧୮୦ ମି ।

୭ଲି ହେଉଛି ବିଗ୍ ବିଙ୍ଗ୍ ନ୍ୟୁକ୍ଲିଓସିନ୍ଥେସିସରେ ଉତ୍ପାଦିତ ପ୍ରାଥମିକ ଉପାଦାନଗୁଡିକ (କିମ୍ବା ଅଧିକ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ପ୍ରାଥମିକ ନ୍ୟୁକ୍ଲିଡ୍ ) | ନକ୍ଷତ୍ର ନ୍ୟୁକ୍ଲିଓସାଇନ୍ଥେସିସ୍ ସମୟରେ ଉଭୟ ୬ ଲି ଏବଂ ୭ ଲି ର ଅଳ୍ପ ପରିମାଣର ତାରାଗୁଡ଼ିକରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ , କିନ୍ତୁ ଏହା ଉତ୍ପାଦିତ ହେବା ମାତ୍ରେ ଅଧିକ " ଜଳିଯାଏ " | ୭ ଲି ମଧ୍ୟ କାର୍ବନ ତାରାଗୁଡ଼ିକରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ | ସୌରପବନ, ମହାଜାଗତିକ କିରଣ ଅଧିକ ପରମାଣୁକୁ ଆଘାତ କରୁଥିବା ଏବଂ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସୌର ପ୍ରଣାଳୀ ୭ ରେଡିଓଆକ୍ଟିଭ୍ କ୍ଷୟରୁ ଉଭୟ ୬Li ଏବଂ ୭ Li ର ଅତିରିକ୍ତ ଅଳ୍ପ ପରିମାଣ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ |

ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଲିଥିୟମ୍ ଆଇସୋଟୋପ୍ ଭଗ୍ନାଂଶ ବହୁ ପରିମାଣରେ ଖଣିଜ ଗଠନ (ରାସାୟନିକ ବୃଷ୍ଟିପାତ), ମେଟାବୋଲିଜିମ୍ ଏବଂ ଆୟନ ବିନିମୟକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ | ମାଟି ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥରେ ଅଷ୍ଟାଡ୍ରାଲ୍ ସାଇଟରେ ଲିଥିୟମ୍ ଆୟନ ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ ଏବଂ ଲୌହକୁ ବଦଳାଇଥାଏ , ଯେଉଁଠାରେ ୬ ଲି ୭ ଲିଙ୍କୁ ପସନ୍ଦ କରାଯାଏ, ଫଳସ୍ୱରୂପ ହାଇପରଫିଲଟ୍ରେସନ୍ ଏବଂ ପଥର ପରିବର୍ତ୍ତନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଆଲୋକ ଆଇସୋଟୋପ୍ ସମୃଦ୍ଧ ହୁଏ | ଏକ୍ସୋଟିକ୍ ୧୧ ଲି ଏକ ନ୍ୟୁଟ୍ରନ୍ ହାଲୋ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ଜଣାଶୁଣା , ୨ ଟି ନ୍ୟୁଟ୍ରନ୍ ଏହାର ୩ ଟି ପ୍ରୋଟନ୍ ଏବଂ ୬ ଟି ନ୍ୟୁଟ୍ରନ୍ ର ନ୍ୟୁକ୍ଲିଅସ୍ ଚାରିପଟେ ଘୂରି ବୁଲୁଛି | ଲେଜର ଆଇସୋଟୋପ୍ ପୃଥକ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଲିଥିୟମ୍ ଆଇସୋଟୋପ୍ ଅଲଗା କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇପାରେ, ବିଶେଷ ଭାବରେ ୭ ଲି ରୁ ୭ ଲି |

ଆଣବିକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଣବିକ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରୟୋଗଗୁଡ଼ିକ କୃତ୍ରିମ ଲିଥିୟମ୍ ଭଗ୍ନାଂଶର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଉତ୍ସ ଅଟେ, ହାଲୁକା ଆଇସୋଟୋପ୍ ୬ ଲି ଶିଳ୍ପ ଏବଂ ସାମରିକ ଷ୍ଟକପାଇଲ୍ ଦ୍ୱାରା ଏତେ ପରିମାଣରେ ରଖାଯାଇଥାଏ ଯେ ଏହା 6 Li ରୁ ୭ Li ଅନୁପାତରେ ସାମାନ୍ୟ କିନ୍ତୁ ମାପଯୋଗ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଛି | ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକରେ, ଯେପରିକି ନଦୀଗୁଡ଼ିକ | ଏହା ଲିଥିୟମର ମାନକ ପରମାଣୁ ଓଜନରେ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଅନିଶ୍ଚିତତା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି , ଯେହେତୁ ଏହି ପରିମାଣ ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଘଟୁଥିବା ସ୍ଥିର ଲିଥିୟମ୍ ଆଇସୋଟୋପ୍ ର ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରଚୁରତା ଅନୁପାତ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଯେହେତୁ ସେମାନେ ବ୍ୟବସାୟିକ ଲିଥିୟମ୍ ଖଣିଜ ଉତ୍ସରେ ଉପଲବ୍ଧ |

ଲିଥିୟମର ଉଭୟ ସ୍ଥିର ଆଇସୋଟୋପ୍ ଲେଜରକୁ ଥଣ୍ଡା କରାଯାଇପାରେ ଏବଂ ପ୍ରଥମ କ୍ୱାଣ୍ଟମ୍ ଡିଜେରେଟ୍ ବୋଷ - ଫର୍ମୀ ମିଶ୍ରଣ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିଲା |

ପ୍ରତି ପରମାଣୁ ଭିତ୍ତିରେ ପୃଥିବୀର ଉପର ମାଳଦୀପ ପାକସ୍ଥଳୀରେ ଲିଥିୟମ୍ କ୍ଲୋରାଇନ୍ ପରି ସାଧାରଣ ଅଟେ ।

ଯଦିଓ ଏହା ବିଗ୍ ବିଙ୍ଗରେ ସିନ୍ଥାଇଜ୍ ହୋଇଥିଲା , ଲିଥିୟମ୍ (ବେରିଲିୟମ୍ ଏବଂ ବୋରନ୍ ସହିତ ମିଶି) ଅନ୍ୟ ଉପାଦାନ ଅପେକ୍ଷା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ କମ୍ ପରିମାଣରେ ପ୍ରଚୁର | ଲିଥିୟମ୍ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାବରେ କମ୍ ନକ୍ଷତ୍ର ତାପମାତ୍ରାର ଏହା ଏକ ଫଳାଫଳ, ଏହାକୁ ଉତ୍ପାଦନ କରିବା ପାଇଁ ସାଧାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଅଭାବ |

ଆଧୁନିକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ବିଜ୍ଞାନ ଅନୁଯାୟୀ, ଉଭୟ ସ୍ଥିର ଆଇସୋଟୋପ୍ (ଲିଥିୟମ୍ -୬ ଏବଂ ଲିଥିୟମ୍ -୭) ରେ ଲିଥିୟମ୍ - ବିଗ୍ ବିଙ୍ଗରେ ସିନ୍ଥାଇଜ୍ ହୋଇଥିବା ତିନୋଟି ଉପାଦାନ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ | ଯଦିଓ ବିଗ୍ ବିଙ୍ଗ୍ ନ୍ୟୁକ୍ଲିଓସିନ୍ଥେସିସରେ ଉତ୍ପାଦିତ ଲିଥିୟମ୍ ପରିମାଣ ବାରିଅନ୍ ପ୍ରତି ଫୋଟନ୍ ସଂଖ୍ୟା ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ , ଗ୍ରହଣୀୟ ମୂଲ୍ୟ ପାଇଁ ଲିଥିୟମ୍ ପ୍ରଚୁରତା ଗଣନା କରାଯାଇପାରେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ଏକ " ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡିକ ଲିଥିୟମ୍ ଅସଙ୍ଗତି " ଅଛି : ପୁରାତନ ତାରାମାନେ ମନେହୁଏ | ସେମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ କମ୍ ଲିଥିୟମ୍ ଅଛି, ଏବଂ କିଛି ଛୋଟ ତାରକାଙ୍କର ବହୁତ ଅଧିକ ଅଛି | ପୁରାତନ ତାରାଗୁଡ଼ିକରେ ଲିଥିୟମର ଅଭାବ ବୋଧହୁଏ ଲିଥିୟମର "ମିଶ୍ରଣ" ଦ୍ stars ାରା ତାରାର ଭିତର ଅଂଶରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଏହା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଯେତେବେଳେ ଲିଥିୟମ୍ ଛୋଟ ତାରାମାନଙ୍କରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ | ଯଦିଓ ଏହା ୨.୪ ନିୟୁତ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସରୁ ଅଧିକ ତାପମାତ୍ରାରେ ପ୍ରୋଟନ୍ ସହିତ ଧକ୍କା ହେତୁ ହିଲିୟମ୍ ର ଦୁଇଟି ପରମାଣୁରେ ବିସ୍ତାର ହୁଏ (ପରବର୍ତ୍ତୀ ତାରାଗୁଡ଼ିକରେ ଗଣନା କରିବା ଅପେକ୍ଷା ଲିଥିୟମ୍ ଅଧିକ ଅଟେ |

ନୋଭା ସେଣ୍ଟାଉରି ୨୦୧୩ ହେଉଛି ପ୍ରଥମ ଯେଉଁଥିରେ ଲିଥିୟମର ପ୍ରମାଣ ମିଳିଛି |

ଲିଥିୟମ୍ ବ୍ରାଉନ୍ ଡାର୍ଫ୍ ସବଷ୍ଟେଲାର୍ ବସ୍ତୁ ଏବଂ କିଛି ଅନୈତିକ କମଳା ତାରାରେ ମଧ୍ୟ ମିଳିଥାଏ | କାରଣ ଲିଥିୟମ୍ କୁଲର୍, କମ୍-ବୃହତ ବ୍ରାଉନ୍ ଡାର୍ଫରେ ଉପସ୍ଥିତ, କିନ୍ତୁ ଗରମ ଲାଲ୍ ଡାର୍ଫ୍ ତାରାରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ତାରକାଙ୍କ ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରାରେ ଏହାର ଉପସ୍ଥିତି ଉଭୟଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ “ଲିଥିୟମ୍ ଟେଷ୍ଟ” ରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇପାରେ, କାରଣ ଉଭୟ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଛୋଟ ।କେତେକ କମଳା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଲିଥିୟମର ଏକାଗ୍ରତା ମଧ୍ୟ ରହିପାରେ | ସେହି କମଳା ତାରାଗୁଡ଼ିକରେ ଲିଥିୟମର ସାଧାରଣ ଏକାଗ୍ରତା (ଯେପରିକି ସେଣ୍ଟୁରୁସ୍ ଏକ୍ସ -4 ) କକ୍ଷପଥରେ ବୃହତ୍ ବସ୍ତୁ - ନିଉଟ୍ରନ୍ ତାରା କିମ୍ବା କଳା ଛିଦ୍ର ରହିଥାଏ, ଯାହାର ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଏକ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍-ହିଲିୟମ୍ ତାରାର ପୃଷ୍ଠରେ ଭାରୀ ଲିଥିୟମ୍ ଟାଣେ, ଅଧିକ ଲିଥିୟମ୍ ସୃଷ୍ଟି କରେ |

ଯଦିଓ ପୃଥିବୀରେ ଲିଥିୟମ୍ ବହୁଳ ଭାବରେ ବିତରଣ ହୋଇଛି, ଏହାର ଉଚ୍ଚ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳତା ହେତୁ ଏହା ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ମୌଳିକ ରୂପରେ ହୁଏ ନାହିଁ | ସମୁଦ୍ର ଜଳର ସମୁଦାୟ ଲିଥିୟମ୍ ପରିମାଣ ବହୁତ ବଡ ଏବଂ ଏହାର ଆନୁମାନିକ ମୂଲ୍ୟ ୨୩0 ବିଲିୟନ ଟନ୍ ଅଟେ, ଯେଉଁଠାରେ ଉପାଦାନ ପ୍ରତି 0.14 ରୁ 0.୨୫ ଭାଗ ପ୍ରତି ମିଲିଅନ୍ (ପିପିଏମ୍), କିମ୍ବା ୨୫ ମାଇକ୍ରୋମୋଲାର୍ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ସ୍ଥିର ଏକାଗ୍ରତାରେ ଅବସ୍ଥିତ | ହାଇଡ୍ରୋଥର୍ମାଲ ଭେଣ୍ଟ ନିକଟରେ ୭ppm ପାଖାପାଖି ଅଧିକ ଏକାଗ୍ରତା ମିଳିଥାଏ |

ପୃଥିବୀର କ୍ରଷ୍ଟାଲ୍ ବିଷୟବସ୍ତୁ ପାଇଁ ଆକଳନ ୨0 ରୁ ୭0 ppm ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓଜନ ମଧ୍ୟରେ | ଲିଥିୟମ୍ ପୃଥିବୀର ଭୂତଳର ପ୍ରାୟ 0.00୨ ପ୍ରତିଶତ ଅଟେ |ଏହାର ନାମକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି, ଲିଥିୟମ୍ ଗ୍ରାନାଇଟ୍ସରେ ସର୍ବାଧିକ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ଅଗ୍ରଗାମୀ ପଥରର ଏକ ଛୋଟ ଅଂଶ ସୃଷ୍ଟି କରେ | ଗ୍ରାନାଇଟିକ୍ ପେଗମାଟାଇଟ୍ ମଧ୍ୟ ଲିଥିୟମ୍ ଧାରଣ କରିଥିବା ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥର ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଚୁରତା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ସ୍ପୋଡୁମେନ ଏବଂ ପେଟାଲାଇଟ୍ ସବୁଠାରୁ ବ୍ୟବସାୟିକ ଉପଯୋଗୀ ଉତ୍ସ ଅଟେ | ଲିଥିୟମର ଅନ୍ୟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ହେଉଛି ଲେପିଡୋଲାଇଟ୍ ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ପଲିଥିଓନାଇଟ୍ ଏବଂ ଟ୍ରିଲିଥିଅନାଇଟ୍ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ଏକ ସିରିଜ୍ ପାଇଁ ଏକ ପୁରୁଣା ନାମ | ଲିଥିୟମ୍ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଉତ୍ସ ହେଉଛି ହେକ୍ଟରାଇଟ୍ ମାଟି, ଯାହାର ଏକମାତ୍ର ସକ୍ରିୟ ବିକାଶ ହେଉଛି ଆମେରିକାର ୱେଷ୍ଟର୍ଣ୍ଣ ଲିଥିୟମ୍ କର୍ପୋରେସନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ | ପୃଥିବୀର ଭୂତଳ ପ୍ରତି କିଲୋଗ୍ରାମରେ 20 ମିଗ୍ରା ଲିଥିୟମ୍, ଲିଥିୟମ୍ ହେଉଛି 25 ତମ ପ୍ରଚୁର ଉପାଦାନ |

ହ୍ୟାଣ୍ଡବୁକ୍ ଅଫ୍ ଲିଥିୟମ୍ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ଅନୁଯାୟୀ , "ଲିଥିୟମ୍ ଏକ ତୁଳନାତ୍ମକ ବିରଳ ଉପାଦାନ, ଯଦିଓ ଏହା ଅନେକ ପଥର ଏବଂ କିଛି ବ୍ରାଇନ୍ରେ ମିଳିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ସର୍ବଦା ବହୁତ କମ୍ ଏକାଗ୍ରତାରେ ରହିଥାଏ | ଉଭୟ ଲିଥିୟମ୍ ମିନେରାଲ୍ ଏବଂ ବ୍ରାଇନ୍ ଜମା ସଂଖ୍ୟା ବହୁତ ଅଧିକ | ସେମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ କେବଳ ଅଳ୍ପ କିଛି ପ୍ରକୃତ କିମ୍ବା ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବାଣିଜ୍ୟିକ ମୂଲ୍ୟ ଅଟେ, ଅନେକ ବହୁତ ଛୋଟ, ଅନ୍ୟମାନେ ଗ୍ରେଡ୍ ରେ ବହୁତ କମ୍ ଅଟନ୍ତି |

ଚିଲିକାରେ ଆକଳନ କରାଯାଇଛି (2020) ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସର୍ବାଧିକ ସଂରକ୍ଷଣ (9.2 ନିୟୁତ ଟନ୍), ଏବଂ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ସର୍ବାଧିକ ବାର୍ଷିକ ଉତ୍ପାଦନ (40,000 ଟନ୍) ଅଟେ। ଲିଥିୟମର ସବୁଠାରୁ ବଡ ରିଜର୍ଭ ବେସ୍ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ହେଉଛି ବଲିଭିଆର ସାଲାର୍ ଡି ଉୟୁନି ଅଞ୍ଚଳରେ, ଯାହାର 5.4 ନିୟୁତ ଟନ୍ ଅଛି | ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଯୋଗାଣକାରୀ ମଧ୍ୟରେ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ, ଆର୍ଜେଣ୍ଟିନା ଏବଂ ଚୀନ୍ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଚେକ୍ ଜିଓଲୋଜିକାଲ୍ ସର୍ଭେ ଚେକ୍ ରିପବ୍ଲିକର ସମଗ୍ର ଓରେ ପର୍ବତକୁ ଲିଥିୟମ୍ ପ୍ରଦେଶ ଭାବରେ ବିବେଚନା କଲା | ପାଞ୍ଚଟି ଜମା ପଞ୍ଜିକୃତ ହୋଇଛି, ସିନୋଭେକ୍ [ cs ] ନିକଟରେ୧୬୦୦୦୦ ଟନ୍ ଲିଥିୟମ୍ ସହିତ ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଅର୍ଥନୈତକ ଜମା ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ | ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୯ ରେ, ଫିନଲ୍ୟାଣ୍ଡର ଖଣି କମ୍ପାନୀ କେଲିବର ଓଏ ରିପୋର୍ଟ କରିଛି ଯେ ଏହାର ରାପାସାରି ଲିଥିୟମ୍ ଜମା ୫୨୮0 ନିୟୁତ ଟନ୍ ପ୍ରମାଣିତ ଏବଂ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଖଣିଜ ଭଣ୍ଡାରର ଆକଳନ କରିଛି।

ଜୁନ୍ ୨୦୧୦ ରେ, ଦି ନ୍ୟୁୟର୍କ ଟାଇମ୍ସ ରିପୋର୍ଟ କରିଥିଲା ଯେ ଆମେରିକୀୟ ଭୂବିଜ୍ଞାନୀମାନେ ପଶ୍ଚିମ ଆଫଗାନିସ୍ତାନର ଶୁଖିଲା ଲୁଣ ହ୍ରଦ ଉପରେ ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ ସର୍ଭେ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ବିଶ୍ଵାସ କରୁଥିଲେ ଯେ ଲିଥିୟମର ବୃହତ ଜମା ସେଠାରେ ଅଛି। ଏହି ଆକଳନଗୁଡିକ "ମୁଖ୍ୟତ old ପୁରୁଣା ତଥ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ, ଯାହା୧୯୭୮-୭୯ ରୁ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଦଖଲ କରିବା ସମୟରେ ସୋଭିଏତ ସଂଗୃହିତ ହୋଇଥିଲା । ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଭାଗ ଆଫଗାନିସ୍ତାନରେ ଥିବା ଲିଥିୟମ୍ ଭଣ୍ଡାରକୁ ବୋଲିଭିଆରେ ଥିବା ଆକଳନ କରିଛି ଏବଂ ଏହାକୁ ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ "ସାଉଦି-ଆରବ ଲିଥିୟମ୍" ବୋଲି କହିଛି।ଇଂଲଣ୍ଡର କର୍ଣ୍ଣୱାଲରେ , ଲିଥିୟମରେ ଭରପୂର ବ୍ରାଇନ୍‌ର ଉପସ୍ଥିତି ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଐତିହାସିକ ଖଣି ଶିଳ୍ପ କାରଣରୁ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲା ଏବଂ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଲିଥିୟମ୍ ଉତ୍ତୋଳନ ପାଇଁ ଘରୋଇ ନିବେଶକମାନେ ପରୀକ୍ଷା କରିଥିଲେ।

ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ: ଜୀବବିଜ୍ଞାନରେ ପୋଟାସିୟମ୍ , ଜୀବବିଜ୍ଞାନରେ ସୋଡିୟମ୍ ଏବଂ ମୃତ୍ତିକାର ଲୁଣିଆତା |

ଲିଥିୟମ୍ ବହୁ ଉଦ୍ଭିଦ, ପ୍ଲାନ୍କଟନ୍, ଏବଂ ମେରୁଦଣ୍ଡୀ ଜୀବମାନଙ୍କରେ, ବିଲିୟନ ପ୍ରତି 69 ରୁ 5,760 ଅଂଶର ଏକାଗ୍ରତା (ppb) ରେ ମିଳିଥାଏ | ମେରୁଦଣ୍ଡରେ ଏକାଗ୍ରତା ସାମାନ୍ୟ କମ୍, ଏବଂ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ମେରୁଦଣ୍ଡୀ ଟିସୁ ଏବଂ ଶରୀରର ତରଳ ପଦାର୍ଥରେ 21 ରୁ 763 ppb ମଧ୍ୟରେ ଲିଥିୟମ୍ ଥାଏ | ସାମୁଦ୍ରିକ ଜୀବମାନେ ପୃଥିବୀ ଜୀବମାନଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ଲିଥିୟମକୁ ଅଧିକ ଜ o ବ ଆକୃଷ୍ଟ କରନ୍ତି। []]] ଏହି ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଲିଥିୟମର ଶାରୀରିକ ଭୂମିକା ଅଛି କି ନାହିଁ ତାହା ଜଣା ନାହିଁ। ମାନବ ଟିସୁରେ ଲିଥିୟମ୍ ଏକାଗ୍ରତା ହାରାହାରି 24 ppb ( ରକ୍ତରେ 4 ppb , ଏବଂ ହାଡରେ 1.3 ppm )

ଲିଥିୟମ୍ ଉଦ୍ଭିଦ ଦ୍ easily ାରା ସହଜରେ ଶୋଷିତ ହୁଏ ଏବଂ ଉଦ୍ଭିଦ ଟିସୁରେ ଲିଥିୟମ୍ ଏକାଗ୍ରତା ସାଧାରଣତ 1 1 ppm ଅଟେ କେତେକ ଉଦ୍ଭିଦ ପରିବାର ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ଲିଥିୟମ୍ ଜ bi ବ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି | ସୋଲାନାସିୟା ପରିବାରର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଖିଲା ଓଜନ ଲିଥିୟମ୍ ଏକାଗ୍ରତା (ଯେଉଁଥିରେ ଆଳୁ ଏବଂ ଟମାଟୋ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ), 30 ppm ରୁ ଅଧିକ ହୋଇପାରେ ଯେତେବେଳେ ଏହା ମକା ଶସ୍ୟ ପାଇଁ 0.05 ppb ରୁ କମ୍ ହୋଇପାରେ | ଖଣିଜ ସମୃଦ୍ଧ ମାଟିରେ ଲିଥିୟମ୍ ଏକାଗ୍ରତାର ଅଧ୍ୟୟନ ପ୍ରାୟ 0.1 ରୁ 50−100 ppm ମଧ୍ୟରେ ରହିଥାଏ , କିଛି ଏକାଗ୍ରତା 100−400 ppm ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ, ଯଦିଓ ଏହା ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପଲବ୍ଧ ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ | ଲିଥିୟମ ଜମା ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କର ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ନାହିଁ | ଲିଥିୟମ୍ ପ୍ରତି ସହନଶୀଳତା ଉଦ୍ଭିଦ ପ୍ରଜାତି ଦ୍ var ାରା ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ସାଧାରଣତ sod ସୋଡିୟମ୍ ସହନଶୀଳତା ସହିତ ସମାନ ହୋଇଥାଏ | ମକା ଏବଂ ରୋଡସ୍ ଘାସ , ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଲିଥିୟମ୍ ଆଘାତ ପାଇଁ ଅତ୍ୟଧିକ ସହନଶୀଳ ଥିବାବେଳେ ଆଭୋକାଡୋ ଏବଂ ସୋୟାବିନ୍ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ | ସେହିପରି ଭାବରେ, 5 ppm ର ଏକାଗ୍ରତାରେ ଲିଥିୟମ୍ କେତେକ ପ୍ରଜାତିର (ଯଥା ଏସୀୟ ଚାଉଳ ଏବଂ ଛେନା ) ବିହନ ଅଙ୍କୁରକୁ ହ୍ରାସ କରିଥାଏ କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କରେ ନୁହେଁ (ଯଥା ବାର୍ଲି ଏବଂ ଗହମ ) |

ଲିଥିୟମର ଅନେକ ପ୍ରମୁଖ ଜ bi ବିକ ପ୍ରଭାବ ଅନ୍ୟ ଆୟନ ସହିତ ଏହାର ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇପାରେ | ମୋନୋଭାଲାଣ୍ଟ ଲିଥିୟମ୍ ଆଇନ୍ ଲି +

ସୋଡିୟମ୍ ପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆୟନ ସହିତ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରେ ( ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଟେବୁଲ୍ ଉପରେ ତୁରନ୍ତ ଲିଥିୟମ୍ ତଳେ ), ଯାହା ଲିଥିୟମ୍ ପରି ଏକ ମୋନୋଭାଲାଣ୍ଟ କ୍ଷାର ଧାତୁ | ଲିଥିୟମ୍ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ ଆୟନ ସହିତ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରେ, ଯାହାର ଆୟନିକ୍ ବ୍ୟାଡ୍ୟୁସ୍ (86 pm ) ପ୍ରାୟ ଲିଥିୟମ୍ ଆୟନ (90 pm) ଅଟେ | ସେଲ୍ୟୁଲାର୍ ମେମ୍ବ୍ରେନ୍ ଉପରେ ସୋଡିୟମ୍ ପରିବହନ କରୁଥିବା ଯାନ୍ତ୍ରିକ ପ୍ରଣାଳୀ ମଧ୍ୟ ଲିଥିୟମ୍ ପରିବହନ କରେ | ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ସୋଡିୟମ୍ ଚ୍ୟାନେଲଗୁଡିକ (ଉଭୟ ଭୋଲ୍ଟେଜ୍-ଗେଟେଡ୍ ଏବଂ ଏପିଥେଲିଆଲ୍ ) ଲିଥିୟମ୍ ପାଇଁ ପ୍ରବେଶର ବିଶେଷ ପଥ ଅଟେ | ଲିଥିୟମ୍ ଆୟନ ମଧ୍ୟ ଲିଗାଣ୍ଡ୍-ଗେଟେଡ୍ ଆୟନ ଚ୍ୟାନେଲ ମାଧ୍ୟମରେ ବିସ୍ତାର ହୋଇପାରେ ଏବଂ ଉଭୟ ଆଣବିକ ଏବଂ ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆଲ୍ ମେମ୍ବ୍ରେନ୍ ମଧ୍ୟ ପାର ହୋଇପାରେ | ସୋଡିୟମ୍ ପରି ଲିଥିୟମ୍ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରିପାରେ ଏବଂ ଆଂଶିକ ଭାବରେ ପୋଟାସିୟମ୍ ଚ୍ୟାନେଲ୍ ଏବଂ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ଚ୍ୟାନେଲ୍କୁ ଅବରୋଧ କରିପାରେ |ଲିଥିୟମର ଜ bi ବିକ ପ୍ରଭାବ ଅନେକ ଏବଂ ବିବିଧ କିନ୍ତୁ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀ କେବଳ ଆଂଶିକ ବୁଝାପଡେ | ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ବାଇପୋଲାର୍ ଡିସଅର୍ଡର୍ ଥିବା ଲିଥିୟମ୍ ଚିକିତ୍ସିତ ରୋଗୀଙ୍କ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ମଧ୍ୟରେ ଲିଥିୟମ୍ ଏହି ରୋଗୀମାନଙ୍କରେ ଟେଲୋମେର କ୍ଷୁଦ୍ରତାକୁ ଆଂଶିକ ଓଲଟାଇଥାଏ।

ମଧୁସ୍ମିତା ସାହୁ

ବ୍ରହ୍ମା ନଗର

ପ୍ରଥମ ଗଳି

ବ୍ରହ୍ମପୁର

ଜିଲ୍ଲା-ଗଞ୍ଜାମ

ଓଡ଼ିଶା

ମୋ--୯୩୪୮୨୮୫୪୧୬

ଲିଥିୟମ(Lithium)

ଲିଥିୟମ