ଶ୍ରବଣଂ କୀର୍ତ୍ତନଂ ବିଷ୍ଣୋ ସ୍ମରଣଂ ପାଦସେବନଂ ।

ଅର୍ଚ୍ଚନଂ ବନ୍ଦନଂ ଦାସ୍ୟଂ ସଖ୍ୟମାତ୍ମନିବେଦନଂ ।।

ଇତି ପୁଂସାର୍ପିତା ବିଷ୍ଣୌ ଭକ୍ତିଶ୍ଚେନ୍ନୱଲକ୍ଷ୍ୟଣା ।

କ୍ରିୟତେ ଭଗବତ୍ୟଧ୍ୟା ତନ୍ମୟେଽଧିତମୁତ୍ତମଂ ।।

ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣ (ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ଭାଗବତ) ମତରେ ପରଂବ୍ରହ୍ମ ଶ୍ରୀ ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟ ପାଇବା ନିମନ୍ତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଅ ଗୋଟି ପନ୍ଥା ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି । ଏମାନଙ୍କୁ ‘ନବଧା ଭକ୍ତି’ ରୂପେ ଆଖ୍ୟାୟିତ କରାଯାଏ । ନବଧା ଭକ୍ତି କୁ ଆପଣାଇଲେ ଯେ ଜୀବ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ନିକଟତର ହେବ , ଏଥିରେ ସାମାନ୍ୟ ସଂଶୟ ନାହିଁ ।

ଏହି ନବଧା ଭକ୍ତି ଯେ ଆମ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ତିଷ୍ଠି ରହିବାର କାରଣ , ଏହା ଅତ୍ୟୁକ୍ତି ହେବନାହିଁ । କାରଣ ଜନ୍ମରୁ ଅଜ୍ଞାତ ଅବସ୍ଥାରେ ଶରୀର ଗଠନ ଜଟିଳ ହେଲେ କିମ୍ବା ପାରିପାର୍ଶ୍ଵିକ ପରିସ୍ଥିତି ହେତୁ ଆମକୁ ସେଇ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ନିକଟରେ ସମର୍ପଣ କରାଯାଏ । ଟିକେ ବଡ଼ ହେଲେ ଅନ୍ୟାୟ ଅନୀତି କ’ଣ ଜାଣିଲେ , ଯଦି କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଅପକାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ ତେବେ ଆମେ ସେଇ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ତମେ ରକ୍ଷା କର ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରୁ । କିଛି ଚିନ୍ତାବୋଧ ହେଲେ କିମ୍ବା କୌଣସି ସମସ୍ୟା ଆସିଲେ ଆମେ ତାଙ୍କ ଚରଣରେ ଆଶ୍ରିତ ହେଉ କାରଣ ସିଏ ହିଁ ଆମର ସୃଷ୍ଟି , ସ୍ଥିତି ଓ ଲୟ ଓ ବିଲୟର କାରଣ ।

ଆଉ ଆମ ସହ ଜଗନ୍ନାଥ ଚେତନା ମଧ୍ୟ ଓତଃପ୍ରୋତ ଭାବେ ଜଡିତ । ଜନନୀ ଜଠର ଠାରୁ ଚିତାର ଅଗ୍ନି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆମ ମହାପ୍ରଭୁ ଆମ ସହ ଅଛନ୍ତି । ସାଦଖିଆ ଠାରୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପଡିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ନାମାମୃତ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ । ଏକୋଇଶିଆରେ ନାମକରଣ ଠାରୁ ଏକାଦଶାହରେ ନାମରେ ତର୍ପଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଗନ୍ନାଥ ଅଛନ୍ତି । ଷଠିଘର ଠାରୁ ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ମଧୁରତାର ସ୍ପର୍ଶ ବାରିହୁଏ ।

ନବଧା ଭକ୍ତି ଗୁଡିକ ହେଉଛନ୍ତି -:

୧. ଶ୍ରବଣ

୨. କୀର୍ତ୍ତନ

୩. ସ୍ମରଣ

୪. ପାଦସେବନ

୫. ଅର୍ଚ୍ଚନା

୬. ବନ୍ଦନା

୭. ଦାସ ପଣ

୮. ସଖା ବୋଧ

୯. ଆତ୍ମ ନିବେଦନ ବା ସମର୍ପଣ

ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ ଶ୍ରବଣ କରିଥିଲେ , ଶୁକମୁନି କୀର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ , ସତ୍ୟଯୁଗରେ ପ୍ରହଲ୍ଲାଦ ସ୍ମରଣ କରିଥିଲା , ଭଗବତୀ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ପାଦସେବା କରିଥିଲେ , ପୃଥୁରାଜା ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିଥିଲେ , ଅକ୍ରୁର ବନ୍ଦନା କରିଥିଲେ , ହନୁମାନ ଦାସ୍ୟ ପଣ ଆପଣେଇଥିଲେ , ଅର୍ଜ୍ଜୁନ ସଖା ବୋଧ କରିଥିଲେ ଏବଂ ରାଜା ବଳୀ ଆତ୍ମ ସମର୍ପଣ କରିଥିଲେ ।

ଏ ଥିଲା ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣ ମତରେ ନବଧା ଭକ୍ତି । ଏତତ୍ ବ୍ୟତିରେକ ସନ୍ଥ ଶ୍ରୀ ତୁଳସୀ ଦାସ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଲିଖିତ ଅବଧ ରାମାୟଣରେ ମଧ୍ୟ ନବଧା ଭକ୍ତିର ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ।