ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ହିଁ ଗର୍ଭଧାରଣର କ୍ଷମତା ଭଗବାନ ଦେଇଛନ୍ତି । ସନ୍ତାନଟି ଭ୍ରୁଣ ଥିବା ଅବସ୍ଥାରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବୟବଧାରୀ ଶରୀରରେ ରୂପାନ୍ତର ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହେଉଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଅନୁଭବ କରି ଶେଷରେ ନବଜାତକୁ ଦୁନିଆକୁ ଆଣିବାର କଷ୍ଟ ସହିବାର ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଏକ ମା’ଠାରେ ଥାଏ । ତେବେ ବାସ୍ତବରେ ତ ଭ୍ରୁଣ ରୂପରେ ମାତୃଗର୍ଭରେ ସ୍ଥାନ ପାଇବା ଦିନରୁ ହିଁ ସ୍ତ୍ରୀ ଟିଏ ମା' ହୋଇସାରିଥାଏ । ନୂଆ ଅତିଥିର ଆଗମନ ଜଣାପଡ଼ିବା ମାତ୍ରେ ଆମେ ମା ପାଇଁ କେତେ କଣ ଖାଇବା ଜିନିଷ ଆଣୁ, ତାର ସବୁ ଖାଇବାର ଇଛା ପୂରଣ କରୁ । ଏମିତି କେତେ କଣ । ସେସବୁ ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖ କରିବା ମୁଁ ଜରୁରୀ ଭାବୁନି । ହେଲେ ଯେଉଁଦିନ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁଟି ଜନ୍ମ ନିଏ ଠିକ୍ ସେହି ମୁହୁର୍ତ୍ତରୁ ପରିବାର ଲୋକଙ୍କ ସବୁ ଧ୍ୟାନ ନବଜାତ ଉପରକୁ ଚାଲିଯାଏ । ତାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିବା ମା’ଟି ଯେପରି ଅଲୋଡ଼ା ହୋଇଯାଏ । ଆମେ ଭୁଲିଯାଉ ଯେ ଛୁଆ ପରି ସମାନ ଯତ୍ନ ମା’ର ଦରକାର । ଆପଣ ନିଜେ ଭାବନ୍ତୁ ତ କେବେ ଜଣେ ନୂଆ ମା’ଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ସୁବିଧା ଅସୁବିଧାକୁ ଆପଣ ବୁଝନ୍ତି କି? ନା, ଖୁବ୍ କମ୍ ଏଥିରେ ହଁ ମାରିବେ । ତେବେ ଆମେ ଏହି ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କ ଉଭୟ ମାନସିକ ଓ ଶାରୀରିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରତି ନିହାତି ଯତ୍ନବାନ୍ ହେବା ଜରୁରୀ । ଆସନ୍ତୁ ଆଜି ମାତୃଦିବସରେ ଏହି ନୂଆ ମା’ମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କଥା ହେବା ।

ଯେତେବେଳେ ଏକ ନାରୀ ନିଜ ସନ୍ତାନକୁ ଜନ୍ମ ଦିଏ ସେତେବେଳେ ତାର ଶରୀର ବିଭିନ୍ନ ହରମୋନର କ୍ଷରଣ ହେତୁ ବହୁ ପ୍ରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନର ସାମ୍ନା କରେ । ତେଣୁ ପ୍ରସବ ପରେ ସେ ନିଜର ମୋଟା ପଣ, କ୍ଲାନ୍ତ ଲାଗିବା, ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସ ସହ ଶିଶୁର ସ୍ତନ୍ୟପାନ ଆଦିକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତିତ ରୁହେ । ଆଜିକାଲି ମହିଳା ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ଜରୀ ଜନିତ ପ୍ରସବର ଆଗ୍ରହ ବଢୁଛି କାରଣ ସେମାନେ ଭାବନ୍ତି ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସବ ବେଦନାରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବିକ୍ ସର୍ଜରୀ ପରେ ଶରୀର ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ । ସ୍ୱାଭାବିକ ପ୍ରସବ ତୁଳନାରେ ସି ସେକ୍ସନ ପ୍ରସବରେ ମା' ଓ ଶିଶୁଙ୍କ ଅଧିକ ଯତ୍ନ ନେବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ । ପ୍ରସବ ପରେ ଯେହେତୁ ମା' ର କ୍ଷୀର ମାଧ୍ୟମରେ ସମସ୍ତ ପୋଷଣ ଶିଶୁ ପାଖକୁ ଯାଏ ତେଣୁ ମା' କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ପୋଷକ ଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଜରୁରୀ ହୋଇଥାଏ ।

