ଓଡିଆ ରୋଷେଇ ହେଉଛି ଆମ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର ରୋଷେଇ।ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାରତୀୟ ରୋଷେଇ ତୁଳନାରେ,ଓଡିଆ ରୋଷେଇ କମ୍ ତେଲ ବ୍ୟବହାର କରେ ଏବଂ କମ୍ ମସଲାଯୁକ୍ତ,ତଥାପି ସ୍ୱାଦଯୁକ୍ତ ରହିଥାଏ।ଚାଉଳ ହେଉଛି ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ମୁଖ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ।ସୋରିଷ ତେଲ ଓଡିଶା ରେ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ରନ୍ଧନ ମାଧ୍ୟମ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ,କିନ୍ତୁ ମନ୍ଦିରଗୁଡିକରେ ଘିଅ (ଗାଈ କ୍ଷୀରରେ ତିଆରି) ପସନ୍ଦ କରାଯାଏ। ଓଡିଆ ଖାଦ୍ୟ ପାରମ୍ପାରିକ ଭାବରେ ପିତ୍ତଳ,ପିତ୍ତଳ ଧାତୁ ପ୍ଲେଟ,କଦଳୀ ପତ୍ର କିମ୍ବା ସୋଲ ପତ୍ରରେ ନିର୍ମିତ ଏକ ବ୍ୟବହାର ଯୋଗ୍ୟ ପ୍ଲେଟରେ ପରିବେଷଣ କରାଯାଏ।ଏହା ହେଉଛି ଓଡିଆ ମାନଙ୍କର ନିଆରା ଢଙ୍ଗ।ହିନ୍ଦୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଖାଦ୍ୟ ରାନ୍ଧିବା କ୍ଷମତା ହେତୁ ଓଡିଆ ରୋଷେଇକାରୀମାନେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ପୁରୀ ଅଞ୍ଚଳର ବହୁ ଖୋଜା ଯାଉଥିଲେ।ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ବଙ୍ଗଳାରେ ଅନେକ ଓଡିଆ ରୋଷେୟା ନିୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ଅନେକ ଓଡିଆ ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇଥିଲେ।ଏଠାରେ ଦହିର ପାତ୍ରରେ ଦହି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଅନେକ ମିଠା ଛେନା (ପନିର) ଉପରେ ଆଧାରିତ।ଚାଉଳ ଗହମ ସହିତ ଓଡିଶାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଫସଲ ହେଉଛି ମସୁର ଡାଲି ଯେପରିକି କପୋ ମଟର ଏବଂ ମୁଗ ଡାଲି ଅନ୍ୟ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଉପାଦାନ।ଓଡିଆ ରୋଷେଇରେ ବ୍ୟବହୃତ ସ୍ୱଦେଶୀ ପନିପରିବା ହେଉଛି କଖାରୁ,କଦଳୀ,କଞ୍ଚା ଫଳ,ଅମୃତଭଣ୍ଡା ଏବଂ ପଣସ।ସ୍ଥାନୀୟ ପନିପରିବା ସହିତ ଆଳୁ,ଫୁଲକୋବି ଏବଂ କୋବି ଭଳି ପନିପରିବା ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।ପଞ୍ଚ ଫୁଟାଣ ହେଉଛି ପାଞ୍ଚଟି ମସଲାର ମିଶ୍ରଣ ଯାହା ଓଡିଆ ରୋଷେଇରେ ବହୁଳ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।ଏଥିରେ ସୋରିଷ,ଜିରା,ସୋରିଷ,ଆନିସେଡ୍ ଏବଂ କାଲୋଞ୍ଜୀ (ପିଆଜ ମଞ୍ଜି) ଥାଏ।ଅଧିକାଂଶ ଖାଦ୍ୟରେ ରସୁଣ,ପିଆଜ ଏବଂ ଅଦା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।ଏଠାରେ ହଳଦୀ ଏବଂ ଗୁଡ ନିୟମିତ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।ପୁରୀର ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଦ୍ୱାରା ବହୁତ ପ୍ରଭାବିତ।ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ,ରାଜ୍ୟର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗରେ କାଲୋଞ୍ଜୀ ଏବଂ ସୋରିଷ ପେଷ୍ଟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ତରକାରୀ ଗଛର ପତ୍ର ଏବଂ ତାମ୍ର ଅଧିକ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ଓଡିଶାର ବ୍ରହ୍ମପୁର ଅଞ୍ଚଳରେ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ରୋଷେଇର ପ୍ରଭାବ ରହିଛି।

