ସୁନ୍ଦର ପରିବେଶ ର ମହୁଝର ହେଉଛି ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦ।

ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦ କଟକ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ମଧୁର ଜଳ ଓ ଅଶ୍ୱଖୁରାକୃତି ହ୍ରଦ ।

"ସୁନ୍ଦର ପକୃତିର ଅବସାଦ ନାହିଁ,

ଯେତେ ଦେଖୁଥିଲେ ମନ ନ ବୁଝଇ।।

ଲଗେ ଯେମିତି ଦେଖୁଥାନ୍ତି ବସି ଏକ ଲୟରେ,

ନଜର ନ ହଟାନ୍ତି ଏପଟ ସେପଟ ।"

ଏହା ମହାନଦୀ କୂଳରେ, ବାଙ୍କୀର ବିପରୀତ ଦିଗରେ ପାଖାପାଖି ୧୪୧ ହେକ୍ଟର ଜମିରେ ବ୍ୟାପିଅଛି । ବାଙ୍କୀରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ହ୍ରଦ କଟକ ସହରଠାରୁ ୭୦ କି.ମି. ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଯାହା ଶୀତଦିନରେ ବହିରାଗତ ଚଢ଼େଇମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବାସସ୍ଥାନ ଭଳି କାମକରିଥାଏ ।

ସରଣ୍ଡା ପାହାଡ଼ ପାଖରେ ଏହା ବାଉଁଶ ବଣ ଓ ଆମ୍ବ ତୋଟା ଭିତରେ ରହିଛି । ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦରେ ନୌକା ଚାଳନା ଓ ମାଛଧରାର ସୁବିଧା ମଧ୍ୟ ଅଛି ।୨୦୨୧ ମସିହାରୁ ଏହି ହ୍ରଦକୁ ରାମସାର ସାଇଟ ଭାବରେ ଘୋଷିତ କରାଯାଇଛି । ଶୀତ ଋତୁ ରେ ପକ୍ଷୀ ମାନଙ୍କର କିଚିରି ମିଚିରି ଶବ୍ଦ ରେ ନଚିଉଠେ ଆମରି ମନ। ଦେଖିବାକୁ ସତେ ରୋମାଞ୍ଚକର ଅନୁଭୂତି ଲାଗେ।

ପ୍ରକୃତି କୋଳରେ ଜନମ ତାହାର

ଶୋଭା ସୁଷମାର ପୁର,

ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦର ଐଶ୍ଵର୍ଯ୍ୟ ବିଭବେ

କ୍ଲାନ୍ତ ହୁଏ ମନୁ ଦୂର l

ଅପରୂପା ସତେ ରୁପସୀ ନାଇକା

ତୁଳନା ତାହାର ନାହିଁ,

ମଧୁର ଜଳରେ ତନୁମନ ହରେ

ସଭିଙ୍କ ହୃଦୟ ଛୁଇଁ l

ଅମୃତ ପରିକା ମଧୁର ଜଳ ତା

ବୃହତ୍ତମ ହ୍ରଦ ହୋଇ,

କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ବାଙ୍କିର ମୁହାଣେ

ହୋଇ ଅଛି ଛିଡା ତହିଁ l

ତରୁ ତରଣୀର ବିମଳ ବର୍ଣ୍ଣରେ

ଚାରୁ ସୁଧା ପୁଲ୍ଲକିତ,

ପଙ୍କଜ ସୁବାସେ ଭ୍ରମର ରମଇ

ଗୁଣ ଗୁଣେ ଗାଏ ଗୀତ l

ଶୀତର ଆଗତେ ଅଂଶୁପା ସୁନ୍ଦରୀ

ଲାବଣ୍ୟ ରୂପକୁ ଧରି,

କୁମଦ ସମ୍ଭାରେ ସଜାଇ ନିଜକୁ

ଦିଶୁ ଥାଏ ଅପସରୀ l

ବିହଙ୍ଗ କୁଜନ ତୋସକରେ ମନ

କୋଳାହଳ କଳରବ,

ଆକର୍ଷଣୀୟ ତା ଶୋଭାର ସମ୍ଭାର

ବୈଚିତ୍ର ତା ବୈଭବ l

ସୁଶୀତଳ ଜଳ ସ୍ଵଚ୍ଛ ନୀରିମଳ

ଅପରୂପ ମନୋହର,

ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦ ଐଶ୍ଵରୀକ ଶକ୍ତିର

ଅନନ୍ୟ ଜଳ ଭଣ୍ଡାର l

ବୃହତ୍ତମ ମଧୁର ଜଳ

ଏଇ ଆମରି ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦ।

ତା କୂଳେ ରୁହନ୍ତି କେତେ କୁଆଡୁ ଯେ

ଅଗଣିତ ନାନରଙ୍ଗ ବେରଙ୍ଗ ର ଚଢ଼େଇ।

ପର୍ଯ୍ୟଟକ ମନ କୁ

କରେ ଯେ ଖୁସି

ଏଇ ଆମରି ମଧୁର ହ୍ରଦ।

ଦେଶର ଦ୍ଵିତୀୟ ବୃହତ୍‌ ମଧୁରଜଳ ହ୍ରଦ ଭାବେ ପରିଗଣିତ ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦ ଏବେ ତାହାର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ସଂଘର୍ଷ କରୁଛି ।

