'ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ' ମଣିଷକୁ ଏକ ସାଧାରଣ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶେଷରୁ ଅସାଧାରଣ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱର ଅଧିକାରୀ କରାଇଦିଏ। ଯୋଗ ଦ୍ବାରା ମନୁଷ୍ୟ ନିରୋଗୀ, ସୁସ୍ଥ ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ଜୀବନ ଅତିବାହିତ କରେ। ଏହା ନାଁ କେବଳ ଶରୀରକୁ ସୁସ୍ଥ ସବଳ ରଖେ, ଏହାଛଡ଼ା ମାନସିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ବି ସନ୍ତୁଳିତ ରଖେ। ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ ଅଭ୍ୟାସ ଶରୀର ଏବଂ ମନ, ବିଚାର ଏବଂ କର୍ମ, ଆତ୍ମସଂଯମ, ପୂର୍ଣ୍ଣତାର ଏକାତ୍ମକତା ତଥା ମାନବ ଏବଂ ପ୍ରକୃତି ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ସ୍ଥାପିତ କରିଥାଏ ତଥା ଏହା ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ କଲ୍ୟାଣର ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଅଟେ। ଯୋଗ କେବଳ ଏକ ବ୍ୟାୟାମ ନୁହଁ ବରଂ ନିଜ ସହିତ ବିଶ୍ଵ ଓ ପ୍ରକୃତି ସହିତ ଏକତ୍ଵ ଖୋଜିବାର ଭାବ ଅଟେ। ଯୋଗ ଆମ ଜୀବନଶୈଳୀରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣି ଆମ ଭିତରେ ସଚେତନତା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥାଏ ତଥା ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦ୍ବାରା ଶରୀରରେ ହେଉଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ସହ୍ୟ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରେ। ଯୋଗ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ପରମ୍ପରା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଅମୂଲ୍ୟ ବରଦାନ ଅଟେ।

ମୋ ଅନୁଭୂତିରୁ ଯୋଗର ସୁଫଳ

ଯେତେବେଳେ ମୋତେ ୫ ବର୍ଷ ହୋଇଗଲା ମୋର ବିଦ୍ୟାରମ୍ଭ ପାଇଁ 'ସରସ୍ବତୀ ଶିଶୁ ବିଦ୍ୟା ମନ୍ଦିର'ରେ ନାମ ଲେଖାଗଲା। ସେତେବେଳକୁ ଆମକୁ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ନେବାକୁ 'ମାଧବ ଚାଚା' ବୋଲି ଜଣେ ରିକ୍ସା ଚାଳକ ଆମ ଘର ପାଖକୁ ରିକ୍ସା ଧରି ଆସୁଥିଲେ। ସେ ଖୁବ୍ ଶାନ୍ତ-ସରଳ ଏବଂ ପରୋପକାରୀ ଲୋକ ଥିଲେ। ମୁଁ ଓ ମୋ ସାଙ୍ଗମାନେ ଯେତେବେଳେ ବି ତାଙ୍କ ରିକ୍ସାରେ ବସି ଶିଶୁ ବିଦ୍ୟା ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଉଥିଲୁ, ସେତେବେଳେ ରିକ୍ସାରେ ବସି 'ଆସରେ ଆମେ ଗାଇବା ଗୀତ' ବହିର ସମସ୍ତ ଗୀତକୁ ଗାଇ ହସ କୌତୁକ କରୁଥିଲୁ। ଏହି ମଜା ଆମ ମାଧବ ଚାଚା ବି ନେଉଥିଲେ। ଆମକୁ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପାଠପଢ଼ା ସହିତ, ନାଚ-ଗୀତ ଏବଂ ଯୋଗ-ବ୍ୟାୟାମ ଶିକ୍ଷା ବି ଦିଆଯାଉଥିଲା।

ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ଗୁରୁ ବନ୍ଦନା, ସହ ମାଆ ସରସ୍ବତୀଙ୍କ ବନ୍ଦନା ପାଠ କରା ଯାଉଥିଲା। ଏହା ପରେ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଗାନ କରାଯାଉଥିଲା। ଏହା ପରେ ଶ୍ରେଣୀରେ ପାଠ ପଢ଼ା ହେଉଥିଲା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶନିବାର ଦିନ ଆମକୁ ଯୋଗାସନ, ପ୍ରାଣାୟାମ ଆଦିର ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଉଥିଲା। ସୂର୍ଯ୍ୟନମସ୍କାର ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ଆସନ ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଉଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ଉପକାରିତା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଆମ ମାନଙ୍କୁ କୁହାଯାଉଥିଲା। ସନ୍ତୁଳିତ ନିରାମିଷ ଭୋଜନ କରିବାକୁ କୁହାଯାଉଥିଲା। ଏହାଛଡ଼ା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ 'ଦୈନନ୍ଦିନୀ' ପୁସ୍ତକରେ ଘରକାମ ସହ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ସୂଚନା ଲେଖି ଜଣାଇଦିଆଯାଉଥିଲା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ନୀତିବାଣୀ ଓ ଅନୁଚିନ୍ତା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଆଲୋଚନା ହେଉଥିଲା। ପ୍ରତିମାସରେ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଡ଼କାଇ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ବୈଠକ ବସା ଯାଉଥିଲା। ପ୍ରତିଦିନ ବଡ଼ି ଭୋରରୁ ଉଠି 'କର ଦର୍ଶନ' ମନ୍ତ୍ରପାଠ କରି ଯୋଗାସନ ଓ ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବାକୁ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଉଥିଲା। ଆଉ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଏଥିରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କୁହା ଯାଉଥିଲା।

