"ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଯଦି କୌଣସି ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ନେଇ ଦ୍ବନ୍ଦ୍ବ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ତେବେ ମନ ଉପରେ ହିଁ ଭରସା କରିବା ଉଚିତ।"

ଏହି ସୁନ୍ଦର ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରବଚନଟିରେ ଆମ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ଗଭୀର ଜୀବନ ଦର୍ଶନ ଲୁକ୍କାୟିତ ହୋଇଛି। ଏହା କହିବାକୁ ଚାହିଁଛି ଯେ ଯେତେବେଳେ ଆମ ମନ (ହୃଦୟ, ଅନ୍ତରାତ୍ମା) ଓ ବୁଦ୍ଧି (ମସ୍ତିଷ୍କ, ଯୁକ୍ତି) ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ବିଷୟ ନେଇ ଝଗଡ଼ା ବା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଶେଷରେ ଆମେ ଆମ ମନ ଉପରେ ଭରସା କରିବା ଉଚିତ।

ଏହାର ସରଳ ଅର୍ଥ କ'ଣ?

(୧) ମନ:

ଏହା ହେଉଛି ଆମର ହୃଦୟ ଭାବନା, ଅନ୍ତର ଆବେଗ, ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଞାନ, ବା ଗଭୀର ଇଚ୍ଛା , ଏହା ଆମକୁ ଭଲ ପାଇବାକୁ, ଆଶା କରିବାକୁ, ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିବାକୁ ଏବଂ ଭିତରୁ ଜାଣିବାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରେ କଣ ଠିକ୍ ବା ଭୁଲ୍। ଏହା ଆମ ପ୍ରକୃତ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ସହିତ ଜଡ଼ିତ।

(୨) ବୁଦ୍ଧି:

ଏହା ହେଉଛି ଆମର ବୁଦ୍ଧି ,ଯୁକ୍ତିତର୍କ, ବିଶ୍ଳେଷଣ ଶକ୍ତି, ବା ସାଧାରଣ ଜ୍ଞାନ। ଏହା ଆମକୁ ଭାବିବାକୁ, ଗଣନା କରିବାକୁ, ଭଲ-ମନ୍ଦ ବୁଝିବାକୁ, ଯୋଜନା କରିବାକୁ ଏବଂ ବ୍ୟବହାରିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

(୩) ଦ୍ବନ୍ଦ୍ବ:ଏହା ହେଉଛି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ, ସଂଘର୍ଷ, ବା ଦୁଇଟି ଚିନ୍ତାଧାରା ମଧ୍ୟରେ ଟଣାଟଣି ।

ତେବେ ମନ ଉପରେ ଭରସା କରିବା କାହିଁକି ଉଚିତ?

(୧) ମନ ଜାଣେ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ସତ୍ୟକୁ: ଆମ ମନ ଆମର ଗଭୀର ମୂଲ୍ୟବୋଧ, ଆବେଗ ଓ ପ୍ରକୃତ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ସହିତ ଜଡ଼ିତ। ବୁଦ୍ଧି ବେଳେବେଳେ ଭୟ, ସାମାଜିକ ନିୟମ, ବା ଅଳ୍ପ ସମୟର ଲାଭ ଦେଖି ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ମନ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା ପ୍ରକୃତରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତାହାକୁ ଇଙ୍ଗିତ କରିପାରେ, କେବଳ ବାହ୍ୟ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାରିକ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଜିନିଷକୁ ନୁହେଁ।

(୨) ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ଶକ୍ତିଶାଳୀ: ଆପଣଙ୍କ ପେଟ ଭିତରେ ଥିବା ସେହି ଅନୁଭୂତି, ସେହି ଧୀର ସ୍ୱର... ସେଇଟା ହେଉଛି ମନ। ବେଳେବେଳେ ଏହା ଏପରି ଜିନିଷ ଧରିପାରେ ଯାହା ଆପଣଙ୍କ ଯୁକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂରା ଭାବରେ ବୁଝି ପାରି ନାହିଁ - ଯେପରିକି ଲୋକଙ୍କ ବିଷୟରେ ଅନୁଭୂତି, ପରିସ୍ଥିତି, ବା କେଉଁ ପଥଟି ଆପଣଙ୍କ ଆତ୍ମା ସହିତ ମିଳୁଛି। ଏହାକୁ ଅଣଦେଖା କଲେ ପଛୁଆ ଅନୁତାପ ହୁଏ।

