ଓଡ଼ିଆ ଖାଦ୍ୟ କେବଳ ଖାଇବାକେ ସୁସ୍ୱାଦୁ ନୁହେଁ, ଏଥିରେ ଗଭୀର ଜ୍ଞାନ ଲୁକ୍କାୟିତ ରହିଛି। ଏହି ଜ୍ଞାନର ଏକ ମୂଳଦୁଆ ହେଉଛି "ପଞ୍ଚସ୍ୱାଦ"। ପଞ୍ଚ ମାନେ ପାଞ୍ଚ ଓ ସ୍ୱାଦ ମାନେ ରୁଚି। ତେଣୁ, ପଞ୍ଚସ୍ୱାଦ ହେଉଛି ପାଞ୍ଚଟି ମୂଳ ରୁଚି: ମିଠା, ଖଟା, ଲୁଣି (ଲବଣ), ପିତା, ଓ କସା ।

କ'ଣ ଏହି ପାଞ୍ଚ ରୁଚି?

(୧) ମିଠା : ଏହା ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ରୁଚି। ଯେପରିକି:

ଖାଦ୍ୟ: ଖିରି, ପିଠା , ଗୁଡ, ଚିନି, ପାଚିଲା ଆମ୍ବ, ପାଚିଲା କଦଳୀ, ଚାଉଳ।

ଗୁଣ: ଶରୀରକୁ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଥାଏ, ମନକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରେ, ଶାନ୍ତି ଆଣେ।

(୨) ଖଟା: ଏହା ପାଟିକୁ ଟଳଟଳ କରିଦେଇଥାଏ।

ଖାଦ୍ୟ: ଦହି, ତକ୍ର, ଟମାଟୋ, ଲେମ୍ବୁ, କଞ୍ଚା ଆମ୍ବ, ଚେରା (ତେତୁଳି), କାଞ୍ଜି।

ଗୁଣ: ଖାଦ୍ୟ ଜୀର୍ଣ୍ଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ, ଶରୀରକୁ ଶୀତଳ ରଖେ, ରୁଚି ବଢାଏ।

(୩) ଲୁଣି / ଲବଣ : ଏହା ଖାଦ୍ୟର ସ୍ୱାଦକୁ ଜାଗିତ କରିଥାଏ।

ଖାଦ୍ୟ : ଲୁଣ, ବଡି, ଛତୁ, କେତେକ ପତ୍ର ଶାଗ (ଯେପରି ପିଆଜଶାଗ), ସାମୁଦ୍ରିକ ମାଛ।

ଗୁଣ:ଶରୀରର ପାଣି ଓ ଲୁଣର ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରେ, ଖାଦ୍ୟକୁ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ କରେ।

(୪ ପିତା : ଏହା ପ୍ରଥମେ ଅପ୍ରିୟ ଲାଗିଲେ ବି ଗୁଣକାରୀ।

ଖାଦ୍ୟ: କରେଲା (ଉଲୁଚି), ନୀମପତ୍ର, କଞ୍ଚା ପପେଇ, ହଳଦୀ, କଇଳାଣି।

ଗୁଣ: ରକ୍ତ ପରିଷ୍କାର କରେ, ଜ୍ୱର ଓ ପାଚହେବା ସମସ୍ୟା କମେଇଥାଏ, ଶରୀରରୁ ବିଷାକ୍ତ ପଦାର୍ଥ ବାହାର କରେ।

(୫) କସା : ଏହା ଜିଭକୁ ଜଳାଇଦେଇଥାଏ କିମ୍ବା ଗରମ ଅନୁଭବ କରାଏ।

ଖାଦ୍ୟ: ରସୁଣ, ପିଆଜ, ଅଦା, ମରିଚ, ସୋରିଷ, ମସଲା (ଯେପରି ଜିରା, ମେଥୀ)।

ଗୁଣ: ଶରୀରକୁ ଗରମ କରେ, ଜୀର୍ଣ୍ଣଶକ୍ତି ବଢାଏ, କଫ କମେଇଥାଏ, ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ ଶକ୍ତି ବଢାଏ।

ପଞ୍ଚସ୍ୱାଦ କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?

(୧) ସନ୍ତୁଳିତ ଖାଦ୍ୟ: ଓଡ଼ିଆ ଭୋଜନରେ ଏହି ପାଞ୍ଚ ରୁଚି ମିଶିଥାଏ। ଯେପରିକି ଏକ ଥାଳିରେ ଚାଉଳ (ମିଠା), ପଖାଳ/ଦହି (ଖଟା), ଲୁଣ ମିଶା ତରକାରୀ (ଲୁଣି), କରେଲା ଭଜା (ପିତା), ଓ ରସୁଣ/ମରିଚ ଚଟଣି (କସା) ରହିଥାଏ। ଏହା ଖାଦ୍ୟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର କରେ।

(୨) ସୁସ୍ଥ ଶରୀର: ଆୟୁର୍ବେଦ ଅନୁସାରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ରୁଚିର ଶରୀର ଉପରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରଭାବ ରହିଛି। ସମସ୍ତ ରୁଚି ଖାଇଲେ ଶରୀର ଭିତରେ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା ପାଏ ଓ ରୋଗ ଦୂର ରହେ।

(୩) ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦ: ପାଞ୍ଚ ରୁଚି ଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଜିଭକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୋଷ ଦେଇଥାଏ। କୌଣସି ଗୋଟିଏ ରୁଚିର ଅଭାବ ରହିଗଲେ ଖାଦ୍ୟ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲାଗେ।

(୪) ଜୀବନର ରୁଚି: ପଞ୍ଚସ୍ୱାଦ କେବଳ ଖାଦ୍ୟ ନୁହେଁ, ଜୀବନକୁ ମଧ୍ୟ ବୁଝାଏ! ଜୀବନରେ ମିଠା ସୁଖ (ମିଠା), ଖଟା ଦୁଃଖ ଓ ଅସୁବିଧା (ଖଟା), ଲୁଣିଆ ପରିଶ୍ରମ (ଲୁଣି), ପିତା କଷ୍ଟ ଓ ଶିକ୍ଷା (ପିତା), ଓ କସା ଉତ୍ସାହ ଓ ରୋମାଞ୍ଚ (କସା) ରହିଥାଏ। ସମସ୍ତ ଅନୁଭୂତି ମିଶି ଜୀବନକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରେ।

ଶେଷରେ:

ପଞ୍ଚସ୍ୱାଦ ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ଉପହାର। ଏହା ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ସନ୍ତୁଳନ ହେଉଛି ସୁସ୍ଥ ଜୀବନ ଓ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟର ମୂଳମନ୍ତ୍ର। ପରମ୍ପରାଗତ ଓଡ଼ିଆ ଭୋଜନ ଖାଇବା ସମୟରେ ଏହି ପାଞ୍ଚ ରୁଚିକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ। ଏହି ସାଦା କିନ୍ତୁ ଗଭୀର ଜ୍ଞାନ ଆମ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ଦେଇଯାଇଥିବା ବଡ ଉପହାର। ଏହାକୁ ଜାଣିବା, ବୁଝିବା ଓ ଆଦରିବା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ପଞ୍ଚସ୍ୱାଦ : ଜୀବନ ଓ ଖାଦ୍ୟର ସୁନ୍ଦର ସମନ୍ୱୟ

ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ପଞ୍ଚସ୍ୱାଦ : ଜୀବନ ଓ ଖାଦ୍ୟର ସୁନ୍ଦର ସମନ୍ୱୟ