ଏହା ଦ୍ବାରା ଆମର ଶାରୀରିକ, ବୌଦ୍ଧିକ ଓ ମାନସିକ ବିକାଶ ଘଟିଛି। ତୀବ୍ର ସ୍ମରଣ ଶକ୍ତି ଅଧିକାରୀ ହୋଇପାରିଛୁ। ଉପସ୍ଥିତ ବୁଦ୍ଧି ଖଟାଇ ବିଭିନ୍ନ ଜଟିଳ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରି ପାରିଛୁ।

କ'ଣ କଲେ ଯୋଗର ଅଧିକ ସୁଫଳ ମିଳି ପାରିବ?

ଆଜିକାଲିର ଯୁଗରେ ଅନେକ ଲୋକଙ୍କ ମତ ରହୁଛି ଯେ ଯୋଗର କରିଲା ପରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବିଶେଷ ସୁଫଳ ମିଳି ପାରୁ ନାହିଁ। କାରଣ ସେମାନେ ଯୋଗ କରିବାର ନୀତି ନିୟମକୁ ଠିକ୍ ସେ ପାଳନ କରୁ ନାହାଁନ୍ତି। ଏବେ ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଯୋଗର ନୀତି-ନିୟମ ସମ୍ପର୍କରେ :

ଯୋଗ କରିବା ପୂର୍ବରୁ କ'ଣ କରିବା?

# ସକାଳୁ ଉଷାପାନ କରି ଶୌଚ କ୍ରିୟା ପ୍ରଥମେ ସାରିଦେବା ଉଚିତ। ଯାହାଫଳରେ ଆମ ଦେହ ହାଲୁକା ଓ ମନ ଫୁର୍ତ୍ତି ରହିବ। ଏହାଛଡ଼ା ମନ ବି ଶୁଦ୍ଧତା ଓ ସ୍ବଚ୍ଛତାରେ ଭରିଯିବ।

# ମନ ଓ ଶରୀର ଶାନ୍ତ ରଖି, ଶାନ୍ତ ବାତାବରଣରେ ଯୋଗ କ୍ରିୟା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିବା।

# ଯୋଗ କ୍ରିୟା କରିବା ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଶରୀର ଠିକ୍ ଭାବେ ଗତିଶୀଳ ହୋଇ ପାରିବ, ସେଥିପାଇଁ ହାଲୁକା ଓ ଆରାମଦାୟକ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଆବଶ୍ୟକ।

# ଥକିଯାଇଥିବା ବେଳେ, ଅସୁସ୍ଥତା, ମାନସିକ ଦୁଶ୍ଚିନ୍ତା ସମୟରେ ଯୋଗ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

# ପୁରୁଣା ରୋଗ/ଯନ୍ତ୍ରଣା/ ହୃଦୟ ଜନିତ ସମସ୍ୟା ଥିଲେ ଯୋଗ କ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଚିକିତ୍ସକ କିମ୍ବା ଯୋଗ ବିଶେଷଜ୍ଞ ପରାମର୍ଶ ନେବା ଉଚିତ।

# ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଓ ଋତୁସ୍ରାବ ବେଳେ ଯୋଗ କ୍ରିୟା କରିବା ପୂର୍ବରୁ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନେବା ଉଚିତ।

# ଗଦି, ଯୋଗ ସପ, ଦରି ବା କମ୍ବଳକୁ ଯୋଗ କ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ପାଖରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

# କୌଣସି ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟ ସେବନ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।

ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ ସମୟରେ

# ଯୋଗ କ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କିମ୍ବା ବନ୍ଦନା କରାଯିବା ଉଚିତ। କାରଣ ପ୍ରାର୍ଥନା ଓ ବନ୍ଦନା ଦ୍ବାରା ମନ ଓ ମସ୍ତିଷ୍କକୁ ଶାନ୍ତ ରଖିବା ପାଇଁଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ବାତାବରଣ ତିଆରି ହୁଏ।

# ଯୋଗ କ୍ରିୟାକୁ ଧିରେ ଧିରେ ଓ ଆରାମଦାୟକ ସ୍ଥିତିରେ ଶରୀର ଓ ନିଃଶ୍ବାସ ପ୍ରଶ୍ଵାସର ଗତି ସହିତ ସଚେତନ ଭାବରେ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ।

# ଅଭ୍ୟାସ ସମୟରେ ନିଃଶ୍ବାସ ପ୍ରଶ୍ଵାସର ଗତିକୁ ରୋକିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆପଣଙ୍କୁ ଏପରି କରିବାକୁ ବିଶେଷ ଭାବେ କୁହା ନ ଯାଇଛି ସେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏପରି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।

