କଥିତ ଅଛି,ଵର୍ଷାନାଂ ଭାରତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ,ଦେଶାନାଂଉତ୍କଳ ଶ୍ରୁତ

ଉତ୍କଳସ୍ୟ ସମଦେଶ ,ଦେଶନାସ୍ତି ମହୀତଳେ ।ଅର୍ଥାତ, ବିଶ୍ବ ମଣ୍ଡଳ ରେ ଯେତେ ଦେଶ ରହିଛି, ପୂଣ୍ୟ ଭୂମି ଭାରତବର୍ଷ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଟେ, ଏବଂ ସାରା ଭାରତରେ ଉତ୍କଳ ପରି ମହାନ୍ ରାଜ୍ୟ ଏ ଭୂମଣ୍ଡଳରେ ନାହିଁ। ସେହି ପୂଣ୍ୟ ଭୂମି, ଦେବଭୂମି,ଵୀର ଭୂମି ଚାରୁ ହାସମୟୀ,ଚାରୁ ଭାଷମୟୀ ଉତ୍କଳ ଆମର ଜନ୍ମ ଭୂମି। ଜନ୍ମ ମାତ୍ର କେ ଯାହାର କୋଳ ମଣ୍ଡନ କଲେ, ଯାହା ର ପାଣି ପବନ ଆଲୋକ ରେ ପ୍ରତି ପାଳିତ ହେଲେ , ଯାହା ର ଶାକତଣ୍ଡୁଳ ଆମ ଶରୀର ରେ ଵଳଵୃଦ୍ଧିର କାରକ ରୁପେ ସହାୟକ ହେଲା, ଯାହା ର ସସ୍କାର , ସଂସ୍କୃତି ପରମ୍ପରାକୁ ଆମେ ଜୀଵନର ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ବୋଲି ବାଛି ନେଇଛନ୍ତି, ସେହି ଉତ୍କଳ ମାତାର ସୁଯୋଗ୍ୟ ଦାୟାଦ ହେଉଛନ୍ତି ଆମେ। ପ୍ରାକୃତିକ ଶୋଭା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ନୀଳ ଭୂଧରମାଳା ରେ ସଜ୍ଜିତ,କଳକଳ ମୁଖରିତ ବିହଙ୍ଗ ମାନଙ୍କର କୂଜନରେ ପରିଶୋଭିତ ,ଆମର ଏ ଉତ୍କଳ ଜନନୀ। ଅନେକ ଵୈଚିତ୍ର ମୟ ଲୋକ ସଂସ୍କୃତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଥା ମନୋରମ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ଦିର, ପ୍ରାସାଦ, ବିସ୍ମୟକର ଶିଳ୍ପ ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ, ନୋଵାଣିଜ୍ୟ‌‌‌ ଇତ୍ୟାଦି ରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ଆମ ଓଡ଼ିଶା। ଓଡିଆ ଆମ ଭାଷା। ଯେଉଁ ଭାଷାର ଅନ୍ତଃ ସ୍ବରୂପ ମାତୃରୂପିଣୀ ଚେତନା ହିଁ ଆମର ମୌଳିକ ପରିଚୟ। ଯାହା ର ବେଶଭୂଷା,ଆଚାର ଵ୍ୟଵହାର, ରୀତି ନୀତି,ଏକତ୍ବଵୋଧ ହିଁ ଆମର ରାଷ୍ଟ୍ରିୟ ଚେତନା। ଶତଶତ ଓଡ଼ିଆ ମାନଙ୍କର ପୂଜା, ଅର୍ଚ୍ଚନା, ନୈବେଦ୍ୟ, ଉପାସନା, ଆରାଧନା, ପ୍ରାର୍ଥନା ର ଦିଅଁ କଳା ଠାକୁର କୋଟି ମଉଡମଣି ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ। ସେଥିପାଇଁ ତ କୁହାଯାଇପାରେ,

ଜଗତେ ସରସେ ଭାରତ କମଳ

ତା ମଧ୍ୟେ କେଶର ପୂଣ୍ୟ ନୀଳାଚଳ।

ଆମ ଜାତି, ସ୍ବାଭିମାନ,ଆଵେଗ ହିଁ ଆମର ଅସ୍ମିତା। ଅତୀତ ର ଗୋୖରବ ମୟ ଇତିହାସ ହିଁ ଆମର ପରିଚୟ। ଯାହା ର ସଂସ୍କୃତି ଆଜି ବିଶ୍ବ ଵିଦିତ।ସଵୁ ମତ,ପଥ,ତତ୍ତ୍ବ, ଦୃଶ୍ୟ, ଦର୍ଶନ, ଚିନ୍ତନ ର ସମାହିତ ସ୍ୱର ହିଁ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ।

ଵାର ମାସରେ ତେର ପର୍ବ। ଓଡ଼ିଶା ର ସଂସ୍କୃତି ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି, କେଉଁ ଆବହମାନ କାଳରୁ ଏହା ପ୍ରଵହମାନ ସ୍ରୋତରେ ଭାସି ଆସି ଆମର ସଭ୍ୟତା,ଆଚାର ଵ୍ୟଵହାର ରୀତି ନୀତି କୁ ପରିମାର୍ଜିତ କରିଆସୁଅଛି।

ଓଡ଼ିଶା ରେ ଵହୁ ପର୍ବ ପର୍ବାଣୀ ଓଷାବ୍ରତ ପ୍ରଚଳିତ ହୋଇ ଆସୁଛି, ଯାହା କି ମାନଵ ସମାଜର ଶୃଙ୍ଖଳା ର ମେରୁଦଣ୍ଡ। ଏହା ଆମର ଚରିତ୍ର, ଦର୍ଶନ, ଵିଚାର ଶକ୍ତିକୁ ଅଗ୍ରସର କରାଏ ।

ରଜପର୍ବ:

ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପାରମ୍ପାରିକ ପର୍ବ ଓ ରାଜ୍ୟର ଗଣପର୍ବ । ଏହା ତିନିଦିନ ଧରି ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ । ଏହାର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ଆଷାଢ଼ ମାସର ଆରମ୍ଭ ଓ ଏହା ପରେ ବର୍ଷା ଋତୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ରଜ ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ପୂର୍ବଦିନ ପହିଲି ରଜ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିବସ ହେଉଛି ରଜ ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ତୃତୀୟ ଦିବସ ହେଉଛି ଭୂମିଦାହ ବା ଭୂମି ଦହନ, ଚତୁର୍ଥ ତଥା ଅନ୍ତିମ ଦିବସ ହେଉଛି ବସୁମତୀ ସ୍ନାନ ।

ବିଶେଷତା ଚାଷର ଆରମ୍ଭ:

ଏହା ଚାଷର ଆରମ୍ଭକୁ ସୂଚାଇଥାଏ । ରଜ ଶବ୍ଦର ଆକ୍ଷରିକ ଅର୍ଥ ରଜବତୀ ହେବା, ଯାହା ପୃଥିବୀକୁ ମାତା ଭାବରେ ବିବେଚନା କରି ବର୍ଷାର ଆଗମନରେ ସେ ରଜସ୍ୱଳା ହେବାର ଓ ନୂଆ ଶସ୍ୟ ଜନ୍ମ ହେବାର ସାଙ୍କେତିକ ଭାବ ବହନ କରିଥାଏ । ଏହି ଦିନରେ ଚାଷୀମାନେ ବସୁମତୀ ତଥା ହଳଲଙ୍ଗଳ ପୂଜନ କରିବା ସହ ଚାଷ କାମରୁ ତିନି ଦିନ ପାଇଁ ବିରତି ନେଇଥାନ୍ତି । ରଜରେ ପୋଡ଼ ପିଠା ଓ ପାନ ଖିଆ ସହିତ ଝିଅମାନଙ୍କ ରଜ ଦୋଳି ଓ ପୁଚି ଖେଳ ସହ ପୁଅମାନଙ୍କ ଲୁଡୁ, ତାସ, ବାଗୁଡ଼ି ଆଦି ଖେଳି ଏହି ଦିବସଟି ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ ।

ବିଶେଷତ୍ୱ ସମ୍ପାଦନା:

ଆଷାଢ ମାସ ଚତୁର୍ମାସ୍ୟା ବ୍ରତର ପ୍ରଥମ ମାସ । ଏ ଚାରି ମାସ ମୁନି ଋଷି ଓ ସାଧବମାନେ ସେମାନଙ୍କ ପରିଭ୍ରମଣ ତ୍ୟାଗ କରି ଏକସ୍ଥାନରେ ନିବିଷ୍ଟ ହୋଇ ସାଧନା କରିଥା'ନ୍ତି । ଏହି ମାସକୁ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ଜୀବନର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମ୍ଭୋଗର ମାସ ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ । ବିରହ, ବିଧୂର ଯକ୍ଷର ପ୍ରିୟା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମେଘ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରେରିତ ବାର୍ତ୍ତାକୁ ନେଇ ମହାକବି କାଳିଦାସଙ୍କ ରଚିତ "ମେଘଦୂତ' ମହାକାବ୍ୟ ଏକ ଅନବଦ୍ୟ ସାଂସ୍କୃତିକ ବୌଦ୍ଧିକ ପ୍ରତିଲିିପି ଓ ଇତିକଥା । ଆଷାଢ଼ ମାସରେ ପ୍ରଥମ ବର୍ଷାର ଆଗମନରେ ମେଘ ଓ ମାଟିର ମିଳନ ହୁଏ । ମାଟି ମା' ହୁଏ ରଜସ୍ୱଳା । କୃଷିପ୍ରଧାନ ଦେଶ ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିଥିବା ଆମଦେଶରେ ମାଟି ମା' ବହୁ କିସମର ଫସଲ ଫଳାଇ ଆମରି ହାତରେ ଅଜାଡ଼ି ଦିଏ । ମା'ଟିଏ ଯେମିତି ପ୍ରଜନନ ପୂର୍ବରୁ ବିଶ୍ରାମ ଆବଶ୍ୟକ କରେ, ସେମିତି ପ୍ରଜନନକ୍ଷମ ହେବାକୁ ଯାଉଥିବା ମାଟି ମା'କୁ ରଜ ତିନିଦିନ ବିଶ୍ରାମ ଦିଆଯାଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ଅଛି । ପହିଲି ରଜରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପର୍ବ । ତିନିଦିନ ଧରି ଧରଣୀ ମାତାକୁ ବିଶ୍ରାମ ଦିଆଯାଏ, ଯେଉଁଥିାଇଁ ଭୂ ଖନନ ବାରଣ କରାଯାଇଥାଏ । ମାତୃଜାତି ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ସାହ, ଉନ୍ମାଦନା ଓ ନୂତନ ଶକ୍ତି ଜାଗ୍ରତ କରିବା ପାଇଁ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ ରଜପର୍ବ । କୁମାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରଜପର୍ବ ହେଉଛି ତାଲିମ ପ୍ରଦାନକାରୀ ପର୍ବ । ଆଷାଢ଼ର ପହିଲି ବର୍ଷାରେ ମାଟି ମା'ର ପ୍ରଜନନ ଶକ୍ତି ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଥାଏ, ଏହି କାରଣରୁ ଧରଣୀମାତାକୁ ରଜସ୍ୱଳା ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ତୁଳନା କରାଯାଏ । ଅବିବାହିତା ଝିଅଙ୍କ ପାଇଁ ଗର୍ଭଧାରଣ କ୍ଷମତା ପ୍ରାପ୍ତିର ଏକ ସାଙ୍କେତିକ ପର୍ବ ହେଉଛି ରଜ । ଜଣେ ନାରୀଭାବେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ କିରି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିବାକୁ ହେବ, ତାହା କୁମାରୀମାନଙ୍କୁ ଶିଖିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ, ଏହି ରଜ ପର୍ବ ପାଳନ ଅବସରରେ । କୁମାରୀମାନେ ରଜପର୍ବର ମଉଜ ଭିତରେ ଜଣେ ନାରୀର ଚଳଣି, ଆଚାରସଂହିତାକୁ ବିଧିଭାବେ ପାଳିଥାଆନ୍ତି ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଯେତେବେଳେ ଝିଅଟିଏ ନାରୀଭୂମିକାରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରେ, ଏହି ଆଚାରସଂହିତା ତାକୁ ସହାୟ ହୋଇଥାଏ । ରଜ ତିନିଦିନ ଧରି ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀଭାବେ ଧରଣୀମାତାକୁ କଷ୍ଟ ନ ଦେଇ ଭୂମି କର୍ଷଣ ନ କରି ବିଶ୍ରାମ ଦେଲାଭଳି କଟା, ବଟା ଆଦି ଗୃହକର୍ମ ନ କରି କୁମାରୀମାନେ ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତି । ଧରଣୀ ମାତା ଶସ୍ୟଶ୍ୟାମଳାପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପାଇ ପ୍ରାଥମିକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଭାବେ ରଜ ତିନିଦିନ ବିଶ୍ରାମ ମିଳିଥାଏ ତାଙ୍କୁ । ଠିକ ସେହିପରି ଝିଅବୋହୂମାନଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ ସାଂସାରିକ ଜୀବନ ସୁଖମୟ କରିବାକୁ ରଜପର୍ବର କଳ୍ପନା କରାଯାଇଛି । ରଜପର୍ବର ବିଧିବିଧାନକୁ ସେମାନେ ନିଜେ ପାଳନ କରି ଜଣେ ମାତାର କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ସୁଚାରୁରୂପେ ତୁଲାଇପାରିବେ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ନିଜ ଝିଅମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱଅନୁଭୂତିରୁ ଶିଖି ସଂସାର ନିୟମ ଶିଖାଇବେ ।

ପାଳନ ସମ୍ପାଦନା:

ଏହି ପର୍ବ ପାଳନ ବେଳରେ ଘରର ଘରଣୀମାନେ ସାଧାରଣ କାମରୁ ଛୁଟି ନେଇ ନାନାଦି ଖେଳରେ ମାତନ୍ତି । ଅଭିଆଡ଼ି ଝିଅମାନେ ଶାଢ଼ୀ ଆଦି ପିନ୍ଧି ରଜ ଦୋଳି ଖେଳ, ପୁଚି ଖେଳ ଆଦିରେ ସମୟ ଅତିବାହିତ କରିଥାନ୍ତି । ଏହି ଦିନ ଧରିତ୍ରୀ ମାଆକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ କେହି ଭୂଇଁ ଉପରେ ଖାଲି ପାଦରେ ଚାଲିନଥାନ୍ତି । ପତ୍ର/ଖୋଳପାରେ ତିଆରି କଠଉରେ ଭୂଇଁ ଉପରେ ଚାଲିବାର ବିଧି ରହିଛି । ଏହି ଦିନ ପୋଡ଼ ପିଠା, ଚକୁଳି ପିଠା ଆଦି ଖିଆଯାଇ ଥାଏ ।

ଖାଲିପାଦରେ ଚାଲିବା ମନା ସମ୍ପାଦନା:

ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଏହି ଦିନ ଭୂମି ଉପରେ ଖାଲିପାଦରେ ଚାଲିବାକୁ ମନା କରାଯାଇଥାଏ । କୁମାରୀମାନେ ଖାଲି ପାଦରେ ଚାଲନ୍ତି ନାହିଁ, ଅଧିକାଂଶ ସମୟ ଦୋଳିରେ ଝୁଲନ୍ତି ଏବଂ ଗୁଆ ଖୋଳପା କିମ୍ବା ଚପଲ ପିନ୍ଧି ଚଳପ୍ରଚଳ ହୁଅନ୍ତି ।

ବସୁମତୀ ସ୍ନାନ ସମ୍ପାଦନା:

ବସୁମତୀ ସ୍ନାନ ହେଉଛି ରଜ ପର୍ବର ଅନ୍ତିମ ଦିବସ । ଏହା ବସୁଧାମାତାଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ନାନ । ଏହା ଧରାସ୍ନାନ, ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ନାନ, ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଗାଧୁଆ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ନାନ ରୂପେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ । ବଡ଼ି ସକାଳୁ ଶିଳପୁଆରେ ହଳଦୀ କନା ଗୁଡ଼ାଇ ସିନ୍ଦୂର, କଜଳ ଦେଇ ଧରଣୀ ମାତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂକୁ ସଜାଇ ପିଢ଼ା ଉପରେ ସ୍ଥାପନା କରି କଳସ ଆମ୍ବଡ଼ାଳ ରଖି କ୍ଷୀର ଦେଇ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ । ମାସିକ ଧର୍ମର ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ଧରଣୀ ମାତା ତିନିଦିନ ବିଶ୍ରାମ ପରେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ପବିତ୍ର ହୋଇଥା’ନ୍ତି । ମାର୍ଗଶୀର ଶେଷ ଗୁରୁବାରଦିନ ବନ୍ଦ ହୋଇଥିବା ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ପେଡ଼ି ଏହି ଦିନ ଖୋଲାଯାଇଥାଏ । ରଜସ୍ୱଳାନାରୀ ସଦୃଶ ତିନିଦିନ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ହୋଇ ରହିବାପରେ ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ପ୍ରାତଃ କାଳରେ ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ନାନ ପର୍ବ । ଏହି ଦିନ ରଜପର୍ବର ଆନନ୍ଦ ଉଲ୍ଲାସ ମଉଳି ଯାଇ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ସ୍ଥାନ ନେଇଥାଏ । ଏହି ବସୁମତୀ ସ୍ନାନ ଦିବସରେ ଧରଣୀ ମାତା ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଭାବ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଥାଏ । ବସୁମାତା ରଜସ୍ୱଳା ହୋଇ ଶୁଦ୍ଧସ୍ନାନ ପରେ ସୃଜନ କ୍ଷମତାଶୀଳା ଅର୍ଥାତ ଶସ୍ୟ ବୀଜ ଧାରଣକାରିଣୀ ହୋଇପାରିଥାନ୍ତି ।

ରଜଗୀତ ସମ୍ପାଦନା:

ରଜଗୀତ ଏହି ପର୍ବରେ ବୋଲା ଯାଉଥିବା ଜଣାଶୁଣା ଗୀତ ଯାହା ଆଗେ ଗାଆଁଗହଳିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା । ଲୋକ ମୁଖରେ ବୋଲାଯାଉଥିବା ଏହି ଗୀତ ପରେ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା । ମୁଦ୍ରିତ ପୁରାତନ ପ୍ରକାଶନଗୁଡ଼ିକ ଭିତରୁ ମଧ୍ୟରୁ ୧୯୪୯ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ପହିଲି ରଜ ଓ ୧୯୫୨ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ମାଗୁଣୀ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ରେକର୍ଡ ରଜଦୋଳି ଗୀତ ଅନ୍ୟତମ । ପୂରା ଗୀତର ପ୍ରଥମ ପଙ୍‌କ୍ତି ଜଣାଶୁଣା: "ବନସ୍ତେ ଡାକିଲା ଗଜ, ବରଷକେ ଥରେ ଆସିଛି ରଜ ଲୋ, ଘେନି ନୂଆ ସଜବାଜ " ରଜଦୋଳି ଗୀତ:

ବନସ୍ତେ ଡାକିଲା ଗଜ, ବରଷକେ ଥରେ ଆସିଛି ରଜ ଲୋ, ଘେନି ନୂଆ ସଜବାଜ ।

ରାଶିରୁ ଛାଡ଼ିଲା ଚୋପା, ଗୋଡ଼ରେ ନାଇଛୁ ସରୁ ଅଳତା ଲୋ, ମଥାରେ ସିନ୍ଦୂର ଟୋପା ।

ଉଡ଼ିଲା ଶୁଆ ନାହାକା, ଦୋଳିଟା କାହିଁକି ଲାଗୁଛି ଏକା ଲୋ, କାହା ବିନା ଏକା ଏକା ।

ପାଚିଲା ଭଇଁଚ କୋଳି, ବେକରେ ନାଇଚି ଗଜରା ମାଳି ଲୋ, ଝୁଲାଅ ରଜର ଦୋଳି ।

ପଣସ ପାଚିଲା ବନେ, ବନ ପୋଡ଼ିଗଲେ ଦୁନିଆ ଜାଣେ ଲୋ, ମନକଥା କିଏ ଜାଣେ ।

ଶଙ୍ଖ ମଲମଲ ଗିନା, ଦରଦ ଜାଣେଲୋ ଦରଦୀ ସିନା ଲୋ, ବଣିଆ ଚିହ୍ନେଟି ସୁନା ।

ନିମ୍ବର ବୁକେ ଚନ୍ଦନ, ଦେବତା ଗଢ଼ାଇଲା ନାରୀ ଜୀବନ ଲୋ, ଦେଲା ତହିଁ ଯଉବନ ।

ଢମଣା ଛାଡ଼ିଲା କାତି, ପୁରୁଷ ସିନାଲୋ ଭ୍ରମର ଜାତି ଲୋ, ନୂଆ ଖୋଜୁଥାନ୍ତି ନିତି ।

ଚାନ୍ଦରେ କଳଙ୍କ ଚିହ୍ନ, ନବ ଯଉବନି କିଆଁ ଗୁମାନ ଲୋ, ଆସିଲେଣି ଜୀବ ଧନ ।

ପୋଖରୀ ତୁଠ ପଥର, ତତେ ଦେଖିଥିଲି ବାଲି ବନ୍ଧରେ ଲୋ, ଆଖି ଥିଲା ଏଣେ ତୋର ।

ସାହାଡ଼ା ଗଛର ଛାଇ, ସେଦିନ କଥାକି ତୋ ମନେ ନାଇଁ ଲୋ, ଏତେ ଆନମନା କାହିଁପାଇଁ ।

ଖୋସାରେ ଖୋସିଲି ଫୁଲ, କେତେ ଦେଖାଉଛୁ ନୁଖୁରା ଗେଲରେ, ଭାଙ୍ଗି ଦେବି ତୋର ଗାଲ ।

ନଈର ଶୁଖିଲା ବାଲି, କେତେ ଫୁଲି ହେଉ ପୁଚୁକିଗାଲି ଲୋ, ଦେଖାଉଛୁ କେତେ ବେଲି ।

ବାଜିଲା ତେଲିଙ୍ଗି ବାଜା, ରସିକ ଯେ ଜାଣେ ସ୍ନେହର ମଜା ରେ, ସେ ସିନା ମୋମନ ରଜା ।

ଲୁଚିଗଲା ମେଘେ ଚାନ୍ଦ, ଦୋଳି କଟକଟ କରେ ଶବଦ ଲୋ, ବହନ୍ତେ ପବନ ମନ୍ଦ ।

ଦୋଳି ହୁଏ ରଟରଟ, ମୋ ଭାଇ ମୁଣ୍ଡରେ ସୁନା ମୁକୁଟ ଲୋ, ଦିଶୁଥାଏ ଝଟଝଟ ।

ପରବତେ ଜଳେ ନିଆଁ, ପହଞ୍ଚାଇ ଦୋଳି ତେଣେ ନ ଚାହାଁ ଲୋ, ପୁଣି ହେବ ବାଆଁ ଡାଁ ।

ଉତୁରି ପଡ଼ିଲା ଦୁଧ, ଉଙ୍କି ମାରି ମାରି ଅନାଉ ଥାଏ ଲୋ, ନନ୍ଦର ଉଦିଆ ଚାନ୍ଦ ।

ଛତରା ବଜାର ହାଟ, ଛକି ବସିଥିବ ଚଗଲା କାହ୍ନୁଲୋ, ଛନ୍ଦରେ ମାଗିବ ଘାଟ ।

ଥୋଡ଼ମଞ୍ଜା କଲି ରାଇ, କଣ ନ କଲେ କଳା କହ୍ନାଇ ଲୋ, ମୁହଁକୁ ଯା ନ ଅନାଇ ।

କରମଙ୍ଗା କଲି ରାଇ, ମଥୁରାକୁ ଗଲେ କଳା କହ୍ନାଇ ଲୋ, କଣ୍ଟ ଦେଇ ଗଲେ କାହିଁ ।

ସାଉଁଟିଲି ବିଲ ଘଷି, କିମ୍ପାଇଁ ରାଧିକା ବସିଲା ରୁଷି ଲୋ, ଫୁଲ ଶେଜ ହେଲା ବାସି ।

କଟକଟ ହୁଏ ଦୋଳି, ଭାଉଜଙ୍କ ମନ ଯାଇଛି ଜଳି ଲୋ, ଭାଇ ବିଦେଷୁ ନଇଁଲେ ବୋଲି ।

ଗରଜେ କଳା ବଉଦ, ମୋତେ ତ ବରଷ ହେଲା ଚଉଦ ଲୋ, ଗଲାଣି ପିଲା ସୁଆଦ ।

ବଇଁଶୀ ବାଜିଲା କୁଞ୍ଜେ, ବଡ଼କଥା ବଡ଼ ଲୋକଙ୍କୁ ସାଜେ ଲୋ, ଛୋଟ କଲେ ଛାଟ ବାଜେ ।

ଲାଞ୍ଜ ଟେକିଗଲା ବାଘ, ନଇଁ ଚାଲୁଥିବ ବଡ଼ଙ୍କ ଆଗେ ଲୋ, ଲାଗିବ ନାହିଁଟି ଦାଗ ।

ଛତୁ ଫୁଟେ ବରଷାରେ, ଛତରାଟା କେତେ ଛଇ ଦେଖାଉ ରେ, ଅଛି କି ତୋ ଭରଷାରେ ।

କରଡ଼ି ଖସିଲା ଆମ୍ବ, ପର କାହୁଁ ଘର ପରାଣୀ ହେବେ ରେ, ମନ ଜାଣି ଖଞ୍ଜି ଦେବ ।

ବିରାଡ଼ି ଛିଙ୍କିଲା ବଣେ, ଆଗରେ ଯାଉଛି ନାଗର ଜଣେ ଲୋ, ମୁଣ୍ଡି ଝାଡୁ ଖାଲି ପଣେ ।

ଅଦିନେ ପଣସ ସିଠା, ବଚନରେ ଯାର ନଥଏ ମିଠା ଲୋ, ସେଟା ବାଡ଼ ପକା କଣ୍ଟା ।

ପାହାନ୍ତି ରାବିଲେ ପେଚା, ଯିଏ ହୋଇଥିବ ସିଂହର ବଚା ଲୋ, ନ ଦେବ ପଛଘୁଞ୍ଚା ।

ମଇଁଷି ଶିଙ୍ଗରେ ଖସା, ମଉସା ପୁଆଟା ଏଡ଼େ ସହସା ଲୋ, ମତେ କଲା ଲୋକହସା ।

ଜାରା ମାରିଦେଲା ବାଣ ଯାହାଠାରେ ଯାର ମିଶିଛି ମନ ଲୋ, ସେହି ଜାଣେ ତାର ଗୁଣ ।

କାଟି ଗଲି କଳାଦୁବ, ଝିଅ ଜନମରେ ଏତିକି ଲାଭ ଲୋ, ବନ୍ଧୁ ଘର ଅରଜିବ ।

କାଳୀଗାଇ ଧୁଧ କ୍ଷୀରି, ନୂଆ ପୀରତିରେ ମଉଜ ଭାରି ଗୋ, ପୁରୁଣାଟି ନିମ୍ବ ପରି ।

ଆମ୍ବ ପତ୍ର ଗହଳିଆ, ପ୍ରୀତି ପଙ୍କେ ତୁହି ହେବୁ ଗୋଳିଆଲୋ, ତୋଫା ହେବଟି ଧୁଳିଆ ।

ଥିରି ଥିରି ଚାଲେ ହାତୀ, ଥୟ ନ ହେଉଛି କିମ୍ପା ଏ ଛାତି ଲୋ, ଥକା ଦୋଳି ହେଲା ରାତି ।

ଓଡ଼ିଶାର ରଜ ପର୍ବ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉପରେ ଆଧାରିତ ହୋଇଅଛି । ଏହି ପର୍ବ ତିନି ଦିନିଆ ଭାବରେ ସୁପରିଚିତ ଅଟେ । ନାରୀତ୍ବ ଉର୍ବରତା ଏବଂ ପ୍ରକୃତିର ଉତ୍ପାଦନ ଶକ୍ତିର ଏକ ଗଭୀର ଉତ୍ସବ ଅଟେ । ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବକୁ ପବିତ୍ର ଭାବରେ ସମ୍ମାନିତ କରି ଏବଂ ଝିଅମାନଙ୍କର ନାରୀତ୍ୱକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ପାଳନ କରି, ରଜ ନାରୀ ପ୍ରତି ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ଏବଂ ସମାଜରେ ତଥା ପ୍ରାକୃତିକ ଦୁନିଆରେ ମହିଳାମାନେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି । ଐତିହାସିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଏବଂ ଉତ୍ପତ୍ତି ରଜର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଜାଣିହେବ | ଓଡିଶାର ପ୍ରାଚୀନ କୃଷି ସମାଜ, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ପର୍ବ ପୃଥିବୀ ଦେବୀ ଭୁଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା ସହିତ ଗଭୀର ଭାବରେ ଜଡିତ । "ରଜ" ଶବ୍ଦ ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ "ରଜସ୍ୱଳା" ରୁ ଆସିଛି, ଯାହା ଋତୁସ୍ରାବ କରୁଥିବା ମହିଳାଙ୍କୁ ଦର୍ଶାଏ | ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ, ଭୁଦେବୀ ଏହି ତିନି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ କରନ୍ତି, ଯାହା ଉର୍ବରତା ଏବଂ ନୂତନ ଜୀବନର ସମ୍ଭାବନାକୁ ପ୍ରତୀକ କରିଥାଏ | ଏହି ବିଶ୍ୱାସ ପୃଥିବୀର ପ୍ରାକୃତିକ ଚକ୍ର ଏବଂ ମାନବ ଶରୀର ସହିତ ଉତ୍ସବର ସଂଯୋଗକୁ ସୂଚିତ କରେ, ଜୀବନ ଏବଂ ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ ଏକ ସାମଗ୍ରିକ ବଝାାମଣାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ | ରଜ ରାଜ୍ୟର ମହତ୍ତ୍ୱ ମୈସୁମୀ ଆରମ୍ଭ ସମୟରେ ପାଳନ କରାଯାଏ, ସାଧାରଣତଃ ଜୁନ୍ ମଧ୍ୟଭାଗରେ, କୃଷି ଚକ୍ର , ଏହି ସମୟ ମନୁଷ୍ୟର ଉର୍ବରତା ଏବଂ ପୃଥିବୀର ଉର୍ବରତା ମଧ୍ୟରେ ସଂଯୋଗକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ | ବର୍ଷା ମାଟିକୁ ସତେଜ କରି ଏହାକୁ ବୁଣିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲାବେଳେ ଏହି ପର୍ବ ମହିଳାମାନଙ୍କର ନବୀକରଣ ଏବଂ ସୃଜନଶୀଳ ଶକ୍ତି ପାଳନ କରିଥାଏ | ଏହା ଏକ ସମୟ ଯେତେବେଳେ ସମାଜ ସାମୂହିକ ଭାବରେ ମହିଳାମାନଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଜୀବନଶୈଳୀ ଏବଂ ପୋଷଣ ଶକ୍ତିକୁ ସମ୍ମାନିତ କରେ | ଅବିବାହିତା ଝିଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ପର୍ବ ବିଶେଷ ମହତ୍ବ ରଖେ, ଯାହାକି ବାଳିକା ଠାରୁ ନାରୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଚିହ୍ନିତ କରେ | ଏହା ଏକ ସମୟ, ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଭବିଷ୍ୟତର ମାତା ଏବଂ ଜୀବନ ପ୍ରଦାନକାରୀ ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କର ସାମର୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ସମାଜର ସମ୍ମାନ ଏବଂ ପ୍ରଶଂସାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସଜ୍ଜିତ, ଏବଂ ପାଳନ କରାଯାଏ | ରଜ ସମୟରେ ରୀତିନୀତି ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପଗୁଡିକ ସେମାନଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଜୀବନଶୈଳୀ , ଏବଂ ଜୀବନକୁ ବଞ୍ଚାଇବାରେ ସେମାନେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକାକୁ ସମ୍ମାନିତ କରିବା ପାଇଁ ପରିକଳ୍ପନା କରାଯାଇଛି | ରଜ ପାଇଁ ରୀତିନୀତି ଏବଂ ବେଶପୂଷାପ୍ରସ୍ତୁତି ଏବଂ ସାଜସଜ୍ଜା ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆଗରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ । ଘରଗୁଡିକ ଭଲ ଭାବରେ ସଫା ଏବଂ ସଜାଯାଇଥାଏ, ଏବଂ "ଡୋରି" ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା ସ୍ବିଙ୍ଗ୍ ଗୁଡିକ ଫୁଲ ଏବଂ ପତ୍ରରେ ସଜାଯାଇଥାଏ | ଏହି ସ୍ୱିଙ୍ଗ୍ ଆନନ୍ଦ, ସ୍ୱାଧୀନତା ଏବଂ ଯୌବନର ଅସାବଧାନ ଆତ୍ମାକୁ ପ୍ରତୀକ କରେ | ଝିଅ ଏବଂ ମହିଳାମାନେ ନୂତନ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧନ୍ତି, ପାରମ୍ପାରିକ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧନ୍ତି ଏବଂ ଉର୍ବରତା ଏବଂ ଶୁଭତାର ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କ ପାଦରେ "ଅଳତା" (ଏକ ଲାଲ ରଙ୍ଗ) ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତି | ରଜର ତିନି ଦିନର ଉତ୍ସବ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମହତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ରୀତିନୀତି ବହୁ ଆଡ଼ମ୍ବରେ ପାଳିତ ହୋଇଥାଏ ।

ରଜ ତିନିଦିନର ମୃହତ୍ବ:

ପହିଲି ରଜ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା ପ୍ରଥମ ଦିନଟି ଉତ୍ସବର ଆରମ୍ଭ ଅଟେ | ମହିଳା ଏବଂ ଝିଅମାନେ ଶୀଘ୍ର ଉଠନ୍ତି, ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ନୂତନ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧନ୍ତି | ସେମାନେ

କୌ ଣସି ଘରୋଇ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତି ଏବଂ ଖେଳ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୋଜିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଦୈନନ୍ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଏକ ବିରତି ସୂଚାଇଥାଏ | ଝିଅମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱିଙ୍ଗ୍ କରି ପାରମ୍ପାରିକ ଗୀତ ଗାଇ ପର୍ବର ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ଆତ୍ମାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରୁଥିବା ସ୍ୱିଙ୍ଗ୍ ଏହି ଦିନର ଏକ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଅଂଶ ଅଟେ | । ଏହି ଦିନଟି ସବୁଠାରୁ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, କାରଣ ଏହା ପୃଥିବୀର ଉର୍ବରତାର ଶିଖର ପ୍ରତୀକ ଅଟେ | ମହିଳାମାନେ ଉପବାସ ପାଳନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଭୁଦେବୀଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ରୀତିନୀତି କରନ୍ତି। ସେମାନେ କୌଣସି କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରୁ ନିବୃତ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଅବକାଶରେ ଦିନ କଟାନ୍ତି, ଘର ଭିତର ଖେଳ ଖେଳନ୍ତି, ଏବଂ ବନ୍ଧୁ ଓ ସମ୍ପର୍କୀୟଙ୍କୁ ଦେଖା କରନ୍ତି | ସ୍ବିଙ୍ଗ୍ ଏକ କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ପାଲଟିଛି, ଏବଂ ପାରମ୍ପାରିକ ଓଡିଆ ରୋଷେଇ, "ପୋଡ ପିଠା" (ଚାଉଳ ମଇଦା ଏବଂ କଦଳୀରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ପ୍ରକାର ପିଠା) ପରି ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏବଂ ବଣ୍ଟାଯାଏ | ଏହିପରି ଦ୍ଵିତୀୟ ଓ ତୃତୀୟ ବହୁ ଜାକଜମକରେ ପାଳନ କରିଥାନ୍ତି । ମହିଳାମାନେ ଶୁଦ୍ଧତା ଏବଂ ଭୁଦେବୀଙ୍କ ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବର ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ସକାଳେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି | ଅନ୍ତିମ ଦିନ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ଭୋଜି ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଇଥାଏ , ଏବଂ ବହୁ ସ୍ଥାନରେ ପାରମ୍ପାରିକ ସଂଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଏବଂ ନାଟକ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ଓଡିଶାର ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ପାଳନ କରିଥାନ୍ତି ।

ପ୍ରତୀକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ରଜ ପର୍ବ ପ୍ରତୀକତାରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଗଭୀର ସାଂସ୍କୃତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏବଂ ବିଶ୍ୱାସକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଥାଏ ।

ଭାରତରେ ମହିଳାମାନେ ଶକ୍ତି, ଭୁଦେବୀ, ଭୁଦି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କର ରୂପ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। ଯେହେତୁ ମାତା ପୃଥିବୀ ଋତୁସ୍ରାବ ହେଉଛି ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ସହିତ ରଜ ତିନି ଦିନ ଧରି ପାଳନ କରାଯାଏ, ମହିଳାମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ରାମ ନେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି |

କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ପର୍ବ ଧାର୍ମିକ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଏ, କୃଷି ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଚଟାଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ କୌଣସି ଘରୋଇ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ କରିବାକୁ ବାରଣ କରାଯାଇଛି | ଏହି ତିନିରୁ ଚାରି ଦିନ ପାଇଁ ରୋଷେଇ ଘର କାମ, ବିଭିନ୍ନ କାମ କମ୍ କରିବା, ଏବଂ ଖାଲି ପାଦରେ ଚାଲିବା ମଧ୍ୟ ନିଷେଧ |

ତଥାପି, ଏହି ତିନି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ନାନ ପରମ୍ପରା ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଲଗା ଅଟେ | ସେମାନେ ସକାଳୁ ଉଠନ୍ତି, ହଳଦିଆ ପେଷ୍ଟ ଏବଂ ତେଲକୁ ଶରୀରରେ ଲଗାନ୍ତି ଏବଂ ନିକଟସ୍ଥ ନଦୀରେ ଏକ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି |

ଗଭୀର ପରିଷ୍କାରର ପ୍ରଥମ ଦିନ ପରେ, ମହିଳାମାନେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦୁଇ ଦିନ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ଉତ୍ସବରେ ନିଜକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସଜେଇ ହୁଅନ୍ତି ।

ଋତୁସ୍ରାବକୁ ପବିତ୍ର:

ଅନେକ ସଂସ୍କୃତି ତୁଳନାରେ ଯେଉଁଠାରେ ଋତୁସ୍ରାବ ପ୍ରାୟତଃ କଳଙ୍କିତ ହୁଏ, ରଜ ଏହାକୁ ଏକ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଭାବରେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି | ପୃଥିବୀ ଦେବୀଙ୍କ ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବକୁ ମହିଳାମାନଙ୍କ ସହିତ ସମାନ୍ତରାଳ କରି, ଏହି ପର୍ବ ଉର୍ବରତାର ପବିତ୍ରତା ଏବଂ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ସୃଷ୍ଟିର ଶକ୍ତିକୁ ସୂଚିତ କରେ |

ନାରୀ ଉତ୍ସବ:

ରଜ ହେଉଛି ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ନାରୀତ୍ୱର ଉତ୍ସବ | ଏହା ଶାରୀରିକ ଏବଂ ଭାବନାତ୍ମକ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ସ୍ୱୀକାର କରେ ଯେ ଛୋଟ ଝିଅମାନେ ବୟସ୍କ ହେବାପରେ ଗତି କରନ୍ତି | ଏହି ଉତ୍ସବ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ସବ, ସମ୍ମାନ, ଏବଂ ପରମ୍ପରା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ଥାନ ପ୍ରଦାନ କରେ, ସମାଜରେ ସେମାନଙ୍କର ମୂଲ୍ୟ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ବଢାଇଥାଏ |

କୃଷି ସଂଯୋଗ:

ମୈସୁମୀ ଋତୁ ସହିତ ଉତ୍ସବର ସମୟ ମାନବ ଉର୍ବରତା ଏବଂ କୃଷି ଉର୍ବରତା ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ସଂଯୋଗକୁ ଦର୍ଶାଏ | ଯେପରି ବର୍ଷା ପୃଥିବୀକୁ ସତେଜ କରେ, ସେହିପରି ପର୍ବ ମହିଳାମାନଙ୍କର ଆତ୍ମାକୁ ନବୀକରଣ କରିଥାଏ, ସେମାନଙ୍କୁ ନୂତନ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଜୀବନଶୈଳୀ ସହିତ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥାଏ | ସମସାମୟିକ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତା ସମସାମୟିକ ସମୟରେ, ରଜ ପର୍ବ ବହୁ ଉତ୍ସାହର ସହିତ ପାଳନ କରାଯାଇଆସୁଛି, କିଛି ଆଧୁନିକ ଆଡାପ୍ଟେସନ୍ ସହିତ | ସହରୀକରଣ ଏବଂ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଜୀବନଶୈଳୀ ଏହି ପର୍ବ ପାଳନ କରିବାର ପଦ୍ଧତିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି, କିନ୍ତୁ ଏହାର ମୂଳ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏବଂ ରୀତିନୀତି ଅକ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି | ଲିଙ୍ଗଗତ ସମାନତାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ରଜ ପର୍ବ ମହିଳାମାନଙ୍କ ସମ୍ମାନର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସ୍ମାରକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ | ଏକ ଦୁନିଆରେ ଯେଉଁଠାରେ ଲିଙ୍ଗଗତ ଅସମାନତା ରହିଥାଏ, ଏହିପରି ପରମ୍ପରା ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ମହତ୍ତ୍ବକୁ ଦର୍ଶାଏ | ମହିଳାମାନଙ୍କ ଶରୀର ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପାଳନ କରିବା ଉପରେ ଏହି ଉତ୍ସବର ଧ୍ୟାନ ଋତୁସ୍ରାବ ଟାବୁ ଭାଙ୍ଗିବା ଏବଂ ଲିଙ୍ଗଗତ ସମାନତାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିକ୍ଷା ହୋଇପାରେ। ପରିଚୟ ସେମାନେ ଅତୀତର ନିରନ୍ତରତା ଏବଂ ସଂଯୋଗର ଏକ ଭାବନା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି, ଗର୍ବର ଭାବନା ବଢାନ୍ତି ଏବଂ ଯୁବ ପିଢି ମଧ୍ୟରେ ରହିଥା’ନ୍ତି | ଏହି ପରମ୍ପରାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରି ଯୁବକମାନେ ସେମାନଙ୍କର ସାଂସ୍କୃତିକ ମୂଳ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତି ଯାହା ସେମାନଙ୍କ ସମାଜକୁ ଗଢି ପାରିଛି |

ସାମାଜିକ ସମନ୍ୱୟ ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ନିର୍ମାଣ ରଜ ପର୍ବ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ବନ୍ଧନ ଏବଂ ସାମାଜିକ ଏକତା ପାଇଁ ଏକ ସମୟ | ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ, ଭୋଜି, ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରିଥାଏ, ଏକତା ଭାବନା ଏବଂ ଆନନ୍ଦ ବାଣ୍ଟିଥାଏ | ଏକ ଦୁନିଆରେ ଯାହା ପ୍ରାୟତଃ ଖଣ୍ଡବିଖଣ୍ଡିତ ଅନୁଭବ କରେ, ଏହିପରି ପରମ୍ପରାଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ତଥା ସାମୂହିକ ଉତ୍ସବର ମହତ୍ତ୍ୱର ସ୍ମାରକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ | ପାରମ୍ପାରିକ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଉତ୍ସବର ଖାଦ୍ୟ ରଜ ଉତ୍ସବରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ | ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ସମୃଦ୍ଧ ରନ୍ଧନ ଐତିହ୍ୟକୁ ଆଲୋକିତ କରି ପାରମ୍ପାରିକ ଓଡିଆ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ | "ପୋଡ ପିଠା", "ମଣ୍ଡାପିଠା", "ଆରିସା ପିଠା" ଏବଂ "କାକରା ପିଠା" ପରି ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇ ପରିବାର ଏବଂ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଣ୍ଟି ଦିଆଯାଏ | ଚାଉଳ ମଇଦା, ଗୁଣ୍ଡ, ଏବଂ ନଡ଼ିଆରୁ ନିର୍ମିତ ଏହି ଖାଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ସୁସ୍ବାଦୁ ନୁହେଁ ବରଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ରଖେ, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ପୂର୍ବପୁରୁଷ ପରମ୍ପରା ସହିତ ଯୋଡ଼େ | ଝିଅମାନେ "ଲୁଡୁ" ଏବଂ "ପସା" (ପାରମ୍ପାରିକ ଡ଼ାଇସ୍ ଖେଳ) ପରି ଇନଡୋର ଖେଳରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରୁଥିବାବେଳେ "କବାଡି" ଏବଂ "ଖୋ-ଖୋ" ପରି ବାହ୍ୟ ଖେଳ ମଧ୍ୟ ଲୋକପ୍ରିୟ | ଏହି ଖେଳଗୁଡିକ ମନୋରଞ୍ଜନ ଏବଂ କାମାଡେରିର ଏକ ଭାବନା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ, ଯାହା ଉତ୍ସବର ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ଆତ୍ମାକୁ ଦୃଢ କରିଥାଏ | ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରଦର୍ଶନ ରଜ ପର୍ବ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ୍ତ ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ | ପାରମ୍ପାରିକ ସଂଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, ଏବଂ ନାଟକ ଉତ୍ସବର ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ | ରଜଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଲୋକଗୀତ, ଯାହା "ରଜ ଜିଟ୍" ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା, ମହିଳା ଏବଂ ବାଳିକାମାନେ ସଜାଯାଇଥିବା ଝୁଲା ଉପରେ ଘୁରି ବୁଲୁଛନ୍ତି | ପିଢି ପରେ ଚାଲିଆସିଥିବା ଏହି ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ସବର ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ଆତ୍ମାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଥାଏ | ପାରମ୍ପାରିକ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ଏବଂ "ଡାଲଖାଇ" ଏବଂ "ସମ୍ବଲପୁରୀ" ପରି ଲୋକ ନୃତ୍ୟ ପରିବେଷଣ ଓଡିଶାର ସମୃଦ୍ଧ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ସମ୍ପ୍ରଦାୟରେ ସଂଗଠିତ ହୋଇଥିଲା | ଏହି ପ୍ରଦର୍ଶନ କେବଳ ମନୋରଞ୍ଜନ ଯୋଗାଏ ନାହିଁ ବରଂ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର କଳା ପରମ୍ପରାକୁ ସଂରକ୍ଷଣ ତଥା ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବାର ଏକ ମାଧ୍ୟମ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ | ରଜ ଏବଂ ପରିବେଶ ମାନବ ଜୀବନ ମଧ୍ୟରେ ସଂଯୋଗକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ | ମୈସୁମୀ ଋତୁ ଆରମ୍ଭ ଏବଂ ପୃଥିବୀର ଉର୍ବରତାକୁ ପାଳନ କରି ଏହି ଉତ୍ସବ ପ୍ରକୃତିର ମହତ୍ତ୍ଵ ଏବଂ ଏହାର ଚକ୍ରକୁ ଆଲୋକିତ କରିଥାଏ | ଏହା ପ୍ରାକୃତିକ ଦୁନିଆକୁ ସମ୍ମାନ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ସ୍ମରଣ କରାଏ, ଯାହା ଜୀବନକୁ ବଢାଇଥାଏ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟର ଆବଶ୍ୟକତା ଯୋଗାଇଥାଏ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ମାନବ ଏବଂ ପ୍ରକୃତି ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟର ବାର୍ତ୍ତାକୁ ଦୃଢ କରେ ଏବଂ ପରିବେଶ ସଚେତନତା ଏବଂ ସ୍ଥିରତାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ | ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଏବଂ ଆଡାପ୍ଟେସନ୍ ଅନେକ ପାରମ୍ପାରିକ ପର୍ବ ପରି, ରଜ ଆଧୁନିକ ଦୁନିଆରେ ଆହ୍ୱାନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଏ | ସହରୀକରଣ, ଜୀବନଶୈଳୀ ବଦଳାଇବା ଏବଂ ଜଗତୀକରଣର ପ୍ରଭାବ ଏହି ପର୍ବ ପାଳନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି | ସହରାଞ୍ଚଳରେ, ସାଜସଜ୍ଜା ଭଳିକି ଭଳି ସ୍ୱିଙ୍ଗ୍ ପାରମ୍ପାରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ଉପଲବ୍ଧତା ସୀମିତ ହୋଇପାରେ | ଏହା ସହିତ, କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ସମେତ ଆଧୁନିକ ଜୀବନର ଚାପ, ତିନି ଦିନିଆ ଉତ୍ସବରେ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ | ତଥାପି, ସମ୍ପ୍ରଦାୟମାନେ ଉତ୍ସବର ଆତ୍ମାକୁ ଜୀବନ୍ତ ରଖିବା ପାଇଁ ଉପାୟ ଖୋଜିଛନ୍ତି | ସହରାଞ୍ଚଳରେ ପାର୍କ କିମ୍ବା କମ୍ୟୁନିଟି ସେଣ୍ଟରରେ ସ୍ୱିଙ୍ଗ୍ ଲଗାଯାଇଥାଏ, ଯାହା ଝିଅ ଏବଂ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ପାରମ୍ପାରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଥାଏ | ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ ପ୍ଲାଟଫର୍ମଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ସବର ସୂଚନା ବାଣ୍ଟିବା, ବନ୍ଧୁ ଏବଂ ପରିବାରଙ୍କ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ କରିବା ଏବଂ ପରମ୍ପରାଗୁଡ଼ିକୁ ପାଳନ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ |

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ:

ଓଡ଼ିଶାର ରଜ ପର୍ବ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଗଭୀର ପରମ୍ପରା ଯାହା ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ ଯାହା ଉଭୟ ଅନନ୍ୟ ଏବଂ ଗଭୀର ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ | ଋତୁସ୍ରାବକୁ ଏକ ପବିତ୍ର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଭାବରେ ପାଳନ କରିବା ଏବଂ ଝିଅମାନଙ୍କର ନାରୀତ୍ୱକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ସମ୍ମାନିତ କରି, ଏହି ପର୍ବ ନାରୀ ନୀତି ଏବଂ ସୃଷ୍ଟିର ଶକ୍ତି ପ୍ରତି ଏକ ଗଭୀର ସମ୍ମାନର ପରିଚୟ ଦେଇଥାଏ | ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ମହତ୍ତ୍ଵ ର ଏକ କାଳଜୟୀ ସ୍ମାରକ | ସେମାନେ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରମ୍ପରାର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି ଯାହା ମହିଳାମାନଙ୍କର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକାକୁ ପାଳନ କରେ ଏବଂ ସମ୍ମାନ କରେ |

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ନାରୀକୁ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିବା ଏକ ସତନ୍ତ୍ର ପରମ୍ପରା -ରଜ ( A special tradition that gives dignity and respect to women -Rajo)

ନାରୀକୁ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିବା ଏକ ସତନ୍ତ୍ର ପରମ୍ପରା -ରଜ ( A special tradition that gives dignity and respect to women -Rajo)