ହିନ୍ଦୁଧର୍ମର ପ୍ରଥମ ମାସିକା ପରମ ବୈଷ୍ଣବୀ କାତ୍ୟାୟନୀ ରୂପେ ବେଶ୍ ଖ୍ୟାତନାମା ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ। ପରମ ବୈଷ୍ଣବୀ ଗୋସ୍ବାମୀନୀ ଦେବୀ କିମ୍ବା ତ୍ରିଭୁବନ ମହାଦେବୀ ପ୍ରଥମ ପ୍ରାଚୀନ ଓଡ଼ିଶା ର ଭୌମକର ରାଜବଂଶର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଶାସକ ତଥା ରାଜକ ସାନ୍ତିକାରା ପ୍ରଥମଙ୍କର ବିଧବା ପତ୍ନୀ ଥିଲେ। ସେ ୮୪୩ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରୁ ୮୬୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୋଷାଳୀ ଏବଂ ଉତ୍କଳର ସିଂହାସନ ଆରୋହଣ କରି ଜଣେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହିଳା ଶାସକ ଥିଲେ। ଆରବ ଓ ପାରସୀ ଭୂଗୋଳ ଶାସ୍ତ୍ର ବିଶାରଦ ଇବ୍ଦ ଖୋରଦାଦବେହ ଏବଂ ଅନୁସନ୍ଧାନ କାରୀ ଅହମ୍ମଦ ଇବନ ରୁସ୍ତହଙ୍କ ଦ୍ବାରା ତାଙ୍କୁ ମହାନ୍ ଶକ୍ତି ଓ ସମ୍ମାନର ଅଧିକାରୀ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରା ଯାଇଥିଲା।

ଯେଉଁ ଶାସନ ସମୟରେ ଗୁହେଶ୍ଵର ପତାକା ରେ ସିଂହାସନ ଆରୋହଣ କଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ ନିଜକୁ ଦେବୀ କାତ୍ୟାୟନୀ ଙ୍କ ରୂପେ (ଦେବୀ ଶକ୍ତିର ଏକ ରୂପ)ସହିତ ତୁଳନା କରି ଥିଲେ। ଢେ଼ଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା ସନନ୍ଦରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି ଯେ ପୁରୁଣା ଭୁବନେଶ୍ବରରେ ଅବସ୍ଥିତ ବୈତାଳ ଦେଉଳ ନିର୍ମାଣ ର ଶ୍ରେୟ ମଧ୍ୟ ଦିଆ ଯାଇଛି।

ଯାହା ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା ଜୀବିତ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଓ ଖକରା ଶୈଳୀରେ ନିର୍ମିତ ଓଡ଼ିଶା ର କେତେକ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ତାଙ୍କରି ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କରି ନାତି ସାନ୍ତିକାରା ଦେବ ଦ୍ବିତୀୟ ତାଙ୍କ ରି ପରବର୍ତ୍ତୀ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ରୂପେ ଯୋଗ୍ୟ ବିବେଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ଓଡ଼ିଶା ର ଇତିହାସ ପୃଷ୍ଠାଟିରେ ଅମର ଯଶ କୀର୍ତ୍ତି ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣାକ୍ଷରରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇଛି।

ମଧୁସ୍ମିତା ସାହୁ

ବ୍ରହ୍ମା ନଗର ପ୍ରଥମ ଗଳି

ବ୍ରହ୍ମପୁର

ଜିଲ୍ଲା-ଗଞ୍ଜାମ

ଓଡ଼ିଶା

ମୋ୯୩୪୮୨୮୫୪୧୬

ଓଡ଼ିଶା ର ପ୍ରଥମ ତ୍ରିଭୁବନ ମହାଦେବୀ

ବୈଷ୍ଣବ କାତ୍ୟାୟନୀ ଦେବୀ