ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତି ଓ ଭକ୍ତିର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ। ତାଙ୍କର ରଥଯାତ୍ରା ପୃଥିବୀ ବିଖ୍ୟାତ। କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି କି, ଜଗନ୍ନାଥ ମହାପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅବତାର। ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ଦଶ ରୂପରେ ଅବତାର ନେଇ ପୃଥିବୀରେ ଅଧର୍ମକୁ ନାଶ କରି ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଦଶ ଅବତାରକୁ କୁହାଯାଏ ‘ଦଶାବତାର’। ଆସନ୍ତୁ, ସରଳ ଭାଷାରେ ଜାଣିବା ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏହି ଦଶ ରୂପ ଓ ତାଙ୍କର କାହାଣୀ।

୧. ମତ୍ସ୍ୟ ଅବତାର

· ସରଳ କଥା: ପ୍ରଳୟ ବନ୍ୟାରେ ସମଗ୍ର ସୃଷ୍ଟି ଜଳମଗ୍ନ ହେବାର ଥାଏ। ସେତେବେଳେ ମହାପ୍ରଭୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ମତ୍ସ୍ୟ ବା ମାଛର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।

· କାମ: ସେ ଋଷି ମନୁଙ୍କୁ ଏକ ଡଙ୍ଗାରେ ରକ୍ଷା କଲେ ଏବଂ ବନ୍ୟାର ଜଳରେ ବୁଡ଼ିଯାଇଥିବା ପବିତ୍ର ‘ବେଦ’ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ। ଏହା ଥିଲା ଜ୍ଞାନ ଓ ଧର୍ମକୁ ବଞ୍ଚାଇବାର ପ୍ରଥମ ପଦକ୍ଷେପ।

୨. କଚ୍ଛପ ଅବତାର

· ସରଳ କଥା: ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଚାଲିଗଲା ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଚାଲିଗଲେ। ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ କରି ଅମୃତ ଆଣିବାକୁ ହେବ।

· କାମ: ମନ୍ଥନ କରିବା ପାଇଁ ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ଡଙ୍ଗା ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଗଲା, କିନ୍ତୁ ସେ ବୁଡ଼ିଯିବାର ଭୟ ଥିଲା। ତାହାହେଲେ ମହାପ୍ରଭୁ ଏକ ବିରାଟ କଚ୍ଛପ ବା କୁର୍ମର ରୂପ ଧାରଣ କରି ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ଆପଣାର ପିଠିରେ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ ସମ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଅମୃତ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଆଦି ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ବସ୍ତୁ ମିଳିଥିଲା।

୩. ବରାହ ଅବତାର

· ସରଳ କଥା: ଏକ ରାକ୍ଷସ ପୃଥିବୀମାତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରି ଜଳର ତଳେ ଲୁକ୍କାୟିତ କରିଦେଇଥିଲା।

· କାମ: ସେତେବେଳେ ମହାପ୍ରଭୁ ଏକ ବିରାଟ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେ ଜଳରେ ବୁଡ଼ି ଯାଇ ଆପଣାର ଦାନ୍ତଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀମାତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ଉପରକୁ ଆଣିଥିଲେ ଏବଂ ରାକ୍ଷସକୁ ବଧ କରିଥିଲେ।

୪. ନୃସିଂହ ଅବତାର

· ସରଳ କଥା: ଏକ ରାକ୍ଷସ ରାଜ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଥିଲା। ତା'ର ବରଦାନ ଥିଲା ଯେ ସେ କାହାରି ଦ୍ୱାରା ମରିବ ନାହିଁ – ମନୁଷ୍ୟ, ପଶୁ, ଦିବାରାତ୍ରି, ଘରେ ବାହାରେ କୁଆଡ଼େ ନୁହେଁ।

· କାମ: ଏହି ବରକୁ ଭାଙ୍ଗିବା ପାଇଁ ମହାପ୍ରଭୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ନେଲେ – ଅଧା ସିଂହ ଓ ଅଧା ମନୁଷ୍ୟ (ନରସିଂହ)। ସେ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ (ନ ଦିନ ନ ରାତି) ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ଗୋଡ଼ଇ (ନ ଘରେ ନ ବାହାରେ) ତାଙ୍କୁ ଆପଣାର ନଖରେ ବିଦାରଣ କରିଥିଲେ, ତାହାଙ୍କ ବରକୁ ମାନ୍ୟ ରଖି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଇଥିଲେ।

୫. ବାମନ ଅବତାର

· ସରଳ କଥା: ଜଣେ ଦାନବ ରାଜା ତ୍ରିଲୋକୀ ଜୟ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅହଂକାରୀ ହୋଇଗଲେ।

· କାମ: ମହାପ୍ରଭୁ ଜଣେ ବାମନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବାଳକର ରୂପ ଧାରଣ କରି ରାଜାଙ୍କ ନିକଟରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବାକୁ ଗଲେ। ସେ ମାଗିଲେ ମାତ୍ର ତିନି ପାଦ ଜମି। ରାଜା ମନ୍ଦେ କହିଲେ। ତକ୍ଷଣାତ୍ ବାମନ ବାଳକ ବିରାଟ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଗୋଟିଏ ପାଦରେ ସାରା ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟ ପାଦରେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ଆଚ୍ଛାଦନ କରିଦେଲେ। ତୃତୀୟ ପାଦ ରଖିବାକୁ ରାଜାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିଦେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ପାତାଳପୁରୀକୁ ପଠାଇଦେଲେ। ଏହିପରି ଅହଂକାରକୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିଲେ।

