ଧର୍ମୋ ରକ୍ଷତି ରକ୍ଷିତଃ।

ଧର୍ମର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଧାର୍ମିକ ଜୀବନଯାପନ। ସମସ୍ତ ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଏବଂ କାମ ଏବଂ ଅର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କକୁ ସୁସଂଗଠିତ କରିବା ପାଇଁ ଏହା ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ | ଆର ଭି କେନଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, “ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଲେଖକ ଙ୍କ ମତରେ ଧର୍ମ ଏକ ଜାତି ନୁହେଁ ବରଂ ଜୀବନର ଧାରା ଓ ଆଚରଣ ବିଧି ଯାହା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ର କାର୍ଯ୍ୟ ତଥା କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ସମାଜରେ ଏକ ସଦସ୍ୟ ଭାବରେ ଗଢି ତୋଳି ଥାଏ। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ଯ ମନୁଷ୍ୟର ବିକାଶ ଏବଂ ମାନବ ସମାଜର ଅସ୍ଥିତ୍ଵ କୁ ବଜାୟ ରଖିବା।“

ଉତ୍କଳ,

କଳା ସଂସ୍କୃତିର ପବିତ୍ର ଭୂମି,

ଧର୍ମ ଏବଂ ଧର୍ମସ୍ଥଳୀ ର ଏକ ମହାସଙ୍ଗମ।

ଏଠାରେ ରହିଛି ଅନେକ ଧର୍ମସ୍ଥଳୀ।

ଆଜି ବୁଲିଯିବା ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର କିଛି ପ୍ରମୁଖ ଧର୍ମସ୍ଥଳୀ କୁ...

(୧) କପିଳାସ ଶିବ ମନ୍ଦିର:

ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଗଁଦିଆ ବ୍ଳକ ର କପିଳାସ ପାହାଡର ଶୀର୍ଷ ବିନ୍ଦୁରେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ମହାଦେବ ଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ ଯାହା କପିଳାସ ଶିବ ମନ୍ଦିର ଭାବରେ ଓଡିଶା ବିଖ୍ୟାତ। ସଦର ମହକୁମା ଠାରୁ ୨୬ କି.ମି ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ମନ୍ଦିର। ଏହି ମନ୍ଦିର ସମୁଦ୍ର ପତ୍ତନଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୨୨୩୯ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚରେ ଅବସ୍ଥିତ। ମନ୍ଦିରର ମୁଖ୍ୟ ଦୁର୍ଗ ୬୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚ ଅଟେ। ମନ୍ଦିର ନିକଟରେ ପହଁଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଦୁଇଟି ଉପାୟ ଅଛି; ଗୋଟିଏ ହେଉଛି ୧୪୫୨ ପାହାଚ ଚଢି ମନ୍ଦିରରେ ପହଞ୍ଚିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ହେଉଛି ବାରବାଙ୍କି। ଗଙ୍ଗା ରାଜବଂଶର ରାଜା ପ୍ରଥମ ନରସିଂହଦେବ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ୧୨୪୬ ମସିହାରେ କପିଳାସ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ବୋଲି ଶ୍ରୀ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କ ପୁରାତନ ଲିପିରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି।ଏହା କୁ ଓଡିଶାର କୈଳାସ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ମହାଶିବରାତ୍ରି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶିବ ପୂଜା ଏଠାରେ ଧୁମ୍ ଧାମ୍ ରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ବର୍ଷକ ବାରମାସ ୩୬୫ ଦିନ ଏଠାରେ ଭକ୍ତ ଙ୍କ ସମାବେଶ ଲାଗିରହିଥିବା ଦେଖାଯାଏ।

(୨) ଯୋରନ୍ଦା ଗାଦି:

ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା ସଦର ମହକୁମା ଠାରୁ ୨୪ କିମି ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଗଁଦିଆ ବ୍ଳକର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳ ଯୋରନ୍ଦା ଗାଦି। ତିନୋଟି ଗ୍ରାମର ମିଳନ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଅଛି। ଗ୍ରାମଗୁଡିକର ନାମ ହେଲା ଯୋରନ୍ଦା, ନତିମା ଏବଂ ପାଟଣା। ଏଠାରେ ନିରାକାର ବ୍ରହ୍ମ ଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ। ନିରାକାର ବ୍ରହ୍ମ ବା ଶୂନ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ ଯାହାର ଆକାର ନାହିଁ ଏବଂ ସେ ଶୂନ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ ମହାଶୂନ୍ୟ ଇଶ୍ୱର। ମହିମା ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ସବୁରି ଉପରେ ଶୂନ୍ୟ ଏବଂ ଶୂନ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ ତତ୍ତ୍ବ ହିଁ ଜୀବନର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ଵ। ଭାରତୀୟ ଧର୍ମର ପରମ୍ପରାରେ ମହିମା ଧର୍ମ ଏକ ଭିନ୍ନ ଧର୍ମ, ଯଦିଓ ଏହି ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ନୀତି ପଞ୍ଚସଖା, ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ, ତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଜୈନ ଧର୍ମ ନୀତି ନିୟମ ସହ ପ୍ରାୟ ସମାନ। ଏହା ଚତୁର୍ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ରହି ଆସିଛି ଯେଉଁଠାରେ ମହିମା ଧର୍ମର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଚାରକ ମହିମା ଗୋସ୍ଵାମୀଙ୍କ ସମାଧି ରହିଛି। ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏଠାରେ ମାଘ ମାସରେ ମାଘ ମେଳା ବା ଯୋରନ୍ଦା ମେଳା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ। ଭକ୍ତଙ୍କ ସମାଗମ ସବୁଦିନ ଏଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

(୩) ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ସାଇ ଆଶ୍ରମ:

ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ସାଇ ଆଶ୍ରମ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥଳ ଯାହା ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ଗଁଦିଆ ବ୍ଳକ ରେ ଅବସ୍ଥିତ। ୧୯୮୪ ମସିହାରେ କିଛି ସାଇ ଭକ୍ତ ଓଡିଶା କୁ ଆସି ସେଠାରେ ସାଇ ଧର୍ମ ପ୍ରଚାର ପ୍ରସାର କରିଥିଲେ, ସେ ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ବର୍ତ୍ତମାନର ସାଇ ଆଶ୍ରମଠାରେ ରହି ପ୍ରଚାର ଓ ପ୍ରସାର କରୁଥିଲେ। ପରେ ୨୦୦୨ ଫ୍ରେବୁଆରି ମାସ ୨୨ ତାରିଖରେ ଏହାର ଉଦଘାଟନ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ମନ୍ଦିର ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଏବଂ ବୃହତ୍ ସାଇ ଆଶ୍ରମ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟତମ। ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ୩୦ ଏକର ଜମିରେ ୧୦,୦୦୦ ବର୍ଗ ଫୁଟ ଜାଗାରେ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ ହୋଇଛି। ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପ, ପ୍ରାର୍ଥନା ଘର, ଧ୍ୟାନ ମନ୍ଦିର, ଅଖଣ୍ଡ ଧୂନୀ, କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଏବଂ ନବଗ୍ରହ ମଣ୍ଡଳ ରହିଅଛି। ପ୍ରତି ଗୁରୁବାରରେ ଏଠାରେ ଭୋଗ ମହାପ୍ରସାଦ ସେବନ ଆୟୋଜନ କରାଯାଏ। ଭକ୍ତଙ୍କ ଲାଗି ରହିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ଏହିଠାରେ ରହିଅଛି। ସନ୍ଧ୍ୟା ଆଳତି ସମୟରେ ବାବା ଙ୍କ ମନ୍ଦିର ପରିକ୍ରମା ଏଠାରେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଆକ୍ରୁଷ୍ଟ କରିଥାଏ।

