ନାରୀବାଦ:-

ନାରୀବାଦର ବିଚାରଧାରା ରାଜନୈତିକ ଓ ସାମାଜିକ ଆନ୍ଦୋଳନର ଭାଗ ଯାହାର ମୂଳ ଲକ୍ଷ ସମାଜରେ ନାରୀଙ୍କୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରେଇବା ।ଏହା ନାରୀଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଓ ରୋଜଗାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଅଧିକାର ଦିଏ ।

ବିଭିନ୍ନ ମହିଳା ସଂଗଠନ ସମାଜରେ ନାରୀଙ୍କୁ କିପରି ସମାନ ଅଧିକାର ଦିଆଯିବ ତାହା ନେଇ ଅଭିଯାନ କରନ୍ତି, ସେହି ଅଧିକାର ଗୁଡ଼ିକ ହେଲା, ଭୋଟର ଅଧିକାର, ସମାନ ଦରମା, ଶିକ୍ଷାର ଅଧିକାର ଓ ଅନ୍ୟ ଅଧିକାର ସାବ୍ୟସ୍ତ କରିବାରେ ସହାୟତା କରିଥାଏ । ନାରିବାଦର ବିଚାର ରଖୁଥିବା ଲୋକ ମହିଳାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଘରୋଇ ହିଂସା, ବଳତ୍କାର ଓ ଯୌନଉତ୍ପୀଡନରୁ ନିଜକୁ କିପରି ମୁକୁଳେଇବ ତାହା ନେଇ ସହାୟତା ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି ।

ଇତିହାସ:-

ଚାର୍ଲ୍ସ ଫୌରିଅର, ଜଣେ ଉଟୋପୀୟ ସମାଜସେବୀ ଓ ଫରାସୀ ଦାର୍ଶନିକ ୧୮୩୭ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ନାରୀବାଦ ଶବ୍ଦର ପକ୍ଷ ରଖିଥିଲେ । ନାରୀବାଦର ସପକ୍ଷରେ ଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଇତିହାସକାର ଇତିହାସରେ ନାରୀଙ୍କ ଅଧିକାର ନିମନ୍ତେ ହେଇଥିବା ଅଭିଯାନକୁ ନାରୀବାଦର ଆନ୍ଦୋଳନର ଭାଗ ବୋଲି ଦର୍ଶାନ୍ତି ।

ଆନ୍ଦୋଳନ ଓ ବିଚାରଧାରା :-

ନାରୀବାଦର ମୂଳ ବିଚାରଧାରା ହେଉଛି ସମାଜରେ ମହିଳାଙ୍କ ଅଧିକାର।

ଉପକ୍ରମ :-

ମାନବ ସମାଜର ଇତିହାସ ଅନୁଧ୍ୟାନ କଲେ ଏହା ପରିଦୃଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ ଯେ ନାରୀ ମାନଙ୍କର ଭୂମିକା ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ ସେମାନଙ୍କର ମୌଳିକ ଚିନ୍ତାଧାରା, ଅତୁଳନୀୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟନିଷ୍ଠା ଓ ସମାଜ ଗଠନରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳତା ଅନନ୍ୟ । ପୁରାତନ ଯୁଗର ଗାର୍ଗୀ, ମୈତ୍ରୟୀଙ୍କ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭକରି ବର୍ତ୍ତମାନ ଯୁଗର ଜୋଆନ୍ ଅଫ୍ ଆର୍କ, ମ୍ୟାଡାମକ୍ୟୁରୀ, ମଦରଟେରେସା, ଅହଲ୍ୟାବାଈ ଓ ଇନ୍ଦିରାଗାନ୍ଧୀ ପ୍ରମୁଖ ମହିୟସୀ ନାରୀମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ । ଚିନ୍ତାକଲେ ସମାଜ ସମାଜପ୍ରତି ସେମାନଙ୍କ ଅବଦାନ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରି ହୋଇଥାଏ ତେବେ ଦୁଃଖ ଓ ପରିତାପର ବିଷୟ ଯେ ସମାଜରେ ଦେଖାଯାଏ ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅନ୍ଧବିଶ୍ଵାସ ଓ କୁସଂସ୍କାର ନାରୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅବିଚାର ର ରୂପେ ଉଭା ହେଉଛି । ଏଭଳି ମାନସିକତାରୁ ଦୂର ରେ ରହିବା ପାଇଁ ନାରୀ ନାରୀ ସଶକ୍ତିକରଣ ପ୍ରସଙ୍ଗୋଚିତ ହୋଇଛି ।

ଆବଶ୍ୟକତା : -

ଗୋଟିଏ ସୁସୁ ଓ ପ୍ରଗତିଶୀଳ ସମାଜ ଗଠନରେ ନାରୀର ଭୂମିକା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ । ତେଣୁ ସ୍ଵାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ କହିଥିଲେ ନାରୀମାନ ମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥାର ଉନ୍ନତି ବିନା ପୃଥିବୀର କଲ୍ୟାଣ ଓ ଉନ୍ନତି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଅସମ୍ଭବ । ପରିବାର ଗଠନ, ସମାଜ ପରିଚାଳନା ଓ ନୈତିକତା ତାର ସୁରକ୍ଷାକ୍ଷେତ୍ରରେ ନାରୀମାନେ ଅଗ୍ରସାରଥୀ । ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ମାନ, ସ୍ବାଧୀନତା, ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଭୂମିକାକୁ ଆଧାରକରି ସେମାନଙ୍କର ସଶକ୍ରୀକରଣ ଆବଶ୍ୟକ ।

ନାରୀବାଦ କ'ଣ ?

ନାରୀବାଦ କହିଲେ ଏକ ସାମାଜିକ ରାଜନୈତିକ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅଭ୍ୟାସକୁ ବୁଝାଏ ।ଯାହାର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ନାରୀକୁ ପୁରୁଷର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଓ ଶୋଷଣରୁ ମୁକ୍ତ କରିବା । ନାରୀମୁକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ମଧ୍ଯ ନାରୀବାଦୀ ଆନ୍ଦୋଳନ କୁହାଯାଇ

ଥାଏ। ନାରୀବାଦ ଏକ ଚିନ୍ତନ ଯାହା ମତବ୍ୟକ୍ତ କରେ ଯେ ନାରୀମାନେ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମିକ ଭାବେ ଆଧୁନିକ ସମାଜରେ ଅବହେଳିତ ଏବଂ ନାରୀ ଓ ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟରେ ସମାନ ସୁବିଧା ସୁଯୋଗ ନିମନ୍ତେ ଓକିଲାତି କରିଥାଏ।

ନାରୀବାଦର ପରିଭାଷା ଖୋଜା:-

ନାରୀବାଦ ମାନେ ସମଗ୍ର ନାରୀ ସମାଜର ମଙ୍ଗଳ ସହ ଦେଶ ଓ ଦଶର କଲ୍ୟାଣ ଯଦି ବୁଝାଯାଏ ତେବେ ଏଇ ବାଦ ଓ ଏଇ ଚିନ୍ତାଧାରା ସହିତ ବାହାରି ଆପରି ରହିବା ଉଚିତ ନୁହଁ । କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ନାରୀବାଦର ପରିପ୍ରକାଶ ଉପରେ କେତେକ ବିରୋଧ କଲାବେଳେ ଆଉ କେତେକ ତା’ର ତୀବ୍ର ସମର୍ଥନ କରନ୍ତି। ପତ୍ରପତ୍ରିକା ସହ ବିଭିନ୍ନ ମଞ୍ଚ ଉପରେ ଆମ ଦେଶରେ ପ୍ରତିଦିନ ନାରୀବାଦ ନେଇ ଖଣ୍ଡଯୁଦ୍ଧା ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇଥାଏ। ଏଥିରେ ଏଇ ବାଦର ବିପରୀତ ଅର୍ଥନେଇ ପରସ୍ପର ଠାରୁ ଦୂରତମ ଦୁଇମୁଣ୍ଡରେ ବସିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ ନାରୀବାଦର ଅର୍ଥ ପ୍ରତିଦିନ ଅଲଗା ଅଲଗା ବୁଝିବାକୁ ହୁଏ ।

ନାରୀବାଦ ଉପରକୁ ପୁଣି ଫେରିଯାଇ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ ବୋହୂର ତୀବ୍ର ତାତନାରେ ଶାଶୁର ବାଦ୍ଧକ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା । ଯୌତୁକ ନିୟମର ଅପବ୍ୟବହାର ଛବି ଏବେ ଶାସନକଳ ଓ ବିଚାର ସଂସ୍ଥା ସୀକାର କଲେଣି। ସାଧାରଣ ଲୋକଟିଏ କାଲି ଯିଏ ନାରୀବାଦ ପଛରେ ନିଜର ଦୃଢ ସମର୍ଥନ ଜଣାଇଥିଲା । ଆଜି ସିଏ ଦଣ୍ଡେ ରହିଯାଇ ନିଜକୁ ପ୍ରଶ୍ନକରେ ସତ୍ୟର ସନ୍ଧାନରେ । ନାରୀବାଦର ପ୍ରକୃତ ପରିଭାଷା କ’ଣ ଏକ ବିରାଟ ପ୍ରଶ୍ନ ହୋଇ ଆସି ଠିଆ ହୁଏ । ଝିଅଟିଏ ବାପା ମା'ଙ୍କ ଆକଟ ଓ ଭାଇର ତାଗିଦା ବଳୟ ଇଂଘନ କରି ଆସି ପହଞ୍ଚେ ବିଶ୍ବବିଦ୍ୟାଳୟ ଛାତ୍ରାବାସରେ । ଆଜ୍‌ରେ ଆଖୁଏ ସଫ୍ଟ I ଉଚ୍ଚତର ଶିକ୍ଷାର କାମନା I ଉଚ୍ଚତର ଜୀବନ ମୂର୍ଚ୍ଚନାରେ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧା ଝିଅ। ପାଠ ପଢିବ। ଚାକିରୀ କରିବ। ତଥାକଥୁତ, ଝିଅଜୀବନ ହାଣ୍ଡିଶାଳକୁ ଭାବନାର ଶୃଙ୍ଖଳ ଛିଡାଇ ଚାଲିଯିବ ଆହୁରି ଆଗକୁ। ଯେଉଁଠି ଆକଟ ନଥୁବ, ନଥୁବ ତାଗିବା, ଥୁବ କେବଳ ସାଧୀନତା I ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ସିଏ ବାଛିନେବ ନିଜ ଭବିଷ୍ୟତ । ଆଜିର ପିତାମାତା ତା' ବି ଚାହାଁନ୍ତି, ଝିଅ ବଢ଼ୁ, ପଢ଼ୁ ଓ ସାବଳମ୍ବନଶୀଳ ହେଉ । ମାତ୍ର ତା' ଠାରୁ ଆଉ ଟିକିଏ ବେଶୀ ବାପା ମା' ଚାହିଁଥାନ୍ତି ଝିଅ ସୁଖୀ ରହୁ । କିଛି ବୁଝଭିନି, ଝିଅ ସୁଖ୍ ରହୁର ମର୍ମବାଣୀ । ଆଜ୍‌ରେ ସପନ ବେଳେ ପରଳ ପରି ଆଜ୍‌ରେ ମାଡିଯାଏ। ସବୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ । ଦରଦୀ ଝିଅଟି ନିଜ ସହିତ ନାରୀଜାତିର ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରି ରାସ୍ତା ସନ୍ଧାନରେ ଆଗେଇଯାଏ ।

ପାଠାଗାରରୁ ମୋଟାମୋଟି ବ‌ହିପଢା ଚାଲେ । ସବୁ ଆଡେ ଲେଖା ନାରୀ ଗୋଡରୁ ବେଢି ଦୂର ହେବା ବିଧେୟ। ସେ ଶୃଙ୍ଖଳ ଯାହା ନାରୀ ଜାତିକୁ କେବେଠୁ ପଙ୍ଗୁ କରିଦେଇଛି, ପରାଧୀନତାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିବାକୁ ବାଧ୍ଯ କରିଛି । ତା'ର ସମାପ୍ତି ହିଁ ତୁରନ୍ତ କାମ୍ୟ । ଏହା ହିଁ ନାରୀବାଦର ଡାକରା । ଝିଅଟି ଆପଣେଇ ନେଇଛି ନାରୀବାଦ, ମୁକ୍ତିକାମୀ ନାରୀବାଦ, ତା' ସାଙ୍ଗକୁ ପକ୍‌କେଶଧାରୀ ବିଶ୍ବବିଦ୍ୟାଳୟମାନଙ୍କରେ ପନ୍ଥୀପୃଷ୍ଠ ପୋଷକ ମାନଙ୍କର ଗୁରୁ ଗମ୍ଭୀର ବାଣୀ। ଏ ବାଣୀର ଝଙ୍କାର କେବଳ ଶ୍ରେଣୀକକ୍ଷରେ ନୁହେଁ ବିଶ୍ବବିଦ୍ୟାଳୟ ପରିସର ଖୋଲାମଞ୍ଚରେ ବି ଏଇ ଆଲୋଚନା । ବେଳେ ପୁଣି ଉନ୍ମାଦନା । ହାତ ମୁଠାମୁଠା କରି ଗଳାରେ ନୀଳ ନୀଳ ଶିରା ଫୁଲାଇ ଦେପଥୁ-ଜାଗରଣ ମୂଳକ ସରରେ ମୁକ୍ତିର ଆହ୍ବାନ।

କେଉଁଠୁ କେଉଁଠିକି ଲମ୍ବି ଯାଇଛି ଏଇ ମୁକ୍ତି ?

ତା'ର ରୂପରେଖା କ'ଣ, ରୂପରେଖ ଖୋଜୁ ଖୋଜୁ ଆଖି ଆଗରେ ଭାସିଆସେ ଆଜିର ନାରୀବାଦର ଚିତ୍ର ସୁଦୂର ପଶ୍ଚିମରୁ ।

ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଯାହା ବାହାରୁ ଆସେ ଆଦରି ନେଲେ ନାରୀବାଦକୁ ବା କାହିଁକି ଆମବାଦୀ ଏଇ ନାରୀବାଦର ପ୍ରଥମ ସୋପାନରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଏକ ଉଲଟ ପରିପ୍ରଚାର। ମୁକ୍ତିର ଯଥେଚ୍ଛାଶୂର ଜୀବନଶୈଳୀରେ -ଯେତେବେଳେ ଚାହଁ ଯାହା କରିବାର ସାଧୀଳତା ଶୋଇବା, ଖାଇବା, ପାଠପଢିବା ଇତ୍ୟାଦି ଇତ୍ୟାଦି । କେହି କିଛି କ‌ହିପାରିବେ ନାହିଁ, କିଏ ବା କାହିଁକି କହିବ । ଛାତ୍ରୀ କୋଠରୀରେ କିଏ କ'ଣ କଲେ କାହାର ଯାଏ ? ଅବଶ୍ୟ ଏଥିରେ କେବଳ ନାରୀ ନୁହଁନ୍ତି ଏମିତି ମୁକ୍ତିକାମୀ ନରମଧ୍ୟ ସଂପୃକ୍ତ। ମାତ୍ର ପରେ ମୁକ୍ତିକାମୀଙ୍କୁ ବୋଧ ହେଲା ଏଇ ମୁକ୍ତିର ପ୍ରଚାର ସର୍ବଧାରଣରେ ବିଧେୟ ।

ସେମାନଙ୍କର ମନଗଢା ରାଜ୍ୟର ମନମାତାଣିଆ ବେପରୁଆ ହେବା

ଜୀବନ-ସ୍ଥାପନର ଛବି ରାସ୍ତାରେ ଘାଟରେ, ସର୍ବସାଧାରଣ ସମ୍ମୁଖରେ ସେମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଆଜ୍‌ରେ ଆଙ୍ଗୁଳି ଗୁଞ୍ଜି ଦେଖାଇବାକୁ ଚାହିଁତ୍ତି ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କ ହିସାବରେ ମୁକ୍ତ। ସେମାନଙ୍କର ହିସାବ ହିଁ ବ୍ୟକ୍ତି ସାଧୀନତା ତାଲିକାଗଣା । ଝିଅମାନେ ସିଗାରେଟ ପିଇବା କି ନିଜ ପୁରୁଷ ବନ୍ଧୁ ସଙ୍ଗେ ସର୍ବସାଧାରଣରେ ମାତ୍ରାରୁ ଅଧୂକ ସାଧାରଣରେ ପ୍ରେମ ଅର୍ପଣ କରିବା କି ମଦ ପିଇବା ଆଦି ପ୍ରଫେସର ହୃଷୀକେଶ ମହାନ୍ତି ଯେତେ ଯାହା ହୋଇପାରେ ତା' ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସାଧୀନତାର ଚାହିଦା ବୋଲି ଭାରତ ନାରୀବାଦ ସକ୍ରିୟଳ ମାନେ ବଜ୍ରସରରେ ଘୋଷଣା କଲେ । କିଏ ବା ସେମାନଙ୍କୁ କ'ଣ କହିବ । ସାଧାରଣ ଜନତା କ'ଣ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସାଧୀନତାର ଧାରା ବୁଝନ୍ତି ଯେ ସେ ମାନିନେବେ ଝିଅ ପିଲା ମଦ ପିଇବାରେ କୌଣସି ଭୁଲନାହିଁ । ପ୍ରକୃତରେ ତ କିଛି ଭୁଲ ନାହିଁ I କିନ୍ତୁ ଭାରତ ସମାଜ ବର୍ଣ୍ଣ ଜାତି ଧର୍ମ ନିର୍ବିଶେଷରେ କିଛି କଥାରେ ସହ‌ମତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ମୋ ବୁଝିବାରେ ସେଇଟା, ସେଇ ଗୁଣ‌ଟା ହେଉଛି ଜାତୀୟତା ଯାହାକୁ ନେଇ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକ। ଏଇଭଳି ଏକ ସାମଗ୍ରିକ ଚିନ୍ତାଧାରା ବର୍ତ୍ତମାନର ନାରୀବାଦର ପ୍ରକାଶ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଅକ୍ଷମ। ଏପରିକି କ୍ରମେ ନାରୀବାଦ ଛାତ୍ରୀ ଜଣେ ଅବଗତ ବୟସରେ ଆବିଷ୍କାର କରେ ଧୂମପାନ କରି ସେ ନିଜର ସାସ୍ଥ୍ୟର ତଥା ମାତୃତ୍ବର କେତେ କ୍ଷତି କରିଛି । କିନ୍ତୁ ସେତେବେଳେ ସମୟ ବହୁଦୂର ତଳମୁଣ୍ଡକୁ ବହି ଚାଲିଯାଇଛି ଯେ ଅବଶୋଷ କରିବାକୁ ବେଳ ଆଉ ନଥାଏ ।

ତେବେ କ’ଣ ଭାରତ ବର୍ଷରେ ନାରୀବାଦ ଆନ୍ଦୋଳନ ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବ ? ନାରୀ ପୁଣି କ'ଣ ଫେରିଯିବେ ବିଗତ ଦିନକୁ ? କବାଟ କୋଣରେ ଲୁଚି ଶଙ୍ଖା ଝଣଝଣ କରିବେ କିଛି କହିବାକୁ କିନ୍ତୁ ପାଟି ଫିଟେଇ ପାରିବେନି। ନିଶ୍ଚୟ ସେମିତି ହୋଇପାରିବନି। ଅପର ପକ୍ଷରେ ନାରୀବାଦ ନାଁ ରେ ଯଥେଚ୍ଛାଚାର ଜୀବନ-ଶୈଳୀକୁ ଭାରତୀୟ ଭାବଧାରା ଗ୍ରହଣ କରେନି । ତେବେ ସମୟ ଆସିଛି ନାରୀବାଦର ନୂଆ ପରିଭାଷାର ଆକଳନ ହେଉ ।

ଆଧୁନିକ ରାଜନୈତିକ ‘ବାଦ’ (Ism) ବା ତତ୍ତ୍ଵମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ନାରୀବାଦ ଅନ୍ୟତମ । ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ପ୍ରସାର ଲାଭ କରିଥିବା ନାରୀମୁକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନରୁ ହିଁ ନାରୀବାଦର ଜନ୍ମ କହିଲେ ଅତ୍ୟୁକ୍ତି ହେବନାହିଁ । ମାନବିକ ଅଧିକାର ଆନ୍ଦୋଳନର ଏକ ଅଂଶବିଶେଷ ରୂପେ ପରିଚିତ ନାରୀବାଦ ହେଉଛି ନାରୀ ସ୍ଵାଧୀନତା, ନାରୀ ଅଧିକାର ଓ ନାରୀ ସଶକ୍ତିକରଣ ସପକ୍ଷରେ ଏକ ଯୁକ୍ତିବାଦୀ ତତ୍ତ୍ବ । ଅନ୍ୟ ଅର୍ଥରେ କହିଲେ, ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ ରାଜନୈତିକ, ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ସାମାଜିକ ଅଧିକାର ଦାବି କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ଆନ୍ଦୋଳନ ଓ ମତବାଦର ସୁମାହାର ହେଉଛି ନାରୀବାଦ । ନାରୀବାଦର ଯୁକ୍ତି ହେଉଛି ନାରୀମାନେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପରି ସମାନ ଏବଂ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପରି ସେମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସମାନ ଅଧିକାର ଓ ସ୍ୱାଧୀନତା ରହିଛି । ପୁରୁଷପ୍ରଧାନ ସମାଜରେ ପ୍ରାୟତଃ ନାରୀ ନିର୍ଯ୍ୟାତିତା, ଲାସ୍ତା ଓ ଅବହେଳିତା ।

ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ କୋଣରେ ନାରୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ହେଉଥିବା ଶାରୀରିକ, ସାମାଜିକ, ଅର୍ଥନୈତିକ ତଥା ରାଜନୈତିକ ଅତ୍ୟାଚାର ଓ ଶୋଷଣ ବିରୁଦ୍ଧରେ ନାରୀବାଦ ଏକ ଆନ୍ଦୋଳନ ଏବଂ ଯୁକ୍ତିବାଦୀ ତତ୍ତ୍ଵ । ପ୍ରଚଳିତ ପୁରୁଷପ୍ରଧାନ ସମାଜକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ନାରୀ-ପୁରୁଷ ସମାନ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଓ ଅଧିକାର ଥିବା ଏକ ସମତାବାଦୀ ସମାଜ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ନାରୀବାଦର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ । ସମାଜରୁ ଲିଙ୍ଗଗତ ବୈଷମ୍ୟ ଦୂର କରି ସମାନତା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ନାରୀବାଦର ଲକ୍ଷ୍ୟ । ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶ୍ରେଣୀଚେତନା ସୃଷ୍ଟି କରି ସେମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ, ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ରାଜନୈତିକ ଅଧିକାର ପାଇଁ ଆନ୍ଦୋଳନ କରିବାକୁ ନାରୀବାଦ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଥାଏ । ଶିକ୍ଷା ଓ ନିଯୁକ୍ତି ସମେତ ସମାଜର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ତରରେ ନାରୀ ଓ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସମାନ ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରିବା ନାରୀବାଦର ଆଭିମୁଖ୍ୟ । ଅର୍ଥାତ୍ ନାରୀବାଦୀମାନେ ନାରୀର ସମାନ ଅଧିକାର ଓ ସମ୍ମାନ ଦାବି କରିଥାନ୍ତି ।

ନାରୀବାଦର ଉତ୍ପତ୍ତି (Origin of Feminism):-

୧୮୩୭ ମସିହାରେ ଜଣେ କଳ୍ପନାବିଳାସୀ ସମାଜବାଦୀ ଭାବେ ପରିଚିତ ବିଶିଷ୍ଟ ଫରାସୀ ଦାର୍ଶନିକ ଚାର୍ଲସ ଫୋରିୟର ସର୍ବପ୍ରଥମେ ‘ନାରୀବାଦ' (Feminism) ଶବ୍ଦର ପ୍ରୟୋଗ କରିଥିଲେ । ଔପଚାରିକଭାବେ ‘ନାରୀବାଦ” ଓ ‘ନାରୀବାଦୀ’ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଥମେ ୧୮୭୨ ମସିହାରେ ଫ୍ରାନ୍‌ସ ଓ ନେଦର ଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ, ୧୮୯୦ ଦଶଳରେ ଗ୍ରେଟ୍ ବ୍ରିଟେନ୍‌ରେ ଏବଂ ୧୯୧୦ ମସିହାରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ପ୍ରୟୋଗ ହୋଇଥିଲା । ଅକ୍ସଫୋର୍ଡ଼ ଇଂରାଜୀ ଅଭିଧାନ ଅନୁସାରେ ‘ନାରୀବାଦୀ’ ଓ ‘ନାରୀବାଦ’ ଶବ୍ଦ ଦୁଇଟି ପ୍ରଥମେ ଯଥାକ୍ରମେ ୧୮୫୨ ଓ ୧୮୯୫ ଅବାଧ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ନାରୀ ସ୍ଵାଧୀନତା ଦାବି କରିଥିଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଗୁରୁତ୍ୱ ହ୍ରାମ୍ ପାଇବ ।

କେତେକ ଇଗ୍ର ନାରୀବାଦର ସମର୍ଥକମାନେ ଲିଙ୍ଗଗତ ସମାନତାକୁ ବିରୋଧ କରିଥାନ୍ତି । ସେମାନକ ମତରେ, ନାରୀମାନେ ପୁରୁଷ ସମକକ୍ଷ ହେବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ପୁରୁଷର ପରିଚୟ (Male Identifie ହେବାକୁ ପଢିବ । ନାରୀମାନଙ୍କୁ ପୁରୁଷର ସମସ୍ତ ଗୁଣ ବହନ କରିବାକୁ ପଡିବ । ଅର୍ଥାତ୍‌ ନାରୀକୁ ପୁରୁଷ ପ ହେବାକୁ ପଡିବ । ଉଗ୍ର ନାରୀବାଦର ସମର୍ଥକମାନଙ୍କ ମତରେ, ପୁରୁଷପ୍ରଧାନ ସମାଜର ଅବସାନ ହେବା ଉଚିତ । ନାରୀମାନେ ମଧ୍ଯ ପୁରୁଷ ପ୍ରତି ଥିବା ଯୌନ ଆକର୍ଷଣ ପ୍ରବୃରି ପରିହାର କରି ସମଲିଙ୍ଗୀ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ପାଇଁ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଅର୍ଥାତ୍‌ ନାରୀମାନେ ନାରୀଭାବେ ପରିଚିତ ହେବା ଉଚିତ ।

ନାରୀବାଦ ର ତତ୍ତ୍ଵ:-

ନାରୀବାଦ ହେଉଛି ଏକ ସଂଗଠିତ ଆନ୍ଦୋଳନ ଯାହାକି ରାଜନୈତିକ, ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ସାମାଜିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଷ‌ୟ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନତା ଦାବି କରିଥାଏ । ଏହା ଏକ ଆଦର୍ଶ, ଦର୍ଶନ ଓ ଚିନ୍ତାଧାରା ଯାହା ସମସ୍ତ ନାରୀଙ୍କୁ ମୁର୍ତ୍ତି ଦେବା ସହିତ ସମାନ ଅଧୁକାର ଓ ସ୍ୱାଧୀନତା ବାବି କରିଥାଏ । ମାତ୍ର ନାରୀବାଦର ପ୍ରବକ୍ତାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବଙ୍ଗରେ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଆଧାର କରି ନାରୀବାଦର ବିଭିନ୍ନ ତତ୍ତ୍ବ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଅଛି । ସେହି ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ବ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରମୁଖ ତତ୍ତ୍ଵମାନ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ନିମ୍ନରେ ଆଲୋଚନା କରାଗଲା ।

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ୱାଧୀନତା (Other Independent):-

କେବଳ ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ୱାଧୀନତା ନୁହେଁ; ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନାରୀମାନଙ୍କର ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱାଧୀନତା ନାରୀବାଦୀମାନେ ଦାବି କରିଥାନ୍ତି । ସେମାଳ ଭାବରେ ପିଲାମାନଙ୍କ ଲାଳନପାଳନ କରିବା ଦାୟିତ୍ବ ବହନ କରୁଅଛି । ସାମାଜିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ ସାଂସ୍କୃତି ପୁରୁଷର ଯୌନସିଧା ଖାଇବା ଓ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ମଧ୍ୟ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପୂର୍ବ ସ୍ଵାଧୀନତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇନାହିଁ । ସହରଠନ୍ତୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନାରୀ ନିର୍ଯାତନା ଓ ବଳାତ୍କାର ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧିପାଉଛି । ଅର୍ଥାତ୍ ନାରୀର ଜୀବ ସୁରକ୍ଷିତ ନୁହେଁ । ରାଜନୀତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପରି ପୂର୍ଣ ସ୍ୱାଧୀନତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇନାହିଁ । ନାରୀ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିଭିନ୍ନ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଥିଲେ ହେଁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜନୈତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନାରୀମାନେ ସ୍ୱାଧୀନଭାବେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିପାରୁନାହାନ୍ତି । ଭାରତରେ ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ ବ୍ୟବସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଥୁବା ପଲ୍ଲୀସଭା ଓ ଗ୍ରାମସଭାରେ ନାରୀମାନେ ପୂର୍ବମାତ୍ରାରେ ସାମିଲ୍ ନ ହେବାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ସାମାଜିକ ପ୍ରଥ ଓ ପରମ୍ପରା । ବର୍ତ୍ତମାନ ମଧ୍ୟ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ ଘରୁ ବାହାରି ନିଜର କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ଵାଧୀନ ଭାବେ ସମ୍ପାଦନ କରିବା ଅଧିକାର ନାହିଁ । ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ମୁସଲମାନ ମହିଳାମାନେ ବୁର୍ଖା ପିନ୍ଧି ଘରୁ ବାହାରକୁ ଯିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି, ଯାହାକି ନାରୀ ସ୍ଵାଧୀନତାର ପରିପନ୍ଥୀ । ତେଣୁ ନାରୀବାଦର ସମର୍ଥକମାନେ ସାମାଜିକ, ରାଜନୈତିକ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନାରୀମାନଙ୍କର ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପରି ପୂର୍ଷ ଅଧୁକାର ଓ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦାବି କରିଥାନ୍ତି ।

ନାରୀବାଦ ବିପକ୍ଷରେ ଯୁକ୍ତି (Arguments against Feminism):-

୧ । ଜୈବିକ ଅସମତା (Biological Inequality):

ନାରୀବାଦକୁ ବିରୋଧ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କ ମତରେ, ଜୈବିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ନାରୀ ପୁରୁଷଠାରୁ ଭିନ୍ନ । ଶାରୀରିକ ଗଠନ ଓ ପ୍ରକୃତିରେ ନାରୀ ଓ ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନତା ରହିଛି । ପ୍ରକୃତି ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀକୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଗଠନ କରିଛି ।

୨ । ସମାଜ ସଂପୂର୍ଣ ପିତୃପ୍ରଧାନ ନୁହେଁ (Society is not Purely Patriarchal) :

ନାରୀବାଦର ସମର୍ଥକଙ୍କ ମତରେ, ସମାଜ ମୁଖ୍ୟତଃ ପିତୃପ୍ରଧାନ । ବିବାହ, ପରିବାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମାଜିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନାରୀ ଅପେକ୍ଷା ପୁରୁଷ ଅଧିକ କ୍ଷମତାଶାଳୀ; ମାତ୍ର ଏହା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ । ପୃଥ‌ିବୀର ଅନେକ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଏପରିକି ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର କେରଳ ସମେତ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟରେ ମାତୃକୈନ୍ଦ୍ରିକ ପରିବାର (Matriachal Family) ରହିଅଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଜନଜାତି ସମାଜରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳିତ । ପ୍ରାତ୍ମକୈନ୍ଦ୍ରିକ ସମାଳରେ ବିବାହ ପରେ କି ଘରେ ପୁରୁଷ ରହିଥାଏ । ଗୃହ ସମ୍ପରି ଓ କାରବାର ସ୍ତ୍ରୀ ନାମରେ ଚାଲିଥାଏ । ଏପରିକି ପିତୃକୈନ୍ଦ୍ରିକ ସମାଜରେ ନାରୀମାନେ ପରିବାର ସମେତ ଅନ୍ୟ ନିଷ୍ପରିରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ଧର୍ମୀୟ ପୂଜାପାଠ ଓ କ୍ରିୟାକର୍ମରେ ଉଚ୍ଚତ ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁରୁଷ ସାମିଲ ହୋଇଥାନ୍ତି । ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନରେ ପିଲାଙ୍କ ପ୍ରମାଣପତ୍ରରେ ଉଭୟ ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ଲେଖାଯାଉଛି।

୩ । ସାମାଜିକ ବିଶୃଙ୍ଖଳାରେ ସମ୍ଭାବନା (Possibility of Social Indiscipline) :

ନାରୀବାଦକୁ ଆଧାର କରି ଯଦି ନାରୀମାନଙ୍କୁ ଯୌନ ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ବହୁବିବାହ ପାଇଁ ଅଧୁକାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ, ତେବେ ସମାଜରେ ବିଶୃଙ୍ଖଳା ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଯଥେଷ୍ଟ । ଏହାଦ୍ଵାରା ସ୍ଵାମୀ-ସ୍ତ୍ରୀର ମଧୁର ସମ୍ପର୍କ ବ୍ୟାହତ ହେନାଳ ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ । ଯେପାରି ନାହିଁ ବାଳ ଆହାରା ମୁଧ ଜନ୍ମିତ ଶିଶୁ ଅବହେଳିତ କୋରନାରେ । ଏହା ନାରୀ ଯଦି ଗର୍ଭଧାରଣ ପାଇଁ ମନା କରେ, ଏହା ଜଟିଳ ସାମାଜିକ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିବ ।

୪ । ସାମାଜିକ ପରମ୍ପରାରେ ପରିବର୍ତନ (Change of Social Tradition) :

ନାରୀମାନଙ୍କୁ ଘରର ଚାରିକୋଣ ମଧ୍ୟରେ ଆବଦ୍ଧ ରଖ୍ ବା ପରଦା ଆଢୁଆଳ ମଧ୍ୟରେ ରଖୁ ରୋଷେଇ, ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟ ଓ ପିଲାମାନଙ୍କର କାଳନପାଳନ ଦାୟିତ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଏକ ସାମାଜିକ ପରମ୍ପରା । ଘରେ ନାରୀ ଓ ସାଧାରଣରେ ପୁରୁଷ (Public Private Woman) ନୀତି ଏକ ସାମାଜିକ ନାରୀମାନଙ୍କର ଗୌଣଭୂମିକା ଏକ କୁସାମାଜିକ ପରମ୍ପରା ବା କୁସଂସ୍କାର । ବିବାହ ପରେ ନାରୀ ସ୍ଵାମୀ ଘରେ ରହିବା ଓ ଯୌତୁକ ପ୍ରଥା, ପିତୃ ସମ୍ପଭିରୁ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ବଞ୍ଚୁତ କରିବା ଆଦି ବିଧ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ କୁସଂସ୍କାର ଓ ପରମ୍ପରା । ନାରୀବାଦୀମାନେ ଏହି ସାମାଜିକ କୁସଂସ୍କାର ଓ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି କହିଥାନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ ମତରେ ରୋଷେଇ, ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟ ଓ ପିଲାମାନଙ୍କ ଲାଳନପାଳନ ସମପରିମାଣରେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ଅଟେ । ନାରୀ ଆଉ ଅବଳା ଓ ଦୁର୍ବଳା ନୁହେଁ । ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଏକଚାଟିଆ କାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ବିଚାର କରାଯାଇଥିବା କେତେକ କାର୍ଯ୍ୟ ଯଥା— ବିମାନଚାଳନା, ପର୍ବତାରୋହଣ, ମହାକାଶଯାତ୍ରା, ସେନା ଓ ଆରକ୍ଷାବାହିନୀରେ ଯୋଗଦାନ ଘାତିକ ଓ ବୈଷୟିକ କାର୍ଯ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମହିଳାମାନେ ପାରଦର୍ଶିତା ପ୍ରମାଣିତ କରିସାରିଛନ୍ତି । ଆତ୍ମରକ୍ଷା ପାଇଁ କୁଡୋ, କରାଟେ ଭଳି ସାମରିକ କ୍ରୀଡାଭ୍ୟାସ, ଯୋଗ, ବ୍ୟାୟାମ ଆଦି କାର୍ଯ୍ୟ ନାରୀମାନେ ଅନାୟାସରେ କରିପାରୁଛନ୍ତି । . ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଡାକ୍ତରୀବିଦ୍ୟାର ପ୍ରସାର ଯୋଗୁ ଯୌନକ୍ରିୟା ଓ ନାରୀ ଗର୍ଭବିନା ମଧ୍ଯ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ହୋଇପାରୁଛି । ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ଦ୍ୱାରା ନାରୀ ପୁରୁଷ ହୋଇପାରୁଛି ଓ ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ଗର୍ଭଧାରଣ କରିପାରିବ । ଶିଶୁମାନଙ୍କ ଲାଳନପାଳନ ପାଇଁ ପରିଚର୍ଯ୍ୟା କେନ୍ଦ୍ର (Creche) ଓ ଆବାସିକ ବିଦ୍ୟାଳୟମାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଛି । ଏପରିସ୍ଥଳେ ପ୍ରଚଳିତ ସାମାଜିକ କୁସଂସ୍କାର ଓ ମୂଲ୍ୟବୋଧରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବା ପାଇଁ ନାରୀବାଦର ସମର୍ଥକମାନେ ଦାବି କରିଥାନ୍ତି ।

୫ । ନାରୀ କ୍ରୀଡନକ ନୁହେଁ (Woman is not a Toy) :

ଚିରାଚରିତ ଭାବେ ପ୍ରାୟତଃ ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରୁ ପୁରୁଷ ନାରୀକୁ ଏକ କ୍ରୀତନିକ ବା ଖେଳଣା କିମ୍ବା ପଣ୍ୟଦ୍ରବ୍ୟ ହିସାବରେ ବ୍ୟବ‌ହାର କରିଆସୁଅଛି । ଜାରୀ ହେଉଛି ପୁରୁଷର ଭୋଗ୍ୟବସ୍ତୁ । ବାସ୍ତବରେ ସେ ତାହା ନୁହେଁ । ନାରୀ ଜାୟା, ସେ ଜନନୀ, ସେ ସୃଷ୍ଟିକାରିଣୀ । ସୃଷ୍ଟି ଓ ପାଳନରେ ସେ ପ୍ରଶାନ୍ତିମୟୀ ଓ ବିଶ୍ୱକଲ୍ୟାଣୀ । ସେ ପୁରୁଷ ସହିତ ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମକକ୍ଷ । ତେଣୁ ନାରୀକୁ ପୁରୁଷର କ୍ରୀଡନକ ଭାବେ ବିଚାର କରିବା କେବଳ ପୁରୁଷର ଏକ ଚିନ୍ତାଧାରା । ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରସାର ଯୋଗୁଁ ସମାଜରେ ନାରୀର ସ୍ଥିତି ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଛି । ତେଣୁ ନାରୀକୁ ତାହାର ସମାନ ଅଧିକାର, ମହତ୍ତ୍ବ ଓ ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ହେବ ।

୬ । ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ଵାଧୀନତା (Economic Independence) :

ସମାଜରେ ନାରୀର ଦୁର୍ବଳ ସ୍ଥିତି ଓ କିମ୍ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଇଁ ତା'ର ଆର୍ଥକ ପରାଧୀନତା ମୁଖ୍ୟତଃ ଦାୟୀ । ପ୍ରଚଳିତ ସାମାଜିକ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ନାରୀମାନେ ନିଜର ଭରଣପୋଷଣ ପାଇଁ ବିବାହ ପୂର୍ବରୁ ପିତା ଓ ବିବାହ ପରେ ସ୍ଵାମୀ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାନ୍ତି । ପୁରୁଷମାନେ ନାରୀକୁ ସମସ୍ତ ଆର୍ଥକ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିଆସୁଥିବାରୁ ପୁରୁଷପ୍ରଧାନ ସମାଜ ପ୍ରଚଳିତ ହୋଇଆସୁଅଛି । ଘରର ଝିଅବୋହୁ ରୋଜଗାର ପାଇଁ ବାହାରକୁ ଯିବେ, ତାହା ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅସହ୍ୟ ହେଉଥୁଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ ନାରୀଶିକ୍ଷାର ପ୍ରସାର ଯୋଗୁ ମହିଳାମାନେ ସରକାରୀ ଚାକିରି ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସାମିଲ ହୋଇ ରୋଜଗାରକ୍ଷମ ହୋଇପାରିଛନ୍ତି । କର୍ମଜୀବୀ ମହିଳାମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଆଶାତୀତଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି । ନାରୀ ଅଳି ଅର୍ଥନୈତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ ଓ ସ୍ବାବଲମ୍ବନଶୀଳ ହୋଇପାରିଛି । ପୁରୁଷବିହୀନ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ ଅକର୍ମଣ୍ୟ ପରିବାରର ଭରଣପୋଷଣ ନାରୀ ବହନ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଛି । ସ୍ଵୟଂ ସହାୟକ ଗୋଷ୍ଠୀ ମାଧ୍ଯମରେ ନାରୀମାନେ ନିଜର ରୋଜଗାରର ପନ୍ଥା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିପାରିଛନ୍ତି । ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କୁ ସଂପୂର୍ଣ ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ବାଧୀନତା ପ୍ରଦାନ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ ।

ନାରୀବାଦୀ ତତ୍ତ୍ବର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ଅଭିବୃଦ୍ଧି

(The Origin and Growth of Feminist Theories):-

ମେରି ଓଲଷ୍ଟୋନ୍‌କ୍ରାଫ୍ଟ (Marry Wollstonecraft)ଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ୧୭୯୨ ମସିହାରେ ରଚିତ ପୁସ୍ତକ "A vindication of the Rights of Women'" (1792)କୁ ନାରୀବାଦର ବାଇବେଲ କୁହାଯାଏ । ଏହି ପୁସ୍ତକରେ (ଇଷ୍ଟୋନ୍‌କ୍ରାଫ୍ଟ ନାରୀସୁଲଭ (Feminine)ରେ ସ୍ଥାୟୀ ଓ ବାସ୍ତବ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ଯୁକ୍ତି କରିଥିଲେ ।

ଏଞ୍ଜେଲସ୍ (Engels), ଜନ୍ ଷ୍ଟୁଆର୍ଟ ମିଲ୍ (John Stuart Mill) ଏବଂ ଜନ୍ ରସ୍କିନ (John Ruskin) ଆଦି ବିଦ୍ଵାନଗଣ ‘ନାରୀପ୍ରଶ୍ନ’ ଉପରେ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିଛନ୍ତି । ଜନ୍ ଷ୍ଟୁଆର୍ଟ ମିଲଙ୍କ କୃତି "The Subjection of Women" ଏବଂ ଜନ ରସ୍କିନଙ୍କ ପୁସ୍ତକ "The Sesame and Lilies" ନାରୀବାଦୀ ସଚେତନତାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ଏଞ୍ଜେଲସ୍‌ଙ୍କର କୃତି "The Origin of Family" ନାରୀବାଦକୁ ବୁଝି ବାରେ ବିଶେଷ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ଏହି ପୁସ୍ତକ ୧୮୮୪ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା। ଏଞ୍ଜେଲସ୍‌ଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ପ୍ରାଥମିକ ଅବସ୍ଥାରେ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ମୁକ୍ତ ଥିଲା । ଯେତେବେଳେ ଘରୋଇ ସମ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଧାରଣା ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଘଟିଲା ସେତେବେଳେ “ ବିବାହ ଓ ପରିବାର”ର ବିକଶିତ ହେଲା ।

ଏହାସରେ ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଏଞ୍ଜେଲସ୍‌ଙ୍କୁ ବିଶ୍ଳେଷଣଠାରୁ “ ନାରୀମାନଙ୍କର ଭୋଟ୍ ଅଧିକାର ପାଇଁ ଆନ୍ଦୋଳନ" (Suffragette Movement) ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲା । ଏହା ନାରୀମାନଙ୍କର ଭୋଟ ଦେବାର ଅଧିକାର ପାଇଁ ଦାବି କରିଥିଲା । ୧୯୧୮ ମସିହା ଜାନୁୟାରୀ ମାସରେ ଗ୍ରେଟବ୍ରିଟେନ୍‌ରେ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ଭୋଟ ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା ।

ନାରୀବାଦୀ ସଚେତନତା ଅଭିବୃଦ୍ଧିରେ ଭର୍ଜିନା ୱ (Virgina Woolf)ଙ୍କର ଧାରଣା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ ଅଟେ । ତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ରଚିତ ପୁସ୍ତକ "A Room of One's Own" ୧୯୨୯ ମସିହାରେ ଏବଂ "Three Guines" ୧୯୩୮ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ଏହି ଦୁଇଟିଯାକ ପୁସ୍ତକ ନାରୀବାଦର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଆଲୋକପାତ କରିଥିବାର ଦେଖାଯାଇଥାଏ । "A Room of One's Own" ଏକ ପୁରୁଷତନ୍ତ୍ର ବା ପିତୃତନ୍ତ୍ର (Patriarchy) ଭିତ୍ତିକ ଅନୁଷ୍ଠାନର ସମାଲୋଚନା ପାଇଁ ଭିଭି ଯୋଗାଇଥାଏ । ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ନାରୀବାଦ ଚିନ୍ତାଧାରାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ହୋଇ ରହିଅଛି । "Three Guines" ପୁସ୍ତକଟି ଫାସିବାଦର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସମାଲୋଚନାମୂଳକ ସମୀକ୍ଷା ଅଟେ ।

"The Second Sex" ସାଇମନ ବିଏଭୟର (Simon Beauvoir)ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲିଖୁତ ନାରୀବାଦ ଉପରେ ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପୁସ୍ତକ ଅଟେ । ଏହା ୧୯୪୯ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ବିଏଭୟର ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ, ନାରୀ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଧାରଣା ସମାଜ ଭିତରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ନାରୀକୁ ପୁରୁଷ ସନ୍ଦର୍ଭରେ ପରିଭାଷିତ (defined) ଏବଂ ପ୍ରଭେଦୀକୃତ କରାଯାଇଥାଏ । ଫଳରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଗୌଣ ଏବଂ ଅନାବଶ୍ୟକ ଭାବେ ବିଚାର କରାଯାଇଥାଏ ।

ଷାଠିଏ ଦଶକ ମଧ୍ୟରେ ନାରୀବାଦକୁ ଗ୍ଲୋରିଆ ଷ୍ଟେନ୍‌ହେମ୍‌ (Gloria Steinheim) ଏବଂ ବେଟି ଏଡାନ (Betty Friedan)ଙ୍କ ଅବଦାନ ଅତୁଳନୀୟ ଅଟେ, ଯେଉଁମାନେ କି ନାରୀବାଦକୁ ଶୈକ୍ଷିକ (Acedemic) ବିଷୟ ଭାବେ ଅଭିବୃଦ୍ଧିରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଏହା ଫଳରେ ବହୁଗୁଡ଼ିଏ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧରଣର ବୃଦ୍ଧି (work) ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ସେଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରୁ ଜିନ୍ ଏଲଷ୍ଟେନ୍ (Jean Elshtein) ଙ୍କର “Public man, Private woman" ଅନ୍ୟତମ ।

ନାରୀବାଦ ର ଆବଶ୍ୟକ:-

ନାରୀବାଦ ର ଆବଶ୍ୟକ ଅଧିକା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ ନାରୀମାନଙ୍କ ଜୀବନରେ । ନାରୀର ଅଭିବୃଦ୍ଧିରେ ନାରୀବାଦ ର ଆବଶ୍ୟକ ରହିଛି।ନାରୀଙ୍କୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରେଇବା ।ଏହା ନାରୀଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଓ ରୋଜଗାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଅଧିକାର ଦିଏ ।ସହରଠନ୍ତୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନାରୀ ନିର୍ଯାତନା ଓ ବଳାତ୍କାର ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧିପାଉଛି । ଅର୍ଥାତ୍ ନାରୀର ଜୀବ ସୁରକ୍ଷିତ ନୁହେଁ । ରାଜନୀତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପରି ପୂର୍ଣ ସ୍ୱାଧୀନତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇନାହିଁ । ନାରୀ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିଭିନ୍ନ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଥିଲେ ହେଁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜନୈତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନାରୀମାନେ ସ୍ୱାଧୀନଭାବେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିପାରୁନାହାନ୍ତି । ଏମିତି ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି ନାରୀକୁ ନେଇ। ତେଣୁ ଏ ସବୁ କୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ନାରୀବାଦ ର ଆବଶ୍ୟକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ।

ନାରୀବାଦ କଣ ଏବଂ କାହିଁକି ଆବଶ୍ୟକ?(What is Feminism and Why is it Necessary)

ନାରୀବାଦ ର ଆବଶ୍ୟକ ଅଧିକା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ ନାରୀମାନଙ୍କ ଜୀବନରେ ।