ମହାରାଜା କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ ଜନ୍ମ ୨୬ ଏପ୍ରିଲ ୧୮୯୨ ଓଡ଼ିଶାର ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଠାରେ ଜନ୍ମିତ ଜଣେ ଶାସକ ଓ ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନର ପୁରୋଧା ଥିଲେ ।

ମହାରାଜା କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କ ଏକ ରାଜସିକ ପରିବାରରେ ହୋଇଥିଲା। ଶିଶୁକାଳରୁ ସେ ଗୁଣୀ, ଶିକ୍ଷାପ୍ରିୟ ଓ ଧର୍ମପରାୟଣ ଥିଲେ। ସେ ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଭଲପାଉଥିଲେ ଏବଂ ଜନସେବାକୁ ନିଜ ଜୀବନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

ଓଡ଼ିଶାର ଐତିହ୍ୟ, ସଂସ୍କୃତି ଓ ଗୌରବ ରକ୍ଷା କରିଥିବା ବହୁ ସୂର୍ବର ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଅତି ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତି ହେଲେ ମହାରାଜା କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ। ତାଙ୍କୁ ଆମେ ସମ୍ମାନର ସହ "ନବ ଉତ୍କଳର ନିର୍ମାତା" ବୋଲି କୁହୁଛୁ। ସେ ଜଣେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୂରଦର୍ଶୀ, ଦୟାଳୁ ଓ ଜନସେବକ ରାଜା ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଶାସନ କାଳରେ ଉତ୍କଳର ମୂଳ ଅବସ୍ଥା ଅପାର ଭାବରେ ଉନ୍ନତି କରିଥିଲା।

ଉତ୍କଳର ପୁନଃ ଗଠନରେ ତାଙ୍କ ଭୂମିକା

ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ କାଳରେ ଉତ୍କଳ ବିଭିନ୍ନ ଭାଗକୁ ଭାଗ କରି ଅନ୍ୟ ଅଂଚଳକୁ ଯୋଗ କରିଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହାର ଫଳରେ ଓଡ଼ିଆ ଲୋକମାନେ ନିଜ ସଂସ୍କୃତି, ଭାଷା ଓ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ହାରାଇବାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ନିଜସ୍ୱ ପରିଚୟ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଆଗକୁ ଆସିଥିଲେ।

ସେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ଜାତିକୁ ଏକତ୍ର କରିବା ପାଇଁ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଲୋକଙ୍କ ସଚେତନତା ବଢ଼ାଇଥିଲେ। ସେ ଅନେକ ସଭା, ସମିତି ଓ ଅନ୍ଦୋଳନର ନେତୃତ୍ୱ କରି ଉତ୍କଳର ପୁନଃ ଏକତା ପାଇଁ ଅଦମ୍ୟ ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଅନୁପ୍ରେରଣାରେ ବହୁ ଜଣ ଓଡ଼ିଆ ନେତା ଓ ଜନସାଧାରଣ ମିଶି ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଥିଲେ।

ସାହିତ୍ୟ ଓ ସଂସ୍କୃତିରେ ତାଙ୍କ ଅବଦାନ

ମହାରାଜା କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ମହାନ ସମର୍ଥକ ଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ ଅନେକ ପତ୍ରିକା, ମାଗଜିନ ଓ ସାହିତ୍ୟିକ ସଂସ୍ଥା ସ୍ଥାପନା ହୋଇଥିଲା। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଆବିକାଶ ଏବଂ ସମ୍ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଥିଲା।

ସେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିକ୍ଷା ଓ ସଚେତନତା ଆଣିବାରେ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନିଭାଇଥିଲେ। ସେ ଅନେକ ସ୍କୁଲ, ପାଠଶାଳା ଓ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ, ଯାହା ଆଗକୁ ଓଡ଼ିଶାର ଶିକ୍ଷା ତଥା ସାମାଜିକ ଉନ୍ନତିରେ ଅମୂଲ୍ୟ ଅବଦାନ ଦେଇଥିଲା।

ତାଙ୍କର ଦୂରଦର୍ଶିତା

ମହାରାଜାଙ୍କର ଦୂରଦର୍ଶି ଚିନ୍ତାଧାରା ଦ୍ୱାରା ଓଡ଼ିଶା ଦୀର୍ଘ ସମୟର ପାଇଁ ଲାଭାନ୍ୱିତ ହୋଇଥିଲା। ସେ କେବଳ ଏକ ରାଜନେତା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ଆଦର୍ଶ ସଂସ୍କୃତିକ ଅଗ୍ରଦୂତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି ଓ ନିରନ୍ତର ପ୍ରୟାସ ଫଳରେ ଓଡ଼ିଶା ଆଜି ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓ ଗର୍ବିତ ରାଜ୍ୟ ହୋଇଉଠିଛି।

ପରିଶେଷରେ

ମହାରାଜା କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କ ତ୍ୟାଗ, ସେବା ଓ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଆମେ ସଦା ମନେ ରଖିବା ଦରକାର। ସେ ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ଓ ଭାଷାକୁ ନୂଆ ପରିଚୟ ଦେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଆଦର୍ଶ ଓ ଆତ୍ମବଳ ଆଜି ବି ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ସ୍ରୋତ। ଏହି ମହାନ ଶିଳ୍ପୀଙ୍କୁ ଆମେ ହୃଦୟର ଗଭୀର ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରୁଛୁ।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ନବ ଉତ୍କଳର ନିର୍ମାତା କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ

ନବ ଉତ୍କଳର ନିର୍ମାତା କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