ଉତ୍କଳ,

ପବିତ୍ର ଭୂମିର ରାଇଜ,

କଳା ବିଜ୍ଞାନର ପ୍ରତୀକ

ସେଇ ରାଜ୍ୟରେ ଜନମି କେତେ କେତେ ରଥି ରଚିଛନ୍ତି ଇତିହାସ

ବିଜ୍ଞାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବି ଓଡ଼ିଶା କିଛି କମ୍ ନୂହେଁ, ଓଡ଼ିଶାର ଅନେକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓଡିଶା ତଥା ଭାରତକୁ ବିଜ୍ଞାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ କରିଛନ୍ତି କାଳଜୟୀ।

ଜନନୀ ପାଇଁ କାମ କରି ନିଜ ଜନ୍ମଭୂମିକୁ କରିଛିନ୍ତି ବିଶ୍ଵେ ବିଖ୍ୟାତ। ତେଣୁ ସେମାନେ ଅମର, କେବଳ ଆଜି କଣ ସେ ଯୁଗ ଯୁଗ ପାଇଁ ରହିବେ ଓଡିଶା ହୃଦୟେ ଏକ ଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରି।

ପଣ୍ଡିତ ଗୋଦାବରୀଶ ଙ୍କ ମତରେ,

ଜନନୀ ଭୂମି ଯେ ମାଟି ପଥରର

ଜନନୀ କି ବଳି ବଡ..?

ସେ ଜନମ ଭୂମି ସେବା ଯେ କରଇ

ନର ଜନ୍ମ ଧନ୍ୟ ତା'ର।

ଓଡ଼ିଶାକୁ ସେଇ ବିଜ୍ଞାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଗେଇ ନେଇଛନ୍ତି ଅନେକ ବୈଜ୍ଞାନିକ, କେବଳ ତାଙ୍କ ସମର୍ପଣ ଭାବ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅନୁଦାନ ଓଡିଶା କୁ କରିଛି ବିଜ୍ଞାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସଫଳ।

ସେଇ ମହାନ ମହାରଥି ବୈଜ୍ଞାନିକ ମାନଙ୍କ ଭିତରୁ କେତୋଟି ମୁଖ୍ୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି,

(୧) ଡଃ. ଗୋପୀନାଥ ପାଣିଗ୍ରାହୀ:

୧୯୨୪ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ୨୭ ତାରିଖରେ ଓଡିଶାର ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ବାସୁଦେବପୁର ବ୍ଲକ୍ ବୈକୁଣ୍ଠପୁର ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଡା. ଗୋପିନାଥ ପାଣିଗ୍ରାହୀ। ସେ ଜଣେ ଓଡ଼ିଶାର ନାମି ଦାମୀ ଉଦ୍ଭିଦ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଭାବରେ ଖୁବ୍ ଜଣା ଶୁଣା। ୧୯୫୪ ମସିହାରେ ସେ ନିଜ ପି. ଏଚ୍.ଡି ଲିଡ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ରେ କୋଷ-ଗୁଣସୂତ୍ର ବିଷୟରେ ଡକ୍ଟରେଟ ଉପାଧି ହାସଲ କରିଥିଲେ। ସେ ଉଦ୍ଭିଦ ବିଜ୍ଞାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନେକ ଗୁଡ଼ାଏ ଅନୁସନ୍ଧାନ ପ୍ରକାଶିତ କରିଥିଲେ । ସେ ମଧ୍ୟ ବହୁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ସଂସ୍ଥା ପକ୍ଷରୁ ପୁରସ୍କାର ଏବଂ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଅବଦାନ ବିଜ୍ଞାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ଓଡ଼ିଶାର ଉଦ୍ଭିଦ ଜଗତ ସହ ସେ ଭାରତର ବୃକ୍ଷଲତା ଏବଂ ସବୁଜ ଜଗତକୁ ବିଶ୍ଵଦରବାରରେ ପହଞ୍ଚାଇ ପାରିଛନ୍ତି। ୨୦୦୪ ମସିହାରେ ଡିସେମ୍ବର ୨୩ ତାରିଖରେ ସେ ଇହଧାମ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ ଯାହା ବିଜ୍ଞାନ ଜଗତ ପାଇଁ ଏକ ଶୋକର ବିଷୟ।

(୨) ଡଃ. କୁଳମଣି ପରିଡା:

ପ୍ରୋଫେସର କୁଳମଣି ପରିଡା ୧୯୫୨ ମସିହା ମଇ ୯ ତାରିଖରେ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାରେ ଜନ୍ମିତ ଜଣେ ଜଣାଶୁଣା ରସାୟନ ବୈଜ୍ଞାନିକ। ସେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଭାରତୀୟ ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ରସାୟନ ପାଇଁ ବିଖ୍ୟାତ। ସେ ୧୬ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ଜାତୀୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ର ମୋଟ ୪୨୫ ଟି ଅନୁସନ୍ଧାନ ଏବଂ ସାତୋଟି ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ୩୫ ଟି ଜାତୀୟ ବିଜ୍ଞାନ ମୂଳକ ତଥ୍ୟ ପ୍ୟାଟେଣ୍ଟ ଲାଭ କରିଅଛି। ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନର ଅବଦାନ ଏ ଦେଶ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଗର୍ବ ଏବଂ ଗୌରବ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତ ପରିଡା ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରଫେସର ତଥା ନବ ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ର ନାନୋ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ବିଭାଗର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି ଭୁବନେଶ୍ୱର ର ଶିକ୍ଷା ଓ ଅନୁସନ୍ଧାନ ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ ରେ।

(୩) ଡଃ. ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କୁମାର ଜେନା:

ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କୁମାର ଜେନା ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଧାତବ ବିଜ୍ଞାନୀ ଯିଏ କି ବୈଜ୍ଞାନିକ ଏବଂ ଶିଳ୍ପ ଅନୁସନ୍ଧାନ ପରିଷଦର ନ୍ୟାସନାଲ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ ଫର ଅନ୍ତର୍ବିଭାଗୀୟ ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେ ଏହାପୂର୍ବରୁ ଖଡଗପୁରର ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ଟେକ୍ନୋଲୋଜିରେ ମେଟାଲର୍ଗିକାଲ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂର ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଫେସରଙ୍କ ପାଇଁ ଟାଟା ଚେୟାର୍ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତି ଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ୧୯୭୭ ମସିହାରେ ଭାରତର ଚତୁର୍ଥ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ପୁରସ୍କାର ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା। ଜେନା ୨୭ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୩୧ ରେ ଓଡିଶାର ଜାଜପୁରର ତାଲିହାଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେ ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନରେ ସ୍ନାତକ ଡିଗ୍ରୀ ଏବଂ ଶାରୀରିକ ରସାୟନରେ ମାଷ୍ଟର ଡିଗ୍ରୀ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ସେ ଡକ୍ଟର ଅନୁସନ୍ଧାନ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ରହି ପିଏଚଡି ହାସଲ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅଧ୍ୟୟନକୁ ପ୍ରସାରିତ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ରିଟିଶ କଲମ୍ବିଆ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କଲେ ଯେଉଁଠାରେ ସେ ତାଙ୍କର ଏମ୍.ଏସ୍ ଧାତବ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ | ଜେନାଙ୍କ ଅନୁସନ୍ଧାନରେ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଏବଂ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥର ନବୀକରଣ ଏବଂ ଶିଳ୍ପ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁରୁ ମୂଲ୍ୟ ସମ୍ବଳର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସ୍ଲିମରୁ କୋଇଲା ଜରିମାନା, ଟେଲିଙ୍ଗରୁ ଲୁହା ମୂଲ୍ୟ ଏବଂ ନିମ୍ନମାନର ଲୁହା ଏବଂ ମାଙ୍ଗାନିଜ ଖଣିର ଲାଭ ପାଇଁ ପଦ୍ଧତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିବାର ଜଣା ପଡିଛି। ସେ ସମ୍ପ୍ରତି ୨୦୨୩ ମାର୍ଚ ୭ ତାରିଖରେ ଇହଧାମ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।

(୪)ଡଃ. ଇନ୍ଦୁମତୀ ଶୁକ୍ଲା:

୧୯୪୪ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୭ ତାରିଖରେ ସମ୍ବଲପୁର ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଶ୍ରୀମତୀ ଇନ୍ଦୁମତୀ ଶୁକ୍ଳା। ସେ ଜଣେ ଗଣିତ ପ୍ରୋଫେସର ଭାବରେ ସମ୍ବଲପୁର ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ ରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିଲେ। ସେ ଓଡ଼ିଶାର ଜଣେ ଜଣାଶୁଣା ଗଣିତଜ୍ଞ ଥିଲେ। ସେ ମହାରାଣୀ ପ୍ରେମ କୁମାରୀ ବାଳିକା ବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ବି। ଏମ୍.ପି.ସି ବାରିପଦା ରୁ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ | ସେ ତାଙ୍କର M.Sc. ୧୯୬୬ ରେ କଟକ ରେଭେନ୍ସା କଲେଜରୁ ଗଣିତରେ, ଏବଂ ଏମ୍.ପି.ସି ରେ ଅଧ୍ୟାପକ ଭାବରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ | ସେ ତ୍ରିକିକ୍ରମ ପତିଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ CSIR ଫେଲୋସିପ୍ ସହିତ ଜବଲପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପିଏଚଡି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ | ତାଙ୍କ ଗଣିତ ପ୍ରତି ପ୍ରେମ ତାଙ୍କୁ ବିଜ୍ଞାନ ଜଗତରେ ଏକ ନୂଆ ନା ଦେଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ଲିଖିତ ଅନେକ ଗଣିତ ଅନୁସନ୍ଧାନ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା। ଗଣିତରେ ରୁଚି ଏବଂ ପିଲାଙ୍କୁ ପଢେଇବା ର ଆବେଗ ତାଙ୍କୁ ଜୀବନରେ ଅନେକ ଆଗକୁ ନେଇଯାଇଥିଲା। ଶେଷରେ ତାଙ୍କର ୨୦୨୨ ମସିହା ଜୁନ ୩୦ ରେ ପରଲୋକ ହୋଇଥିଲା।

(୫) ଡଃ. ଅମିୟ କୁମାର ପୂଜାରୀ:

ସମ୍ବଲପୁରର ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ୧୯୪୮ ମସିହା ଜୁନ ୧୯ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ବୈଜ୍ଞାନିକ ଏବଂ ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ବୈଜ୍ଞାନିକ ଡ଼ଃ. ଅମିୟ କୁମାର ପୁଜାରୀ | ସେ ତାଙ୍କ ଜୀବନର ଆରମ୍ଭରୁ ବିଜ୍ଞାନ, ଗଣିତ ଏବଂ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ | ସେ ଭାରତର ବୈଜ୍ଞାନିକ , କବି, ଲେଖକ ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରେରଣା ପାଇ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ନିଜକୁ ବିଜ୍ଞାନ ରାଇଜେ ପରିଚିତ ହୋଇପାରିଥିଲେ। ସେ ବହୁ ବର୍ଷ ଅନେକ ବଡ ବଡ ସରକାରୀ ସଂସ୍ଥାରେ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଅଧିକାରୀ ର ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିଲେ। ସେ ଅନେକ ଗୁଡିଏ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଏବଂ ପ୍ରକଳ୍ପ ପ୍ରକାଶିତ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ ଯାହା କେବଳ ଓଡ଼ିଶା ନୁହେ ଭାରତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସୁନାମ ଆଣିଦେଇଛି। ୨୦୦୩ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୩ ତାରିଖରେ ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ। ଭାରତ ତଥା ଓଡିଶା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ବିଜ୍ଞାନର ଅବଦାନ ନିଶ୍ଚିତରେ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଗର୍ବ ଏବଂ ଗୌରବ।

ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ଅବଦାନ ଓଡିଶା ପାଇଁ ଗର୍ବ ଏବଂ ଗୌରବ....

©ସତ୍ୟବ୍ରତ ସେନାପତି

ଓଡ଼ିଶାର ୫ ମୁଖ୍ୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ

ବିଜ୍ଞାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଓଡିଶା..