ପତ୍ରିକା ହେଉଛି ଜନ ଯୋଗାଯୋଗର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁଦ୍ରଣ ମାଧ୍ୟମ। ଏହା ଦୈନିକ ଖବରକାଗଜର ପୂର୍ବପୁରୁଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏକ ପତ୍ରିକା ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ଏକ ସୀମିତ ଫର୍ମାଟରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ଏହାର ଏକ ଡବଲ୍ ପେପର କଭର ଅଛି ଏବଂ ସାଧାରଣତ ଏଥିରେ ଉନ୍ନତମାନର କାଗଜ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।

ପତ୍ରିକା ଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ବୟସ ହିସାବରେ ୩ ପ୍ରକାରର -

(୧) ପୁରୁଷ ପତ୍ରିକା

(୨) ମହିଳା ପତ୍ରିକା

(୩) ଶିଶୁ ପତ୍ରିକା

ଆଜିର ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଆମେ ଜାଣିବା କିଛି ଶିଶୁ ପତ୍ରିକା ବିଷୟରେ...

ସେତେବେଳ ର ଯୁଗରେ ମନୋରଞ୍ଜନ ର ଅନ୍ୟ ନାମ ଥିଲା ପତ୍ରିକା ଯେବେ ପାଖରେ ନଥିଲା ଫୋନ କି ଟେଲିଭିଜନ। ଛୋଟ ଛୋଟ ପିଲାଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦେବା ପାଇଁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିର ବିକାଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସାହାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଥିଲା ଅନେକ ଶିଶୁ ପତ୍ରିକା।

ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ କିମ୍ବା କିଶୋର ସାହିତ୍ୟରେ ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରଚିତ କାହାଣୀ, ପୁସ୍ତକ, ପତ୍ରିକା ଏବଂ କବିତା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଆଧୁନିକ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ: ବର୍ଗ କିମ୍ବା ପାଠକଙ୍କ ବୟସସୀମା ।ଶିଶୁ ପତ୍ରିକାଗୁଡ଼ିକ କାଳ୍ପନିକ, ନନ୍-ଫିକ୍ସନ୍, କବିତା, ପଜଲ୍, ରେସିପି, ରିବ୍ୟୁସ୍, ମ୍ୟାଜ୍, କୁଇଜ୍ ଏବଂ ଏହିପରି ଅନେକ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଦାନ ମୂଳକ ତଥ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରେ | ଏହି ବିବିଧତା ସହିତ, ଶିଶୁ ପତ୍ରିକା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ନୂତନ ଲେଖକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଉତ୍ତମ ସ୍ଥାନ ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ନିଜ ଭବିଷ୍ୟତ ଗଢି ତୋଳି ପାରିବେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଦର୍ଶକଙ୍କ ପାଇଁ ଛୋଟ ଖଣ୍ଡ ଲେଖିବା ଏତେ ସହଜ ନୁହେଁ, ପିଲା ଙ୍କ ମନ ବୁଝି ଲେଖିବା ଏକ କାଠିକର ପାଠ।

ଆସ ଜାଣିବା ମୁଖ୍ୟ ୫ଟି ଶିଶୁ ପତ୍ରିକା ବିଷୟରେ ;

(୧) ଜହ୍ନମାମୁଁ :

ଜହ୍ନମାମୁଁ ର ନାଁ ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତଙ୍କର ମନେ ପଡି଼ଯାଏ ୧୯୫୬ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଚକ୍ରପାଣି ଓ ବି. ନାଗିରେଡ୍ଡିଙ୍କ କ୍ଲାସିକ ଭାରତୀୟ ଓଡ଼ିଆ ମାସିକ ପତ୍ରିକା। ଏହି ଜହ୍ନମାମୁଁ ପତ୍ରିକାକୁ ଅଶି ନବେ ଦଶକର କିଶୋର ବାଳକ ଭଲ ଭାବରେ ଜାଣିଛନ୍ତି।ଜହ୍ନମାମୁଁ ଆଉ ତାର ମନୋଲୋଭା ଗପ ସେବେକାର ପିଲା ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଥିଲା ଏକ ସୁନ୍ଦର ମୁହୂର୍ତ୍ତ। ଅନେକ ଓଡ଼ିଆ ଏହା ଅଜ୍ଞାତ ଥିବେ କି ଏହା ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ବାଳକୃଷ୍ଣ କର ଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ୧୯୩୨ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ଜହ୍ନମାମୁଁ। ବି. ନାଗିରେଡ୍ଡି ଓ ଚକ୍ରପାଣିଙ୍କ ଜହ୍ନମାମୁଁ ପତ୍ରିକାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଗଳ୍ପ ଓ ଚିତ୍ର ତଥା ଅଳ୍ପ ତଥ୍ୟାତ୍ମକ ଲେଖା ରହୁଥିଲା ବେଳେ ୧୯୩୨ରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଥିଵା ଓଡ଼ିଆ ଜହ୍ନମାମୁଁ ଶିଶୁପତ୍ରିକାରେ କଵିତା, ଗପ, ପ୍ରବନ୍ଧ, ଵିଜ୍ଞାନ କଥା, ଗୋଲକଧନ୍ଦା, ରଙ୍ଗରସ ଆଦି ଵିଭାଗ ରହୁଥିଲା। ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ମିଶ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀ, ଭଗବାନ ପତି, କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର କର, କୁଞ୍ଜବିହାରୀ ଦାଶ, ଜଳନ୍ଧର ଦେଵ, ଗୋପାଳଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ, ରାଧାଚରଣ ପଣ୍ଡା, ଯୋଗେଶ ମିତ୍ର ଆଦି ଏହି ଓଡ଼ିଆ ଶିଶୁପତ୍ରିକାର ମୁଖ୍ୟ ଲେଖକ ଥିଲେ। ଦଶବର୍ଷ ପରେ କୌଣସି କାରଣରୁ ଏଇ ଓଡ଼ିଆ ଶିଶୁପତ୍ରିକା ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିଲା।

(୨) ନନ୍ଦନକାନନ :

ଓଡିଶା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ଉଦ୍ୟାନ ନନ୍ଦନକାନନ ନାମରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିଥିଲା ବହୁ ଚର୍ଚିତ ଶିଶୁ ପତ୍ରିକା ନନ୍ଦନକାନନ। ସରଳା ପତ୍ରୀ ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟିକା ଯିଏ ନନ୍ଦନକାନନ ଶିଶୁ ପତ୍ରିକାର ସମ୍ପାଦକ। ୧୯୮୮ ମସିହା ଠାରୁ ପ୍ରକାଶିତ ନନ୍ଦନକାନନ ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ଓଡିଆ ପତ୍ରିକା ଭାବରେ ଖୁବ୍ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଥିଲା। ନନ୍ଦନକାନନ ପତ୍ରିକା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେବାର ୨୮ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ, ଓଡିଆ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନେକ ଉନ୍ନତି ମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟ ସହ ଏହାର ପ୍ରଗତି ପାଇଁ ଓଡିଶା ବାସୀ ଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଭାବରେ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଛି। ଏହି ଖ୍ୟାତିସମ୍ପନ୍ନ ଓଡିଆ ପତ୍ରିକାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଖ୍ୟା ସାଂସ୍କୃତିକ, ଐତିହାସିକ , ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ଏକ ଭିନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ପ୍ରଦାନକାରୀ ବାର୍ତ୍ତା ସହିତ ଅନୁସନ୍ଧାନ ମୂଳକ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ ଯାହାକୁ ପିଲାମାନେ ଭଲ ପାଆନ୍ତି। କାହାଣୀ ପୁସ୍ତକ ଯେ ଦୁନିଆରେ ମଜାଳିଆ, ରୋମାଞ୍ଚକର ହେବା ଉଚିତ୍ ତାହା ପ୍ରମାଣ କରିପାରିଥିଲା ପତ୍ରିକା ନନ୍ଦନକାନନ।

(୩) ମୀନାବଜାର :

ଯେବେ ଗାଁରେ ମେଳା ଟିଏ ପଡେ ମନେ ପଡିଯାଏ ସେଇ ଛୋଟ ମୀନାବଜାର କଥା। ଓଡ଼ିଶାର ପତ୍ରିକା ଜଗତରେ ମୀନାବଜାର ଏକ ମାସିକ ଶିଶୁ ପତ୍ରିକା ଯାହା ଖୁବ୍ କମ୍ ସମୟରେ ପିଲାଙ୍କ ମନରେ ଗଢି ତୋଳିଥିଲା ନଅର ଟିଏ। ପିଲାଙ୍କ ମନ ଜାଣି ବିଷୟ ତଥା ଗଳ୍ପ, ଗୀତ, ମଜା କଥା ଦେଇ ପିଲା ଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବାନ୍ଧିଥିଲା ବସା। ଏହା ପ୍ରତିମାସ ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଚାର ସମିତି ଆନୁକୁଲ୍ୟରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ। ମହେଶ୍ୱତା ମିଶ୍ର ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ପତ୍ରିକାଟିର ସମ୍ପାଦକ ଅଛନ୍ତି । ଏଥିରେ ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ପୂରଣ, ପଶୁ ପକ୍ଷୀ ଆଦି ଛୋଟ ଛୋଟ ଗପ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥାଏ । "ଜହୁରି ଭାଇଙ୍କ ଚିଠି", "ରଙ୍ଗ ଦିଅ", "ବିନ୍ଦୁ ଯୋଡ" ଇତ୍ୟାଦି ବିଭାଗ ନିୟମିତ ଭାବେ ବାହାରିଥାଏ । ରାମ ପ୍ରସାଦ ମହାନ୍ତି ଏହି ପତ୍ରିକାର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ସମ୍ପାଦକ ଥିଲେ।

(୪) ଶିଶୁଲେଖା :

ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ଗଣଶିକ୍ଷା ବିଭାଗ ତରଫରୁ ୧୯୭୧ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ସରକାରୀ ଶିଶୁପତ୍ରିକା 'ଶିଶୁଲେଖା'। ସେତେବେଳେ ଏହା ଶିକ୍ଷାବିଭାଗ ତରଫରୁ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ ସମିତିଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଥିଲା।ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକ ଏହି ପତ୍ରିକାର ସମ୍ପାଦନା କରୁଥିଲେ , ଯାହା ୧୯୯୨-୯୩ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନବରତ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା। କିଛି ବର୍ଷ ଏପରି ଅନେକ ଅସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରକାଶନ ପରେ ୨୦୨୧ ଅପ୍ରେଲ ୧ ତାରିଖରୁ ଏହାର ପୁନଃ ପ୍ରକାଶନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ୨୦୨୧ରୁ ଏହି ପତ୍ରିକାର ସମ୍ପାଦକମଣ୍ଡଳୀରେ ଦାଶ ବେନହୁର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ପୂର୍ବରୁ ଏହି ପତ୍ରିକାର ସମ୍ପାଦକ ଭାବରେ ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକ, ପ୍ରସନ୍ନ କୁମାର ମିଶ୍ର ( ୧୯୮୧ - ୧୯୯୧ ) , ବୀରକିଶୋର ଦାସ ଓ ଜଗନ୍ନାଥ ମହାନ୍ତି ଆଦି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

(୫) ଶିଶୁ ସମ୍ପଦ :

ଅନେକ ଗୁଡ଼ିଏ ପତ୍ରିକା ସେ ସମୟରେ ପିଲା ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗଳ୍ପ, ଗୀତ, ଛବି ପ୍ରକାଶ କରିବା ଦେଖି ବିନୋଦ କାନୁନଗୋ ଙ୍କ ମନରେ ଉଠିଲା ଅନେକ ଆକାଂକ୍ଷା। ଯେ ପିଲାମାନେ କେବଳ କଣ ଗପ ଗୀତ ରେ ଖୁସି ହେବେ ତାଙ୍କୁ ବିଜ୍ଞାନର ଜ୍ଞାନ ଯଦି ମଜାଳିଆ ଭାବରେ ଦେଇ ହୁଅନ୍ତା ତେବେ ଅନେକ ଉପକାର ହୋଇପାରନ୍ତା। ଏହା ଭାବି ୧୯୫୪ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ କଲେ ବିଜ୍ଞାନ ମୂଳକ ଶିଶୁ ପତ୍ରିକା, ଶିଶୁ ସମ୍ପଦ। ହାଡ଼ ତିଆରି ଘର, ଆମ ଦେହର ଇଞ୍ଜିନ, ସୌରମଣ୍ଡଳ, ଆମ ପୃଥିବୀ, ଜ୍ଞାନ ଖାଦ୍ୟ ଏପରି ଅନେକ ବିଜ୍ଞାନ ମୂଳକ ତଥ୍ୟ କୁ କାହାଣୀ ଭାବରେ ଛବି ର ସାହାରା ନେଇ ପିଲା ମାନଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଇବାକୁ ସକ୍ଷମ ହୋଇପାରିଥିଲା ଶିଶୁ ସମ୍ପଦ।

ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏହି ସବୁ ଶିଶୁ ପତ୍ରିକା, ଶିଶୁ ମାନଙ୍କ ସାହିତ୍ୟ ବିକାଶ ଏବଂ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ରେ ଅନେକ ସହାୟ ହେବା ସହ ଆମ ମାନଙ୍କର ମନୋରଞ୍ଜନ ର ମାଧ୍ୟମ ହୋଇ ପାରିଛି।

@ସତ୍ୟବ୍ରତ ସେନାପତି

ଓଡ଼ିଶାର ୫ଟି ମୁଖ୍ୟ ପତ୍ରିକା

ଶିଶୁ ପତ୍ରିକା, ଗପରେ ଗୀତରେ ଦୁନିଆ ଖବର....