ଏବେ ଆସନ୍ତୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ଏକ ନୂତନ ମା’ର ଖାଦ୍ୟ ବିଷୟରେ କଥାହେବା । କୋତୋଟି ମୁଖ୍ୟ କଥା ଯାହା ଆପଣ ଜାଣିବା ଦରକାର ।

· ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ମା’ ନିଜ ଖାଦ୍ୟରେ ପ୍ରୋଟିନର ଅଂଶ ପୂରଣ ପାଇଁ ମାଂସ, ମାଛ, ଅଣ୍ଡା, ଡାଲିଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ନେବା ଜରୁରୀ ।

· ଖାଇବା ଥାଳିର ତିନି ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଭିଟାମିନରେ ଭରପୂର ସବୁଜ ଓ ହଳଦିଆ ପନିପରିବା ଯେପରିକି ଅମୃତଭଣ୍ଡା, କଦଳୀ, କ୍ୟାପସିକମ୍, ବାଇଗଣ, ବିନସ୍, ଗାଜର ଆଦି ରହିବା ଜରୁରୀ .

· ଓଟସ୍, ଅଟାର ପାଉଁରୁଟି, ବାଜରା ରୁଟି ଆଦି ଶସ୍ୟଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ନେବା ଦରକାର ।

· ଦିନକୁ ଦୁଇଥର ଖାଦ୍ୟରେ ଫଳ ଖାଇବା ଜରୁରୀ ହୋଇଥାଏ ।

· ଯେତେବେଳେ ବି ଶୋଷ ଲାଗିଲେ ପାଣି ପିଇବା ଜରୁରୀ ହୋଇଥାଏ । ପ୍ରାୟତଃ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ମା'ମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ଶୋଷ ଲାଗିଥାଏ । ପ୍ରତିଥର ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇସାରିବା ପରେ ପାଣି ପିଇବା ଜରୁରୀ ।

· ଅତ୍ୟଧିକ ତେଲ ଓ ମସଲାଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାରୁ ନିବୃତ ରହିବା ଜରୁରୀ ।

· ଘରେ ବିଭନ୍ନ ପ୍ରକାର ପୌଷ୍ଟିକ ଲଡ଼ୁ ଯାହାକି ରାଶି ଓ ବାଦାମରେ ତିଆରି ଖାଇବା ଦରକାର। ଏଥିରୁ ଲୌହ ଓ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ମିଳିଥାଏ ।

· ପ୍ରସବ ପରେ ଅତି କମରେ 6 ମାସ ପରେ ବ୍ୟାୟାମ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଜରୁରୀ । ଏହି ସମୟରେ ନିୟମିତ ଚାଲିବା ଏକ ଭଲ ଅଭ୍ୟାସ ।

· ଏହି ସମୟରେ ଜଣେ ମା' ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାକୁ ପଡ଼େ । ତେଣୁ ନିୟମିତ ଆବଶ୍ୟକ କ୍ୟାଲୋରୀ ମୂଲ୍ୟ ଠାରୁ 500କି କ୍ୟାଲୋରୀ ଅଧିକ ଖାଦ୍ୟ ଜରୁରୀ ହୁଏ ।

· ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସବ ଖରାଦିନେ ହୋଇଥାଏ ତେବେ ନିୟମିତ କାଞ୍ଜି, ଦହିପାଣି, ସଜ ପଖାଳର ତୋରାଣି, ତରଭୂଜ ଆଦି ଖାଇବା ଦରକାର । ଏହା ଦ୍ୱାରା ମା' ଓ ଶିଶୁର ଦେହର ଜଳୀୟ ଅଂଶ କମିନଥାଏ ।

ଏଣୁ ଏହି ସବୁ ଉପରୋକ୍ତ ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସକୁ ମାନିବା ସହ ଆମେ ଧ୍ୟାନ ରଖିବା ଜରୁରୀ ଯେ ଆମ ସାଙ୍ଗରେ ଥିବା ମା' ଜଣକ ଯଦି ନିରାମିଶାସୀ ହୋଇଥାନ୍ତି ତେବେ କ୍ୟାଲସିୟମ୍, ଜିଙ୍କ୍ ଓ ଲୌହର ଚାହିଦା ପୂରଣ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ପରିମାଣର କ୍ଷୀର ପିଇବା ନିହାତି ଜରୁରୀ । ସାଧାରଣତଃ ଆମ ଘରେ ଜେଜେମା ଓ ମା'ମାନେ ଅଦା, ଶୁଣ୍ଠି, ଘିଅ ଆଦି ନିୟମିତ ଖାଦ୍ୟରେ ମିଶାଇବାକୁ କୁହନ୍ତି । ଏହା ଗର୍ଭାଶୟର ପ୍ରସାରଣ ଜନିତ କ୍ଷତକୁ ତୁରନ୍ତ ଭରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଲୁଣି ସାମୁଦ୍ରିକ ମାଛ ଯେଉଁଥିରେ ପାରଦ ଅଂଶ ଥାଏ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଯଦି ମା ଶରୀରେ କୌଣସି ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରତି ଆଲର୍ଜି ଥାଏ କିମ୍ୱା କୌମସି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ପରେ ଶିଶୁର ମଳର ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବା ପରି ଲାଗେ ତେବେ ତାହା ଖାଇବା ତୁରନ୍ତ ବନ୍ଦ କରି ଦିଅନ୍ତୁ । ଦେଶୀ ଆଳୁ, କଖାରୁ ଆଦି ପନିପରିବା ଖାଇଲେ ଯଦି ପେଟରେ ଗ୍ୟାସ ହୁଏ ତାହା ମଧ୍ୟ ଖାଇବାରୁ ନିବୃତ ରୁହନ୍ତୁ ।

ଏହି ସମସ୍ତ କଥାକୁ ଆମେ ମନରେ ରଖି ଏକ ନୂତନ ମା ର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରତି ଯତ୍ନବାନ୍ ହେବା ନିହାତି ଦରକାର । ଏବେ ସରକାରଙ୍କ ତରଫରୁ ଜନନୀ ଓ ଶିଶୁ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଜନାରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଆର୍ଥିକ ସୁବିଧା ସହିତ ଶିଶୁ ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଯୋଗାଇଦିଆଯାଉଛି । ତେଣୁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଏହା ପ୍ରତି ଯତ୍ନବାନ୍ ହେବା ଜରୁରୀ। ଆଗକାଳରେ ଏକ ସୁସ୍ଥ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଗର୍ଭ ସଂସ୍କାର ଅଭ୍ୟାସ କରାଯାଉଥିଲା। ଏବେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ଚାହିଁଲେ ଘରେ ବସି ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗ ଆଦି କରି ଗର୍ଭସ୍ଥ ଛୁଆର ଏକ ସୁସ୍ଥ ମସ୍ତିଷ୍କ ବିକାଶ ପାଇଁ କାମ କରିପାରିବେ। ମନେ ରଖନ୍ତୁ, ମା' ଟିଏ କେବଳ ଶିଶୁଟିଏ ଜନ୍ମ ଦିଏନି, ସେ ଆଗାମୀ କାଲିର ଭବିଷ୍ୟତକୁ ଜନ୍ମ ଦିଏ। ଏକ ଉନ୍ନତ ପିଢ଼ୀ ସୃଷ୍ଟି କରି ଆମ ଦେଶର ଉତ୍ତରଦାୟାଦକୁ ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ଭାବେ ସୁସ୍ଥ ରଖିବାରେ ଏକ ମା'ର ଭୂମିକା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର।

ମା’ ବୋଲି କହିଲେ ଆମେ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଅର୍ଥ ବୁଝୁ । ସେ ଯେପରି ନିଜର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ପଛ କରି ସମସ୍ତଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟପ୍ରତି ଯତ୍ନବାନ୍ ହୁଏ ସେପରି ଆପଣଙ୍କର ମଧ୍ୟ କିଛି ଦାୟିତ୍ୱ ରହୁଛି କି ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିବା ବେଳେ ମା' ର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଭଲ ରହିବା ଦିଗରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା । ତେବେ ଯାଇ ଆମ ଶିଶୁଟି ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟବାନ ହେବ ।

ନୂଆ ମା' ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ/ Diet for new moms