ମଣିଷ ହେବାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ତ୍ରୁଟି କରିବା, ଅନୁଭବ କରିବା ଓ ପୁନର୍ବିଚାର କରିବା। ଜୀବନର ଅନେକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମଣିଷ ସଚେତନ ଭାବରେ ଭୁଲ କରେ। ଏହି ଭୁଲ ସମୟ ସାପେକ୍ଷ ଅଟଳ ସତ୍ୟ ହୋଇଥାଏ। ଏମିତି ଭୁଲ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଅନ୍ଧାର ଭାବରେ ଅଭିଯୋଗ କରିବା ଯଥାଯଥି ନୁହେଁ, ଯଦିଓ ନୀତିଗତ ଭାବେ ତାହାକୁ ତିନୋଟି ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଥମ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ — ତିନୋଟି ମାନ୍ୟତା ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ ହେଉଛି, ଏହି ଭୁଲ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଦୋଷ କୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି କି ନାହିଁ? ଯଦି କରୁଛି, ତେବେ ସେ ନିଜ ମନର ପଥକୁ ଜାଣିବ, ଏବଂ ସେଥିରେ ତ୍ୟାଗ ବୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ। ଏହି ବିଚାର ତାଙ୍କର ଅନ୍ତଃକରଣକୁ ଧର୍ମ ପ୍ରତି ସଚେତନ କରେ, ଯେଉଁଥିରେ ଦୋଷର ପ୍ରତି ଅନୁତାପ ଜଣାପଡ଼େ।

ଦ୍ୱିତୀୟ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ — ମଣିଷ ଏହି ଅନୁଭବ ରେ ଶିକ୍ଷା ନେଇଛି କି ନାହିଁ? ଯଦି ଶିକ୍ଷା ନେଇଛି, ତେବେ ତାହାର ଆଗାମୀ ପଦକ୍ଷେପ ଦୃଢ଼ ଓ ଅନୁକୂଳ ହେବ। ଅନୁଭବ ହିଁ ମଣିଷକୁ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଜ୍ଞାନ ଦିଏ। ଭୁଲ କରି ତାହାରୁ ଶିକ୍ଷା ନେବା, ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାନବିକ ଗୁଣ।

ତୃତୀୟ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ — ସେ ଏହି ପ୍ରକାର ଭୁଲ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରେ କି ନାହିଁ? ଯଦି ସେ ପ୍ରତିବାର ସେହି ଭୁଲକୁ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରୁଛି, ତେବେ ସେ ତାହାର ପ୍ରତି ଅନୁତାପ କରେନି। ଏହି ତୃତୀୟ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ସମସ୍ତ ଭିତରୁ ସବୁଠୁ ଅନାବଶ୍ୟକ ଅଭ୍ୟାସ। ଯେଉଁ ଭୁଲ ପାଇଁ ଅନୁତାପ ନାହିଁ ଓ ଯାହା ପାଇଁ ଶିକ୍ଷା ନାହିଁ, ସେଠି ଦୟା ନୁହେଁ, ତୃଟି ସମ୍ମାନ ପାଏ ନାହିଁ।

ଅନ୍ତଃକରଣ ଓ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ — ମଣିଷ ନିଜ ଭୁଲ ପାଇଁ ଦାୟୀ ଅତୁଟ ଭାବେ ଅଛି। ତାଙ୍କର ଅନ୍ତଃକରଣ ସେହି ଭୁଲକୁ ଦେଖିଥାଏ, ଓ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହାର ସ୍ମୃତି ରହିଥାଏ। ମଣିଷର ମନ ଭଲ କାମକୁ ନମ୍ରତାରେ ଗ୍ରହଣ କରେ, ଯେଉଁଠିକି ଭୁଲ କାମକୁ ପାପ ଭାବରେ ଦେଖେ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଞାନ ଏକ ନୀତିମୂଳକ ଦୀପ ଯାହା ମଣିଷଙ୍କୁ ଆଲୋକିତ କରେ।

ନୀତି ଓ ସାବଧାନତା — ଏହି ଜଗତରେ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଅନ୍ଧାରେ ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ବେଳେ, ମନ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ସହିତ ବଞ୍ଚିବା ଏକ ସାହସିକ କାମ। ଏହିପରି ସମୟରେ ଦୁଷ୍କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଏଡ଼ିବା ପାଇଁ ସଚେତନ ଓ ସାବଧାନ ରହିବା ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ। କାରଣ, ଏକ ଦିନ ମଣିଷ ତାଙ୍କର ଦୁଷ୍କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ହେବ, ତେବେ ସେହି ଦିନ ଧନ ଅଛି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଅନୁତାପ ହେବ ବେଶି।

ଉପସଂହାର — ତେଣୁ, ମଣିଷର ବିଜ୍ଞତା ମାନେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତଃକରଣ, ତାଙ୍କର ଭାବନା ଓ ତାଙ୍କର ପାଶ୍ଚାତ୍ୟାଭିମୁଖୀ। ଯଦି କେହି ତାଙ୍କ ଦୋଷ ଗ୍ରହଣ କରେ, ଶିକ୍ଷା ନେଇଥାଏ, ଓ ଏହି ପ୍ରକାର ଭୁଲକୁ ମନରେ ରଖି ଆଗକୁ ଚାଲେ, ତେବେ ସେଉଁଥିରେ ମଣିଷତ୍ୱର ଆଲୋକ ଜାଗୃତ ହୁଏ। ଏହି ହେଉଛି ସତ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିର ମୂଳ ଆଧାର — "ସତ୍ୟ କହିବା ଓ ଭୁଲକୁ ଦେଖି ଦୂର କରିବା"।

"ସତ୍କାର୍ଯ୍ୟ ହିଁ ଧନ ବଢ଼ାଏ, ଭୁଲ କାମ ମନ ନଷ୍ଟ କରେ।"

ତେଣୁ, ଦୟାକରି ତ୍ରୁଟି କରିବାକୁ ଭୟ କରନ୍ତୁନି, କିନ୍ତୁ ତାହାରୁ ଶିକ୍ଷା ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ।

ଏକ ସାଧା ଓ ସାରଗର୍ଭିତ ଚିନ୍ତାଧାରା–

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!