ଜୀବନ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ମାନବ ଜୀବନର ଦୁଇଟି ଗଭୀର ସତ୍ୟ । ଆମେ ସମସ୍ତେ ଜାଣୁ ଯେ ଜନ୍ମ ହେଲେ ମୃତ୍ୟୁ ଅବଶ୍ୟମ୍ଭାବୀ । କିନ୍ତୁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ନେଇ ଆମ ମନରେ ଯେଉଁ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖ, ତାହାକୁ ପାର କରିବାରେ ଆମ ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତିରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଓ ଆଶାଜନକ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି: "ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଜୀବନର ଅଙ୍କୁର" । ଅର୍ଥାତ୍, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ ରହିଛି, ମୃତ୍ୟୁ ଶେଷ ନୁହେଁ, ଏକ ନୂଆ ଆରମ୍ଭ ।

ଏହି ବିଶ୍ୱାସଟି କେବଳ ଧର୍ମ ବା ଦର୍ଶନ ନୁହେଁ, ଏହା ପ୍ରକୃତିର ନିଜସ୍ୱ ଶିକ୍ଷା । ଆମେ ଚାରି ପାଖରେ ଏହାର ଅନେକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଦାହରଣ ଦେଖିପାରିବା । ଚାହାଁନ୍ତୁ, ଏକ ଛୋଟ ବୀଜକୁ ନେଇ । ସେହି ବୀଜଟି ମାଟି ତଳେ ପଡ଼ି ରହିଥାଏ, ଶୁଖିଯାଏ, ଏବଂ ବାହ୍ୟରୁ ତାହା ମରିଯାଇଥିବା ଭଳି ଲାଗେ । କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ବର୍ଷା ପାଣି ପଡ଼େ ଏବଂ ଅନୁକୂଳ ପରିବେଶ ମିଳେ, ସେହି ମୃତ ବୀଜରୁ ଏକ ସରୁ ସରୁ ଅଙ୍କୁର ବାହାରେ ଏବଂ ଧୀରେ ଧୀରେ ଏକ ବଡ଼ ଗଛରେ ପରିଣତ ହୁଏ । ବୀଜର ମୃତ୍ୟୁ ଛିଡ଼ା ହୋଇଥିଲା ନୂଆ ଜୀବନର ଜନ୍ମ ପାଇଁ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବୀଜର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ବିଲୁପ୍ତ ହୋଇନାହିଁ, ବରଂ ଏକ ନୂତନ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛି ।

ସେହିଭଳି, ଶରତ ଋତୁରେ ଧାନ କିଆରି ଶୁଖିଲା ଦେଖାଯାଏ । ସବୁ ଶୁଷ୍କ ଓ ନିର୍ଜୀବ ଲାଗେ । କିନ୍ତୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବର୍ଷ ବର୍ଷା ଋତୁରେ ସେହି ମାଟିରୁ ଆଉ ଥରେ ନୂଆ ଧାନ ଗଛ ଗଜିଉଠେ, ସବୁଜିମାରେ ଭରିଯାଏ । ଗୋଟିଏ ଚାରା ପାଖର ଶେଷ, ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଆଉ ଏକ ନୂଆ ଚକ୍ରର । ରାତିର ଅନ୍ଧକାର ଶେଷ ହେବା ପରେ ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ହୁଏ, ଶୀତ ଋତୁର ଶୀତଳ ଶେଷ ହେବା ପରେ ଯେପରି ବସନ୍ତର ଆଗମନ ହୁଏ, ସେହିପରି ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଛି ଏକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଯାହା ଜୀବନକୁ ଏକ ନୂତନ ରୂପ ଦେଇଥାଏ ।

ଆମ ଓଡ଼ିଆ ଜୀବନଧାରା ଓ ସଂସ୍କୃତିରେ ଏହି ବିଶ୍ୱାସ ଗଭୀର ଭାବରେ ମିଶ୍ରିତ । ଆମେ ଦେଖିଛେ ଯେ କେଭେବେଳେ ଆମ ଗାଁରେ କୌଣସି ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତି ପରଲୋକ ଗମନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ତର୍ପଣ ଆଦି କର୍ମକାଣ୍ଡ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ । ଏସବୁ କେବଳ ଏକ ରୀତିନୀତି ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହାର ଏକ ଗଭୀର ଅର୍ଥ ରହିଛି । ଏହି କର୍ମଗୁଡ଼ିକ ମାଧ୍ୟମରେ ଆମେ ଏହା ବିଶ୍ୱାସ କରୁ ଯେ ଆମ ପ୍ରିୟ ଜନଙ୍କର ଆତ୍ମା ଏଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ ବି ତାହା ବିଲୁପ୍ତ ହୋଇନାହିଁ । ସେମାନେ ଏକ ନୂତନ ଲୋକକୁ, ଏକ ନୂତନ ଅବସ୍ଥାରେ ଚାଲିଗଲେଣି । ତର୍ପଣ ଦେଇ ଆମେ ସେମାନଙ୍କ ଆତ୍ମାର ଶାନ୍ତି କାମନା କରୁ, ଯେପରିକି ସେମାନଙ୍କର ଏହି ନୂତନ ଯାତ୍ରା ସୁଗମ ହେଉ ।

