ଓଡ଼ିଶାର ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ଧାର୍ମିକ ଜୀବନରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଝୁଲଣ ଯାତ୍ରା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ସବ। ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଏହି ଯାତ୍ରା ଭକ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଅପାର ଆନନ୍ଦ ଓ ଭକ୍ତିର ସ୍ଫୁରଣ ଆଣିଥାଏ। ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର, ପୁରୀର ବିଭିନ୍ନ ମଠ ଓ ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କରେ ପାଳିତ ହୁଏ।

ଝୁଲଣ ଯାତ୍ରାର ମହତ୍ତ୍ୱ

ଝୁଲଣ ଯାତ୍ରା ହେଉଛି ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଦ୍ୱାଦଶ ଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ଯଦିଓ ଏହା ଏକ ଉପ-ଯାତ୍ରା, ତଥାପି ଏହାର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ଅସୀମ। ଏହି ଯାତ୍ରା ମୁଖ୍ୟତଃ ଶ୍ରାବଣ ଶୁକ୍ଳ ଦଶମୀରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଭାଦ୍ରବ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରତିପଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଭଗବାନ ଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର ଓ ସୁଭଦ୍ରା ଝୁଲଣ କୁଞ୍ଜରେ ବିଜେ କରି ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଝୁଲଣ ବେଶ

ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପ ନିକଟରେ ଝୁଲଣ କୁଞ୍ଜ ସଜ୍ଜିତ ହୁଏ। ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପଶୁ-ପକ୍ଷୀ ଓ ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ ପ୍ରତିକୃତି ସହ ଏହା ସୁସଜ୍ଜିତ ହୋଇଥାଏ। ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଶ୍ରୀ ମଦନମୋହନ, ଦେବୀ ଓ ଭୂଦେବୀ ଝୁଲଣ କୁଞ୍ଜରେ ବିଜେ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସଖୀ ଓ ସହଚରଙ୍କ ସହ ଦୋଳି ଖେଳନ୍ତି, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋରମ ଲାଗେ।

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଠ ଓ ମନ୍ଦିରରେ ଝୁଲଣ

ଜଗନ୍ନାଥବଲ୍ଲଭ ମଠ, ରାଧାବଲ୍ଲଭ ମଠ, ରାଧେଶ୍ୟାମ ମଠ, ମଣିରାମ ମଠ ଆଦିରେ ମଧ୍ୟ ଝୁଲଣ ଯାତ୍ରା ପାଳିତ ହୁଏ।

ଏଠାରେ ବିଶାଳ ତୋରଣ ସଜ୍ଜିତ କରାଯାଇ ରାଧା-କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଝୁଲଣ କୁଞ୍ଜରେ ବିଜେ କରାଯାଏ।

ବିଭିନ୍ନ ମଠରେ ଅନ୍ନ ବ୍ୟଞ୍ଜନ, ନାନାଦି ଭୋଗ ଲାଗି କରାଯାଇ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରସାଦ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଏ।

ଐତିହାସିକ ଓ ପୌରାଣିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି

ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଗଜପତି ମହାରାଜା ଦିବ୍ୟସିଂହ ଦେବ (ଦ୍ୱିତୀୟ)ଙ୍କ ସମୟରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଏହି ଯାତ୍ରା ପ୍ରଥମେ ପାଳନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏଥିରେ ଗୌଡ଼ୀୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ପ୍ରଭାବ ରହିଛି, ଯେଉଁମାନେ ରାଧା-କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି।

ପୌରାଣିକ କଥା

ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ, ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବୃନ୍ଦାବନରେ ବାସ କରୁଥିଲେ। ବର୍ଷାକାଳରେ ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଯମୁନା କୂଳରେ ଝୁଲଣା ଖେଳାଉଥିଲେ। ଏହି ରସଯୁକ୍ତ ଲୀଳାକୁ "ପ୍ରଭୃତରାସ" କୁହାଯାଏ। ଏହି ଲୀଳାର ସ୍ମୃତିରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଝୁଲଣ ଯାତ୍ରା ପାଳିତ ହୁଏ।

ଝୁଲଣ ଯାତ୍ରାର ବିଶେଷ ନୀତି

ଝୁଲଣ ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଭଣ୍ଡାର ଘରୁ ରୂପା, ଘଟୁଆରି, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଳଙ୍କାର ଆଣି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।

ମନ୍ଦିରର କୋଠାରେ ମାଣ୍ଡୁଆ ଓ ଅନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ସଜ୍ଜିତ କରାଯାଏ। ଏହି ନୀତି ପାଇଁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ସେବକମାନେ

ବିଶେଷ ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରନ୍ତି।

ପରିଶେଷରେ

ଝୁଲଣ ଯାତ୍ରା ହେଉଛି ଭକ୍ତି, ଆନନ୍ଦ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଉତ୍ସବର ଏକ ସୁନ୍ଦର ସମ୍ମିଳନ। ଏହା ଭକ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳାର ସ୍ମୃତି ଜାଗ୍ରତ କରିଥାଏ। ଓଡ଼ିଶାର ଏହି ଅନୁପମ ପରମ୍ପରା ଆଜି ମଧ୍ୟ ସଜୀବ ଓ ପ୍ରାଣବନ୍ତ ଅଛି।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

‌ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଝୁଲଣ ଯାତ୍ରା: ଭକ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦର ଏକ ପବିତ୍ର ଉତ୍ସବ

ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଝୁଲଣ ଯାତ୍ରା: ଭକ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦର ଏକ ପବିତ୍ର ଉତ୍ସବ