ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଧର୍ମ ର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମହାଭାରତ ଯୁଦ୍ଧ ଲଢାଯାଇଥିଲ।କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଲଢାଯାଇଥିବା କାରଣ ରୁ ଏହାକୁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରର ଯୁଦ୍ଧ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ରେ ସବୁଠାରୁ ବିଶେଷ କଥା ଏହି କି ଯେ ଏଥିରେ ସ୍ୱୟଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ରଥରେ ସାରଥି ହୋଇଥିଲେ।ଏହି ଭୟାବହ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରାୟ ୧୮ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥିଲା।ଏଥିରେ କୌରବ ଏବଂ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଲାଗିଥିଲା।ମହାଭାରତ ରେ ନାରୀ ର ଭୂମିକା ଯେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ,କାରଣ ମହାଭାରତ ଯିଏ ଲଢେଲେ ସେମାନେ ବି ଜଣେ ନାରୀ ଙ୍କର ହିଁ ପୁତ୍ରଗଣ ଥିଲେ।ନାରୀମାନଙ୍କ ର ଅନେକ ବିଶେଷ ଭୂମିକା ରହିଛି ମହାଭାରତ ରେ ଯେପରି କି ମାତା ଦ୍ରୌପଦୀ ଏବଂ ମାତା କୁନ୍ତୀ।କୁନ୍ତୀ ହେଉଛନ୍ତି ପାଣ୍ଡବ ମାନଙ୍କ ମାତା ଏବଂ ଦ୍ରୌପଦୀ ହେଉଛନ୍ତି ପାଣ୍ଡବ ମାନଙ୍କ ପତ୍ନୀ।

କୁନ୍ତୀ ହେଉଛନ୍ତି ମର୍ଯ୍ୟାଦା-ଭକ୍ତି,ସାଧନା ଭକ୍ତି।ଯଶୋଦା ପୁଷ୍ଟି - ଭକ୍ତି।ଯଶୋଦାଙ୍କ ସମସ୍ତ ବ୍ୟବହାର ଥିଲା ଭକ୍ତି-ରୂପ।ବୈଷ୍ଣବର ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ଭକ୍ତି ହିଁ ହୋଇଥାଏ।ଆମର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଭକ୍ତିମୟ ହେବା ଉଚିତ।ପ୍ରଥମ ହେଉଛି ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଭକ୍ତି।ଏହାପରେ ଆସେ ପୃଷ୍ଟି ଭକ୍ତି। ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଭକ୍ତି ହେଉଛି ସାଧନ।ତେଣୁ ତାହା ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଆସେ।ସାଧନର ସାଧ୍ୟ ଥାଏ।ଏଠାରେ ପୁଷ୍ଟି- ଭକ୍ତି ହେଉଛି ସାଧ୍ୟ।ମର୍ଯ୍ୟାଦା-ଭକ୍ତି ପରିପୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଶେଷ ପରିଣାମ ସ୍ବରୂପ ତାହା ପୁଷ୍ଟି ଭକ୍ତି ହୋଇଥାଏ।ଭାଗବତର ନ‌ବମ ସ୍କନ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାଧନ ଭକ୍ତିର ବର୍ଣ୍ଣନା କରାହୋଇଛି।ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧରେ ସାଧ୍ୟ-ଭକ୍ତି କଥା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି।ସାଧ୍ୟ-ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁ ବାନ୍ଧି ହୋଇଯାଆନ୍ତି।ପୁଷ୍ଟି ଭକ୍ତି ଭଗବାନଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ରଖେ।ଭାଗବତର ଅନ୍ତିମ ଅଧ୍ୟାୟଗୁଡ଼ିକରେ ଏହି କଥା କେବଳ ର‌ଚିତ।ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରକାର ବ୍ୟବହାରକୁ ଭକ୍ତିରୂପୀ କଲେ ଶେଷରେ ତାହା ପୁଷ୍ଟି-ଭକ୍ତି ହୋଇଥାଏ।

