କଥାରେ ଅଛି "ଏଇ ପେଟ ଚାଖଣ୍ଡେ ପାଇଁ ସବୁ ନାଟ" । ହେଲେ ଏଇ ଲୋକକଥାକୁ ବାଦ୍ ଦେଇ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଆମର ତିନୋଟି ମୌଳିକ ଆବଶ୍ୟକତା ମଧ୍ୟରେ ଖାଦ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ସବୁଠୁ ଆଗରେ ରହିଛି ତେବେ ଆଜି ସେଇ ଆବଶ୍ୟକତାଟି ମଣିଷର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ଵ, କୌଣସି ସ୍ଥାନର ବିଶେଷତା ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିର ମାପକାଠି ଭାବରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଗରେ ପରିଚିତ ମଧ୍ୟ ହୋଇ ପାରୁଚି । ମଣିଷର ଭେସପୋଷା ସହିତ ଖାଦ୍ୟ ଚୟନ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ପଦ୍ଧତିକୁ ମଧ୍ୟ ସଭ୍ୟ ସମାଜର ଲୋକଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱକୁ ଚିହ୍ନିବାରେ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଉଛି । ଏହାଛଡ଼ା ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନ ସେଠିକାର ଲୋକପ୍ରିୟ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ଵାରା ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ ହେଉଛି । ଆଉ ଏହିସବୁ ମଧ୍ୟରେ ଆମ ଓଡ଼ିଶା ବା ପଛରେ ପଡ଼ିଯିବ କିପରି !!!

ଆମ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଖାଦ୍ୟର କାହାଣୀ ହିଁ ନିଆରା । ଏଠାରେ ମିଠା ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପିଠା ଯାଏଁ ପୁଣି ପିତା ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ରାଗ ଯାଏଁ ସବୁ ଖାଦ୍ୟର ଗୋଟିଏ ଭିନ୍ନ ସ୍ଵାଦ ଏବଂ ଭିନ୍ନ ଆତ୍ମୀୟତା ରହିଛି । ଏହା ଛଡ଼ା ସବୁ ଖାଦ୍ୟର ଗୋଟେ ଭିନ୍ନ ଇତିହାସ ମଧ୍ୟ ରହିଛି ।

ଏଇ ଯେମିତି ରସଗୋଲା କାହାର ମିଠା, ଏହାର ଦ୍ଵନ୍ଦ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ମଧ୍ୟରେ ହେଉଥିଲା ବେଳେ "ସୁଦର୍ଶନ ସାହୁ" ଛେନାକୁ ଭୁଲ୍ ବସତ ଗରମ ଥିବା କଡ଼େଇ ଉପରେ ରାତିସାରା ରଖିଦେଇ ଥିବାରୁ ସକାଳେ ସେଇ ଦରପୋଡା ଛେନା ସହିତ କିଛି ଭିନ୍ନ ପ୍ରୟୋଗ କରି ଓଡ଼ିଶାକୁ "ଛେନାପୋଡ଼" ନାମରେ ଏକ ଭିନ୍ନ କିସମ ମିଠାର ସ୍ଵାଦ ଚଖାଇଲେ । ଯାହା ଏବେ ଜାତୀୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମିଠା ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ହୋଇ ପାରିଛି । ଏହା ଛଡ଼ା ପୁରାତନ କାଳର ଯୌଥ ପରିବାର ମାନଙ୍କରେ ମହିଳା ମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ପରସା ସାରିଲା ପରେ ଯେବେ ତରକାରିର ଅଭାବ ଦେଖନ୍ତି, ତେବେ ବାଡ଼ିରୁ କିଛି ପରିବାକୁ କାଟି ତେଲ ଲୁଣ ସହ କଦଳୀ ପତ୍ରରେ ଗୋଡେଇ ଲିଭି ଆସୁଥିବା ଚୁଲିର ପାଉଁଶ ତଳେ ରଖିଦେଇ ଥାନ୍ତି । ସର୍ବଶେଷରେ ତାକୁ ବାହାର କରି ଅବଶିଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କର ପେଟ ପୁରାନ୍ତି । ଖୁସିର କଥା ଯେ ଆଜି ସେଇ ଖାଦ୍ୟ "ପତୁଆ" ନାଆରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଭୋଜନାଳୟ (restaurant) ମାନଙ୍କରେ ଖୁବ୍ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇ ପାରିଛି । ଆଉ ଆମର ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ କବଚ "ପଖାଳ" କଥା କଣ ବା କୁହାଯିବ ତା'ର ପ୍ରଶଂସା ତ ସ୍ଵୟଂ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କରୁଛନ୍ତି। ବ୍ୟଞ୍ଜନ ମାନଙ୍କ ସହିତ ବଡ଼ି ଚୁରା ଆଉ ତା ସହ ଆମ୍ବୁଲ ଚକଟା ର କିଛି ଅଲଗା ଆତ୍ମିୟତା ଅଛି ଯାହା କେବଳ ଆମ ଓଡ଼ିଶାରେ ହିଁ ମିଳିଥାଏ।

