କବି ଭୟରବ ଭୂଆ ଙ୍କ ଲେଖା ରୁ କିଛି ପଦ ମା ପାଇଁ :-

ତୋର୍ ପନତ୍ କାନି ତକେଁ ଗୋ ମାଁ ଢାପିରଖୁଛୁ ସମ୍ କୁଁ ।

ହେଥୁର୍ ଲାଗି ଆମେ ସୁଖେଁ ଶୁଇଚ୍ଛୁ ଡର୍ ନାଇଁ ଗୋ ଆମ୍ କୁଁ ।୧। କହିଦେଇଛୁ କାନେ କାନେ ତୁଇଁ ଘରେ କଲେ କଲେ ଥଅ ।

ଅତି ଦରକାର୍ ହେଲେ ଯେକ୍ ବାବୁ ବାହାର୍ ଉଁଟାକେ ଯଅ ।୨।

ଅକ୍ଷରେ ଅକ୍ଷରେ ପାଲୁଛୁ ଗୋ ଆମେ ତୋର୍ ମାଁ ଛୁଆ ।

ଘରେ ରହି ତୋର୍ ଗୁନ ଗାଉଛୁ ବିପହେଁ ତୁଇଁ ଗୋ ଠିଆ ।୩।

ତୋର୍ ଦୟାଟା ରହିଥାଉ ଗୋ ସବୁଦିନି ଗୋ ମୋର୍ ମାଁ ।

ସମଲ୍ ମାଟିର୍ ମାଁ ଗୋ ମୋର୍ ତୁଇଁ ସମଲେଇ ମାଁ ।୪

ଗୁହାରି ତତେ କରୁଅଛୁ ଗୋ ହେଇଥୁବୁ ତୁଇଁ ସାହା ।

ସୁଖେଁ ଦୁଃଖେଁ ଆମର୍ ପାଖେଁଥୁବୁ ଗୋ କରୁଥୁବୁ ଗୋ ଆହା ।୫।

ଦେବୀ ସମଲେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ - ସମ୍ବଲପୁରର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଦେବତା ହେଉଛି ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ୟତମ ସମ୍ମାନିତ ମନ୍ଦିର। ଦେବୀଙ୍କ ଦୟା ପଶ୍ଚିମ ଓଡିଶାରେ ଛତିଶଗଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପିଛି। ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ପୂଜା କରାଯାଇଥାଏ।

ଯଦିଓ ଦେବୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ରହସ୍ୟମୟ ହୋଇ ରହିଛି, ତଥାପି ଗୋଟିଏ ଜିନିଷ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଛି ଯେ ୧୫୪୨ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ରାଜା ହୋଇଥିବା ଚୌହାନ ରାଜା ବଳରାମ ଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବୀ ସାମଲେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ସମ୍ବଲପୁରର ଦେବତା ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା।

ଇଷ୍ଟ ଦେବୀ (ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଦେବୀ) ଆଖ୍ୟା ଅନୁଯାୟୀ ରାଜା ବଳରାମ ଦେବ ଅଟକି ନଥିଲେ, ସମଲେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଭକ୍ତି ଆଜି ଆମେ ଦେଖୁଥିବା ଦେବୀ ସମାଲେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ସଂସ୍କୃତି ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁଯାୟୀ, ଦିନେ ଏକ ଶିକାରୀ ଅଭିଯାନରେ ରାଜା ବଳରାମ ଦେବ ତାଙ୍କ ଶିକାର କୁକୁରମାନଙ୍କୁ ଏକ ହରିଣ ଦ୍ୱାରା ଘଉଡାଇଥିବାର ଦେଖିଥିଲେ, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ବଶୀଭୂତ ପ୍ରାଣୀର ସାହସିକତା ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ରାଜା ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲେ ଯେ ସେଠାରେ ଏକ ଈଶ୍ୱରୀୟ ଶକ୍ତି ଅଛି। ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ସେହି ଈଶ୍ୱରୀୟ ଶକ୍ତି ଦେବୀ ସାମଲେଶ୍ୱରୀଙ୍କଠାରୁ ଆସିଥାଏ |

ସମାଲେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିରର ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋହିତ ହେଉଛନ୍ତି ଚୈହାନ ରାଜବଂଶର ବଂଶଧର | ଆଦିବାସୀ ପ୍ରଭାବ ବ୍ୟତୀତ ମନ୍ଦିରର ରୀତିନୀତିରେ ତନ୍ତର ଏକ ଉପାଦାନ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିନରେ ଉଭୟ ଶାକାହାରୀ ଏବଂ ଅଣ-ଶାକାହାରୀ ନୈବେଦ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ |

ମା ସମଲେଶ୍ୱରୀ ସମ୍ବଲପୁରର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଦେବୀ ଏବଂ ଓଡିଶାର ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧାର୍ମିକ ଶକ୍ତି | ମା ସମାଲେଶ୍ୱରୀ ସମ୍ବଲପୁରୀ “ସମ୍ବଲପୁରୀ” ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା | ମହାନଦୀ ନଦୀ କୂଳରେ ମାତା ଦେବୀ ସମାଲେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଜଗତଜାନୀ, ଆଦିଶକ୍ତି, ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏବଂ ମହାସାରସ୍ୱତୀ ଭାବରେ ପୂଜା କରାଯାଏ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ସମ୍ବଲପୁର ଅଞ୍ଚଳ ହୀରାଖଣ୍ଡ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା | ଟୋଲେମି ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ସାମ୍ବଲକ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି, ଫ୍ରାନ୍ସର ଭ୍ରମଣକାରୀ ଟାଭେନିର ଏବଂ ଇଂରାଜୀ ଐତିହାସିକ ଏଡୱାର୍ଡ ଗିବନ୍ଙ୍କ ଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ହୀରାକୁଦ ସମ୍ବଲପୁରରୁ ରୋମକୁ ରପ୍ତାନି କରାଯାଇଥିଲା। ମୂଳତଃ ଦେବୀ ସମଲେଶ୍ୱରୀ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା | (ସମ - ଅନନ୍ତ ସୁଖ) ସମଲେଶ୍ୱରୀ - ସମ ଅର୍ଥାତ୍ ଯିଏ ‘ଅନନ୍ତ ସୁଖ’ ପ୍ରଦାନ କରେ | ଆହୁରି ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ, ଦେବୀ ସମଲେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଏକ ସମଲେ (ଶିମିଲି) ଗଛ (କପା ଗଛ) ତଳେ ପୂଜା କରାଯାଉଥିବାରୁ ସେ ସମଲେଶ୍ୱରୀ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ସେ ସମଲେଶ୍ୱରୀ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ |

ପରିଚୟ

ପାଟଣାର ସ୍ଵାଧୀନ ରାଜ୍ୟ (ବର୍ତ୍ତମାନ ବାଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା) ୧୫୪୦ ମସିହା . ରୁ ୧୫୪୭ ମସିହା ମଧ୍ୟରେ ରାଜ ନରସିଂହ ଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାସିତ ହୋଇଥିଲା। କୁହାଯାଏ ଯେ ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଶ୍ରାବଣର ଅନ୍ଧାରର ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ ରାଜା ନରସିଂହ ଦେବଙ୍କ ରାଣୀ ପ୍ରବଳ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ବିପଦରେ ଥିଲା। ଏକ ପାରମ୍ପାରିକ ଧାତ୍ରୀ, ଶିଶୁ ପ୍ରସବ କରିବାରେ ବିଶେଷଜ୍ଞ ମାୟାବତୀ ନଦୀର ଅପର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ଏକ ଗାଁରେ ରହୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ନଦୀଟି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା | ବଳରାମ ଦେବ ବନ୍ୟାଜଳ ନଦୀ ପାର ହୋଇ ଗାଁରୁ ଧାତ୍ରୀଙ୍କୁ କାନ୍ଧରେ ଆଣିଥିଲେ। ଧାତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିବା ଯତ୍ନ ଏବଂ ଚିକିତ୍ସା ସହିତ ରାଣୀ ଏକ ପୁତ୍ର ପ୍ରସବ କଲେ ଯାହାର ନାମ ହମିର ଦେବ |

ସମ୍ବଲପୁରର ଗଠନ

ରାଜା ନରସିଂହ ଦେବ ତାଙ୍କ ସାନଭାଇ ବଳରାମ ଦେବଙ୍କ ବୀରତ୍ୱରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସପକ୍ଷରେ ଏକ ବଡ ଜମିକୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ ଯାହା ପରେ ହୁମା ଦେଶ ହୋଇଗଲା ଏବଂ ପରେ ସମ୍ବଲପୁରର ସ୍ଵାଧୀନ ରାଜ୍ୟ ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଲା। ୧୫୪୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରୁ ୧୫୫୭ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ବଳରାମ ଦେବ ସମ୍ବଲପୁରକୁ ଶାସନ କରିଥିଲେ (ପଶ୍ଚ୍ୟାତ କାଳ) | ପରେ ସମ୍ବଲପୁରର କିଙ୍ଗ୍ସ ପଶ୍ଚିମ ଓଡିଶା ଏବଂ ଛତିଶାଗରର ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଅଞ୍ଚଳରେ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳକୁ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ ଯାହା ଆଥାର ଗରଜାତ କିମ୍ବା ୧୮ ଗରଜତ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା | ଏହି ରାଜ୍ୟକୁ ହିରାଖଣ୍ଡ ନାମରେ ନାମିତ କରାଗଲା |

ମା ସମଲେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ଅସ୍ତିତ୍ୱ |

ସ୍ଥାନୀୟ କାହାଣୀ ଅନୁଯାୟୀ, କୁହାଯାଏ ଯେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିନରେ ବଳରାମ ଦେବ ମହାନଦୀ ନଦୀ ପାର ହୋଇ ଶିକାର କରିବା ପାଇଁ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଆସିଥିଲେ। ଶିକାର କରିବା ସମୟରେ ସେ ଏକ ଚମତ୍କାର ଦେଖିଲେ | ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ହାଉଣ୍ଡଗୁଡିକ ଏକ ଛୋଟ ରାବଣକୁ ଗୋଡ଼ାଇବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ରାବଣ ନିଜେ ହଟାଇ ଗୋଡ଼ାଉଛନ୍ତି। ଲାଗୁଥିଲା ଯେ ତାଙ୍କ ଘାଟି ରାବଣର ମାରାତ୍ମକ ଭୟରେ ଥିଲା | ରାଜା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ଠିଆ ହେଲେ ଏବଂ ପରେ ଦେଖିଲେ ଯେ ରାବଣ ମହାନାଦୀର ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ଏକ ବିରାଟ ସିମିଲି (ସୂତା) ଗଛର ପାଦକୁ ଫେରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା। ବଳରାମ ଦେବ ତାଙ୍କ କ୍ୟାମ୍ପକୁ ଫେରି ରାତିରେ ଏକ ଅଜବ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଲେ | ଦେବୀ ସମଲେଶ୍ୱରୀ ତାଙ୍କ ଆଗରେ ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କରି କହିଥିଲେ ଯେ ସେ ନଦୀ ଭିତରେ ଗୁମାଧରାରେ ରହୁଛନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ସିମିଲି ଗଛର ପାଦଦେଶରେ ସ୍ଥାପନ କରି ଏକ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ ଏବଂ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ପରଦିନ ସକାଳେ ବଳରାମ ଦେବ ନିଜର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ଧର୍ମ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନର ଆଧାରରେ ମହାନଦିର ବାମପାର୍ଶ୍ୱର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ବିଚାର କରି ସେ ନିଜର ଦୁର୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ | ସେ ସିମିଲି ଗଛ ତଳେ ଦେବୀ ସାମଲେଶ୍ୱରୀ ସ୍ଥାପନ କରି ଏକ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। ସମ୍ବଲପୁର ସେତେବେଳେ ଏକ ଛୋଟ ଗାଁ ଥିଲା | କେତେକ ଐତିହାସିକଙ୍କ ପାଇଁ, ସିମିଲି ଗଛ ତଳେ ଦେବୀ ସମଲେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ପ୍ରତିମା ତୃତୀୟ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଆଦିବାସୀମାନେ ପୂଜାପାଠ କରିଥିଲେ।

