ସୁନ୍ଦର ଶାଳୀ ସୁଶୋଭିତ କ୍ଷେତ୍ର

ଜ୍ଞାନ ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ନେତ୍ର

ଯୋଗୀ ଋଷି ଗଣ ଉଟଜ ପବିତ୍ର

ଜନନୀ ଜନନୀ ଜନନୀ

ବନ୍ଦେ ଉତ୍କଳ ଜନନୀ

କାନ୍ତକବି ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର ଙ୍କ ରଚିତ ରାଜ୍ୟ ସଙ୍ଗୀତ ବନ୍ଦେ ଉତ୍କଳ ଜନନୀ ରେ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇଛି ଓଡ଼ିଶା ର ସାମଗ୍ରିକ ବର୍ଣ୍ଣନା। ଏଠି ଯୋଗୀ ଋଷି ଗଣ ରେ ଯେମିତି ବିମଣ୍ଡିତ ସେମିତି ଜ୍ଞାନ ବିଜ୍ଞାନ ରେ ବି ଓଡ଼ିଶା ତଥା ଉତ୍କଳ ପଛରେ ନାହିଁ।

ଆଜି ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା ତାହା ହେଉଛି ଓଡ଼ିଆ ବୈଜ୍ଞାନିକ ମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଯାହା ବିଶେଷ ଆଲୋଚନା ହୁଏ ନାହିଁ। ଆମେ ଆଜି ଓଡ଼ିଶା ର ପାଞ୍ଚ ଜଣ ମୁଖ୍ୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଙ୍କୁ ଜାଣିବା।

୧)ପଠାଣି ସାମନ୍ତ -

ପଠାଣି ସାମନ୍ତ ଙ୍କ ପୁରା ନାମ ହେଉଛି ମହପୋଧ୍ୟାୟ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ସିଂହ ହରିଚନ୍ଦନ ମହାପାତ୍ର ସାମନ୍ତ। ସେ ଖାଲି ଓଡ଼ିଶା ରେ ନୁହେଁ ଭାରତ ଓ ବାହାରେ ରେ ମଧ୍ୟ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି। ସେ ୧୮୩୫ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୧୩ ତାରିଖରେ ଓଡ଼ିଶା ର ଖଣ୍ଡପଡ଼ା ନିକଟରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

ପାରମ୍ପରିକ ପ୍ରଣାଳୀ ରେ ବାଉଁଶ ନଳୀ କୁ ବ୍ୟବହାର କରି ପୃଥିବୀ ଠୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ର ଦୂରତା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା , ପାହାଡ଼ ର ଉଚ୍ଚତା କୁ ମାପିବା ଓ ତାରା ମାନଙ୍କୁ ଗଣିବା ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କରି ସେ ନିଜର ଅସାଧାରଣ ଦକ୍ଷତା କୁ ପ୍ରତିପାଦନ କରିଥିଲେ। ସେ ନିଜେ ନିଜେ ପୁସ୍ତକ ରୁ ଶିକ୍ଷା କରି ଜ୍ୟାମିତି ଓ ଟ୍ରିକୋଣମିତି କୁ ବ୍ୟବହାର କରି ନିଜର କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନା କରୁଥିଲେ। ଆର୍ଯ୍ୟଭଟ୍ଟ , ବରାହମିହିର ଙ୍କ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ କୁ ସେ ପୁନର୍ବାର ପରୀକ୍ଷା କରି ପ୍ରମାଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ କୁ ସେ "ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଦର୍ପଣ" ରେ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ସେ ଏକାଧାରରେ ଜଣେ ବୈଜ୍ଞାନିକ , ଗଣିତଜ୍ଞ ଓ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଦ ଥିଲେ। ସେ ଗ୍ରହ ନକ୍ଷତ୍ର ଙ୍କ ର ଗଣନା ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ପୁରୀ ଗଜପତି ଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ର ଉପାଧି ମିଳିଥିଲା। ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ଵର ରେ ଥିବା ପଠାଣି ସାମନ୍ତ ପ୍ଲାନେଟରୀୟମ୍ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରାଯାଇଛି। ୧୧ ଜୁନ ୧୯୦୪ ରେ ସେ ଇହ ଧାମ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।