୬. ପରଶୁରାମ ଅବତାର

· ସରଳ କଥା: ସେତେବେଳେ ରାଜା-କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଅତ୍ୟାଚାରୀ ହୋଇଉଠିଥିଲେ।

· କାମ: ମହାପ୍ରଭୁ ଋଷି ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ହାତରେ ଥିଲା ଏକ ପରଶୁ (କୁଠାର)। ସେ ପୃଥିବୀକୁ ୨୧ ଥର ପରିକ୍ରମା କରି ସମସ୍ତ ଅତ୍ୟାଚାରୀ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟଶୂନ୍ୟ କରିଥିଲେ।

୭. ରାମ ଅବତାର

· ସରଳ କଥା: ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣର ଅତ୍ୟାଚାରରେ ପୃଥିବୀ କଷ୍ଟ ପାଉଥିଲା।

· କାମ: ମହାପ୍ରଭୁ ଅୟୋଧ୍ୟାର ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରୂପେ ଶ୍ରୀରାମ ନାମରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ସେ ଆଦର୍ଶ ପୁତ୍ର, ଆଦର୍ଶ ରାଜା ଓ ଆଦର୍ଶ ପୁରୁଷ (ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପୁରୁଷୋତ୍ତମ) ଥିଲେ। ତାଙ୍କରି ନେତୃତ୍ୱରେ ରାବଣକୁ ବଧ କରାଯାଇଥିଲା ଓ ଧର୍ମକୁ ପୁନଃପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରାଯାଇଥିଲା। ରାମାୟଣ ଏହାରି ଗାଥା।

୮. ବଳରାମ ଅବତାର

· ସରଳ କଥା: କଂସ ଆଦି ଅଧର୍ମୀମାନଙ୍କର ଅତ୍ୟାଚାର ବଢ଼ିଗଲା।

· କାମ: ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ରୂପେ ବଳରାମ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଶସ୍ତ୍ର ଥିଲା ହଳ ଓ ମୁଦ୍ଗର। ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ କୃଷିକର୍ମର ସଂରକ୍ଷକ ଥିଲେ। ଅନେକ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ବଧ କରି ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସହାୟତା କରିଥିଲେ।

୯. ବୁଦ୍ଧ ଅବତାର

· ସରଳ କଥା: ଲୋକେ ଅନାବଶ୍ୟକ ଯଜ୍ଞ ଓ ପଶୁବଳି ଦେଇ ହିଂସାର ମାର୍ଗ ଅବଲମ୍ବନ କରୁଥିଲେ।

· କାମ: ମହାପ୍ରଭୁ ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଅହିଂସା, ଦୟା ଓ କରୁଣାର ବାଣୀ ପ୍ରଚାର କରିଥିଲେ। ସେହି ବାଣୀ ଲୋକଙ୍କୁ ହିଂସାର ମାର୍ଗ ଛାଡ଼ି ଶାନ୍ତି ଓ ମଙ୍ଗଳର ପଥ ଦେଖାଇଥିଲା। ଓଡ଼ିଶାରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧଙ୍କର ଅବତାର ବୋଲି ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଏ।

୧୦. କଳ୍କି ଅବତାର

· ସରଳ କଥା: ଏହା ଭବିଷ୍ୟତର ଅବତାର। ଯେତେବେଳେ ପୃଥିବୀରେ ଅଧର୍ମ, ଅନୀତି ଓ ପାପ ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଯିବ,

· କାମ: ମହାପ୍ରଭୁ କଳ୍କି ନାମକ ଜଣେ ତେଜସ୍ୱୀ ଯୋଦ୍ଧାର ରୂପ ଧାରଣ କରିବେ। ସେ ଏକ ଧଳା ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ି ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତରବାରି ଧାରଣ କରି ସମସ୍ତ ଅଧର୍ମୀ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବେ ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ପୁନର୍ବାର ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ ଓ ଶାନ୍ତିର ଯୁଗକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବେ।

ଏହି ଦଶାବତାରର କଥା ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ସର୍ବଦା ଆମ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛନ୍ତି। ଯେବେ ଯେବେ ଅଧର୍ମ ବଢ଼ିବ, ସେ ନୂଆ ନୂଆ ରୂପରେ ଆସି ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ ଏବଂ ଧର୍ମର ଜୟଗାନ କରାଇବେ। ଏହି ଦଶ ରୂପର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କର ପ୍ରେମ ଓ କରୁଣା ଉପରେ ଆମର ଆସ୍ଥା ଓ ଭକ୍ତି ହିଁ ଆମକୁ ତାଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚାଇଥାଏ।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦଶାବତାର ରୂପ: ଦଶ ରୂପରେ ଦଶ କାମନା

ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦଶାବତାର ରୂପ: ଦଶ ରୂପରେ ଦଶ କାମନା