ସମଲେଇ ଗୁଡି (ସମଲେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିର)

ଷୋଡ଼ଶ ତମ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସାମଲେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା | ଏହା ସମ୍ବଲପୁରର ସପ୍ତମ ସ୍ଵାଧୀନ ରାଜା ଛତ୍ର ସାଇ ଦେଓଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁନଃ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା ଯିଏ କି ୧୬୫୭ ରୁ ୧୬୬୫ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ରାଜତ୍ୱ କରିଥିଲେ। ଏବଂ ସେବା ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ ଭୂମି ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ସେବାୟତମାନଙ୍କର ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ପ୍ରଦାନ କଲେ | ମନ୍ଦିର ଗ୍ରାନାଇଟ୍ ଭଳି ଏକ ପ୍ରକାର ପଥରରେ ନିର୍ମିତ, ଚୂନ ମୋର୍ଟାର ସହିତ ସିମେଣ୍ଟ ହୋଇଛି, ପୂରା କୋଠାଟି ପ୍ଲାଷ୍ଟର ହୋଇଛି | ଦେବତାଙ୍କୁ ଆବଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବର୍ଗ ଅଭୟାରଣ୍ୟ 10 ଫୁଟ ଚଉଡା (3.0 ମିଟର) ଆଚ୍ଛାଦିତ ଚାରିଗୁଣ ତଳେ, ଯାହା 12 ପଥର ସ୍ତମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ | ଏକାଦଶ ପାର୍ସଭା ଦେବ (ପାର୍ଶ୍ୱ ଦେବୀ), ପବିତ୍ରସ୍ଥାନର ବାହ୍ୟ କାନ୍ଥରେ ଆବଦ୍ଧ, ଯାହା ଦ୍ଵାରା ଭକ୍ତମାନେ ପାରିକରମା ସମୟରେ ସେହି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି ପାରନ୍ତି। ଖୋଦିତ ଛାତ 18 ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତା ଏବଂ 35 ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତା ପରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ |

ପୁରାଣ ଏବଂ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ

ନିର୍ମାଣ ସମୟରେ ମନ୍ଦିର ମୂଳଦୁଆରେ କ୍ରୁପାସିନ୍ଧୁ ପାଣିଗ୍ରାହୀ ନାମକ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ସମାଧି ଦିଆଯାଇଥିଲା ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। ସମୟକ୍ରମେ ମନୁଷ୍ୟର ବଳିଦାନ ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲା ଏବଂ ବଳଦ ବଳିଦାନର ପ୍ରଥା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା | ପରେ ଏହି ଅଭ୍ୟାସ କେବଳ ଛେଳି ପରି ଛୋଟ ପଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଥିଲା | ମନ୍ଦିରରେ ଶେଷ ରେ ସବୁ ବଳିଦାନ କିଛି ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା ଯାହା ସର୍ବସାଧାରଣଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛି | ବର୍ତ୍ତମାନ କିଛି ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଏହା ମଧ୍ୟ ପରିତ୍ୟକ୍ତ ହୋଇଛି | ଶତାବ୍ଦୀ ପୂର୍ବରୁ ମାନବ ବଳିଦାନର ଅଭ୍ୟାସ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ ଯେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବର୍ଷରେ ଥରେ ମାନବ ବଳି ଦିଆଯାଉଥିଲା।

କଳା ପାହାଡ଼

କୁହାଯାଏ ଯେ ଷୋଡଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ବଙ୍ଗଳା ରାଜା ଜେନେରାଲ୍ ଓଡିଶା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି ୧୬ ତମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଶେଷ ହିନ୍ଦୁ ସମ୍ରାଟ ଗଜପତି ମୁକୁନ୍ଦ ଦେବଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରି ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ। ସେ ମେଦିନୀପୁର କେତେକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମନ୍ଦିର, ବାଲେଶ୍ବର ଖିରଚୋରା ଗୋପୀନାଥ ମନ୍ଦିର, ମୟୂରଭଞ୍ଜର ଖିଚିଙ୍ଗ ମନ୍ଦିର, କୋଣାର୍କ ଭୁବନେଶ୍ୱର, ପୁରୀ, ଯାଜପୁର ଏବଂ କଟକ ମନ୍ଦିରକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଇଥିଲେ। ତା’ପରେ ସେ ସମ୍ବଲପୁର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।

କିମ୍ବଦନ୍ତୀ କହେ ଯେ ମା ସମାଲେଶ୍ୱରୀ କାରଣରୁ କଳା ପାହାଡ ପରାସ୍ତ ହୋଇଥିଲା। କଳା ପାହାଡ଼ ସମାଧି ଏବଂ ତାଙ୍କର ସୈନିକ ମାନେ ସମ୍ବଲପୁର ଉପକଣ୍ଠରେ ଅବସ୍ଥିତ |

ମା ସମଲେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ପ୍ରତିମା :-

ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ସମଲଇ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରତିମା ଗ୍ରାନାଇଟ୍ ପଥରର ଏକ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ନେଇ ଗଠିତ, ତଳଭାଗରେ ଏକ ଓଲଟା, ଟ୍ରଙ୍କ ସହିତ | ମୁହଁର ପ୍ରତୀକ ପରି ତାଙ୍କ “ବାରହା” ଉପରେ ଏକ ଅଳସୁଆ କଟା | ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାର ପାରମ୍ପାରିକ ସମ୍ବଲପୁରୀ ନାକ ଅଳଙ୍କାର ତାଙ୍କ କଳ୍ପିତ ନାକରୁ ଝୁଲୁଛି | ଦୁଇଟି ଅସଙ୍ଗତ ସୁନାଜି ଉପରେ ସ୍ଥିର ହୋଇଥିବା ସୁନା ଛୁଟି ମୁହଁରେ ଉଦାସୀନତା ପରି ଆଖି ଦେବତାଙ୍କ ଚେହେରାକୁ ଏକ ଆକୃତିର ପଥରରେ ପରିଭାଷିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ | , ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରତିମା ସର୍ବପ୍ରଥମ ମାତୃତ୍ୱ ପ୍ରତି ଭୟ, , ସମ୍ମାନ, ଭକ୍ତି, ପ୍ରେମ ଏବଂ ସ୍ନେହର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବନାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ |

ମା ସମଲେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ପର୍ବ

* ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା - ଭୈରବ ବାବ ଙ୍କ ଜଳାଶୟ |

* ଶ୍ରାବଣ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା - ଶ୍ରାବଣ ଅଭିଷେକ|

* ଭଦ୍ରାବା ଶୁକ୍ଲ ପଞ୍ଚମୀ - ନୁଆଖାଇ |

* ଭଦ୍ରା କୃଷ୍ଣ ଅଷ୍ଟମୀ - ଅମ୍ବିକା ପୂଜା |

* ଅଶ୍ୱନୀ ଅମାବାସ୍ୟା - ମହାଲୟ, ଧବଳ ମୂର୍ତ୍ତି କିମ୍ବା ଗଙ୍ଗା ଦର୍ଶନ ବେଶା |

* ଅଶ୍ୱନୀ ଶୁକ୍ଲା ପ୍ରତିପଦ - ନବରାତ୍ରୀ ପୂଜା |

* ଅଶ୍ୱନୀ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା - ଧୱାରୋହନ ଏବଂ ରାଜ-ରାଜସ୍ୱରୀ ବେଶା |

* କାର୍ତ୍ତିକ ଅମାବାସ୍ୟା - ଶ୍ୟାମା ପୂଜା |

* ପୌଷ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା - ପୁଷଭିଷେକ |

* ମାଘ ଶୁକ୍ଲା ପଞ୍ଚମୀ - ମହା ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜା |

* ମାଘ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା - 24 ପ୍ରହରୀ ମହାମନ୍ତ ନାମନାଗଣର ପୂର୍ଣ୍ଣାହୁତି |

* ମକର ସଙ୍କ୍ରାନ୍ତୀ - 3 ଦିନର ଗଭୀର ମହାଯାଗନାର ପୂର୍ଣ୍ଣାହୁତି |

* ଫାଲ୍ଗୁନା ପୂର୍ଣ୍ଣିମା - ଗୁଣ୍ଡିଖିଆ, ଦୋଳପୂର୍ଣ୍ଣିମା |

* ଚ୍ୟାତ୍ର ଶୁକ୍ଲା ପ୍ରତିପଦା - ବାସନ୍ତିକା ନବରାତ୍ରୀ ପୂଜାରମ୍ବା |

* ବିଶୁବ ସଙ୍କ୍ରାନ୍ତୀ - ଶୀତଳ ଠାକୁରାଣୀ ପୂଜା |

* ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା - ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ସମଲେଶ୍ୱରୀ ଭଜନ ସମରୋହା |

ନୁଆଖାଇ ଅନ ଭୋଗ ଚାଉଳରେ ନୂଆ ଧାନରୁ ଚାଉଳ ମା ସମଲେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ | ବିଶେଷ ଭାବରେ ପଶ୍ଚିମ ଓଡିଶା (କୋସାଲ) ଏବଂ ସାଧାରଣତଃ ଓଡିଶାରେ ଏହା ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଜନ ପର୍ବ |

ମହାଲୟ ଅଧିକ ଭକ୍ତ ଧାବଲମୁଖୀ ବେସର ଏକ ପବିତ୍ର ଦେବୀ ଦର୍ଶନ ପାଇଛନ୍ତି। ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ଧବଲମୁଖୀ ସମଲେଶ୍ୱରୀଙ୍କର ଦର୍ଶନ ଗଙ୍ଗାଧର ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥାଏ। ତେଣୁ ଏହା ଗଙ୍ଗା ଦର୍ଶନ ବେଶ୍ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା |

ଏହି ପର୍ବ ସମୟରେ ଆଖଡା ଏବଂ ଆଖଡା ମାଷ୍ଟରମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଖେଳାଳୀମାନଙ୍କ ସହିତ ବାଡ଼ି, ଖଣ୍ଡା ଏବଂ ଅଗ୍ନି ସହିତ ମାର୍ଶଲ ଆର୍ଟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି ଯାହା ଲୋକଙ୍କୁ ବହୁତ ଆକର୍ଷିତ କରିଥାଏ |

ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଙ୍ଗଳବାର ଏବଂ ଶନିବାର ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରୁ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଭକ୍ତ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଆସିଥାନ୍ତି।

ପୂଜା

ଦେବ ସମଲେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଭୁବନେଶ୍ଵରୀ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ କ୍ଷତ୍ରିୟ ସେବାୟତମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ସେମାନେ 12 ପରିବାରର ଅଟନ୍ତି ଏବଂ “ରାଇ” ଉପନାମ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି | ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ସମୁଦାୟ 112 ସ୍ଥାନରେ ନୁଆଖାଇ ପୂଜା ପରି ପର୍ବର ଦିନ ଦିଆଯାଏ | ପୂଜାଙ୍କ ସମେତ କେହି ଭକ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଟଙ୍କା କିମ୍ବା କୌଣସି ଜିନିଷ ଚାହାଁନ୍ତି ନାହିଁ ଯାହା ଆରାମଦାୟକ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ବାତାବରଣ ସୃଷ୍ଟି କରେ |

ମା ସମଲେଶ୍ବରୀ - ସମ୍ବଲପୁର ର ପ୍ରାଣ ( The life of Sambalpur - maa samelaswari)

.......