ପର୍ବପର୍ବାଣୀରେ ତ ଆମ ରାଜ୍ୟର ଖାଦ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନତା ଭାରିଯାଏ । ପଣା ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ବେଲ ପଣା ସାଙ୍ଗକୁ ଛତୁଆ ଚକଟାର ମଜା କାହିଁ କେତେଦିନରୁ ଆମ ଓଡ଼ିଆ ମାନେ ନଉଛନ୍ତି । କେବେ ପୁଣି ଧନୁ ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ଧନୁମୁହାଁ ତ କେବେ ମକରରେ ମକର ଚାଉଳ । ରଜ ପର୍ବରେ ମା ଭଉଣୀଙ୍କ ପାଇଁ କେତେ ଯେ ପିଠା ତିଆରି ହୁଏ ତାର କଳନା ନାହିଁ । ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀ ର ହଲଦିପତ୍ର ପିଠା ତ ପୁଣି କୁମାର ପୂର୍ଣ୍ଣମୀର କ୍ଷୀର ଗେଣ୍ଡୁଳି ର ମାଧୂର୍ଯ୍ୟରେ ସାରା ଓଡ଼ିଶା ଝୁମି ଉଠେ । ସର୍ବୋପରି ମାର୍ଗଶିର ଗୁରୁବାରରେ ମା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଣ୍ଡା ପିଠା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ତିଆରି ହୁଏ, ପୁଣି ଘୋଷ ଯାତ୍ରା ବେଳେ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମା ଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ବଡ଼ ଠାକୁରଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୋଡ଼ପିଠା ତିଆରି ହୁଏ । କୌତୁହଳର କଥା ହେଉଛି ରଥଯାତ୍ରା ପରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଯେବେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଫେରନ୍ତି ମା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ମାନଭଞ୍ଜନ ପାଇଁ ସାଙ୍ଗରେ ରସଗୋଲା ନେଇ ଆସନ୍ତି ।

ଏହାଛଡ଼ା ଆମିଷ ରୋଷେଇରେ ମଧ୍ୟ ଆମ ରାଜ୍ୟର କିଛି ତୁଳନା ନାହିଁ । ଆମ ପ୍ରିୟ ଖାଦ୍ୟ ପଖାଳ ସାଙ୍ଗରେ "ଚୁନା ମାଛ ପତୁଆ" ପୁଣି "ଇଲିସି ଶୁଖୁଆ ଚଡ଼ଚଡ଼ି" ଆମିଷ ପ୍ରିୟ ମାନଙ୍କୁ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଦିଏ । କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ଲୋକ କଙ୍କଡ଼ା ବା ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି ଝୋଳର ମଜା ନିଅନ୍ତି ତ କିଛି ଅଞ୍ଚଳ ରେ ମାଂସ ମୁଢ଼ି ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ପାଲଟି ଥାଏ ।

ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନର ଲୋକପ୍ରିୟ ଖାଦ୍ୟ ମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଅନେକ ଖାଦ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ । ଯେପରି

ବ୍ରହ୍ମପୁର- ଆଚାର, ପାମ୍ପଡ଼

କଟକ- ଦହିବରା ଆଳୁଦମ୍

ନିମାପଡ଼ା- ଛେନା ଝିଲି

ପୁରୀ- ଖଜା

ନୟାଗଡ଼- ଛେନାପୋଡ଼

ସାଲେପୁର- ରସଗୋଲା

ବାରିପଦା- ମାଂସ ମୁଢ଼ି

କେଉଝର- ବଡ଼ି

ଭଦ୍ରକ- ପାଳୁଅ ଲଡୁ

ବାଲେଶ୍ଵର- ଛେନା ଗଜା

ଏହିପରି ଅନେକ ଖାଦ୍ୟ ଆମ ଓଡ଼ିଶା ବାସୀଙ୍କର ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର କାହାଣୀ ପାଲଟି ଯାଇଛି ।

ଓଡ଼ିଶା ଲୋକମାନେ କେବଳ ରୋଷେଇରେ ଆଉ ଖାଇବାରେ ଉନ୍ନତ ନୁହନ୍ତି ବରଂ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ପରସିବାରେ ମଧ୍ୟ ଆଗୁଆ ଥାନ୍ତି । ବଡ଼ ବଡୁଆଙ୍କ ଭାଷାରେ "ଆଗେ ପିଢ଼ା ପାଣି ଲୁଣ କାଠୁଆ, ପଛେ ଭାତ ଥାଳି ତୁଣ ତାଟିଆ" । ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ଘରେ ଭୂମି ଉପରେ ଆସନରେ ବସି କଂସା ପାତ୍ରରେ ଖାଇବାକୁ ଦିଆଯାଏ । ନଅ ତିଅଣ ଛଅ ଭଜା ରେ ଅତିଥି ସତ୍କାର କରାଯାଏ। ଖାଇସାରିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ମିଠା ଆଉ ପିଠାର ପସରା ଖୋଲା ଯାଏ ।

ଏମିତି ଏକ ରାଜ୍ୟ ଯାହାର ସଂସ୍କୃତି ଏତେ ପୁରାତନ, ତା ଖାଦ୍ୟ ଶୈଳୀ ଉନ୍ନତ ବା ହେବନି କିପରି ! ଗର୍ବର କଥା ହଉଚି ଯୋଉ ରାଜ୍ୟରେ ବଡ଼ ଠାକୁର ସ୍ଵୟଂ ଜଗନ୍ନାଥ ଛପନ ଭୋଗ ଖାଆନ୍ତି, ସେଠି ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କର ଖାଦ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନତା ଦେଖା ହବାଟା ସ୍ଵାଭାବିକ ।

ତେଣୁ ଆମ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟବାସୀଙ୍କୁ ନିଜ ଆଞ୍ଚଳିକ ଖାଦ୍ୟର ରାନ୍ଧିବା ପ୍ରଣାଳୀକୁ ଆହୁରି ସ୍ୱଚ୍ଛ ଏବଂ ଉନ୍ନତ କନେଇବା ଉଚିତ୍ । ଏହା ଛଡ଼ା ନିଜ ଆଞ୍ଚଳିକ ଖାଦ୍ୟକୁ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଚାର କରି ଓଡ଼ିଶାର ନାଆ ଜାତୀୟ ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଗେଇନବା ଉଚିତ୍ ।

ସୁସ୍ମିତା ଜେନା

ବିଶାଖାପାଟଣା

ଓଡ଼ିଆ ଖାଦ୍ୟ | Odia cuisine

ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ପାନୀୟ ଉପରେ କିଛି ନିଆରା କଥା