ଦେବୀ ପାଦହରା ଯାତ୍ରା

ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ ଲିଙ୍ଗରାଜଙ୍କ ମୁଖ୍ୟତଃ ଚତୁର୍ଦ୍ଧଶ ଯାତ୍ରା , ହେଲେ ଚତୁର୍ଦ୍ଧଶ ଯାତ୍ରା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯାତ୍ରା ଉପଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟ ବର୍ଷ ସାରା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ । ଏଥି ମଧ୍ୟରୁ ଦେବୀ ପଦଦ୍ବୟ ଯାତ୍ରା ବା ଦେବୀ ପାଦତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା ବା ଦେବୀ ପାଦହରା ତୀର୍ଥକୁ ଯାତ୍ରା ଅନ୍ୟତମ । ଏହି ଦିନ ଶ୍ରୀ ଭୁବନେଶଙ୍କ ପ୍ରାଣପ୍ରିୟା ଗୋପାଳୁଣୀ ପାର୍ବତୀ ନିଜର ବିରାଟ ଏବଂ ଅତି ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଧରିକି କୀର୍ତ୍ତି ଏବଂ ବାସ ନାମକ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ବୟଙ୍କ ବଧ କରିଥିଲେ । ଦେବୀଙ୍କ ସ୍ୱରୂପରୁ କାମ ମୋହିତ ହେଇ ଅସୁର ଦ୍ବୟ ଦେବୀଙ୍କୁ ବିବାହ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲେ ଏହା ଜାଣିକରି କି ସେ ବିବାହିତା ଏବଂ ଅଜାଣତରେ ଶ୍ରୀ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି ଶିବ ଦ୍ରୋହ କରି ବସିଲେ ଯାହା ଫଳରେ ଦେବୀ ଭୁବନେଶୀ ପରମେଶ୍ବରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଅସୁର ଦ୍ବୟଙ୍କୁ ନିଜ ପାଦ ତଳେ ଚାପି ବଦ୍ଧ କରିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ରସାତଳ କୁ ଚାପିହେବା ପୂର୍ବରୁ ଅସୁର ଦ୍ବୟଙ୍କ କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା ଏବଂ ସ୍ତୁତିରେ ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଦେବୀ ଅସୁର ଦ୍ବୟଙ୍କ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏବଂ ଏହି ମହାନ ଦିବସକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ପାଇଁ ନିଜ ପ୍ରାଣନାଥ ଶ୍ରୀ ଭୁବନେଶଙ୍କ ସହ ଫାଲଗୁନ ମାସ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି ।

ଉକ୍ତ ତିଥି ଅବସରରେ ସକାଳେ ମଙ୍ଗଳ ଆଳତି ବଢ଼ି ସାହାଣମେଲା ଦର୍ଶନ କରାଯାଏ । ଏହା ପରେ ମହାସ୍ନାନ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ବେଶ ହୋଇ ବାଳଧୂପ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ ପରେ ଦେବୀ ଭୁବନେଶ୍ଵରୀଙ୍କ ବାଳଧୂପ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ । ଏହା ପରେ ଖଇବଲ୍ଲଭ ,ସକାଳଧୂପ ଯଥା କ୍ରମେ ବଢେ। ପରେ ଠାକୁରାଣୀ ସକାଳ ଧୂପ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇ ଭୋଗମଣ୍ଡପ (ଛତ୍ରଭୋଗ) ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ ।ଏହା ପରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ନୀତି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ । ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବେଶ କରାଯିବା ପରେ ପୁନଶ୍ଚ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜା , ଦ୍ଵାରପାଳ ପୂଜା ଏବଂ ଯାତ୍ରା ପୂଜା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ । ପରେ ବୀରକିଶୋର (ବୀରକେଶରୀ) ବଲ୍ଲଭ ସରିଲା ପରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଧୂପ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇ ଦେବୀ ଭୁବନେଶ୍ଵରୀଙ୍କ ଦ୍ୱିପ୍ରହର ଧୂପ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ ।ଏହାପରେ ଶ୍ରୀଲିଙ୍ଗରାଜ, ମା' ପାର୍ବତୀ, ମା' ଦୁର୍ଗା ଙ୍କୁ ରାଜ ବିମାନ ଏବଂ ଶ୍ରୀବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଉମା ପାଲିଙ୍କି ବିଜେ କରାଇ ନାଟମନ୍ଦିର ଠାରେ ରଖାଯାଏ ।

ଏହା ପରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପହୁଡ ହେବା ପରେ ଦେବୀ ପାଦହରା ପୁଷ୍କରିଣୀ ନିକଟକୁ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବିଜେ କରାଯାଏ । ଉକ୍ତ ତୀର୍ଥ ଏକ ଚତୁଷ୍କୋଣୀ ହ୍ରଦ । ଏହାର ଦକ୍ଷିଣ ପଟ ଘାଟରେ ଥିବା କୀର୍ତ୍ତେଶ୍ୱର ମହାଦେବଙ୍କ ଲିଙ୍ଗଙ୍କ ପୂର୍ବ ଭାଗରେ ଅବସ୍ଥାପିତ ମଣ୍ଡପରେ ଠାକୁରମାନଙ୍କୁ ବିଜେ କରାଯାଏ । ସେଠାରେ ଠାକୁରଙ୍କୁ ବିଜେ କରାଯିବା ପରେ ବେଶ ଓଲାଗି ହୁଏ ଏବଂ ତୀର୍ଥ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ । ସ୍ନାନ ଅନ୍ତେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଚନ୍ଦନ, ବିଭିନ୍ନ ସୁଗନ୍ଧିତ ପୁଷ୍ପ ମାଳ , ପାଟବସ୍ତ୍ରରେ ବେଶ କରାଯାଏ । ଏହା ପରେ ପଞ୍ଚଉପଚାରରେ ଭୋଗ ଅନୁଷ୍ଠିତ କରାଯାଏ ଶେଷରେ ଆଳତି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କୀର୍ତ୍ତେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଅଣାଯାଏ ।

ଏହାପରେ ଦୁଇଗୋଟି ମୁଆକୁ କୀର୍ତ୍ତେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରାଯାଏ ଏବଂ ତୀର୍ଥର ମଧ୍ୟ ଭାଗକୁ କୀର୍ତ୍ତି ଓ ବାସଙ୍କ ନିକ୍ଷେପ କରାଯାଇଥାଏ ।ଏହା ପରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତେଶ୍ବରଙ୍କ ସହ ଭେଟ ଆଳତୀ ହୋଇ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ରାଜ ବିମାନ ଏବଂ ଉମା ପାଲିଙ୍କିରେ ବିଜେ କରାଯାଇ ବଡଦେଉଳକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଏ ।

©️ Shree Lingaraja

ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ ଲିଙ୍ଗରାଜ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦେବୀ ପାଦହରା ଯାତ୍ରା

ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ ଲିଙ୍ଗରାଜ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦେବୀ ପାଦହରା ଯାତ୍ରା