ଭକ୍ତି ମାର୍ଗରେ ଭଗବତ୍ ବିଯୋଗ ସହି ହୁଏ ନାହିଁ । ଭକ୍ତିରେ ଭଗବାନଙ୍କ ବିରହ ସହି ହୁଏନାହିଁ । ସେଇ ହିଁ ବୈଷ୍ଣବ ଯିଏ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିୟୋଗରେ, ବିଯୋଗରେ ଜଳିଯାଏ।ଦ୍ୱାରକାନାଥ ଦ୍ୱାରକାକୁ ବାହାରିଛନ୍ତି।କୁନ୍ତୀ ଏ କଥା ଜାଣିଲେ।ତାଙ୍କ ମନ ଅଥୟ ହୋଇଉଠିଲା। ତାଙ୍କର ମନ—‘ମୁଁ ଚବିଶ ଘଣ୍ଟା ତାଙ୍କୁ କିପରି ଦେଖୁଥାନ୍ତି।ମୋ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମୋତେ ଛାଡି କୁଆଡ଼େ ହେଲେ ନ ଯାଆନ୍ତୁ।'ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ରଥ ଯେଉଁ ବାଟଦେଇ ଯାଉଥିଲା କୁନ୍ତୀ ସେହି ବାଟକୁ ଓଗାଳି ଠିଆ ହେଲେ।ଦାରୁକ ସାରଥି ରଥ ଚଳାଇଥିଲେ।ସେ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଦାରୁକଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, "ହେ ଦାରୁକ ! ରଥ ଟିକିଏ ରଖ, ଦାରୁକ ରଥ ରଖିଦେଲେ।"

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏ କଥା ଦେଖିଲେ।ସେ ହସି ହସି କହିଲେ -"ପିଉସି ! ଆପଣ ମୋ ରଥ ଆଗରେ ବାଟ ଓଗାଳି ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି କାହିଁକି ?'' ଏପରି କହି ସେ ରଥରୁ ଓହ୍ଲାଇ ଆସିଲେ।କୁନ୍ତୀ ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କଲେ।ବନ୍ଦନା ଦ୍ବାରା ପ୍ରଭୁ ବାନ୍ଧି ହୁଅନ୍ତି।ବନ୍ଦନା ସମୟରେ ଆମେ ଆମର ସବୁ ପାପକୁ ମନେପକାଇ ହୃଦୟକୁ ଦାନ କରିଦେବା ଉଚିତ।ନମ୍ର ହୋଇଯିବା ଉଚିତ ।

ସୂତ କହୁଛନ୍ତି__ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଆଜି ବିପରୀତ କଥା ହେଲା । କୁନ୍ତୀ ଆଜି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କଲେ।ଆଜି ସେ ଜାଣିପାରିଲେ ଯେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟହ ବନ୍ଦନା କରୁଥିବା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପ୍ରକୃତରେ ହେଉଛନ୍ତି ଭଗବାନ।ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସେତେବେଳେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ କହିଲେ—‘‘ଆପଣ ୟେ କ'ଣ କରୁଛନ୍ତି ? ମୋତେ ଆପଣ ବନ୍ଦନା କରିବା ଶୋଭନୀୟ ନୁହେଁ।" କିନ୍ତୁ କୁନ୍ତୀ ଏଥର ଜାଣିଯାଇଥିଲେ ଯେ ସଂସାର ଯାକର ଯୋଗୀ ୟାଙ୍କୁ ଇ ଧ୍ୟାନ କରୁଥାନ୍ତି।ଏ ହିଁ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବର ପିତା।ଇଏ ମୋର ଭଣଜା ନୁହେଁ।ଭଗବାନ ସତରେ ଭାରି ସରଳ।

କୁନ୍ତୀଙ୍କର ଭକ୍ତି ହେଉଛି ଦାସ୍ୟ-ମିଶ୍ରିତ ବାସ୍ଛଲ୍ୟ-ଭକ୍ତି।ଦାସ୍ୟ-ଭକ୍ତି ଦ୍ବାରା ହୃଦୟ ଅତି ଦୀନ ହୋଇଥାଏ।ଦାସ୍ୟ-ଭକ୍ତି ଦ୍ଵାରା ଦୃଷ୍ଟି ଭଗବାନଙ୍କ ଚରଣ ପାବୁକାରେ ସ୍ଥିର ରହେ । ଭାବ ବିନା ଭକ୍ତି ଦୃଢ଼ ହୁଏ ନାହିଁ,କି ସିଦ୍ଧ ହୁଏନାହିଁ।ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସହିତ ଯେ କୌଣସି ପ୍ରକାର ସମ୍ବନ୍ଧ ରଖିବାକୁ ହେବ।ମର୍ଯ୍ୟାଦା-ଭକ୍ତିର ମୁଖ୍ୟ ହେଉଛି ଦାସ୍ୟ-ଭାବ।କୁନ୍ତୀ ବାତ୍ସଲ୍ୟ ଭାବରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶ୍ରୀମୁଖ ନିରୀକ୍ଷଣ କରନ୍ତି।ମୋ ଭାଇର ଏ ହେଉଛି ପୁଅ।ଏହାହିଁ ହେଉଛି ବାସ୍ଛଲ୍ୟତା।ଇଏ ମୋର ଭଗବାନ,ସ୍ବାମୀନ୍ —ଏହା ହେଉଛି ଦାସ୍ୟ ଭାବ।ଚରଣ ଦର୍ଶନରେ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ଆତ୍ମସନ୍ତୋଷ ନ ହେବାରୁ ସେ ଶ୍ରୀମୁଖ ଦର୍ଶନ କରିବାରେ ଲାଗିଲେ।କୁନ୍ତୀ ସେତେବେଳେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାରେ ଲାଗିଲେ ।

କୃଷ୍ଣାୟ ବାସୁଦେବାୟ ଦେବକୀନ୍ଦନାୟ ଚ ।

ନନ୍ଦଗୋପକୁମାରାୟ ଗୋବିନ୍ଦାୟ ନମୋ ନମଃ ॥

ନମଃ ପଙ୍କଜନାରାୟ ନମଃ ପଙ୍କଜମାଲିନେ ।

ନମଃ ପଙ୍କଳନେତ୍ରାୟ ନମସ୍ତେ ପଙ୍କଜାଙ୍ ଘ୍ରୟେ ॥

କୁନ୍ତୀ କହନ୍ତି — "ପ୍ରଭୁ ଆମକୁ ସୁଖୀ କଲେ।ଆମକୁ ସତରେ ସେ କି କି ସଙ୍କଟରୁ ରକ୍ଷାକରି ନାହାନ୍ତି ?'' ଭଗବାନ ଯେତେ ସବୁ ଉପକାର କରିଛନ୍ତି ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସେ ସ୍ମରଣ କରିଛନ୍ତି।ସେ ଭଗବାନଙ୍କ ଉପକାରକୁ ଭୁଲି ନାହାନ୍ତି। ‘‘ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ବିଧବା ହେଲି ସେତେବେଳେ ମୋ ସନ୍ତାନମାନେ କୁନିପିଲା ଥିଲେ।ସେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ଆମର ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି" —ଏପରି ସେ ମନେ ମନେ କେତେ ନା କେତେଥର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଛନ୍ତି ।

ସାଧାରଣ ମଣିଷ ସୁଖ ସମୟରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭୁଲି ଯାଆନ୍ତି । ଜୀବମାନଙ୍କ ଭଗବାନ ଅଶେଷ ଉପକାର କରିଥାନ୍ତି।କିନ୍ତୁ ମନୁଷ୍ୟ ସବୁ କଥା ଭୁଲିଯାଏ।ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଉପକାର ଭୁଲିଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।ଆମେ କୌଣସି ବେମାରିରୁ ଭଲ ହୋଇଗଲେ ଅମୁକ ଔଷଧ ଯୋଗୁଁ ଭଲ ହେଲେ ବୋଲି କହି ହେଉ।ଡାକ୍ତର ବାବୁ ଆମକୁ ବଞ୍ଚାଇଲେ, ଏପରି କହୁ।କିନ୍ତୁ ଭଗବାନ ହିଁ ଆମକୁ ବଞ୍ଚାଇଲେ,ଏପରି କହୁନା। ଭଗବାନଙ୍କ ଉପକାର ମାନୁନା।କହିଲ ଦେଖି, ଡାକ୍ତରଙ୍କ ଔଷଧ କି ଇଞ୍ଜେକ୍‌ସନ୍‌ରେ କିଛି ବଞ୍ଚାଇବାର ଶକ୍ତି ଅଛି କି? ନା । ବଞ୍ଚାଇବା ଲୋକ ଅନ୍ୟ କେହି ଜଣେ ଅଛି।ଡାକ୍ତରର ଯଦି ଏପରି ବଞ୍ଚାଇବା ଶକ୍ତି ଥାଆନ୍ତା ତେବେ ତା ଘରୁ କେବେହେଲେ ଶବାଧାର ବାହାରନ୍ତା ନାହିଁ ।

"ଜଳ ବିନା ନଦୀ ଶୋଭା ପାଏ ନାହିଁ।ପ୍ରାଣ ବିନା ଶରୀର ଆଦୌ ଶୋଭା ପାଏ ନାହିଁ।ସିନ୍ଦୂରର ଟିପା ନ ଥିଲେ ସୌଭାଗ୍ୟବତୀ ସ୍ତ୍ରୀ ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।ସେହିଭଳି ଆପଣଙ୍କ ବିନା ପାଣ୍ଡବମାନେ ସୁନ୍ଦର ଦେଖା ଯିବେ ନାହିଁ।ହେ ନାଥ ! ଆପଣଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ହିଁ ଆମେ ସୁଖୀ"__କୁନ୍ତୀ ଏପରି ବିନୀତ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଛନ୍ତି।

କୁନ୍ତୀ ମନେପକାର ଦେବାକୁ ଯାଇ କହିଛନ୍ତି,"ଭୀମକୁ ଯେତେବେଳେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ବିଷ ଲଡୁ ଖୁଆଇ ଥିଲା ,ସେତେବେଳେ ଆପଣ ତାକୁ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି।ଜତୁ ଗୃହରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷାକଲେ।ଆପଣଙ୍କ ଉପକାର ଅନନ୍ତ।ଆମେ ଏହି ଋଣ କଦାପି ଶୁଝି ପାରିବୁ ନାହିଁ।ମୋ ଦ୍ରୌପଦୀକୁ ଦୁଃଶାସନ ଭିଡ଼ି ଆଣିଲା।ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କହିଲା ଦ୍ରୌପଦୀ ତାର ଦାସୀ ହୋଉଛି ବୋଲି।ତାକୁ ବିବସ୍ତ୍ର କରିଦେବା ପାଇଁ ସେ ଦୁଃଶାସନକୁ କହିଲା।ଦୁଃଶାସନ ବସ୍ତ୍ର ଟାଣିବାରେ ଲାଗିଲା।କିନ୍ତୁ ଭଗବାନ ଯାହାକୁ ଢାଙ୍କି ରଖିଥାନ୍ତି ତାକୁ ବିବସ୍ତ୍ର କିଏ କରିବ?ଦୁଃଶାସନ ହାଲିଆ ହୋଇଗଲା।ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।’’ଜୀବ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ କିଛି ବୋଲି ଦେଇ ପାରିବ ନାହିଁ।ଜଗତର ସବୁକିଛି ପରା ଈଶ୍ୱରଙ୍କର।ଭଗବାନ କୁହନ୍ତି,‘'ଯାହା ମୋର ତାହା ମୋତେ ଦେବାଟା କ'ଣ ଗୋଟେ ବଡ଼ କଥା ?''

ପ୍ରତ୍ୟହ ତିନିଥର ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ଆମେ କହିବା ଉଚିତ,‘‘ହେ ଭଗବାନ ! ମୁଁ ହେଉଛି ଆପଣଙ୍କର। ଆପଣ ମୋର ଅନନ୍ତ ଉପକାର କରିଛନ୍ତି।ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଣାମ କରୁଛି।” କୁନ୍ତୀ କହିଲେ - " ହେ ନାଥ ! ଆମକୁ ଆପଣ ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତୁ ନାହିଁ।ଆମକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।ଆପଣ ଦ୍ଵାରକାଧିପତି ଦ୍ଵାରକାକୁ ବାହାରିଛନ୍ତି । ଆପଣଙ୍କୁ ରଖିବାର ଶକ୍ତି ଆମର କାହିଁ ? ତେବେ ଆପଣଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ କଥା ମାଗିବାକୁ ମୋର ମନ ହେଉଛି।ଆପଣ ମୋତେ ସେହି ବରଦାନ କରି ଯିବା ହୁଅନ୍ତୁ।" କୁନ୍ତୀ ଯେଉଁଭଳି ବର ମାଗିଥିଲେ ସେ ଭଳି ବର ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେହି ମାଗିନାହାନ୍ତି।ଭବିଷ୍ୟତରେ କେହି ମାଗିପାରନ୍ତି, ସେପରି ସମ୍ଭାବନା ମଧ୍ଯ ଖୁବ୍ କମ।

ବିପଦଃ ସନ୍ତୁ ନଃ ଶାଶ୍ୱତ୍ତତ୍ର ତତ୍ର ଜଗଦ୍‌ଗୁରୋ।

ଭବତୋ ଦର୍ଶନ ଯତ୍‌ସ୍ୟାଦପୁନର୍ଭବଦର୍ଶନମ୍ ॥

ହେ ଜଗଦ୍‌ଗୁରୁ ! ଆମ ଜୀବନରେ ପ୍ରତିକ୍ଷଣ ବିପତ୍ତି ଆସୁଥାଉ,କାରଣ ବିପଦାବସ୍ଥାରେ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ନିଶ୍ଚିତରୂପରେ ଆମେ ପାଇ ଆସିଛୁ। ଆପଣଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁର ଖେଳ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ।ଦୁଃଖ ସମୟରେ ହିଁ ମନୁଷ୍ୟ ମୁଣ୍ଡରେ ହେଜ ପଶେ।ଦୁଃଖ ଆସିଲେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବାପାଇଁ ମନହୁଏ।ବିପତ୍ତି ହିଁ ତାଙ୍କ କଥା ସ୍ମରଣ କରାଏ।ତେଣୁ କୁନ୍ତୀ କହନ୍ତି,‘ବିପତ୍ତି ହିଁ ହେଉଛି ପ୍ରକୃତ ସମ୍ପତ୍ତି।'

ଆଜିକାଲି ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିନା ଶାନ୍ତିରେ ଅଛି ବୋଲି ଭାବେ।କାରଣ ସେ ଭକ୍ତି ରସର ଶାନ୍ତି କେବେ ଚାଖି ନାହିଁ।କୁନ୍ତୀ କହିଛନ୍ତି— "ଆମକୁ ସବୁବେଳେ ବିପତ୍ତି ଲାଗିଥାଇ,ଏହି ବର ହିଁ ଦିଅନ୍ତୁ।''

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୁନ୍ତୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ହସିଲେ।ସେ ତ ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ! ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନକଥା ଜାଣନ୍ତି।ତେବେ ବି ସେ ହସିଲେ।କହିଲେ– "ଏ କ'ଣ ମାଗୁଛନ୍ତି ? ଆପଣଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିକୁ ବିହ୍ବଳତା ଆକ୍ରାନ୍ତ କରି ନାହିଁ ତ ? ଆପଣ ତ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରି ଆସିଛନ୍ତି।ପୁଣି ଦୁଃଖ,ବିପତ୍ତି କ'ଣ ମାଗୁଛନ୍ତି ? ଏବେ ତ ସୁଖ ଭୋଗ କରିବାର ସମୟ ଆସିଯାଇଛି ! ଏ ସମୟରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି ଯେ ?”

କୁନ୍ତୀର ଦୀନ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।କୁନ୍ତୀ କହିଲେ – ‘'ନାଥ ! ମୁଁ ଯାହା ମାଗିଛି ତାହା ହିଁ ଠିକ।ଦୁଃଖ ହେଉଛି ମୋ ଗୁରୁ।ଦୁଃଖ ହେଲେ ହିଁ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ପାଇଁ ମନ ହୁଏ।ଯେଉଁ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ସ୍ମରଣ ସ୍ୱତଃ ଆସେ ତାହା କ'ଣ ଦୁଃଖ ? ତା ତ ସୁଖ। ବିପତ୍ତିରେ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ମରଣ ହୁଏ, ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମିଳେ।ତେଣୁ ତାହା ହେଉଛି ମୋ ପାଇଁ ସମ୍ପତ୍ତି ।"

ମହାଭାରତରେ କୁହାଯାଉଛି ଯେ ସକଳପ୍ରକାର ରୋଗ ମଦର କାରଣରୁ ହୋଇଥାଏ।ତେଣୁ ଦୀନ ହୋଇ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା କବିତ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ବିନାଶ ନିମନ୍ତେ ହୋଇ ନଥିଲା।କୁନ୍ତୀ କୁହନ୍ତି, ‘ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମ ଚ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରେମ ଦାନ କରିବାପାଇଁ ହୋଇଥିଲା।ଆମେ ସମସ୍ତେ କୁନ୍ତୀ ହୋଇ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ।

କୁନ୍ତୀ କହିଛନ୍ତି– ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲି।ବସୁଦେବ ଭାଇ କହିଲେ କଂସ ଡରରେ ମୁଁ ଗୋକୁଳକୁ ଯାଉନାହିଁ।ତୁମେ ଗୋକୁଳ ଯାଇ ନାହୁ ର ସ୍ବରୂପ ଦେଖିଆସ।ଏପରି କଥା ଶୁଣି ମୁଁ ଗୋକୁଳକୁ ଯାଇଥିଲି।ଆପଣ ଯେତେବେଳେ ବାଳଲୀଳା କରୁଥିଲେ,ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଛି।ଆପଣଙ୍କ ବାଳ-ସୁରୂପକୁ ମୁଁ ଯେତେ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ଆଦୌ ଭୁଲି ପାରୁନାହିଁ।ସେତେବେଳେ ଆପଣଙ୍କୁ ଯଶୋଦା ବାନ୍ଧି ପକାଇଥିଲେ।ଆପଣଙ୍କ ସେ ଭାବଭଙ୍ଗୀ ମୁଁ ଏବେ ବି ଦେଖି ପାରୁଛି। କାଳ ମଧ୍ୟ ଯାହାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟରେ ଥରେ ସେହି କାଳର କାଳ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ —ଆପଣ ସେତେବେଳେ ଥର ଥର କମ୍ପୁଥିଲେ।’’

ଗୋପ୍ୟଦଦେତ୍ୱୟି କୃତାଗସି ଦାମ ତାବତ୍

ୟା ତେ ଦଶାଶ୍ରୁକଲିଲାଞ୍ଜନସମ୍ଭ୍ରମାକ୍ଷମ୍ ।

ବକ୍ତ୍ରଂ ନିନୀୟ ଭୟଭାବନୟା ସ୍ଥିତସ୍ୟ

ସା ମାଂ ବିମୋହୟତି ଭୀରପି ୟଦ୍ଧିଭେତି॥

କୁନ୍ତୀ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଆଉ ଯଶୋଦାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି। ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଭକ୍ତି ଏହିଭଳି ପୁଷ୍ଟି ଭକ୍ତିକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥାଏ।ପ୍ରେମର ବନ୍ଧନ ଭଗବାନ ମଧ୍ୟ ଭୁଲିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।ସଗୁଣ ବ୍ରହ୍ମର ସାକ୍ଷାତ୍‌କାର ହେବାପରେ ମଧ୍ୟ ସଂସାର ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ରହିଯାଏ।ସଗୁଣ ସ୍ୱରୂପ ଆଉ ନିର୍ଗୁଣ ସ୍ୱରୂପ,ଏପରି ଦୁଇ ସ୍ବରୂପକୁ ଆରାଧନା କଲେ ଭକ୍ତି ଶୀଘ୍ର ସିଦ୍ଧ ହୋଇଥାଏ।

କୁନ୍ତୀ ସ୍ତୁତିକରି କହିଛନ୍ତି— "ଆପଣ ଦୟାକରି ମୋତେ ଅନନ୍ୟ ଭକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିବା ହୁଅନ୍ତୁ।"

କୁନ୍ତୀ ଯେଉଁ ସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ତାହାର ଆଦ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଓ ଶେଷ ଶବ୍ଦ ହେଉଛି ନମସ୍ତେ।ଶାଙ୍ଖ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରର ୨୬ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରତିପାଦନ କରି ୨୬ ଶ୍ଳୋକରେ ସ୍ତୁତି ସମାପ୍ତ କରାହୋଇଛି।ଏହା ପ୍ରଥମ ସ୍କନ୍ଧ ଅଷ୍ଟମ ଅଧ୍ୟାୟର ୧୮ରୁ ୪୩ ଶ୍ଳୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ।ଭଗବାନ୍‌ ସବୁକିଛି କରନ୍ତି।ହେଲେ ବୈଷ୍ଣବକୁ ନାରାଜ କରନ୍ତି ନାହିଁ।କୁନ୍ତୀଙ୍କ ଭାବ ଜାଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସେହିଠାରୁ ପୁଣି ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ବାହୁଡ଼ି ଆସିଲେ।ସେ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ମହଲକୁ ଗଲେ।ସମସ୍ତେ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।ଅର୍ଜୁନ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।ସେ ତାଙ୍କ ମାତା କୁନ୍ତୀଦେବୀକୁ କହିଲେ—"ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମୋ ସଖା।ତେଣୁ ସେ ମୋ ପାଇଁ ଫେରି ଆସିଲେ।"

କୁନ୍ତୀ କହିଲେ—"ବାଃ ! ମୁଁ ତାଙ୍କ ବାଟ ଓଗାଳିଲି।କେତେ ନା କେତେ ସ୍ତୁତି କଲି।ମୋ ସ୍ମୃତିରେ ଖୁସୀହୋଇ ସେ ଆସିଛନ୍ତି।''

ଦ୍ରୌପଦୀ କହିଲେ—"ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଙ୍ଗୁଳି କଟିଯାଇଥିଲା।ମୁଁ ମୋ ଶାଢୀର କାନି ଚିରି ତାଙ୍କ କ୍ଷତରେ ଗୁଡ଼ାଇ ଥିଲି। ସେ ମୋ ସେବାରେ ଖୁସୀହୋଇ ଫେରି ଆସିଛନ୍ତି।"

ସୁଭଦ୍ରା କହିଲେ—"ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କ ଭଳି ଲେଖାଯୋଖା ଭଉଣୀ ନୁହେଁ, ତାଙ୍କ ନିଜ ଉଇଣୀ।ସେ ମୋ ପାଖକୁ ଯେତେବେଳେ ଆସିଥଲେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କିଛି କହି ପାରି ନଥିଲି।ଦ୍ୱାରକା ଯାଉଥିବା ବାଟରେ ତାଙ୍କର ଏହିକଥା ମନେପଡ଼ି ଯାଇଥିବ।ତେଣୁ ସେ ମୋ ପାଇଁ ଫେରି ଆସିଛନ୍ତି।"

ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କଲେ ସେ ଆମର ହୋଇ ପାରିବେ।ସେ ସମସ୍ତଙ୍କର ଅତି ପ୍ରିୟ,କିନ୍ତୁ କାହାରି ହେଲେ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।ସେ ସବୁଠାରୁ, ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଅଲଗା ରହିଥାନ୍ତି।ସେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରେମ ସମ୍ପର୍କକୁ ହିଁ ବୁଝନ୍ତି।

ମହାଭାରତରେ ନାରୀଙ୍କ ଭୂମିକା/The role of women in the Mahabharat

କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ରେ ନାରୀମାନଙ୍କ ବଳିଦାନ