(୪) ଅଷ୍ଟଶମ୍ଭୁ ମନ୍ଦିର:

ଢେଙ୍କାନାଳ କୁଆଳୋ ଗ୍ରାମରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଷ୍ଟଶମ୍ଭୁ ମନ୍ଦିର ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳ। ସଦରମହକୁମାଠାରୁ ୭୨ କିମି ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ମନ୍ଦିରର ଅଧିଷ୍ଠାତା ହେଉଛନ୍ତି ମହାଦେବ ଶିବ। ମନ୍ଦିର ରେ ଆଠଟି ଶିବଲିଙ୍ଗ ପୂଜା ପାଉଥିବାରୁ ମନ୍ଦିରର ନାମ ଅଷ୍ଟଶମ୍ଭୁ ମନ୍ଦିର। ପୂଜା ପାଉଥିବା ଅଷ୍ଟ ଶମ୍ଭୁ ଙ୍କର ନାମ ; କନକେଶ୍ଵର, ସ୍ଵପ୍ନେଶ୍ଵର, କପିଳେଶ୍ଵର, ଉତ୍ତରେଶ୍ଵର, ଲୋକନାଥେଶ୍ୱର, ବାଣେଶ୍ଵର, ବୈଦନାଥେଶ୍ୱର, ଏସନେଶ୍ୱର ଇତ୍ୟାଦି। ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ୧୦୦୦ ବର୍ଷର ପୁରୁଣା ମନ୍ଦିର। ଏଠାରେ ଥିବା କନକେଶ୍ଵର ଶିବଲିଙ୍ଗ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ କଳାକୃତି କୁ ଦର୍ଶାଏ। ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରମୁଖ ଶିବ ପୀଠ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଅନ୍ୟତମ। ମହାଶିବରାତ୍ରି ଦିନ ଏଠାରେ ମେଳା ଏବଂ ପାର୍ବଣ ଓ ଉତ୍ସବ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ ଏବଂ ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରଭୁ ଅଷ୍ଟଶମ୍ଭୁ ଙ୍କ ଦର୍ଶନ ନିମିତ ଏଠାରେ ଭିଡ ଜମାଇଥାନ୍ତି।

(୫) ନାଗ ନାଥେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର:

ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା ଠାରୁ ୨୦ କିମି ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ନାଗିନା ଗ୍ରାମରେ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି ନାଗ ଦେବତା ନାଗ ନାଥେଶ୍ୱର। ପ୍ରଭୁ ନାଗ ନାଥେଶ୍ୱର ହେଉଛନ୍ତି ମହାଦେବ ଶିବ ଙ୍କର ଅନ୍ୟନାମ। କୁହଯାଏ, ଏହି ନାଗ ନାଥେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର, ଏକ ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଲିଙ୍ଗ। ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ସ୍ତ୍ରୋତ ରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଦାରୁକ ବଣ ର ନିମ୍ବ ଗଛ ଏଠରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ଯାହା ପ୍ରମାଣ ଦିଏ କି ଏହା ଏକ ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ। ଏଠାରେ ବହୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନଦୀର ଜଳ କୁ ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗା ଜଳ ରୂପରେ ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଏ। ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ରେ ରହିଛି ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି। ଆଶା ଏବଂ ଆକାଂକ୍ଷା ନେଇ ଭକ୍ତିର ସହ ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ମାନସିକ ରଖିଲେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ସବୁ ମନୋବାଞ୍ଛା। ତେଣୁ ଏଠାରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ଭିଡ ସଦା ସର୍ବଦା ଲାଗିରହିଥାଏ।

@ସତ୍ୟବ୍ରତ ସେନାପତି

ଓଡିଶାର ୫ଟି ପ୍ରମୁଖ ଧର୍ମସ୍ଥଳୀ

ଆସ ବୁଲିଯିବା ଢେଙ୍କାନାଳ...