୨) ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ପ୍ରାଣକୃଷ୍ଣ ପରିଜା -

ଯଦି କାହାକୁ ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଡକ୍ଟର ପ୍ରାଣକୃଷ୍ଣ ପରିଜା। ସେ ୧ ଏପ୍ରିଲ ୧୮୯୧ ରେ ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଇଚ୍ଛାପୁର ରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେ ଥିଲେ ଜଣେ ଉଦ୍ଭିଦ ବିଜ୍ଞାନୀ ତଥା botanist । ସେ water hyachinth ଭଳି ଅନେକ ଜଳଜ ଉଦ୍ଭିଦ ଉପରେ ଗବେଷଣା କରିଥିଲେ। ସେଓ (ଆପଲ) ଓ ବିଭିନ୍ନ ଉଦ୍ଭିଦ ଙ୍କ ଶ୍ୱାସ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ transpirantion ଉପରେ ପରୀକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ରେଭେନ୍ସା କଲେଜ ଠୁ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି କଲେଜ ଯାଇ କେମ୍ବ୍ରିଜ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ରେ ଶିକ୍ଷା ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ। ସେ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବିଶ୍ଵ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ର କୁଳପତି ଓ ବନାରସ ହିନ୍ଦୁ ବିଶ୍ଵ ବିଦ୍ୟାଳୟ ର ଉପକୁଳପତି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେ ଇଣ୍ଡିଆନ ସାଇନ୍ସ କଂଗ୍ରେସ ଆସୋସିଏସନ୍ ର ସଭାପତି ହେବାର ଗୌରବ ମଧ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ନାମ ଅନୁସାରେ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ର ପାଠାଗାର କୁ ପରିଜା ଲାଇବ୍ରେରୀ ରେ ନାମିତ କରାଯାଇଛି। ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଡର ଅଫ ବ୍ରିଟିଶ ଏମ୍ପାଇୟାର ୧୯୪୪ ରେ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ଓ ଭାରତ ସରକାର ଙ୍କ ତରଫରୁ ୧୯୫୫ ରେ ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା। ୨ ଜୁନ ୧୯୭୮ ରେ ସେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଆଜି ବି ଓଡ଼ିଶା ମାଟି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଗର୍ବିତ।

୩) ମାଧବ କର -

ମାଧବ କର ହେଉଛନ୍ତି ଜଣେ ପ୍ରାଚୀନ ଆୟୁର୍ବେଦ ବିଜ୍ଞାନୀ। ସେ ସପ୍ତମ - ଅଷ୍ଟମ ଶତାବ୍ଦୀ ର ବିଜ୍ଞାନୀ ସେତେବେଳେ ଆୟୁର୍ବେଦ କୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଅନେକ ରୋଗ ର ନିଦାନ ସେ ନିଜ ପୁସ୍ତକ ରେ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି ଯାହାର ନାମ ହେଉଛି "ମାଧବ ନିଦାନ" ତଥା ଋଗ୍ ବିନିଶ୍ଚୟ। ସେ ରୋଗ , ଲକ୍ଷଣ ଓ ଭୟାବହ ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ଏମିତି କି ବସନ୍ତ ରୋଗ ର ନିରାକରଣ ସମ୍ପର୍କ ରେ ସେ ପୁସ୍ତକ ରେ ବିଶେଷ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।

୪) ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କୁମାର ଜେନା -

ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କୁମାର ଜେନା ହେଉଛନ୍ତି ଜଣେ ପଦାର୍ଥ ବୈଜ୍ଞାନିକ । ସେ ୧୯୩୧ ଡିସେମ୍ବର ୧୮ ରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ମେଟଲାର୍ଜିଷ୍ଟ ଭାବରେ ସେ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି। କାରଖାନା ରୁ ନିର୍ଗତ ଧାତୁ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ କୁ ପରିଚାଳନା କରିବାରେ ଗବେଷଣା କରିଥିଲେ। ଟଙ୍ଗଷ୍ଟେନ୍ , ମୋଲିବଡେନମ , ଭାନଲମ୍ ଭଳି ଧାତୁ ବର୍ଜ୍ୟ ବସ୍ତୁ କୁ ନିୟୋଜିତ କରିପାରିଥିଲେ। ସେ ୨୪୦ ରୁ ଅଧିକ ଗବେଷଣା ପତ୍ର ଓ ୫୫ ରୁ ଅଧିକ ପ୍ୟାଟେଣ୍ଡ କରିଥିଲେ। NRDF ଭୁବନେଶ୍ଵର ଓ IRTS ଭୁବନେଶ୍ୱର ର ସଭାପତି ଭାବରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁଲାଇଥିଲେ। ସେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର ଓ ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ପୁରସ୍କାର ଭଳି ଅନେକ ପୁରସ୍କାର ପାଇଛନ୍ତି ଯେମିତି କି ଟାଇମ୍ସ ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆ ଥିଙ୍କ ଇଣ୍ଡିଆ ସମ୍ମାନ। ସେ ୨୦୨୩ ମାର୍ଚ୍ଚ ୭ ତାରିଖ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ।

୫) ଗୋପୀନାଥ ପାଣିଗ୍ରାହୀ -

ଗୋପୀନାଥ ପାଣିଗ୍ରାହୀ ହେଉଛନ୍ତି ଜଣେ ଉଦ୍ଭିଦ ବିଜ୍ଞାନୀ। ତାଙ୍କର ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ହେଉଛି ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ବାସୁଦେବପୁର ଠାରେ। ସେ ୨୭ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୨୪ ମସିହା ରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ। ଜଣେ ପ୍ଲାଣ୍ଟ taxonomist ଭାବରେ ସେ ଅନେକ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି। ସେ କଟକ ର ରେଭେନ୍ସା କଲେଜ ଓ ଲଣ୍ଡନ ର university of leeds ରେ ନିଜର ଶିକ୍ଷା ପୁରା କରିଥିଲେ। ସେ pteridophyta ଉପରେ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି। ଭାରତ ଓ ଆଫ୍ରିକା ରେ ଭୌଗଳିକ ବିଭିନ୍ନତା ଯୋଗୁଁ ଭିନ୍ନ ଉଦ୍ଭିଦ ର ପ୍ରକାର ଭେଦ କୁ ନେଇ ଗବେଷଣା କରିଥିଲେ। ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷ ଉପରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ଅନେକ। ସେ Botanical Survey of India ରେ Computer-data Bank Unit ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ସମ୍ମାନ ରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା। ୨୦୦୪ ମସିହା ରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ।

ଏହା ହେଉଛି ଓଡିଶାରେ କେତେ ଜଣ ବିଜ୍ଞାନୀ ଙ୍କ କଥା ଏପରି ଅନେକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓଡ଼ିଶାରେ ଅଛନ୍ତି କିନ୍ତୁ ଆମେ କେଉଁଠି ନା କେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ସମ୍ମାନ ଦେବାରେ ଅସମର୍ଥ ହୋଇଛୁ ନହେଲେ କଣ ଓଡ଼ିଶାରେ କାହାକୁ ୫ ଜଣ ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ ପଚାରିଦେଲେ ଜଣେ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ପରେ ଚିନ୍ତା ରେ ପଡ଼ି ଯାଆନ୍ତା। କିନ୍ତୁ ବିଲମ୍ୱ ହେଲେ କଣ ହେଲା ଏବେବି ଚାହିଁଲେ ସବୁ ସମ୍ଭାବ ପିଲାଙ୍କ ଭିତରେ ଆମର ନିଜର ପୂର୍ବସୁରି ମାନଙ୍କୁ ବଞ୍ଚେଇ ପାରିବା।

ପଢିଥିବାପାଇଁ ଅନେକ ଅନେକ ଧନ୍ୟବାଦ।

କୈବଲ୍ୟ ନାୟକ

Kaibalya Nayak

ଓଡ଼ିଶାର ପାଞ୍ଚ ଜଣ ବୈଜ୍ଞାନିକ

ବ୍ଲଗ୍