ଦୈବମ୍ ବିନତିପ୍ରାୟତ୍ନାମ୍ କରୋତି ୟତ୍ତଦ୍ୱିଫଳମ୍।

ଅର୍ଥନୀତିରେ ଜମି, ଶ୍ରମ, ପୁଞ୍ଜି, ସଂଗଠନ ଏବଂ ଉଦ୍ୟୋଗ ହେଉଛି ପାଞ୍ଚଟି କାରକ ଯାହା ସମସ୍ତ ଉତ୍ପାଦନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ଆଧାର ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ଉଦ୍ୟୋଗୀକରଣ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ। ଉଦ୍ୟୋଗୀକରଣ ହେଉଛି ଉତ୍ପାଦନର କାରକ ଯାହା ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ।

ଉଦ୍ୟୋଗ ଯେ ପରିବେଶ ପ୍ରତି ଏକ ସୃଜନଶୀଳ ଏବଂ ଅଭିନବ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ତାହା କହିବା ତ୍ରୁଟି ହେବନାହିଁ। ସାମାଜିକ ପ୍ରୟାସର ଯେକୌଣସି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏପରି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ହୋଇପାରେ ଯଥା ବ୍ୟବସାୟ, କୃଷି, ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ଇତ୍ୟାଦି।

ଡକ୍ଟର ଜେ. ଇ. ଷ୍ଟେପାନେକଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, “ଉଦ୍ୟୋଗୀତା” ହେଉଛି ରିସ୍କ ନେବା କ୍ଷମତା, ସଂଗଠନ କରିବାର କ୍ଷମତା ଏବଂ ଉଦ୍ୟୋଗରେ ବିବିଧତା ଏବଂ ଉଦ୍ଭାବନ କରିବାର ଇଚ୍ଛା।

ଓଡିଶା ରାଜ୍ୟ ରେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରର କୌଶଳ ଏବଂ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି ରେ କରିଛି ଅନେକ ସାହାର୍ଯ୍ୟ। ଓଡିଶା ଉଦ୍ୟୋଗ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିଜକୁ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ଆଗରେ ପରିଚିତ କରାଇପାରିଛି। ଭାରତର ଅର୍ଥନୀତି ରେ ଓଡିଶାର ଅଂଶ ହୁଏ ତ ଅତ୍ୟଧିକ ହୋଇ ନ ପାରେ ପରନ୍ତୁ ଏହାର ଅବଦାନ ନିଶ୍ଚିତ ରୁପରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ। ଓଡ଼ିଶା ଭାରତର ଅର୍ଥନୀତିରେ ୨.୮ ପ୍ରତିଶତ ଅଂଶ ଯୋଗାଇ ଭାରତର ଅର୍ଥନୀତିରେ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ସାହାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିଛି।

ଭାରତର କଲ୍ୟାଣରେ ସହାୟ ହୋଇଥିବା ଓଡ଼ିଶାର କିଛି ଉଦ୍ୟୋଗ :

(୧) ନିର୍ମାଣ ଶିଳ୍ପ ଉଦ୍ୟୋଗ:

ଓଡିଶା ନିର୍ମାଣ ନିଗମ ବା ଓସିସି ହେଉଛି ଓଡିଶାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଉଦ୍ୟୋଗ ଯାହା ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଙ୍କ ଅଧୀନରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ। ୧୯୬୨ ମସିହାରେ ତତ୍କାଳୀନ ଓଡିଶାର ଚତୁର୍ଥ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ଅଧୀନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ଯାହାକି ନାଗରିକ ଏବଂ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ନିର୍ଗମ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ଓଡିଶା ରାଜ୍ୟରେ ଏକ ଭିତ୍ତିଭୂମି ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ଓଡ଼ିଶା ନିର୍ମାଣ ନିଗମ ଦ୍ଵାରା ଜଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ, ଜଳସେଚନ ପ୍ରକଳ୍ପ, ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ, ଶିଳ୍ପ କୋଠା, ସେତୁ, ବନ୍ଦର, ରେଳବାଇ ଏବଂ ନିର୍ମାଣ ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ନିର୍ମାଣ ସେବା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଏ। ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପରିଚାଳନା କରିବା ପାଇଁ ଏହା ଯନ୍ତ୍ର୍ର, ଯନ୍ତ୍ରପାତି ଏବଂ ଯାନ ସହିତ ସୁସଜ୍ଜିତ। ୨୦୨୨-୨୦୨୩ ଅର୍ଥନୀତି ଗଣନା ରେ ଜଣାପଡ଼େ, ଓଡ଼ିଶାର ନିର୍ମାଣ ଉଦ୍ୟୋଗ ଭାରତର ସମସ୍ତ ନିର୍ମାଣ ଉଦ୍ୟୋଗର ୨.୪ ପ୍ରତିଶତ ଅର୍ଥ ଯୋଗାଉଛି।ଏହା ଦ୍ଵାରା ହୋଇଥିବା ପ୍ରକଳ୍ପ ଭିତରୁ ଶିଳ୍ପ ପ୍ରକଳ୍ପ, ଜଳସେଚନ ପ୍ରକଳ୍ପ, ଜଳ ବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପ, ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ, ପୋଲ ଓ କଲଭର୍ଟ ନିର୍ମାଣ, କୋଠାବାଡି ଓ ବାସଗୃହ ନିର୍ମାଣ, ବନ୍ଦର ଏବଂ ରାସ୍ତା ନିର୍ମାଣ କରି ଓଡିଶାର ଅର୍ଥନୀତି କୁ ସୁଦୃଢ କରିଛି।

(୨)ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ଉଦ୍ୟୋଗ:

ଓଡିଶା ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ ନିଗମ ଲିମିଟେଡ଼୍ (ଓପିଜିସି) ହେଉଛି ଏକମାତ୍ର ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ କମ୍ପାନୀ ଯାହାକି ଓଡିଶା ସରକାରଙ୍କ ଅଧୀନରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ହେଉଅଛି। ଏହା କମ୍ପାନୀ ଆକ୍ଟ ୧୯୫୬ ଅନୁଯାୟୀ ୧୯୮୪ ମସିହା ନଭେମ୍ବର ୧୪ ତାରିଖରେ ଓଡିଶା ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ଅନ୍ତର୍ଗତ ମୋଟ୍ ୪ଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଯୋଗାଣ ପ୍ଲାଣ୍ଟ୍ ସାଇଟ୍ କାର୍ଯ୍ୟରତ ହେଉଅଛି, ଯେଉଁଥିରୁ ୨ଟି ରେ ୨୧୦ ମେଗାୱାଟ୍ କ୍ଷମତା ବିଶିଷ୍ଟ ଏବଂ ୨ଟି ରେ ୬୬୦ ମେଗାୱାଟ୍ କ୍ଷମତା ବିଶିଷ୍ଟ ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ଲାଣ୍ଟ ରହିଅଛି। ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ମିଶି ୧୭୪୦ ମେଗାୱାଟ ର ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ ହେଉଛି ଆଇବି ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ର (ଆଇଟିପିଏସ) ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଠାରେ। ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ନିଗମ ସର୍ବଦା କୋଇଲା ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଯାହା ଓଡ଼ିଶା କୋଇଲା ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଲିମିଟେଡ୍ ପକ୍ଷରୁ ଆୟୋଜନ କରାଯାଉଅଛି। ଓଡିଶା କୋଇଲା ଏବଂ ପାୱାର ଲିମିଟେଡର କୋଇଲା ଖଣିରୁ ଏହି କୋଇଲାକୁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ରେଳ ଲାଇନ ମାଧ୍ୟମରେ କୁ ଓପିଜିସି ପରିବହନ କରାଯାଏ ଏବଂ ଏହା ପରେ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହୋଇପାରେ।

(୩) କୃଷି ଉଦ୍ୟୋଗ:

ଅତ୍ୟଧିକ ଜନସଂଖ୍ୟା କାରଣ ରୁ କୃଷି ଏବଂ କୃଷି ସମ୍ପର୍କିତ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଜୀବିକାର ମୁଖ୍ୟ ଉତ୍ସ ଗଠନ କରେ। ଓଡ଼ିଶାର କୃଷି ଉଦ୍ୟୋଗ ଓଡ଼ିଶାର ମୋଟ୍ ଅର୍ଥନୀତି ର ୨୨.୫ ପ୍ରତିଶତ ଅଂଶ ଯୋଗାଏ। କୃଷିର ପ୍ରମୁଖ ଉପ କ୍ଷେତ୍ର ଗୁଡିକରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ- ଫସଲ, ପଶୁପାଳନ, ମତ୍ସ୍ୟ ଏବଂ ଜଳଚର, ବନବିଭାଗ ଏବଂ କାଠ। ଏହି ଉପ-କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରେ ଫସଲ ୨୦୨୨-୨୩ ରେ (୧୪.୨ ପ୍ରତିଶତ), ପଶୁପାଳନ (୩ ପ୍ରତିଶତ), ମତ୍ସ୍ୟଚାଷ ଏବଂ ଜଳଚର (୨.୭ ପ୍ରତିଶତ) ଏବଂ ବନବିଭାଗ ଏବଂ କାଠ (୨.୬ ପ୍ରତିଶତ) ଅଂଶ ଓଡ଼ିଶାର ଅର୍ଥନୀତି ରେ ଯୋଗାଏ। ଓଡିଶା ସରକାର ପ୍ରାୟ 55,000 ହେକ୍ଟର କୃଷି ଜମିକୁ ଜଳସେଚନ ସୁବିଧା ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ "ନବକୃଷ୍ଣ ଚୌଧୁରୀ ସେଚା ଉନ୍ନୟନ ଯୋଜନା" ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ୨୦୨୩ ଡିସେମ୍ବର ରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି। ତିନି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ 635 କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟ ସହିତ ଏହି ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ। ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ 46,296 ହେକ୍ଟର କମାଣ୍ଡ କ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟରେ 14 ଟି ପ୍ରମୁଖ ଏବଂ ମଧ୍ୟମ ଜଳସେଚନ ଏବଂ 284 ଟି ଛୋଟ ଜଳସେଚନ ପ୍ରକଳ୍ପ ପୁନର୍ଜୀବିତ ହେବ।

(୪) ସାର ଉଦ୍ୟୋଗ:

ଓଡ଼ିଶାର ପାରାଦୀପ ଫସଫେଟ୍ସ ଲିମିଟେଡ୍ (ପିପିଏଲ୍) ଏକ ବୃହତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ୟୁନିଟ୍ (୧.୮ ମିଲିୟନ୍ ଏମ୍.ଟି) ଫସଫାଟିକ୍ ସାରରେ ଭାରତର ଅଗ୍ରଣୀ ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ର ସଂସ୍ଥାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ପିପିଏଲ୍ ର ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୁଦାୟ ୩ ମିଲିୟନ୍ ଏମ୍.ଟି କ୍ଷମତା ଅଛି, ଯେଉଁଥିରୁ ୨.୬୦ ମିଲିୟନ୍ ଏମ୍.ଟି ହେଉଛି ଫସଫେଟ୍ ଏବଂ ବାଲାନ୍ସ ୦.୪୦ ମିଲିୟନ୍ ଏମ୍.ଟି ହେଉଛି ୟୁରିଆ | ଡିଏପି , ଏନ୍-୧୦, ଏନ୍-୧୨, ଏନ୍-୧୪, ଏନ୍-୧୯, ଏନ୍-୨୦, ଏନ୍-୨୮ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଠାରୁ ୬ ଟି ଉତ୍ପାଦନ ଟ୍ରେନ୍ ମଧ୍ୟରେ ପିପିଏଲ୍ ଫସଫାଟିକ୍ ସାର ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ଉତ୍ପାଦନ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ। କମ୍ପାନୀ ଜିପସମ୍, ଜିପମାଇଟ୍, ଏଚ୍ଏଫ୍ସିଏ (ହାଇଡ୍ରୋଫ୍ଲୋରୋସିଲିକ୍ ଏସିଡ୍), ସଲଫୁରିକ୍ ଏସିଡ୍ ଏବଂ ଆମୋନିଆ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ଶିଳ୍ପ ଉତ୍ପାଦର ପ୍ରମୁଖ ଯୋଗାଣକାରୀ ଅଟେ। ପାରାଦୀପ ଫସଫେଟ୍ସ ଲିମିଟେଡ୍ ସ୍ଥିରତା, କର୍ପୋରେଟ୍ ଉତ୍କର୍ଷତା ଏବଂ ନେତୃତ୍ୱ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନେକ ସମ୍ମାନଜନକ ପୁରସ୍କାର ଏବଂ ପ୍ରଶଂସା ଲାଭ କରିଛି। ଦେଶର ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଏବଂ ସାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାର ଆଦର୍ଶ ନେତୃତ୍ୱ ପାଇଁ ଏହା ମାନ୍ୟତା ପାଇଛି।

(୫) ଆଲୁମିନିୟମ୍ ଉଦ୍ୟୋଗ:

ନ୍ୟାସନାଲ୍ ଆଲୁମିନିୟମ୍ କମ୍ପାନୀ ଲିମିଟେଡ୍ (ନାଲ୍କୋ) ହେଉଛି ଏକ ଅନୁସୂଚୀତ 'ଏ' ନବରତ୍ନ ସିପିଏସ୍ଇ ଯାହାକି ଜାନୁଆରୀ ୭, ୧୯୮୧ ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ପଞ୍ଜୀକୃତ ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ରହିଛି। ଏହା ଦେଶର ବୃହତ୍ତମ ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେଟେଡ୍ ବକ୍ସାଇଟ୍-ଆଲୁମିନା-ଆଲୁମିନିୟମ୍-ପାୱାର୍ କମ୍ପ୍ଲେକ୍ସ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ | ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତ ସରକାର ଏହାର ୫୧.୨୮% ମାଲିକାନା ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି | ପିଟ୍ ହେଡ୍ ଆଲୁମିନା ରିଫାଇନାରୀ ପାଇଁ କମ୍ପାନୀ ର ପଞ୍ଚପାଟମାଲି ବକ୍ସାଇଟ୍ ଖଣି, ଓଡିଶାର କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ଦାମନଯୋଡି କମ୍ପାନୀ ଏବଂ ଅନୁଗୁଳର କ୍ୟାପ୍ଟିଭ୍ ପାୱାର୍ ପ୍ଲାଣ୍ଟ ଏବଂ ଆଲୁମିନିୟମ୍ ସ୍ମେଲଟର ଦ୍ଵାରା ପରିଚାଳିତ ହେଉଅଛି। ନାଲକୋ ଦେଶର ପ୍ରଥମ ପବ୍ଲିକ ସେକ୍ଟର କମ୍ପାନୀ ଅଟେ ଯାହାକି ମେ, ୧୯୮୯ ପରଠାରୁ ଲଣ୍ଡନ ମେଟାଲ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ (ଏଲ୍ଏମ୍ଇ ) ରେ ପଞ୍ଜୀକରଣ ହୋଇଛି। କମ୍ପାନୀ ୧୯୯୨ ମସିହାରୁ ବମ୍ବେ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ (ବିଏସ୍ଇ ) ରେ ଏବଂ ୧୯୯୯ରୁ ଜାତୀୟ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ (ଏନ୍ଏସ୍ଇ) ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ହୋଇଛି।

ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟୋଗ ଏବଂ ଏହାର ଉତ୍ପାଦନ ଓଡିଶା ଅର୍ଥନୀତିକୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ କରେ। ଓଡିଶା ର ଅବଦାନ ଭାରତ ଅର୍ଥନୀତିରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏକ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ।

@ସତ୍ୟବ୍ରତ ସେନାପତି

ଓଡ଼ିଶାର ୫ଟି ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ୟୋଗ

ଭାରତ ଅର୍ଥନୀତିରେ ଓଡିଶାର ଅବଦାନ..