ଆମ ଉତ୍କଳ ପ୍ରଦେଶ ର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ ଆରାଧ୍ୟା ଦେବୀ ମାନଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବ ହୋଇଥିବାରୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବୀଙ୍କର ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ନାମକରଣ ଅନୁସାରେ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରାଯାଉଛି ଓ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ମହିମା ର ଅବସ୍ଥିତି ରହିଛି।

ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶା ତଥା ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଆରାଧ୍ୟା ଦେବୀ ମାଁ ସମଲେଶ୍ଵରୀ ଦେବୀଙ୍କ ପୀଠ ଠାରେ ପୂଜାପାଉଛନ୍ତି। ବର୍ଷସାରା ଗୈରିକ ବର୍ଣ୍ଣରେ ସିନ୍ଦୂର ମଣ୍ଡିତା ହୋଇ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି। ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ମହାଳୟା ଅମାବାସ୍ୟା ତିଥିରେ ଶ୍ଵେତ ରୂପେ ପୂଜିତ ହୋଇଥାନ୍ତି। ମାଁ ଙ୍କର ଏହି ନିଆରା ବାର୍ଷିକ ରୁପକୁ ଧବଳମୁଖୀ ବେଶ ଅବା ଗଙ୍ଗା ଦର୍ଶନ ବେଶ କୁହାଯାଏ ।ପୁଅଜିଉନ୍ତିଆ ଓଷା ପାର୍ବଣ ଠାରୁ ଷୋଳପୂଜା ରୂପେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ । ମହାଳୟା ଅମାବାସ୍ୟା ପୂର୍ବଦିନ ସତୀ ବେଶରେ ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତି। ସେହିଦିନ ମଧ୍ୟରାତ୍ରରେ ପୂଜକ ମାନେ ମାଁ ଙ୍କୁ କର୍ପୁର ମିଶା ଗଙ୍ଗାଜଳ ରେ ସ୍ନାନ କରାଇ ଚନ୍ଦନ ଅଗୁର ପ୍ରଲେପ ଦେଇ ଧବଳମୁଖୀ ବେଶ ରେ ସୁସଜ୍ଜିତ କରିଥାନ୍ତି।ଏହି ବେଶ ଦୁଇଦିନ ଧରି ରଖାଯାଇ ପୂଜା ପାଇଥାନ୍ତି। ଏହି ଦର୍ଶନ ଗଙ୍ଗା ଦର୍ଶନ ର ପୁତ୍ରଲାଭ ରୂପେ ବିଶେଷକରି ବିଶ୍ଵାସ ରହିଅଛି।

ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶା ର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ସହିତ ନୂଆଖାଇ ଓ ନବାନ୍ନ ପର୍ବର ବିଶେଷତା ତଥା ଦଶହରା ପର୍ବରେ ନଅଦିନ ବ୍ୟାପୀ ଖୁବ୍ ଜାକଜମକରେ ପୂଜା କରାଯାଇଥାଏ। ଦୀପାବଳି, ଦଶହରା ଓ ହିନ୍ଦୁ ପାର୍ବଣରେ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ପୂଜାପାଠ ସହ ଭୋଗ ଇତ୍ୟାଦି ର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହି ଥାଏ। ଐତିହ୍ୟ କଳା ସଂସ୍କୃତି ସହ ଏକ ପାରମ୍ପାରିକ ବିଧିବଦ୍ଧ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁଯାୟୀ ଯେ କୌଣସି ପ୍ରକାର ନୂଆ ପଦାର୍ଥ କ୍ରୟ କରି ଯଥା ଗାଡି ଘୋଡା ଇତ୍ୟାଦି ପ୍ରଥମେ ମାଁ ଙ୍କର ସମ୍ମୁଖରେ ପୂଜା କରିବା ପରେ ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି । ନବରାତ୍ର ର ବିଶେଷତ୍ଵ ଅନୁସାରେ ନବଦିନ ବ୍ୟାପି ମା'ଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦ୍ବୀପ ପ୍ରଜ୍ଜ୍ୱଳନ କରି ମାନସିକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ବିଶ୍ଵାସ ରହିଛି।

କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁଯାୟୀ ରାମାୟଣ କଥାବସ୍ତୁକୁ ଆଧାର କରି ମହୀ ରାବଣ ଲଙ୍କାଗଡର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଲଙ୍କେଶ୍ଵରୀ ଦେବୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବଳୀ ଦେବା ପାଇଁ ଆଣିଥିଲା। ସେତେବେଳେ ହନୁମାନ ନିଜ ବୁଦ୍ଧି ଓ କୌଶଳ ବଳରେ ଲଙ୍କେଶ୍ଵରୀ ଦେବୀଙ୍କ ପରାହତ କରି। ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି କରାଇଥିଲେ। ଏହି ଅପମାନ ସହ୍ୟ ନକରି ପାରି ଲଙ୍କେଶ୍ଵରୀ ଲଙ୍କା ତ୍ୟାଗ କରି ସମ୍ବଲପୁରରେ ସମଲେଶ୍ଵରୀ ଠାକୁରାଣୀଙ୍କର ରୂପ ନେଇ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ।

ମାଁ ଙ୍କର ମହିମା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋରମ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଥାଏ।

ମଧୁସ୍ମିତା ସାହୁ

ବ୍ରହ୍ମା ନଗର ପ୍ରଥମ ଗଳି

ବ୍ରହ୍ମପୁର

ଜିଲ୍ଲା-ଗଞ୍ଜାମ

ଓଡ଼ିଶା

ମୋ--

୯୩୪୮୨୮୫୪୧୬

ମାଁ ସମଲେଶ୍ଵରୀ ଦେବୀଙ୍କ ମହିମା

ପଶ୍ଚିମ ଓଡିଶାର ଆରାଧ୍ୟ ଦେବୀ ମାଁ ସମଲେଶ୍ଵରୀ ଠାକୁରାଣୀଙ୍କର ରୂପ