ଭାରତ ପରି ପବିତ୍ର ମାଟିରେ କେତେ ଯେ ମହାନ୍ ଓ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି ତାହାର କୈାଣସି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ବା ପ୍ରାମାଣିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି କିଛି ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ପିଲାଦିନରୁ ଯେବେଠୁ ଆମର ଜ୍ଞାନ ଉଦୟ ହେଲା ଆମେମାନେ ସମସ୍ତେ ନିଶ୍ଚୟ ଗୋଟିଏ କଥା ଶୁଣି ଆସୁଅଛୁ ଯେ ଭାରତ ହେଉଛି ଦେବନଗରୀ ମାନେ ଦେବତା ମାନଙ୍କ ନଗର ଆଉ ଏହା ଆମର ବହୁତ ପୁରାଣ, ପୋଥି,ବେଦ ଓ ଉପନିଷେଦ ରେ ବହୁତ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଅଛି । ଯାହା ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ବିଜ୍ଞାନ ଦ୍ଵାରା ବି ସମ୍ମତି ପାଇଁଛି।

ଆଜି ମୁଁ ଏଠାରେ ମୋ ଲେଖନୀ ଦ୍ଵାରା ଆପଣ ମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କିଛି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ତଥ୍ୟ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିବାକୁ ଯାଉଛି ‌ଯାହା ସମସ୍ତେ ଜାଣିନାହାନ୍ତି କାରଣ ଏହି ବିଷୟବସ୍ତୁ ଉପରେ କେବେ କେହି ବିସ୍ତୃତ ରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ହିଁ ନାହାନ୍ତି।

ଆଦିବାସୀ - ଏହି ଶବ୍ଦର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇଛି ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରୁ ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଆଦିମ ବାସୀ ଯାହାର ସରଳ ଅନୁବାଦ ହେଉଛି ମୂଳ ନିବାସୀ ବା ଅସଲି ନିବାସୀ।

ଆଦିବାସୀ ଜନଜାତି ହେଉଛନ୍ତି ଆମ ଭାରତ ବର୍ଷର ମୂଳ ନିବାସୀ। ଯେଉଁମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଆମର ପରିଚୟ । ଆଜି ଯଦି ଆମ ଭାରତ ବର୍ଷର ଇତିହାସ ସୁନେଲି ଅକ୍ଷର ରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇ ରହିଛି ତାହା ହେଲେ ଏହାର ଅସଲି ହକଦାର ହେଉଛନ୍ତି ଆମ ଆଦିବାସୀ କାରଣ ଏମାନେ ହିଁ ଆମର ସଂସ୍କୃତି, ଐତିହ୍ୟ, ପରମ୍ପରା,କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ, ଇତିହାସ, ଗୈାରବ, ମାଟି ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କୁ ସୁଜାଗର ଓ ସାଇତି କରି ରଖିଛନ୍ତି ।

ଓଡ଼ିଶାର ଆଦିବାସୀ

୨୦୧୧ ମସିହାର ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ୨୨.୧% ଆଦିବାସୀ ବସବାସ କରୁଛନ୍ତି। ଯାହା କି ଭାରତର ୯.୭% ଅଟନ୍ତି।ଆମ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଅନୁସାରେ ୬୨ ପ୍ରକାରର ଆଦିବାସୀ ମାନେ ଆମ ରାଜ୍ୟରେ ବସବାସ କରୁଛନ୍ତି ଏହା ହେଉଛି ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ବାରା ପ୍ରକାଶିତ ସଂଖ୍ୟା କିନ୍ତୁ ସତ କହିବାକୁ ଗଲେ କେବଳ ଓଡିଶା ରେ ହିଁ ୨୦୦ ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ ଆଦିବାସୀ ବସବାସ କରୁଛନ୍ତି ଯେଉଁ ମାନଙ୍କୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ସରକାରୀ ସ୍ଵିକୃତି ମିଳିନି। ଏମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ତ ଜିଲ୍ଲାରେ ବସବାସ କରନ୍ତି କିନ୍ତୁ ଏମିତି କିଛି ଜିଲ୍ଲା ଅଛି ଯେଉଁଠି ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ମାତ୍ରାରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି। ସେମିତି କିଛି ଜିଲ୍ଲା ହେଲା ଉଦାହରଣ ସୂରୁପ ରାୟଗଡ଼ା, ମୟୁରଭଞ୍ଜ, ଗଞ୍ଜାମ, ସମ୍ବଲପୁର, ବଲାଙ୍ଗୀର, ବାରିପଦା, ବରଗଡ଼, ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ , କନ୍ଧମାଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ। ଏହି ଯେଉଁ ଜିଲ୍ଲା ନାମ ଗୁଡିକ ଉପରେ ନାମିତ କରାଗଲା ଏହି ସବୁ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ରେ ଭରପୁର।

ପ୍ରକାର ଓ ଭାଷା

ଓଡ଼ିଶାର ବହୁତ ପ୍ରକାର ଆଦିବାସୀ ବସବାସ କରୁଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରୁଛି ଯେପରି ସଉରା, କନ୍ଧ, ବନ୍ଧ,ଦିଡାଯାଇ, ଜଙ୍ଗଲ କନ୍ଦ,ଜୁଆଙ୍ଗ, କୁଟିଆ, ଡଙ୍ଗରିଆ କନ୍ଧ, ଡଙ୍ଗରିଆ ସଉରା, ସାନ୍ତାଳ,ମୁଣ୍ଡା, ଓରାମ। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କନ୍ଧ ଓ ସାନ୍ତାଳୀ ମାନେ ବହୁତ ମାତ୍ରାରେ ଆମ ରାଜ୍ୟରେ ବସବାସ କରୁଛନ୍ତି। ବଣ୍ଡା ଜାତିର ଆଦିବାସୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆମ ରାଜ୍ୟ ବହୁତ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ପାଇଁ ଥିଲା କାରଣ ସେମାନେ ଆଦିମ ମାନବ ମାନଙ୍କ ପରି ଆଦିମ ବିଚାରଧାରା ର ଲୋକଥିଲେ ଓ ସେମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ଲଙ୍ଗଳା ହୋଇ ବସବାସ କରୁଥିଲେ ସେମାନେ ନିଜର ଶରୀରରେ କୈାଣସି ବି ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରୁନଥିଲେ।ସେମାନେ ବହୁତ ଜଙ୍ଗଲି ଭାଷାରେ ହିଁ କଥୋପକଥନ କରି ଥାଆନ୍ତି। ଯେମିତି ଶଉରା ଭାଷା, ସାନ୍ତାଳୀ ଓ ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷା।

ବାସସ୍ଥଳୀ

ଆଦିବାସୀ ମାନେ ପ୍ରାଶ୍ଚାତ୍ ସଂସ୍କୃତିକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ତେଣୁ ଏମାନେ ସହର ଠାରୁ ବହୁ ଦୁର ବନ ଜଙ୍ଗଲ ରେ ବସବାସ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଜଙ୍ଗଲ କୁ ମାଁ ପରି ପୂଜା କରନ୍ତି ଓ ଜତ୍ନ ବି ନିଅନ୍ତି। ଘଂଚ ଜଙ୍ଗଲ କିମ୍ବା ଏହାର ପାଦ ଦେଶରେ ଏମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ମାଟି ଓ କାଠକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଏମାନେ ନିଜର ଛୋଟ ଛୋଟ କୁଟିଆ ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି ,ଏକ ପ୍ରକାର ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଘାସକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ସେମାନେ ନିଜର ଘରକୁ ଛପର କରି ସକୁଟୁମ୍ଭ ପରିବାର ସହ ବସବାସ କରନ୍ତି। କିଛି ଆଦିବାସୀ ଯେଉଁମାନେ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ବସବାସ କରନ୍ତି ସେମାନେ ନିଜର ଓ ନିଜ ପରିବାରର ସୁରକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ବୃଷ ଉପରେ ବି କୁଡ଼ିଆ ନିର୍ମାଣ କରି ସେଠାରେ ବସବାସ କରନ୍ତି ଏକତା ର ମୂଲ୍ୟ ଏମାନେ ଠିକ୍ ଜାଣନ୍ତି, ସେଇଥି ପାଇଁ ଏମାନେ ସବୁ ଗୋଷ୍ଠୀ ହୋଇ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ବସବାସ କରନ୍ତି। ଯେତେ ବିପରୀତ ପରିସ୍ଥିତି ଆସୁ ନା କାହିଁକି ସେମାନେ କେବେ ବି ଜଣେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଅଲଗା ବା ବିଛିନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ସେମାନେ ଏକାଠି ବଞ୍ଚନ୍ତି ଓ ଏକାଠି ମରନ୍ତି। ଏହି ବିଚାର ଧାରା ଏମାନଙ୍କୁ ସବୁଠାରୁ ଅଲଗା କରିଥାଏ। ଏମାନେ ଏତେ ସ୍ବାଭିମାନ ଲୋକ ଯେ ଯାହା କୁହନ୍ତି ତାହା କରନ୍ତି। ନିଜର ବଚନ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁଁ ନିଜ ଜୀବନକୁ ମଧ୍ୟ ବାଜି ଲଗାଇବାକୁ ପଛଘୁଂଚା ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ।

ଜୀବିକା

ଆଦିବାସୀ ମାନେ ଜଙ୍ଗଲ ରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ହେତୁ ସେମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଜାତ ଦ୍ରବ୍ଯ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ନିଜର ଜୀବିକା ଅତିବାହିତ କରନ୍ତି। କୃଷି ହେଉଛି ଆଦିବାସୀ ମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଜୀବିକା। ପାରମ୍ପରିକ ପିଢ଼ିରୁ ଓ ପାରମ୍ପାରିକ ରିତିନିତି ଅନୁଯାୟୀ କୃଷି କରି ଆସୁଥିବା ରୁ ସେମାନେ ଏହି କାମରେ ବହୁତ ଧୂରନ୍ଧର କିନ୍ତୁ ସେମାନେ କେବଳ ଚାଷ ଉପରେ ଭରଷା କରି ବଞ୍ଚନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେହେତୁ ସେମାନେ ପ୍ରକୃତି ସହ ମିଳିମିଶି ରହନ୍ତି ପ୍ରକୃତି ବି ତାଙ୍କରି ଉପରେ ନିଜର ଶୁଭ ଦୃଷ୍ଟି ବା ଆଶୀର୍ବାଦ ବରଷି ଦେଇଥାଏ। ସେମାନେ ମାଛ ଧରିବା, ପଶୁପାଳନ, ଜଙ୍ଗଲ ଜାତ ଦ୍ରବ୍ଯ ସଂଗ୍ରହ, ମହୁଲ ଫୁଲ,ଲାଖ, ଝୁଣା,କରଢ, ଫଳମୂଳ ଏହି ପରି ଅନେକ ପ୍ରାକୃତିକ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ବହୁତ ସୁଲଭମୂଲ୍ୟରେ ସହରବାସୀ ମାନଙ୍କୁ ବିକ୍ରୟ କରନ୍ତି। ଏମିତି ବହୁତ ପ୍ରଥାକୁ ଅବଲମ୍ବନ କରି ସେମାନେ ନିଜର ଜୀବିକା ଅତିବାହିତ କରିଥାନ୍ତି। ସେମାନେ ଶୀକାର କରିବାରେ ବି ବହୁତ ଧୁରନ୍ଧର ଅଟନ୍ତି। ସେମାନେ ଶୀକାର କରି ବି ନିଜର ଜୀବିକା ଅତିବାହିତ କରିଥାନ୍ତି।ବହୁତ ସହରରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ବେପାରୀ ଓ ବ୍ୟବସାୟୀ ମାନେ ଆମ ଆଦିବାସୀ ମାନଙ୍କ ସରଳତାର ଫାଇଦା ବି ଉଠାନ୍ତି। ସେମାନେ ଆମ ଆଦିବାସୀ ଭାଇଭଉଣୀ ମାନଙ୍କ ଠାରୁ ବହୁତ କମ୍ ମୂଲ୍ୟରେ ଦ୍ରବ୍ୟ କ୍ରୟ କରନ୍ତି ଓ ସେହି ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ସହର ବଜାରରେ ବହୁତ ଉଠା ଦରରେ ବିକ୍ରୟ କରନ୍ତି।

ପୁଜା ଓ ପରମ୍ପରା

ଆଦିବାସୀ ମାନଙ୍କ ପୁଜା ପଦ୍ଧତି ବହୁତ ଅଲଗା, ନିଆରା ଓ ବହୁତ ପୁରାତନ ଅଟେ। ବହୁତ ପାରମ୍ପରିକ ପଦ୍ଧତିରେ ନିଜର ପୁଜା କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦେବତା ତାହା ହେଲା ଜଙ୍ଗଲ। ସେହି ଜଙ୍ଗଲ ଯିଏ ସୁଖ ଦୁଃଖରେ ସେମାନଙ୍କ ସାହା ହୋଇଥାଏ ଓ କେବେ ବି ନିରାଶ କରେନାହିଁ। ସବୁ ସମସ୍ୟାର କେବଳ ଗୋଟିଏ ସମାଧାନ ତାହା ହେଲା ଜଙ୍ଗଲ। ସେଇଥି ପାଇଁ ଆମ ଆଦିବାସୀ ମାନେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି। ପୂଜା ପର୍ବ ଦିନ ସେମାନେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଟିକେ ହେଲେବି କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ପୂଜାର ପୂର୍ବଦିନରୁ ସେମାନେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଫୁଲ,ମୂଳ,ଫଳ, ପନିପରିବା ଓ ଆବଶ୍ୟକିୟ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ ଏକତ୍ରିତ କରିଦିଅନ୍ତି।ଆଉ ପୂଜା ଦିନ ସକାଳୁ ସମସ୍ତେ ଜଙ୍ଗଲର ମଧ୍ୟ୍ୟ ଭାଗରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ପୁଜା କରନ୍ତି ନିଜର ପ୍ରିୟ ଜଙ୍ଗଲ ଦେବତାକୁ। ଦିନ ତମାମ ପୂଜା ଓ ଭୋଜିଭାତ ଚାଲେ ଏହି ଉତ୍ସବ ପାଳନ ନିମନ୍ତେ ସେମାନେ ନିଜର ନିଜର ଆତ୍ମୀୟ ସୁଜନ ମାନଙ୍କୁ ସାଦର ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ମିଳିମିଶି ଦିନ ତମାମ ଖୁସି ରେ ବିତେଇ ଥାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଅସଲ ମଜା ଆସେ ରାତିରେ ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତେ ଜଙ୍ଗଲର ଶୁଖିଲା ଡାଳ,ପତ୍ର ଓ କାଠ ସବୁ ଏକତ୍ରିତ କରନ୍ତି ଆଉ ସେଥିରେ ନିଆଁ ଲଗାଇ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗୀତ ଗାଇ ନାଚି ଥାଆନ୍ତି । ଏହି ଅବସରରେ ସେମାନେ ବହୁତ ପ୍ରକାର କାଠ ନିମିତ୍ତ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ର ମଧ୍ୟ ପ୍ରୟୋଗ କରିଥାନ୍ତି,ଯେଉଁଟା ସେମାନେ ନିଜେ ନିଜର ସ୍ବହସ୍ତରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥାଆନ୍ତି , ଯେଉଁଥିରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶବ୍ଦର ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଥାଏ ଯାହା କି ବହୁତ ମନୋରଞ୍ଜକ ଓ ମହୋନୀୟ ହୋଇଥାଏ।ବିଳାସ ବେସନ ନିମନ୍ତେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦେଶିଆ ମଦ ର ଆୟୋଜନ ମଧ୍ୟ କରାଯାଇଥାଏ।ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳା ସମସ୍ତେ ମିଳିମିଶି ମଦିରା ପାନ କରନ୍ତି ଏହା ବି ତାଙ୍କ ପରମ୍ପରାର ଗୋଟିଏ ଅଂଶ ବିଶେଷ ହୋଇଥାଏ।ଏହି ଅବସରରେ ବିବାହ ଯୋଗ୍ୟ ପୁଅ ଆଉ ଝିଅ ମାନଂକ ଦେଖା ସାକ୍ଷାତ ହୁଏ। ଯଦି ଦୁହେଁ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି ତା ହେଲେ କିଛି ଦିନ ଭିତରେ ହିଁ ସେମାନଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଯାଏ। କାରଣ ଏହି ପୂଜା ହେଉଥିବା ତିଥି ବା ମାସକୁ ସେମାନେ ବହୁତ ପବିତ୍ର ବୋଲି ମାନନ୍ତି।ସେଥି ନିମନ୍ତେ ନିଜର ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାମକୁ ଏହି ପବିତ୍ର ମାସରେ ହିଁ ନିର୍ବାହ କରନ୍ତି।

ଜୀବନ ଶୈଳୀ

ଏହି ଜନଜାତି ବହୁତ ସରଳ ଜୀବନ ଯାପନ କରିଥାନ୍ତି। ଜୀବନ ବଞ୍ଚିବା ପଦ୍ଧତି ସରଳ ହୋଇଥିଲେ ବି ଶୈଳୀ ବହୁତ କଠିନ ହୋଇଥାଏ। ବର୍ତ୍ତମାନର ଆଧୁନିକ ଦୁନିଆର ସେମାନେ ବହୁତ ପଛୁଆ ପ୍ରଜାତି ପରି ଜୀବନ ଯାପନ କରିଥାନ୍ତି। ଆଜିର ଏହି ସମାଜ ଆଦିବାସୀ ମାନଙ୍କୁ ବହୁତ ହେୟ ମନେ କରନ୍ତି ଆଉ ଏହି ନିଚ ମାନସିକତା ଯୋଗୁ ସେମାନେ ଆଦିବାସୀ ମାନଙ୍କୁ ଅପମାନ ଓ ଅବହେଳା କରିବାରେ ତିଳେହେଲେ ପଛଘୁଂଚା ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ। ସେମାନେ ଅପାଠୁଆ ଓ ଅବହେଳିତ ବୋଲି ଆଜିର ଶିକ୍ଷିତ ସମାଜ ସେମାନଙ୍କ ସରଳତାର ଫାଇଦା ଉଠାନ୍ତି ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ଠକି ଥାଆନ୍ତି ମଧ୍ୟ। ସମାଜ ସେମାନଙ୍କ ଠାରୁ ବହୁତ କମ୍ ମୂଲ୍ୟରେ ଦ୍ରବ୍ୟ କ୍ରୟ କରନ୍ତି। ଏମିତି ଅନେକ ଅସାଧୁ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ସେମାନଙ୍କର କୃଷି କରି ଜୀବିକା ଉପାର୍ଜନ କରୁଥିବା ଜମିକୁ ମଧ୍ୟ ଅବୈଧ ପଦ୍ଧତି ରେ ଅକ୍ତିଆର କରିନିଅନ୍ତି।ଆଉ ସେମାନଙ୍କୁ କୋର୍ଟ ଆଉ ପୁଲିସ ଜାଲରେ ଫସେଇ ଦିଅନ୍ତି। ଏମିତି ଅନେକ ପ୍ରତାରଣାର ଶୀକାର ହେଲାପରେ ବି ସେମାନେ ଆମ ସମାଜ ସହ ମିଳିମିଶି ରହନ୍ତି ଓ ଆମ ମାନଙ୍କ ସବୁ ସୁଖଦୁଃଖ ର ସାଥୀ ହୋଇ ଆମ ସମାଜର ଗୋଟିଏ ଅଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗ ତୁଲ୍ୟ ବସବାସ କରନ୍ତି। ବହୁତ ସାଧାରଣ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି।

ସମାଜର ରକ୍ଷକ

ଆମ ଆଦିବାସୀ ମାନେ ବହୁତ ପୁରାତନ କାଳରୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ରୁ ସେମାନେ ଜଙ୍ଗଲର ଗୋଟିଏ ଅଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗ ପାଲଟି ଯାଇଛନ୍ତି। ଯାହା ଫଳରେ ବନ,ପାହାଡ଼, ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ, ନାଳ ଆଉ ପୋଖରୀର ଉପାଦେୟତା ସବୁଠାରୁ ବହୁତ ଭଲ ଭାବରେ ଜାଣିଛନ୍ତି।ଆମ ପୈରାଣିକ କାଳରୁ ଚାଲି ଆସୁଥିବା ଆୟୁର୍ବେଦ ଚିକିତ୍ସା ଯଦି ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ବଞ୍ଚି ରହିଛି ତାହା ହେଲେ ଏହାର କାରଣ ହେଉଛନ୍ତି ଆଦିବାସୀ, ଆଜି ବି ଯେଉଁଠି ଡାକ୍ତରଖାନା ବା ଡାକ୍ତର ମାନଙ୍କ ଅଭାବ ରହିଛି ସେଠାରେ ଆଜି ବି ଆମ ଆଦିମ ଆଦିବାସୀ ମାନେ ବଇଦ ର ଋପ ଧାରଣ କରି ବହୁତ ଲୋକ ମାନଙ୍କର ଆୟୁର୍ବେଦିକ ପରମ୍ପରା ମାଧ୍ୟମରେ ଚିକିତ୍ସା କରି କୋଟି କୋଟି ଲୋକ ମାନଙ୍କ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଉଛନ୍ତି।କେବଳ ଚିକିତ୍ସା ହିଁ କରନ୍ତି ନାହିଁ ସେମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଜାତ ଆୟୁର୍ବେଦିକ ବୃକ୍ଷ ମାନଙ୍କ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ କରନ୍ତି ଓ କୋଟି କୋଟି ଅନେକ ବୃକ୍ଷ ପ୍ରତିରୋପଣ କରନ୍ତି। ଯାହା ଦ୍ଵାରା ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଜନତା ମାନଙ୍କର ଜୀବନ ରେ ଅନେକ ଉନ୍ନତି ହୁଏ।

ଆୟୁର୍ବେଦିକ ବୃକ୍ଷ ମାନଙ୍କ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ କରିବା ସହିତ ଆମ ଆଦିବାସୀ ମାନେ ଆମ ଭାରତ ଯେଉଁ ମସଲା ଯାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ପାଇଁ ବିଶ୍ଵପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲାଭ କରିଛି ତାହାର ବି ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ କରନ୍ତି ଆଉ ଏହାର ସ୍ୱାଦରେ ବହୁତ ଉନ୍ନତି ବି ଆଣନ୍ତି। ଆଜି ଯେତେ ବି ମସଲାଯାତ ବୃକ୍ଷ ଦେଖାଯାଇଛି ତାହାର ଉଦ୍ଭାବକ ଓ ସଂରକ୍ଷକ ହେଉଛନ୍ତି ଆମ ଆଦିବାସୀ।

ଯଦି ଆଜି ଆମ ଭାରତ ସବୁଜ ବନାନୀ ରେ ଭରପୁର ଆଉ ଆମ ଜଙ୍ଗଲରେ ସବୁଜ ଦେଖାଯାଉଛି ତାହାର ମୂଳ କାରଣ ଆମ ଆଦିବାସୀ ଭାଇଭଉଣୀ।ଯଦି ଆମ ଜଙ୍ଗଲରେ କୋଇଲା,ସୁନା,ହିରା,ଋପା, ଆଲୁମିନିୟମ ପରି ମୂଲ୍ୟବାନ ଖଣିରେ ଭରପୁର ତାହା ହେଲେ ଏହାର କାରଣ ବି ଆମ ଆଦିବାସୀ। ସେମାନେ ଘଞ୍ଚ ବଣଜଙ୍ଗଲ ରେ ବସବାସ କରି ଆମର ଅରଣ୍ୟର ଅମୂଲ୍ୟ ସମ୍ପଦ କୁ ମାଫିଆ ଓ ଆତଙ୍କବାଦୀ ମାନଙ୍କ କବଳରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିଛନ୍ତି। କାଠୁରିଆ ମାନେ ପୁରା ଜଙ୍ଗଲକୁ କାଟି ପଦା କରିଦେଇଥାନ୍ତେ ।ଯଦି ଆମ ଆଦିବାସୀ ମାନେ ଏହାର ସଂରକ୍ଷଣ କରି ନ ଥାନ୍ତି ତା ହେଲେ ଆଜି ଆମ ଦେଶ ଏତେ ଉନ୍ନତ ହୋଇ ପାରିନଥାନ୍ତା।

ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ

ଆମ ଭାରତ ବର୍ଷ ଯେତେବେଳେ ଇଂରାଜୀ ମାନଙ୍କ କବଜାରେ ଥିଲା ଆଉ ଯେତେବେଳେ ଇଂରାଜୀମାନେ ଅନ୍ୟାୟ ଓ ଅତ୍ୟାଚାର ର ସମସ୍ତ ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚି ଯାଇଥିଲା । ସେତେବେଳେ ଆମର ଓଡ଼ିଶା ରାଇଜର ଆଦିବାସୀ ଜନଜାତିର ବହୁତ ସୁନାମଧନ୍ୟ ବୀର ପୁରୁଷମାନେ ଆମ ଦେଶକୁ ବ୍ରିଟିଶ କବଳରୁ ଭାରତ ମାତାକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁଁ ଅଣ୍ଟାଭିଡି ଆଗକୁ ଆସିଥିଲେ।ଆଉ ଭାରତକୁ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଗଢି ତୋଳିବା ପାଇଁ ନିଜର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବଳିଦାନ ଦେଇଥିଲା। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ବୀର ସାହାସୀ ଆଦିବାସୀ ନେତା ବା ସ୍ବାଧିନତା ସଂଗ୍ରାମୀଙ୍କ ନାମ ମୁ ନିମ୍ନରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରୁଛି।

ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ

ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକ

ବିର୍ସା ମୁଣ୍ଡା

ତିଲକ୍ ମାଝୀ

ସିନ୍ଧୁ ମୂରମୁ ଓ ଅନେକ

ଏହି ସବୁ ବିଷୟର ଲେଖିଲା ସମୟରେ ମନ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଏ ନିଶ୍ଚୟ ଏଥିରେ କୈାଣସି ସଂକୋଚ ନାହିଁ। ଗୋଟିଏ ମନୁଷ୍ୟ ହିସାବରେ ଅନ୍ୟ ଗୋଟିଏ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ମନରେ ଦରଜ ତ ନିଶ୍ଚୟ ରହିବ କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ମାନେ ନିମ୍ନରେ ଲିଖିତ କିଛି ଆମ ଆଦିବାସୀ ଭାଇଭଉଣୀ ମାନଙ୍କର ଉପଲବ୍ଧି ବିଷୟରେ ଜାଣିବେ ତାହା ହେଲେ ଆପଣଙ୍କ ଛାତି ନିଶ୍ଚୟ ଗର୍ବ ର ସହ ଫୁଲି ଉଠିବ ଆଜିର ଆମର ଆଦିବାସୀ ଜନଜାତିର ଭାଇ ଓ ଭଉଣୀମାନେ ଆମ ରାଜ୍ୟ ଓ ଆମ ଦେଶପାଇଁ ନ ଜାଣି କେତେ ଯେ ଗର୍ବ ଓ ଗୌରବ ଆଣି ବିଶ୍ଵପଟଳରେ ଆମ ଦେଶର ଧ୍ଵଜ କୁ ସଗୋରବ ର ସହ ଉର୍ଚ୍ଚରେ ଉଢାଉଛନ୍ତି ।

ଶ୍ରୀମତୀ ଦ୍ରୈପଦି ମୁର୍ମୁ

(ଜନ୍ମ: ୨୦ ଜୁନ ୧୯୫୮) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିଜ୍ଞା ଓ ଭାରତର ୧୫ତମ ତଥା ବର୍ତ୍ତମାନର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ହେବାରେ ସେ ପ୍ରଥମ ଆଦିବାସୀ । ସେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ଦଳୀୟ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବେ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ରାଇରଙ୍ଗପୁରରୁ ଦୁଇଥର (୨୦୦୦ ଏବଂ ୨୦୦୪ରେ) ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ରାଜ୍ୟପାଳ (୨୦୧୫-୨୦୨୧) ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।ସେ ବିଜେପି ର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନ ବିଜୟୀ ହେଇଥିଲେ।

ଜୁଏଲ୍ ଓରାମ

(ଜନ୍ମ 22 ମାର୍ଚ୍ଚ 1961) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତା ଯିଏକି 2024 ପରଠାରୁ ଆଦିବାସୀ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେ ମଧ୍ୟ ଭାରତର 17 ତମ ଲୋକସଭାର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ। ସେ ଓଡ଼ିଶାର ସୁନ୍ଦରଗଡ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଛନ୍ତି। ସେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (ବିଜେପି) ର ସଦସ୍ୟ।ସେ ଆଦିବାସୀ କଲ୍ୟାଣ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ବି କାଯ୍ୟରତ ଥିଲେ।

ମୋହନ ଚରଣ ମାଜି

( ଜନ୍ମ 6 ଜାନୁଆରୀ 1972) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତା, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓଡିଶାର 15 ତମ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ସେ 2024 ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (ବିଜେପି) ର ସଦସ୍ୟ ଭାବରେ କେଦ୍ଦୁଝର ଓଡିଶା ବିଧାନସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ। ସେ 2000 ରୁ 2009 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏବଂ 2019 ରୁ 2024 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମାନ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲେ। 2019 ରୁ 2024 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଓଡିଶା ସଭାରେ ବିଜେପିର ମୁଖ୍ୟ ହ୍ୱପ୍ ଋପେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। 1997 ମସିହାରେ ସେ ସରପଞ୍ଚ ଭାବରେ ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।

ଗିରିଧର ଗମାଙ୍ଗ

ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତା ଯିଏ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର ନେତା ତଥା ଓଡିଶାର ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ। ସେ ଓଡିଶାର ରାୟାଗଡା ଜିଲ୍ଲାର ଦିବିରିସିଙ୍ଗି ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। 1972 ମସିହାରେ, ସେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ କୋରାପୁଟରୁ 5 ମ ଲୋକସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ।

ଦିଲୀପ ତିର୍କି

(ଜନ୍ମ 25 ନଭେମ୍ବର 1977), ଭାରତୀୟ ଫିଲ୍ଡ ହକି ଦଳର ପୂର୍ବତନ ଅଧିନାୟକ, ରାଜନେତା ତଥା କ୍ରୀଡା ପ୍ରଶାସକ | ତାଙ୍କୁ 2004 ରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ହକି ଇଣ୍ଡିଆର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଅଟନ୍ତି। ଭାରତୀୟ ହକି ଦଳର ଅଧିନାୟକ ଥିବା ବେଳେ ସେ ଦେଶ ପାଇଁ ବହୁତ କୀର୍ତ୍ତିମାନ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ।

ଜିତେନ୍ଦ୍ର ହରିପାଲ

( ଜିତେଣ୍ଡ୍ରିଆ ହରିପାଲ) ଜଣେ ଗାୟକ, ଓଡ଼ିଶାର ସମ୍ବଲପୁରୀ ଭାଷାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତଥା ସୁପର ହିଟ୍ ରଙ୍ଗବତୀ ଗୀତରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱର ପାଇଁ ବେଶ୍ ଜଣାଶୁଣା | ସେ ତାଙ୍କର ମହିଳା ସହ-ଗାୟକ କୃଷ୍ଣ ପଟେଲଙ୍କ ସହ ଏହି ଯୁଗଳ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ। ସେ 1000 ରୁ ଅଧିକ ଗୀତ ଗାଇଛନ୍ତି ଏବଂ ସମ୍ବଲପୁରୀ ଭାଷା ଗୀତର ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଦର୍ଶକ ଭାବରେ ପରିଗଣିତ ହୋଇଛନ୍ତି | ସେ ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଗିରିଧର ଗମାଙ୍ଗଙ୍କ ସମେତ ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ କଳାକାରଙ୍କ ସହ ମଞ୍ଚ ବାଣ୍ଟିଛନ୍ତି। ସେ ଭାରତୀୟ ସଙ୍ଗୀତରେ ଅବଦାନ ପାଇଁ 2017 ମସିହାରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଠାରୁ ଭାରତର ଚତୁର୍ଥ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ପୁରସ୍କାର ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

ଏମିତି ଯଦି ଲେଖି ଚାଲିବି ତାହା ହେଲେ ଦିନ ସରିଯିବ କିନ୍ତୁ ଗଣନା ସରିବ ନାହିଁ। ବହୁତ ବୀପରିତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଜନ୍ମ ହୋଇ ବି ଆମ ଆଦିବାସୀ ଭାଇଭଉଣୀ ମାନଙ୍କ ଉପଲବ୍ଧି ବହୁତ ପ୍ରେରଣା ଦାୟକ। ଏମାନେ କୋଟି କୋଟି ଯୁବକ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ର ସ୍ରୋତ ଅଟନ୍ତି ।

ସମୟ ଅଭାବରୁ ବହୁତ କମ୍ ଲେଖି ପାରିଲି। ଆଶା କରୁଛି ଏହା ଆପଣଙ୍କ କାମରେ ଆସିବ।

ଜୟ ହିନ୍ଦ୍ ଜୟ ଭାରତ ଜୟ ଶ୍ରୀରାମ ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ

ଲେଖକ: ସୁନୀଲ୍ କୁମାର୍ ଚୌଧୁରୀ

ଓଡ଼ିଶାର ଆଦିବାସୀ The indigenous Peoples of Odisha

A Short Study Material on Odisha Indigenous People