(୩) ବୁଦ୍ଧି ହୋଇପାରେ ନିର୍ମମ: ବୁଦ୍ଧି ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ ପାଇଁ ଜରୁରୀ, କିନ୍ତୁ ବେଳେବେଳେ ଏହା ବହୁତ କଠୋର ବା କେବଳ ଲାଭ-କ୍ଷତି ଗଣନାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଯାଏ। ଏହା ଆପଣଙ୍କୁ ଏକ ନିରାପଦ କାମ କରିବାକୁ କହିପାରେ ଯାହାକୁ ଆପଣ ଘୃଣା କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଏକ ସୁବିଧାଜନକ କିନ୍ତୁ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟିଜନକ ପରିସ୍ଥିତିରେ ରହିବାକୁ କହିପାରେ, କେବଳ ଏହା "ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ" ବୋଲି। ଆପଣଙ୍କ ମନ ଜାଣେ ଯଦି ଏହା ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରକୃତରେ ଦୁଃଖୀ କରିବ।

(୪) ଶାନ୍ତି ରହିଛି ଭିତରେ: ବୁଦ୍ଧିର ଯୁକ୍ତି ଅନୁସାରେ ନିଆଯାଇଥିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି, ଯାହା ମନର ଇଚ୍ଛାକୁ ଅଣଦେଖା କରେ, ସାଧାରଣତଃ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟିର ଏକ ନିରନ୍ତର ଅନୁଭୂତି ଛାଡିଯାଏ। ଯେଉଁ ଜିନିଷ ଆପଣଙ୍କ ମନ ପ୍ରକୃତରେ ଚାହୁଁଥାଏ, ତାହାକୁ ବାଛିବା (ମନ ଉପରେ ଭରସା କରିବା), ଯଦିବା ଯୁକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଅଧିକ କଷ୍ଟକର, ଦୀର୍ଘ ମିଆଦରେ ଅଧିକ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ଆତ୍ମିକ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଆଣିଥାଏ।

(୫) ଉତ୍ସାହ ଆଣେ ଶକ୍ତି: ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ମନ କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଆପଣ ଆପଣଙ୍କର ଉତ୍ସାହ ଏବଂ ପ୍ରକୃତ ଇଚ୍ଛା ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହା ଆପଣଙ୍କୁ ସେହି ପଡ଼ିଆରୁ ଆସୁଥିବା ଚାଲେଞ୍ଜଗୁଡିକ ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଶକ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥାଏ, ଯାହା ବୁଦ୍ଧି ଆପଣଙ୍କୁ ଚେତାଇଥାଇପାରେ। ଯାହା ଆପଣ ପ୍ରକୃତରେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ତାହା କରିବା ପ୍ରୟାସକୁ ଫଳପ୍ରଦ କରିଥାଏ।

ଜୀବନରୁ କିଛି ଉଦାହରଣ:

* କ୍ୟାରିଅର ବାଛିବା: ଆପଣଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି କହୁଛି, "ବଡ଼ ଦରମା ଥିବା ଅଫିସ୍ ଚାକିରି କର, ଏହା ସୁରକ୍ଷିତ।" ଆପଣଙ୍କ ମନ କହୁଛି, "ଶିକ୍ଷକ/କଳାକାର/ସଙ୍ଗୀତକାର ହୁଅ, ଏହା ତୁମର ଅଭିଳାଷ।" ପ୍ରବଚନଟି ଉପଦେଶ ଦେଉଛି: ଯଦି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ବହୁତ ଜବରଦସ୍ତ, ତେବେ ଅଭିଳାଷ ଆଡକୁ ଝୁଙ୍କିବା (ମନ ଉପରେ ଭରସା)।

* ସମ୍ପର୍କ: ଆପଣଙ୍କ ଯୁକ୍ତି (ବୁଦ୍ଧି) କହୁଛି, "ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ଅନ୍ୟ ଜାତି/ସମ୍ପ୍ରଦାୟର, କଷ୍ଟକର ହୋଇପାରେ।" ଆପଣଙ୍କ ମନ କହୁଛି, "ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ଠିକ୍ ଲାଗୁଛି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭଲ ପାଉଛି।" ଯେତେବେଳେ ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ବ ଗଭୀର, ଏହି ଜ୍ଞାନ ଆପଣଙ୍କ ମନକୁ ଶୁଣିବାକୁ କହେ।

* କାହାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା: ଆପଣଙ୍କ ମସ୍ତିଷ୍କ (ବୁଦ୍ଧି) ଗଣନା କରୁଛି, "ସେମାନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ମୋର ସମୟ/ଟଙ୍କା ନଷ୍ଟ କରାଇପାରେ।" ଆପଣଙ୍କ ମନ ଅନୁଭବ କରୁଛି, "ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍, ଏହା ଠିକ୍ କାମ।" ଯେତେବେଳେ ଏହି ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ହୁଏ, ଏହି ପ୍ରବଚନ ଆପଣଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କର କରୁଣାମୟ ମନକୁ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥାଏ।

ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା: ଏହାର ଅର୍ଥ ଏହା ନୁହେଁ ଯେ ବୁଦ୍ଧିକୁ (ଯୁକ୍ତିକୁ) ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଅଣଦେଖା କରିବା ଉଚିତ! ପରିସ୍ଥିତିକୁ ବୁଝିବା, ଯୋଜନା କରିବା ଏବଂ ବିପଦଠାରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ପାଇଁ ବୁଦ୍ଧି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ପ୍ରବଚନଟି ବିଶେଷ ଭାବରେ ସେହି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ବୁଝାଇଥାଏ ଯେତେବେଳେ, ସବୁ ଭାବି ଚିନ୍ତା କରିବା ପରେ ମଧ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କ ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଏକ ଜବରଦସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲିପ୍ତ ରହନ୍ତି ଏବଂ ଆପଣ ସତରେ ଅଟକି ଯାଆନ୍ତି। ସେହି ଅଟକିଯାଇଥିବା ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଓଡ଼ିଆ ଜ୍ଞାନ କହେ ଯେ ଆପଣଙ୍କ ମନ (ହୃଦୟ) ହେଉଛି ଏକ ଭଲ ଦିଗଦର୍ଶକ।

ଶେଷ କଥା:

ଏହି ସୁନ୍ଦର ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରବଚନ ଆମକୁ ଆମର ଅନ୍ତର ସ୍ବରକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବାକୁ ମନେ ପକାଏ। ଜୀବନ କଠିନ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଯୁକ୍ତି ଏକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଉପକରଣ ହୋଇଥିବାବେଳେ, ଯେତେବେଳେ ଏହା ଆପଣଙ୍କ ମନ ଯାହା ପ୍ରକୃତରେ ଅନୁଭବ କରୁଛି ଏବଂ ଚାହୁଁଛି ତାହା ସହିତ ଜବରଦସ୍ତ ଭାବରେ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଖାଉଛି, ସେତେବେଳେ ସେହି ଗଭୀର ଅନୁଭୂତି ଉପରେ ଭରସା କରିବାକୁ ସାହସ କରନ୍ତୁ (ମନ ଉପରେ ଭରସା କରନ୍ତୁ)। ଏହା ଆପଣଙ୍କୁ ଏକ ଏପରି ଜୀବନ ଆଡକୁ ନେଇଯାଇପାରେ ଯାହା କେବଳ ବାହ୍ୟରେ ସଫଳ ନୁହେଁ, ବରଂ ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ସହିତ ସୁସଙ୍ଗତ। ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକରେ ଆପଣଙ୍କ ମନ ଉପରେ ଭରସା କରିବା ହେଉଛି ପ୍ରକୃତ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଏବଂ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଶାନ୍ତି ପାଇବାର ପଥ।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧିର ଯୁଦ୍ଧରେ ମନକୁ କାହିଁକି ଭରସା କରିବା

ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧିର ଯୁଦ୍ଧରେ ମନକୁ କାହିଁକି ଭରସା କରିବା