# ଅଭ୍ୟାସ ସମୟରେ ଶରୀରକୁ ଶିଥିଳ ରଖନ୍ତୁ, କୌଣସି ପ୍ରକାରର ଝଟକା ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।

# ନିଜର ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ କ୍ଷମତା ଅନୁସାରେ ହିଁ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ।

# ଅଭ୍ୟାସର ଭଲ ଫଳାଫଳ ଆସିବାକୁ କିଛି ସମୟ ଲାଗିପାରେ। ତେଣୁ ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଓ ନିୟମିତ ଭାବେ ଅଭ୍ୟାସ ଜାରି ରଖନ୍ତୁ।

# ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ ପାଇଁ ଧ୍ୟାତବ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଓ ସୀମା ରହିଛି (କଣ୍ଟ୍ରାଇଣ୍ଡିକେଟର୍ସ)। ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଓ ସୀମାକୁ ସର୍ବଦା ମନେ ରଖନ୍ତୁ।

# ଯୋଗ ସୂତ୍ରର ସମାପନ ସବୁବେଳେ ଧ୍ୟାନ ଓ ମୌନ ତଥା ଶାନ୍ତିପାଠରୁ କରନ୍ତୁ।

ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ ପରେ

# ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସର ୨୦-୩୦ ମିନିଟ୍ ପରେ ସ୍ନାନ କରାଯାଇପାରେ।

# ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସର ୨୦-୩୦ ମିନିଟ୍ ପରେ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରେ।

ବିଚାର ପାଇଁ ଭୋଜନ

ଆହାର ସମ୍ପର୍କିତ କିଛି ମାର୍ଗ ପରିଚାଳନ ଦ୍ବାରା ଆପଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରି ପାରିବେ ଯେ ଅଭ୍ୟାସ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରୀର ଓ ମନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ ପରେ ସାଧାରଣତଃ ନିରାମିଷ ଭୋଜନ, ଗୋଦୁଗ୍ଧ ଅବା ଫଳ ଆହାର ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ। ୩୦ ବର୍ଷରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ବ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ରୋଗ କିମ୍ବା ଅତ୍ୟଧିକ ଶାରୀରିକ ଶ୍ରମ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ ଦିନରେ ଦୁଇଥର ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଯଥେଷ୍ଟ ବୋଲି ବିବେଚିତ ହୁଏ।

ମୋ ଅନୁଭୂତିରୁ 'ଯୋଗ ବନାମ ଜିମ୍'

ଆଜିକାଲିର ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ଜିମ୍ ର ମହତ୍ତ୍ୱ ଭୁଲିଯାଇ ଲୋକମାନେ ଜିମ୍ ଯିବା ପାଇଁ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କରୁଛନ୍ତି ଯେଉଁଠି କଠିନ ଏକ୍ସରସାଇଜ୍ କରି ସୁନ୍ଦର ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ତିଆରି କରୁଛନ୍ତି। ଏହା ବହୁତ ଦୁଃଖର କଥା। କଠିନ ଏକ୍ସରସାଇଜ୍ କରି ସୁନ୍ଦର ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ତିଆରି କରିବା ବଡ଼କଥା ନୁହଁ କିନ୍ତୁ ଏହା ଦ୍ବାରା ମନୁଷ୍ୟର ଶରୀରରେ ଥିବା ସୂକ୍ଷ୍ମ ସ୍ନାୟୁ ଛିଣ୍ଡି ଯାଇଥାଏ। ଆଉ ଗୋଟିଏ କଥା ପ୍ରୋଟିନ୍ ପାଉଡ଼ର ଖାଇ ଶରୀରକୁ ବଳିଷ୍ଠ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହା ଦ୍ବାରା କିଛି ପରିମାଣରେ ଖରାପ ପ୍ରଭାବ ମଧ୍ୟ ପଡ଼େ। ଶରୀରକୁ ତଟକା ଫଳ-ପନିପରିବାର ଖାଦ୍ୟ ଓ କ୍ଷୀର ପିଇ ବଳିଷ୍ଠ କରାଇବା ଦରକାର। ଜିମ୍ କୁ ଯାଇ କିଛି ଦିନ କଠିନ ଏକ୍ସରସାଇଜ୍ କରି ଛାଡ଼ି ଦେବା ଫଳରେ ବଡ଼ି ଆବନର୍ମାଲ୍ ଏବଂ ଶରୀରରେ କିଛି ଦିନ ପାଇଁ ପୀଡ଼ା ଅନୁଭବ ହୁଏ। ଜିମ୍ ରେ ବହୁତ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ ପୁଣି ପ୍ରତିଦିନ ଯିବାକୁ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ, ଯୋଗ ଯେ କୌଣସି ଶାନ୍ତ ପରିବେଶରେ ବସି ଆରାମସେ କରାଯାଇ ପାରିବ। ଏପରି

ଅନେକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଯୋଗ ଆମ ପାଇଁ ବହୁତ ଭଲ।

=×=×=×=

ମୋ ଅନୁଭୂତିରେ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ

ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଯୋଗ