ଦାସରଥୀ ପଟ୍ଟନାୟକ, ଯିଏ ଦାସିଆ ଅଜା ନାମରେ ପରିଚିତ, ୧୯୦୭ ମସିହା ଜୁଲାଇ ୧୨ ତାରିଖରେ ନୟାଗଡ଼ର ଉଦୟପୁରରେ ବାଞ୍ଛାନିଧି ପଟ୍ଟନାୟକ ଏବଂ ପାର୍ବତୀ ଦେବୀଙ୍କ ଔରସରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଅଧିକ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଶିକ୍ଷା ନଥିଲା। ସେ ଷଷ୍ଠ ଶ୍ରେଣୀରେ ପାଠପଢ଼ା ଛାଡି ଦେଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ପାଠପଢ଼ା ପ୍ରତି ନିଶା ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଯାହା କିଛି ଆସିଲା ତାହା ଶିଖିଥିଲେ।

ସେ ଶ୍ରମିକ, ରୋଷେୟା, କିରାଣୀ, ସର୍ଭେ ସୁପ୍ରିଟେଣ୍ଡେଣ୍ଟ, ପୋଲିସ, ଶିକ୍ଷା ବିଭାଗ କର୍ମଚାରୀ ଏବଂ ଅନେକ ଭାବରେ କାମ କରିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ସେ ଚାକିରି ଛାଡି ପରିବାର ଚଳାଇବା ପାଇଁ ପାହାଡିଆ ଜମିରେ ହଳ କରିଥିଲେ। ଏଥିପାଇଁ ତାଙ୍କୁ "ଖୁଣ୍ଟାଟାଡା ରାଜା" ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।

ଦଶରଥୀ ପଟ୍ଟନାୟକ ଜଣେ ଉଚ୍ଚ, ଦୁର୍ବଳ ଖାଲି ଶରୀରର ଖଦି ପିନ୍ଧା ବୃଦ୍ଧ ଯାହାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଲାଲ ରୁମାଲର ଓଡ଼ିଆ ପଗଡ଼ି ,କାନ୍ଧରେ ଖଦି ବ୍ୟାଗ ଏବଂ ଡାହାଣ ହାତରେ ଲମ୍ବା

ଲାଠି ଥିଲା। ଯଦିଓ ବାହ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସେ ବାସ୍ତବରେ ଜଣେ ସାଧାରଣ ଲୋକ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେ ଓଡିଶାର ଜଣେ ମହାନ ଏବଂ ଅସାଧାରଣ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଜୀବନର ଏକମାତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଆମ ରାଜ୍ୟର ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାଠାଗାରର ଆବଶ୍ୟକତା ସମ୍ପର୍କରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଥିଲା, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ପାଠାଗାର ଆନ୍ଦୋଳନର ଜନକ ଭାବରେ ନାମିତ କରାଯାଇପାରେ।

ତାଙ୍କ ମନରେ ପାଠାଗାର ପାଇଁ ବୀଜ ବୁଣିଥିଲେ ତାଙ୍କ ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷକ ଏବଂ ଦାସିଆ ଅଜା ପାଞ୍ଚଟି ପୁସ୍ତକ ଏକ ଟ୍ରଙ୍କରେ ରଖି ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।

ଯେତେବେଳେ ସେ ପଚାଶ ବର୍ଷ ବୟସର ହୋଇଥିଲେ ସେତେବେଳେ ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ମା'ଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଚାଷଜମି ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ପୁସ୍ତକ, ପତ୍ରିକା, ପ୍ରାଚୀନ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଂଗ୍ରହଣ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ସାରା ଓଡ଼ିଶାରେ ଭ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।

ତାଙ୍କ ଅବଦାନ ଉପରେ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ---

ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରତି ଉତ୍ସର୍ଗ:

ଦାଶରଥି ପଟ୍ଟନାୟକ ବ୍ରିଟିଶ ଯୁଗର କାଲକୁଲେଟର, ଟାଇପରାଇଟର, ଗ୍ରାମୋଫୋନ, ପ୍ରାଚୀନ ଖଣ୍ଡା, ପାଣିପାଗ ଉପକରଣ, ବିରଳ ମୁଦ୍ରା, ଡାକ ଟିକେଟ୍ ଏବଂ ଏକ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଓଡ଼ିଆ ପୁସ୍ତକ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଜିନିଷ ସଂଗ୍ରହ ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଥିଲେ ।

ଏକ ଐତିହ୍ୟ ନିର୍ମାଣ:

ସେ ଉଦୟପୁରରେ ଦାସରଥୀ ପଟ୍ଟନାୟକ ପାଠାଗାର ଏବଂ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ, ଯାହା ସାହିତ୍ୟ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତି ପ୍ରେମୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ କେନ୍ଦ୍ର ପାଲଟିଛି।

ସାହିତ୍ୟ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅବଦାନ:

ସଂଗ୍ରହକ ବାହାରେ, ସେ "ଯଦୁମଣି ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦ" ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ, ଯାହା ଓଡ଼ିଆ କବି ଯଦୁମଣିଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ ଏକ ସାହିତ୍ୟ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ସଂଗଠନ। ଏହି ସଂଗଠନ ସମ୍ମିଳନୀ, ସେମିନାର, ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ଆୟୋଜନ କରେ ଏବଂ କଳା, ସଂସ୍କୃତି, ସାହିତ୍ୟ ଏବଂ ସମାଜ ସେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରେ।

ଜଣେ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ:

ଦସାରଥୀ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ୧୯୯୭ ମସିହାରେ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଐତିହ୍ୟ ପ୍ରେରଣା ଏବଂ ପ୍ରଭାବ ପକାଇ ଆସୁଛି।

ଦାସିଆ ଅଜା ଏକାକୀ ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ରିତ କରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଚମତ୍କାରରେ ପରିଣତ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ସେ ଏପରି ଏକ ଐତିହ୍ୟ ଛାଡିଯାଇଛନ୍ତି ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ିଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷିତ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧ କରିବ।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ଓଡ଼ିଶାର ପାଠାଗାର ଆନ୍ଦୋଳନର ଜନକ: ଦାସିଆ ଅଜା

ଓଡ଼ିଶାର ପାଠାଗାର ଆନ୍ଦୋଳନର ଜନକ: ଦାସିଆ ଅଜା