ଆଜି ଆମେ ସ୍ମରଣ କରୁଛୁ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଜଗତର ଏକ ଅନନ୍ୟ ରତ୍ନ, ଯାହାଙ୍କ କଲମ ଓଡ଼ିଶାର ଗ୍ରାମ୍ୟ ଜୀବନର ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦକୁ ସାହିତ୍ୟରେ ଅମର କରି ରଖିଛି। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପଲ୍ଲୀ କବି ନନ୍ଦକିଶୋର ବଳ। ତାଙ୍କର ଜୟନ୍ତୀ ଅବସରରେ ଆମର ଏହି ହୃଦୟଙ୍ଗମ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି। ତାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟିକ ଯୋଗଦାନ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟକୁ ଯେଉଁ ସମୃଦ୍ଧତା ପ୍ରଦାନ କରିଛି, ତାହା ଚିରକାଳ ପାଇଁ ସ୍ମରଣୀୟ ହୋଇରହିବ।

ନନ୍ଦକିଶୋର ବଳଙ୍କ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା୧୯୨୮ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶାର ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ କୁସୁପୁର ଗାଆଁରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପିତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଭଜନାନନ୍ଦ ଜେନା ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ହିରଣ୍ମୟୀ ଦେବୀ । ଶୈଶବରେ ସେ "ରସାନନ୍ଦ ଜେନା" ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ, ପିଉସୀ ପୋଷ୍ୟପୁତ୍ର କରିନେବା ପରେ ସେ "ନନ୍ଦକିଶୋର ବଳ" ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଲେ । ବାଲ୍ୟଜୀବନ କୁସୁପୁରରେ ହିଁ କଟିଥିଲା । ଗ୍ରାମ୍ୟ ପରିବେଶରେ ବଢ଼ିଥିବା ଏହି କବି ପ୍ରକୃତିର ସହଜ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ସରଳ ଜୀବନଚର୍ଯ୍ୟା, ପର୍ବପର୍ବାଣି ଓ ଲୋକ ସଂସ୍କୃତିର ବିଭିନ୍ନ ରୂପକୁ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିଥିଲେ। ଏହି ସବୁ ଅନୁଭୂତି ତାଙ୍କ ମନରେ ଗଭୀର ଛାପ ପକାଇଥିଲା ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ରଚନାର ପ୍ରାଣସ୍ୱରୂପ ହୋଇଥିଲା। ସେହି ଗାଁ ଓ ସେହି ମାଟିର ସ୍ମୃତିକୁ ସେ କଦାପି ଭୁଲି ନ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟ ହେଉଛି ତାଙ୍କ ଜନ୍ମଭୂମି ପ୍ରତି ଏକ ଅନନ୍ୟ ପ୍ରେମପତ୍ର।

ନନ୍ଦକିଶୋର ବଳ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଜଗତରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ ପାଇଁ ନିଜକୁ ସମର୍ପିତ କରିଥିଲେ। ଓଡ଼ିଆ ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସାହିତ୍ୟ ରଚନା କରିବାରେ ସେ ଥିଲେ ଏକ ଅଗ୍ରଗାମୀ। ତାଙ୍କ ରଚନାଗୁଡ଼ିକ ପିଲାମାନଙ୍କ ମନର କୋମଳ ଭାବନାକୁ ସହଜରେ ଧରିପାରେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ମାଟି, ପ୍ରକୃତି, ସଂସ୍କୃତି ଓ ସଦାଚାର ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହୀ କରିଥାଏ।ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କଦ୍ୱରା ରଚିତ "ନାନା ବାୟା ଗୀତ" ଓଡ଼ିଶାର ପୁରପଲ୍ଲିରେ ବେଶ୍ ପ୍ରଚଳିତ "ମାଟିର ମଣି", "ପଲ୍ଲୀ ଝରି", "ଆମ ଗାଁ" ଆଦି ତାଙ୍କର କେତେକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ରଚନା, ଯାହା ଆଜି ମଧ୍ୟ ପିଲାଙ୍କ ମନ ହରିଥାଏ। ଏହି ପୁସ୍ତକଗୁଡ଼ିକ କେବଳ କାହାଣୀ କହେ ନାହିଁ, ବରଂ ଓଡ଼ିଆ ଗ୍ରାମ୍ୟ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ଚିତ୍ର ଆମ ଆଗରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରେ।

ତାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟ ପଢ଼ିଲେ ଆମେ ଯେପରି ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଗାଁରେ ପହଞ୍ଚି ଯାଉ। ତାଙ୍କ କବିତା ଓ ଗଳ୍ପରେ ଆମେ ଦେଖିପାଉ ହଳଧରା କୃଷକ, ବିଲରେ କାମ କରୁଥିବା ମହିଳା, ଗଉଡ଼ଙ୍କ ଗୀତ, ପଡିଆରେ ଖେଳୁଥିବା ପିଲା, ଗାଁର ବିଲ, ନଈ ନାଳ, ଶସ୍ୟଶ୍ୟାମଳା କ୍ଷେତ, ଆମ୍ବ ବଗିଚା, ତାଳ ଗଛ ଇତ୍ୟାଦି। ସେ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଜୀବନର ସରଳତା, ପାରସ୍ପରିକ ସହଯୋଗ, କଷ୍ଟ କଷ୍ଟିଆ ଜୀବନ ଓ ସାମୂହିକ ଉତ୍ସବଗୁଡ଼ିକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଳାତ୍ମକ ଓ ମନୋହର ଭାଷାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ରଚନାରେ ଓଡ଼ିଶାର ପର୍ବପର୍ବାଣି ଯେପରି ଜୀବନ୍ତ ହୋଇଉଠେ। ରଥଯାତ୍ରା,, ନୂଆଖାଇ, ବୈଶାଖ ମେଳା, ମାଘମେଳା - ସବୁର ଏକ ସୁନ୍ଦର ଚିତ୍ର ଆମେ ତାଙ୍କ ଲେଖାରେ ପାଇଥାଉ।