ଏହି ଚିନ୍ତାଧାରା ଆମକୁ ମୃତ୍ୟୁର ଭୟ ଦୂର କରିବାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ । ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଆମେ ହରାଇବା, ଏହି ବିଶ୍ୱାସ ଆମକୁ ଆସ୍ବାସନା ଦେଇଥାଏ । ଆମେ ଜାଣୁ ଯେ ସେମାନେ ଆମଠାରୁ ଦୂରେଇ ଯାଇଛନ୍ତି ବୋଧେ, ସେମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ନଷ୍ଟ ହୋଇନାହାନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା ବଞ୍ଚି ରହିଛି ଏବଂ ସେମାନେ ଏକ ଅଲଗା ଜଗତରେ ରହିଛନ୍ତି । ଏହି ଚିନ୍ତା ଦୁଃଖର ଭାରକୁ ଅଳ୍ପ କରିଦେଇଥାଏ ଏବଂ ଜୀବନକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାର ଶକ୍ତି ଦେଇଥାଏ ।

ଏହା ଛଡା, ଏହି ବିଶ୍ୱାସ ଆମକୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ଜୀବନକୁ ଭଲ ଭାବରେ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥାଏ । ଯେହେତୁ ମୃତ୍ୟୁ ଶେଷ ନୁହେଁ, ତେଣୁ ଏହି ଜୀବନ ହେଉଛି ଏକ ଅତି ମୂଲ୍ୟବାନ ଅବସର । ଆମେ ଯେଉଁ ଭଲ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁ, ଯେଉଁ ଭଲ ସ୍ମୃତି ସୃଷ୍ଟି କରୁ, ସେସବୁ ଆମ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିରହେ । ଆମର ଆତ୍ମିକ ଉନ୍ନତି, ସଦ୍ କର୍ମ ଓ ପରୋପକାର - ଏସବୁ ଆମର ଶାରୀରିକ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ଜୀବିତ ରହେ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପଥ ପ୍ରଦର୍ଶକ ହୋଇଥାଏ । ଆମ ଓଡ଼ିଶାର ମହାନ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରମ୍ପରା ଏହି ସତ୍ୟକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଚାଲିଛି । ଆମେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁ ଯେ ଆତ୍ମା ଅମର । ଏହା ଏକ ନଦୀ ସଦୃଶ, ଯାହା ସମୁଦ୍ରରେ ମିଶି ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ, ବରଂ ସମୁଦ୍ରର ଏକ ଅଂଶ ହୋଇଯାଏ, ନୂଆ ରୂପ ଲାଭ କରେ ।

"ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଜୀବନର ଅଙ୍କୁର" ଏକ ଗଭୀର ଦାର୍ଶନିକ ବିଚାର, ଯାହା ଆମ ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତିର ଆଶା, ସାନ୍ତ୍ୱନା ଓ ସକାରାତ୍ମକତାର ପ୍ରତୀକ । ଏହି ବିଶ୍ୱାସ ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୟ କରିବାର କିଛି ନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ଜୀବନର ଏକ ସ୍ୱାଭାବିକ ଏବଂ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଂଶ, ଯେପରି ଦିନ ଓ ରାତି ଗୋଟିଏ ଅନ୍ୟଟିର ପଛେ ପଛେ ଆସେ । ଏହା ଆମକୁ ଜୀବନର ସତ୍ୟକୁ ସହଜରେ ଗ୍ରହଣ କରିବାର, ଦୁଃଖରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରିବାର ଏବଂ ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୁହୂର୍ତ୍ତକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ସହିତ ବଞ୍ଚିବାର ଶକ୍ତି ଦେଇଥାଏ । ଏହି ବିଚାରଧାରା ହେଉଛି ଆମ ଓଡ଼ିଆ ଜୀବନ ଦର୍ଶନର ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମଣି, ଯାହା ସବୁକାଳୀନ ଏବଂ ସାର୍ବଭୌମ ।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!