କଟକ ଜିଲ୍ଲା ବାଙ୍କୀର ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦ । ଜମୁଛି ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ଭିଡ଼ । ଜିଲ୍ଲା ତଥା ଜିଲ୍ଲା ବାହାରୁ ଓ ରାଜ୍ୟ ବାହାରୁ ପିକନିକ୍‌ ପାଇଁ ଲୋକେ ଏଠାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି । ବଣଭୋଜିର ମଜା ନେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତେ । ଅଂଶୁପାରେ ସାଙ୍ଗ, ପରିବାର ଲୋକଙ୍କ ସହ ମିଶି ମଉଜ କରିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ। ତା ସହ ଏଠାରେ ବୋଟିଂ କରିବାର ମଜା ବି ନିଆରା ।

ହେଲେ ହ୍ରଦରେ ଯୁଆଡେ ଚାହିଁଲେ ସିଆଡ଼େ ଦଳ ଭର୍ତ୍ତି । ଦଳ ସଫେଇ ପାଇଁ ଚିଲିକା ଉନ୍ନୟନ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ଜରିଆରେ ଏକ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଛି ସତ, କିନ୍ତୁ ଦଳ ସଫେଇ କାମ ହୋଇପାରିନାହିଁ । ପ୍ରାୟ ୫ଶହ ଏକର ଜାଗାରୁ ଦଳ ସଫେଇ ପାଇଁ ଲାଗିଛି ମାତ୍ର ଗୋଟିଏ ମେସିନ । ଫଳରେ ଖୁବଶୀଘ୍ର ଦଳଗୁଡିକ ପୁଣି ବଢିଯିବ ବୋଲି ଲୋକେ କହିଛନ୍ତି ।

ହ୍ରଦରେ ଥିବା ଦଳଗୁଡିକୁ ଠିକ୍‌ ଭାବେ ସଫା କରାଗଲେ ଏହାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବଢ଼ିବା ସହ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ଅଧିକ ଆକୃଷ୍ଟ କରିପାରିବ ।

ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦ ହେଉଛି ଐଶ୍ୱରୀକ ଶକ୍ତି ବ୍ୟାପ୍ତ ଏକ. ଜଳଭଣ୍ଡାର । ଓଡ଼ିଶାର ଏହା ହେଉଛି ବୃହତ୍ ମଧୁର ଜଳ ଭଣ୍ଡାର।

ସ୍ବାଧୀନତାର ୭୫ତମ ବର୍ଷରେ ଭାରତ ସରକାର ଆଉ ୧୧ଟି ଆର୍ଦ୍ରଭୂମିକୁ ରାମସାର କ୍ଷେତ୍ର ତାଲିକାରେ ସାମିଲ କରିଛନ୍ତି, ଫଳରେ ଦେଶରେ ମୋଟ୍‌ ରାମସାର କ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ୧୩,୨୬,୬୭୭ରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏଥିରେ ଓଡ଼ିଶାର ୩ଟି ଆର୍ଦ୍ରଭୂମି ସାମିଲ ରହିଛି। ଏଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ତାମ୍ପରା ହ୍ରଦ, ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ହୀରାକୁଦ ଜଳଭଣ୍ଡାର ଏବଂ କଟକ ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦ।

ଗତ ୨ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ମୋଦି ସରକାର ନ୍ୟାସନାଲ୍ ପ୍ଲାନ୍‌ ଫର୍ କନଜରଭେସନ୍ ଅଫ୍ ଆକ୍ୱାଟିକ ଇକୋସିଷ୍ଟମ (ଏନପିସିଏ) ଅଧୀନରେ ଓଡ଼ିଶାକୁ ୪.୭ କୋଟି ଟଙ୍କା ଦେଇଛନ୍ତି । ଭାରତର ସର୍ବବୃହତ ଲୁଣି ହ୍ରଦ ଚିଲିକା ଏବଂ ଓଡିଶାର ସର୍ବବୃହତ ମଧୁର ଜଳ ହ୍ରଦ ଅଂଶୁପାର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଏହି ଅନୁଦାନ ଦିଆଯାଇଛି ବୋଲି ଟ୍ୱିଟ୍ କରି କହିଛନ୍ତି କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ । ଏଥିପାଇଁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦି ଓ କେନ୍ଦ୍ର ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପରିବେଶ ମନ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରକାଶ ଜାଭଡେକେରଙ୍କୁ ଧନ୍ୟବାଦ ଦେଇଛନ୍ତି ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର।

ଅଂଶୁପା ଏସିଆ ମହାଦେଶର ବୃହତ୍ତମ ମଧୁର ଜଳ ହ୍ରଦ ରୂପେ ପରିଚିତ । କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ବାଙ୍କୀ ଉପଖଣ୍ଡର ପୂର୍ବତନ ସରଣ୍ଡା ରାଜ୍ୟରେ ମହାନଦୀର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ବରେ ଏହି ହ୍ରଦ ଅବସ୍ଥିତ । ବାଙ୍କୀ ଉପଖଣ୍ଡସ୍ଥ ବାଙ୍କୀ – ୧ ମଣ୍ଡଳର ୬ ଗୋଟି ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ ଯଥା- ସାମନ୍ତରାପୁର, ଓସ୍ତିଆ, କନ୍ତପହଁରା, କଦଳୀବାଡି, ବନ୍ଦାଳ ଓ ବାଉଁଶପୁଟର ପ୍ରାୟ ୨୭ଗୋଟି ଗ୍ରାମ ଅଂଶୁପା ଚାରିପାର୍ଶ୍ବରେ ରହିଛି। ସରଣ୍ଡା ଏକଦା ଏକ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ଥିଲା। ବାଙ୍କୀଗଡର ସମ୍ପର୍କ ସରଣ୍ଡାଗଡ ସହିତ ଅତି ପ୍ରାଚୀନ । ବାଙ୍କୀଗଡର ଧଳ ରାଜବଂଶର ଭ୍ରାତୃଗଣ ।

ସରଣ୍ଡା ରାଜ୍ୟର ଶାସକ ଥିଲେ । ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟାବଳୀରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ସରଣ୍ଡାଗଡ ରାଜପରିବାରରୁ ଜଣେ ବିବାହ କରିଥିଲେ ତିଗିରିଆ ରାଜାଙ୍କ ଜେମାଙ୍କୁ। କିନ୍ତୁ ଡମପଡାର ରାଜାଙ୍କ ଏହା ଅସହ୍ଯ ହୋଇଥିଲା । ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବାପାଇଁ ସେ ବନ୍ଧୁତା ପକ୍ଷେ ବାନ୍ଧିଥିଲେ ସରଣ୍ଡା ରାଜାଙ୍କ ସହ ଓ ସେହି ସୁଯୋଗରେ ନୌକା ବିହାର କରୁଥିବା ସନ ସମୟରେ ଡମପଡା ରାଜା ସରଣ୍ଡା ରାଜାଙ୍କୁ ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦ ମଧ୍ୟକୁ ନୌକାରୁ ଠେଲିଦେବା ଫଳରେ ସରଣ୍ଡା ରାଜାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା । ତା’ପରେ ଉକ୍ତ ରାଜ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯିବାରୁ ଏହା ବାଙ୍କ ବାଙ୍କୀ ରାଜ୍ୟ ସହିତ ମିଶି ଯାଇଥିଲା । ଆଉ ଏକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ କେଶରୀବଂଶର ରାଜା ସୁବର୍ଣ୍ଣକେଶରୀ ଚୋଡଗଙ୍ଗଦେବଙ୍କ ଦ୍ବାରା ପରାସ୍ତ ହୋଇ ଅଂଶୁପା କୂଳରେ ଅଜ୍ଞାତବାସ କରିଥିଲେ ।

ଅଂଶୁପାର ମନୋରମ ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶ ତାଙ୍କୁ ମୁଗ୍ଧ କରିଥିଲା ଓ ଶେଷ ରେ ସେ ସେଠାରେ ରହି ତୃତୀୟାଦେବ ମନ୍ଦିର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ଲ । ତେଣୁ ସେ ଆଶ୍ରୟ ନେବା ସ୍ଥାନକୁ ସାଆଁନ୍ତପୁର ବା ସାଆଁନ୍ତରାପୁର ଓ ଏବେ ସାମନ୍ତରାପୁର ବା ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର କୁହାଯାଉଛି ଏବଂ ମହାନଦୀର ତଟଦେଶରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଶିବଙ୍କର ମନ୍ଦିର- ସୁବର୍ଣ୍ଣକେତକୀ ରହିଅଛି ।

ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦର ଲମ୍ବ ପ୍ରାୟ ୩ କି.ମି. ଓ ପ୍ରସ୍ଥ ବା ଓସାର ପ୍ରାୟ ୧.୫ କି.ମି. । ଏହାର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ୩୮୨ ଏକର । ଏହି ହ୍ରଦର ଗଭୀରତା ୪୦ ଫୁଟ ଅଟେ । ହ୍ରଦର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ସରଣ୍ଡା ପାହାଡ ଓ ରାଜବାଟିର ଦୁର୍ଗ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ମହାନଦୀ ପ୍ରବାହିତ । ଉକ୍ତ ହ୍ରଦ ନିକଟରେ ମହାନଦୀରୁ ବାହାରିଛି ଅନ୍ୟ ଏକ ଶାଖା ନଦୀ ଯାହାର ନାମ ହୁଳୁହୁଳା, ଲମ୍ବ ପ୍ରାୟ ୪ କି.ମି. ଅଟେ । ଆଉ ମଧ୍ଯ ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦର ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ନାଳ ବା ଜୋର କାବଲା ମହାନଦୀ ସହ ସଂଯୋଗ ହୋଇଛି ।

ହ୍ରଦର ପୂର୍ବପଟରେ ଡାହାଳିଆ ରାଜବଂଶ ଦ୍ଵାରା ନିର୍ମିତ ଏକ ବନ୍ଧ ଓ କୂପ ମଧ୍ଯ ରହିଛି । ଏହି ଦୁଇଟି କୀର୍ତି ଡାହାଳିଆ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ବାରା ନିର୍ମିତ । ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦର ପାର୍ଶ୍ଵରେ ଥିବା ଗ୍ରାମମାନଙ୍କରେ ଅନେକଗୁଡିଏ ପ୍ରାକୃ ପ୍ରାକୃତିକ ଜଳାଶୟ ବା ଜଳପାଟ ରହିଛି । ସେଗୁଡିକ ହଲା - ସ ସହଙ୍ଗା ଗୋପାଳପୁର ଜଳପାଟ, କନ୍ତପହଁରାର ସରସିଙ୍ଗା ପାଟ, ଘୋଡାବରର ବିଶିଲାପାଟ, ଘୋଳପୁରର ବାମଦିଆ ପୋଖରୀ, ଓସ୍ତିଆର ଓସ୍ତିଆ ପାଟ, ଫୁଲବାଡିର ଡିର ତଳଫୁଲିଆ ପାଟ ଓ ବିଷ୍ଣୁପୁରର କଣ୍ଟିଆ ଜୋର ।

ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦ ଓ ଏହି ଜଳାଶୟ ବା ଜଳପାଟଗୁଡିକର ଖନନ, ପଙ୍କଉଦ୍ଧାର ଓ ବନ୍ଧ ଉଚ୍ଚା କରାଗଲେ ଅଂଶୁପା ନିକଟସ୍ଥ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ଗ୍ରାମର ପ୍ରାୟ ୨୬୦୦ ଏକର ଚାଷଜମି ଜଳସେଚିତ ହେବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଏ ଅଞ୍ଚଳର ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ ଘଟିପାରିବ । ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦର ପାର୍ଶ୍ଵରେ ପ୍ରାୟ ୨୯୦୦ ଏକର ପା ପାହାଡିଆ ଢିପ ଓ ପତିତ ଜମି ରହିଛି । ଏହି ଜମି ଜମିରେ ଫଳଚାଷ, ବାରମାସି, ସବାଇଘାସ, କାଜୁଚାଷ, ନଡିଆ, ଗୁଆ ଗଛ ରୋପଣ କରାଗଲେ ଏଠାର ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ ସହ ପର୍ଯ୍ୟଟନର ବିକାଶ ଘଟିପାରିବ। ଆଉ ମଧ୍ଯ ଅଂଶୁପାରୁ ପଦ୍ମଫୁଲ, ସିଙ୍ଗଡା ଓ ପଦ୍ମପତ୍ର ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇ ବଜାରରେ ବିକ୍ରି କରାଗଲେ ଏଠାରେ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରିବ । ଅଂଶୁପାର ବିକାଶ ଘଟିଲେ ଏଠାକାର ସ୍ଥାନୀୟ ଜନସାଧାରଣଙ୍କର ରୋଜଗାର ବୃଦ୍ଧି ହୋଇପାରିବ ।

ତେଣୁ ଅଂଶୁପା ଓ ଏହାର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ଥିବା ଜଳପାଟରୁ ଉଠା ଜଳସେଚନ, ବିଛୁରିତ ଓ ବିନ୍ଦୁପାତ ଜଳସେଚନ ପଦ୍ଧତିରେ ପତିତ ଜମିକୁ ଜଳସେଚନ କରି ଫୁଲ ଓ ଫଳଚାଷ କରାଗଲେ କର୍ମନିଯୁକ୍ତିର କ୍ଷେତ୍ର ର କ୍ଷେତ୍ର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରିବ ।

ଅଂଶୁପାରେ ମାଛ, ଚିଙ୍ଗୁଡି ଉତ୍ପାଦନ ଅତି ନଗଣ୍ୟ ରହିଛି । ତେଣୁ ଦଳ ଓ ପଙ୍କଉଦ୍ଧାର ଉଦ୍ଧାର ସହ ଜି ଜିଆ, କ୍ଲୋରେଲା ଆଦି ଶୈବାଳ ହ୍ରଦ ମଧ୍ୟକୁ ଛାଡିଲେ ଲେ ମାଛ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଇପାରିବ । ଏହି ହ୍ରଦରେ ଥୁବା ରୋହି, ଭାକୁର, ଶେଉଳ, ଶାଳ, ବାଲିଆ, ଗଡିଶା ଆଦି ମାଛ ଅତି ସ୍ଵାଦିଷ୍ଟ ସ୍ଵାଦିଷ୍ଟ ଅଟେ | ଆଉ ମଧ୍ୟ ଏହି ହ୍ରଦରେ ମୁକ୍ତାଚାଷ, ଚିଙ୍ଗୁଡି ଚାଷ ଓ ଜାଆଁଳ ଉ କରାଗଲେ ଅର୍ଥନୈ ଉତ୍ପାଦନ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାପନ ନୈତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବାଙ୍କୀର ଉନ୍ନତି ହୋଇପାରିବ।

ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦ ଓ ଏହାର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵର ବିକାଶ ଘଟିଲେ ଏକ ନୂତନ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କ୍ଷେତ୍ର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରିବ ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନର ବିକାଶରେ ନୂତନ ସୁଯୋଗ ଆସିପାରିବ । ତେଣୁ ନିମ୍ନଲିଖୂତ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଗ ଆଗଲେ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ମାନଚିତ୍ରରେ ଅଂଶୁପାର ସ୍ଥାନ ଉଚ୍ଚରେ ରହିପାରିବ ।

ଅଂଶୁପା କୂଳରେ ଥିବା ତୃତୀୟାଦେବ ମନ୍ଦିର, ସରଣ୍ଡାଗଡ ଦୁର୍ଗ ଓ ବାଲୁଙ୍କେଶ୍ୱର ଶିବମନ୍ଦିରର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ନବୀକରଣ ଆବଶ୍ୟକ । ହ୍ରଦର ଦକ୍ଷିଣ କୋଣରେ ଥିବା ଡାହାଳିଆ ବନ୍ଧକୁ ଉଚ୍ଚ କରିବା ସହ ଫୁଲଗଛ ଓ ପାର୍କ ନିର୍ମାଣ କରାଗଲେ ଏହାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବହୁଗୁଣିତ ହେବ । ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ପିଚୁରାସ୍ତା ଓ ଚାରିପଟେ ' ନଡିଆ ଏବଂ ଗୁଆଗଛ ରୋପଣ, କୂଳରେ ଘାସ ଚାଷ ଓ ପାର୍କ ନିର୍ମାଣର ଆବଶ୍ୟକ‌ତା ରହିଛି ।

ଅଂଶୁପାଜଳକୁ ନିର୍ମଳ ଓ ସଫା କରାଗଲେ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ ନୌକା ପାଇଁ ବିହାରର ଆନନ୍ଦ ନେଇପାରିବେ ଓ ଆଉ ମଧ୍ୟ ଜ ଜଳକ୍ରୀଡା ପ ସୁବିଧା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରିବ । ଶୀତଋତୁରେ ଏଠାକୁ ଦୂରଦୂରାନ୍ତରୁ ହଂସ, ହଂସରାଳି, ଟେଣ୍ଟେଇ, ଡାହୁକ, ପା ପାଣିଚଡେଇ ଚକୁଆ, ପାଣିକୁଆ, ବଗ ଆଦି ପକ୍ଷୀମାନେ ଆସିଥାଆନ୍ତି, ତେଣୁ ଏଠାରେ ଏକ ପକ୍ଷୀବିହାର ବା ପକ୍ଷୀ ବାସସ୍ଥଳୀ ନିର୍ମାଣର ଜରୁରୀ ଆବଶ୍ୟକ‌ତା ରହିଛି । ଏତଦ୍‌ବ୍ୟତୀତ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଅଂଶୁପା କୂଳରେ ଏକ ମୃଗ ବିହାର ସ୍ଥାପନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ପର୍ଯ୍ୟଟନର ବିକାଶ ଘଟିଲେ ଏଠାକାର ସ୍ଥାନୀୟ ଶିକ୍ଷିତ ବେକାର ଯୁବକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପରୋକ୍ଷ ଓ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରିବ ।

ଚିଲିକା ହ୍ରଦ ଉନ୍ନୟନ ନିଗମ ଭଳି ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦ ବିକାଶ ନିଗମ ଗଠନ କରାଯାଇ ଅଂଶୁପାର ଉନ୍ନୟନ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଦୃଷ୍ଟିଦେବା ଆବଶ୍ୟକ ।

ଏଥିସହ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ ଲେକ୍ ନେଟ୍‌ୱର୍କ ( ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସଂସ୍ଥା) ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଗ୍ଲୋବାଲ ନେଚର ଫଣ୍ଡ, କାନାଡାର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଉନ୍ନୟନ ସଂସ୍ଥା ଓ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ସହାୟତା ଆଣିପାରିଲେ ଏହି ହ୍ରଦର ବିକାଶ ହୋଇପାରିବ ।

ଏହି ହ୍ରଦର ସୁରକ୍ଷା ଓ ବିକାଶ ପାଇଁ ଅଂଶୁପା ଖନନ, ପଙ୍କଉଦ୍ଧାର, ମୁହାଣ ଖନନ ଓ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ପଦ୍ଧତିରେ ଜଳ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯିବା ଦରକାର । ଏହା ଫଳରେ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଂଶୁପା ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ପାଇପାରିବ ।

ଆଜି ମଧୁର ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦ ଆନନ୍ଦ ମୁଖର ଏବଂ ଶହଶହ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କର ଆକର୍ଷଣର କେନ୍ଦ୍ର । ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କର ଏହା ଏକ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ । ସରଣ୍ଡାବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଉପହାର । ବାସ୍ତବିକ୍ ଆଜି ମଧୁର ହ୍ରଦ ‘ଅଂଶୁପା’ ସାଜିଛି ନବବଧୂ ବେଶ ।

ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଏହି ମଧୁର ହ୍ରଦ ଅଂଶୁପାକୁ ଏକ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ ରୂପେ ବିକାଶ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ ଅବ୍ୟାହତ ରଖୁଛନ୍ତି । ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତ ଅଜିତ୍ କୁମାର ତ୍ରିପାଠୀ ଯେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବ ଥିଲେ ତାଙ୍କର ଆପ୍ରାଣ ଉଦ୍ୟମ ବର୍ତ୍ତମାନ ବିକାଶମୁଖୀ ହେବାକୁ ।କୁ ଯାଉଛି । ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ୱ ପୁଷ୍ପଗୁଚ୍ଛ ଉଦ୍ୟାନରେ ଶୋଭିତ । ଏହାର ପୁନଃରୁଦ୍ଧାର ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ଉଦ୍ୟମ ଅବ୍ୟା ଅବ୍ୟାହତ ରହିଛି । ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କ ଭାତର ଆୟୋଜନ ପାଇଁ ଅଂଶୁପା ବର୍ତ୍ତମାନ ହୋଇଛି ଏକ ଆକର୍ଷଣର କେନ୍ଦ୍ର ।

ଅଂଶୁପା କୂଳରେ ବାଲୁକେଶ୍ଵର ମନ୍ଦିର ଓ ମା’ ଅନ୍ଧାର ଘର ବାଉତୀ ମନ୍ଦିର ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ପାଇଁ ଏକ ଆକର୍ଷଣୀଯ ଗୀୟ ଶକ୍ତିପୀଠ । ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କ ମନୋରଞ୍ଜନ ପାଇଁ ଭୋଜିଭା ସ୍ଥଳ (ପିକ୍‌ନିକ୍ ସ୍ପଟ୍) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି । ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଯାନବାହନ ଧରି ଏହାର ତ ତଟଦେଶରେ ରୁଣ୍ଡ ହୋଇ ଅଂଶୁପାର ଶୋଭାରାଶି ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି ରନ୍ତି । ମୁଖ୍ୟତଃ ଛୁଟିଦିନ ମାନଙ୍କରେ ବିପୁଳ ସଂଖ୍ୟକ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ରୁଣ୍ଡ ହୋଇଥା'ନ୍ତି । ଶହଶହ ଯାନବାହନ ଏହି ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ଦେଖୁବାକୁ ମିଳେ । ଅଂଶୁପାରେ ନୌକା ବିହାର ପାଇଁ ବୋଟ୍ । ବୋଟ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାମ ରାଯାଇଛି । ଏହା ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏ ଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଆକର୍ଷଣର ପ୍ରତୀକ । ବର୍ତ୍ତମାନ ବାଙ୍କୀ ଗଡ଼ର ଜାତ ମୁଣ୍ଡିଆଠାରୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହାନଦୀରେ ଏକ ପୋଲ ନିର୍ମାଣ ଉକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ଉପହାର । ଏହାଦ୍ଵାରା ଅଂଶୁପା ତଟଦେଶରେ ଦୈନିକ ଶହଶହ ଯାନବାହନ ଗମନାଗମନ ଦ୍ବାରା ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦର ଐତିହ୍ୟ ଓ ଗୌରବ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ । ଅଂଶୁପା ହେବ ଏକ ଜାତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ ଏବଂ ଆମ ରାଜ୍ୟର ବିଭବ ।

ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ସରଣ୍ଡା ମଧୁର ହ୍ରଦ ଅଂଶୁପାର ପାହାଡ଼ ଦଣ୍ଡାୟମାନ । ଏହି ପାହାଡ଼ର ଉଚ୍ଚତା ୩୫୦ ଫୁଟ୍ । ଏହାର ପାଦ ଦେଶରେ ଗାଈଆଳ ହାତରେ ପାଞ୍ଚଣ ଧରି ଗାଈ ଗୋଠ ପଛରେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଗୀତଗାଇ ଘୂରି ବୁଲେ ।

ଅଂଶୁପା ଶିକ୍ଷା ଦିଏ ଭକ୍ତ ହିଁ ଭଗବାନଙ୍କ ସହିତ ମିଳନ ଏବଂ ପ୍ରେମିକ ହିଁ ପ୍ରେମିକା ସହିତ ମିଳନ । ଐଶ୍ୱରୀକ ମିଳନ ବା ମନର ମିଳନ ହିଁ ବାସ୍ତବ ପ୍ରେମ

ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ରୌଦ୍ରତାପ ଦ୍ବାରା ଅଂଶୁପାର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ବ ରୁକ୍ଷ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥାଏ । ବର୍ଷାଋତୁରେ ଏହାର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵ ଶ୍ୟାମ ତରୁ ତୃଣରେ ଚହଟି ଉଠେ । ମହାନଦୀରେ ବନ୍ଯା ନ୍ୟା ଆସିଲେ ଅଂଶୁପା ହୋଇଥାଏ ପୂର୍ଣ୍ଣଗର୍ଭା । ପଦ୍ମ କୁମୁଦିନୀମାନେ ତାଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରୁ ବିରତି ନେଇଥା’ନ୍ତି ।

ପୁନଶ୍ଚ ଶୀତଋତୁ ଉପନୀତ ହେଲେ ଅଂଶୁପାର ଅପରୂପ ଶୋଭା ଅତୀବ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ । ସୁଶୀତଳ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳରାଶି, କମଳ ଓ କୁମୁଦିନୀଙ୍କର ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ଶୋଭାରାଶି, ବିବିଧ ପ୍ରଜାତିର ବିହଙ୍ଗମାନଙ୍କର କୋଳାହଳ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ଶୁଷ୍କ ପ୍ରକୃତିର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ପରିବେଶ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଉପହାର ।

ବିଶେଷତଃ ବିହଙ୍ଗମାନଙ୍କର ସମାଗମ ଓ କାକଳି ଅଂଶୁପାକୁ ବିଭୁକୃପାରେ ମୁଖରିତ କରିଥାଏ । ତେଣୁ କୁହାଯାଏ

ବିହଙ୍ଗ କୂଜନ ସମୀର ମନ୍ଥନ କୋଳାହଳ ଶବ୍ଦ ଛୁଟେ ପରମ ପୁରୁଷ ଲୀଳା ବିସ୍ତାରିଣ ପୁଲ୍ଲକିତ ଘଟେଘଟେ ।

ଅଂଶୁପାର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ବ ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକର ଅଧୂବାସୀମାନେ କୃଷିଜୀବୀ । ବର୍ଷସାରା ଏହାର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵର କ୍ଷେତ ଭୂମିଗୁଡ଼ିକ ଶସ୍ୟଶ୍ୟାମଳା ।

କୃଷିଜୀବୀମାନେ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ପରିଶ୍ରମ କରି ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରନ୍ତି । ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦର ଜଳ ହିଁ ଚାଷ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ । ପୁନଶ୍ଚ ମଧୁର ମତ୍ସ୍ୟ ଚାଷ ପାଇଁ ଏହା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ।

ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦର କୂଳରେ ସରଣ୍ଡା ବିଦ୍ୟାପୀଠ ନାମକ ଏକ ହାଇସ୍କୁଲ ୧୯୫୯ ମସିହାରୁ ଗଢ଼ି ଉଠିଛି । ଏହାର ତଟଦେଶରେ ଅଂଶୁପା ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ବୈଷୟିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଏ ଅଞ୍ଚଳର ଅଧିବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଳିଷ୍ଠ ଅବଦାନ । ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଅଧୂବାସୀଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ନିମିତ୍ତ ଏକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା କେନ୍ଦ୍ର ଏହି ଅଂଶୁପା କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ନିରାପତ୍ତା ଓ ଶାନ୍ତି ଶୃଙ୍ଖଳା ନିମିତ୍ତ ଏଠାରେ ଏକ ପୋଲିସ୍ ବିଟ୍ ଘର ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି । ଏହାର କୂଳରେ ଡାକବଙ୍ଗଳା ସ୍ଥାପନ ସହିତ ଛୋଟ ଛୋଟ ଦୋକାନ ଗଢି ଉଠିଛି ।

ସମୟ ଥିଲା, ଏହି ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ଘଞ୍ଚ କଣ୍ଟକିତ ଜଙ୍ଗଲରେ ପରିପୂର୍ଣ ଥିଲା । ଏହା ଥିଲା ବନ୍ୟ ହିଂସ୍ର ଜନ୍ତୁ ଯଥା – ବ୍ୟାଘ୍ର, ସିଂହ, ଭାଲୁ, ହସ୍ତୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ସର୍ପମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ । ଏକ ଗ୍ରାମରୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଗ୍ରାମକୁ ଯାତାୟାତ କରିବା ଅତି ଦୁଃସହ ବ୍ୟାପାର ଥିଲା । ଅଂଶୁପା ହେଉଛି ସେହି ସରଣ୍ଡାଗଡ଼ର ଦର୍ପଣ । ଏହାର ଜଳରାଶିରେ କାଳକ୍ରମେ କେତେ ରୂପ ଉଙ୍କି ମାରିଛି, ସେ ଇତିହାସ କେବଳ ସେହି ଅଂଶୁପା ଜାଣେ ।

କେତେ ରୂପ ଆସେ ଅରୂପରେ ମିଶେ ସଂସାର ରହିଛି ସ୍ଥିର ଅରୂପରୁ ପୁଣି ରୂପ ପ୍ରକାଶଇ ବିଚିତ୍ର ସୃଷ୍ଟି ବିଚାର । ଦର୍ପଣ ଦେଖୁଛି ଶତଶତ ରୂପ ବର୍ଣ୍ଣନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅକ୍ଷମ ପରମ ପୁରୁଷ ଦିବ୍ୟ ଲୀଳା ବ୍ୟାପ୍ତ ଭାବୁକକୁ କରେ ଭ୍ରମ । ସରଣ୍ଡା ମୁକୁର ଗଳେ ଗଳା ହାର ଅଂଶୁପା ଜଳେ ଶୋଭିତ ବିଭୁ କୃପା ଭାର ଅସୀମ ଭଣ୍ଡାର ସଦାକାଳକୁ ଚକିତ ।

ଏହି ଅଂଶୁପା ଦେଖୁଛି ସରଣ୍ଡା ଅଞ୍ଚଳର ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖ । ରାଜାରାଜୁଡ଼ା ଶାସନ ଓ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଶାସନ କବଳିତ ଇତିହାସର ମୂକସାକ୍ଷୀ ଏହି ଅଂଶୁପା । ସରଣ୍ଡା ଅଞ୍ଚଳ ଥିଲା ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଏକ ବୀରଭୂମି । କେତେକ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ବ୍ରିଟିଶ୍ ସରକାରଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଲଢ଼େଇ କରି କାରାବରଣ କରିଥିଲେ । ଘୋଳପୁର ଗ୍ରାମର ସ୍ୱର୍ଗତଃ ନାରାୟଣ ଚନ୍ଦ୍ର ସାହୁ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ହିସାବରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ବିଶିଷ୍ଟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରି କାରାବରଣ କରିଥିଲେ । ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ବୈଦ୍ୟ ହିସାବରେ ସେ କାରାଗାର ମଧ୍ୟରେ ଆହତ ସଂଗ୍ରାମୀମାନଙ୍କର ଚିକିତ୍ସା କରୁଥିଲେ ।

ଏହି ଥିଲା ମଧୁର ହ୍ରଦ ଅଂଶୁପା ହ୍ରଦ। ଏଠାରେ ସବୁବେଳେ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଙ୍କ ଭିଡ଼ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ହ୍ରଦ କୁ ବିକଶିତ କରିବା ତାକୁ ସବୁବେଳେ ପରିଷ୍କାର ପରିଚ୍ଛନ୍ନ ରଖିବା ଆମରି ହାତରେ। ସବୁବେଳେ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ କୁ ବଜାୟ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ତେବେ ଯାଇ ସେ ଏବେ ଯେମିତି ଅଛି ଆଗକୁ ବି ସେମିତି ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବେଶ ରେ ମନୋରମ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହେବ।

ପୂଜାରାଣୀ ସାହୁ✍️

କେନ୍ଦୁଝର

ମଧୁର ହ୍ରଦ ଅଂଶୁପା (Ansupa Lake) Odisha Tourism

ଚାଲନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଓଡ଼ିଶାର ମଧୁର ହ୍ରଦ ବିଷୟରେ।