ନନ୍ଦକିଶୋର ବଳଙ୍କ ଲେଖାର ବଡ଼ଗୁଣ ହେଉଛି ତାହାର ସରଳତା। ତାଙ୍କ ଭାଷା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସହଜ, ମଧୁର ଓ ପ୍ରବାହମୟ। ସେ ଜଟିଳ ଶବ୍ଦ ବା ଭାବନା ବ୍ୟବହାର କରି ପାଠକଙ୍କୁ ଦ୍ବନ୍ଦ୍ବରେ ପକାନ୍ତି ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ଛନ୍ଦବଦ୍ଧ କବିତା ଓ ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ସହଜରେ ପିଲାମାନଙ୍କ ମନକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥାଏ ଏବଂ ସେମାନେ ତାହା ସହଜରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିପାରନ୍ତି। ଏହି ସରଳତା ଭିତରେ ଲୁକ୍କାୟିତ ରହିଛି ଜୀବନର ଗଭୀର ସତ୍ୟ, ମାନବୀୟ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ମୂଳ ସତ୍ୟ। ତାଙ୍କ ରଚନା ପିଲାଙ୍କୁ କେବଳ ମନୋରଞ୍ଜନ ଦେଇ ନଥାଏ, ସେମାନଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଗଠନରେ ମଧ୍ୟ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ।

ଆଧୁନିକତାଓ ନଗରୀକରଣର ଯୁଗରେ ଗ୍ରାମ୍ୟ ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରା ଧୀରେ ଧୀରେ ଲୋପ ପାଇବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି। ଏଭଳି ସମୟରେ ନନ୍ଦକିଶୋର ବଳଙ୍କ ସାହିତ୍ୟ ଏକ ସଂରକ୍ଷଣ ଶିଳ୍ପର କାମ କରେ। ତାଙ୍କ ରଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ଓଡ଼ିଶାର ଗାଁଗହଳି, ଲୋକକଳା, ଲୋକଗୀତ, ଖାଦ୍ୟପେୟ ଓ ଜୀବନଚର୍ଯ୍ୟା ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ସାହିତ୍ୟରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଛି। ଆଜିର ଯୁବପିଢୀ ତାଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ପଢି ଜାଣିପାରିବେ କି ଭାବରେ ଥିଲା ଆମ ପୁରାଣି ଓଡ଼ିଶାର ଗ୍ରାମ୍ୟ ଜୀବନ। ସେ କେବଳ କବି ନଥିଲେ, ଥିଲେ ଆମ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ସଜୀବ ଅଭିଲେଖାକାର।

ନନ୍ଦକିଶୋର ବଳଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାରଦି ଅନେକ ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ହେଉଛି ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଓଡ଼ିଆ ପାଠକ, ବିଶେଷକରି ପିଲାମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଥିବା ସ୍ଥାନ। ତାଙ୍କ ରଚନା ଓଡ଼ିଆ ବିଦ୍ୟାଳୟର ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିଲା ତାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟ ସହିତ ପରିଚିତ ହୋଇପାରୁଛି। ତାଙ୍କ ଗୀତ ଓ କବିତା ଆଜି ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଗାୟିତ ହୋଇଥାଏ ଓ ଲୋକପ୍ରିୟତା ପାଇଥାଏ।

ପରିଶେଷରେ

ନନ୍ଦକିଶୋର ବଳ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଏକ ଉଜ୍ଜଳ ତାରକା ଭାବେ ସର୍ବଦା ସ୍ମରଣୀୟ ହୋଇରହିବେ। ତାଙ୍କର ଅମର କଣ୍ଠ ଓଡ଼ିଆ ପଲ୍ଲୀ ଜୀବନର ଗାନ କରି ଚିରକାଳ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଜୀବନ୍ତ ରହିବ। ତାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟ ଆମକୁ ଶିଖାଇଥାଏ ନିଜ ମୂଳ, ନିଜ ମାଟି ଓ ନିଜ ସଂସ୍କୃତିକୁ କିପରି ଭୁଲି ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ମାଟିର ସୁଗନ୍ଧ, ଏହି ଗାଁର ସ୍ମୃତି ଓ ଏହି ସଂସ୍କୃତିର ଗରିମାକୁ ତାଙ୍କ ଲେଖା ମାଧ୍ୟମରେ ଆମେ ନିୟମିତ ଅନୁଭବ କରିପାରୁ। ତାଙ୍କ ଜୟନ୍ତୀ ଅବସରରେ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ପୁନଶ୍ଚ ସ୍ମରଣ କରୁଛୁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ରଚନାକୁ ନିଜ ଜୀବନର ଅଂଶ କରିବାର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ନେଉଛୁ। ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବଦା କୃତଜ୍ଞତା ରଖିବ। ନନ୍ଦକିଶୋର ବଳଙ୍କ ଜୀବନ ଓ କୃତିତ୍ୱ ସତ୍ଯାଗ୍ରହର ପଥରେ ଆମକୁ ଅଗ୍ରସର କରିବ।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ଓଡ଼ିଆ ପଲ୍ଲୀ ଜୀବନର ଅମର କଣ୍ଠ : ନନ୍ଦକିଶୋର ବଳ

ଓଡ଼ିଆ ପଲ୍ଲୀ ଜୀବନର ଅମର କଣ୍ଠ : ନନ୍ଦକିଶୋର ବଳ