ମନ୍ଦିର ଭୋଜନ/ଭୋଗ:-

ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ମନ୍ଦିରଗୁଡିକ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ନୈବେଦ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ପ୍ରସାଦ ଜଣାଶୁଣା,ଏବଂ ଏହାକୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ମହା ପ୍ରସାଦ କୁହାଯାଏ ଯାହାର ଅର୍ଥ ସମସ୍ତ ପ୍ରସାଦ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।ଏଥିରେ ୫୬ ଟି ରେସିପି ଥାଏ,ତେଣୁ ଏହାକୁ ଛପନ୍ ଭୋଗ କୁହାଯାଏ।ଏହା କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଯେ କୃଷ୍ଣ ସାତ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର ଆଠଟି ଭୋଜନ ହରାଇଥିବାବେଳେ ବାତ୍ଯା ସମୟରେ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପାହାଡକୁ ଧରିରଖି ଏକ ଗାଁକୁ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ଭାବରେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ।

ତରକାରୀ ଏବଂ ଅନନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ:-

ଓଡିଶାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ମାଛ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମୁଦ୍ରିକ ଖାଦ୍ୟ ଖିଆଯାଏ।ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ତରକାରୀ ସହିତ କଙ୍କଡା,ଚିଙ୍ଗୁଡି ଏବଂ ବଡ ଚିଙ୍ଗୁଡି ମାଛରୁ ଅନେକ ତରକାରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥାଏ।ଏଠିକାର ନଦୀ ଓ ଜଳସେଚନ କେନାଲରୁ ମଧୁର ଜଳ ମାଛ ଉପଲବ୍ଧ।

ପଖାଳ:-ଏହା ହେଉଛି ଏକ ଚାଉଳ ରୁ ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ ଯାହାକି ରନ୍ଧା ହୋଇଥିବା ଚାଉଳରେ ଦହି ସହିତ ପାଣି ମିଶାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ।ଏହା ପରେ ରାତାରାତି ଖାଇବା ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇପାରେ।ଏହାକୁ ବାସି ପଖାଳ ଏବଂ ଦହି ପଖାଳ କୁହାଯାଏ।ଏହାର ଅଣସଂରକ୍ଷିତ ସଂସ୍କରଣକୁ ସଜ ପଖାଳ କୁହାଯାଏ।ଏହାକୁ କଞ୍ଚାଲଙ୍କା,ପିଆଜ,ଦହି,ବଢି ଇତ୍ୟାଦି ସହିତ ପରଷାଯାଏ।ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ଖିଆଯାଏ।

ଖେଚୁଡି:-ଖେଚୁଡି ହେଉଛି ମସୁର ସହିତ ରନ୍ଧା ହୋଇଥିବା ଏକ ଚାଉଳ ରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ।ଏହି ଖିଚିଡି ଆମ ଓଡିଆ ସଂସ୍କରଣ।

ପଲଉ:-ପାଲଉ ମାଂସ,ପନିପରିବା ଏବଂ କିସମିସରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ଚାଉଳ ରୁ ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ।ଏହା ହେଉଛି ପାଇଲଫ୍ ର ଓଡିଆ ସଂସ୍କରଣ।

କାନିକା:-କାନିକା ଏକ ମିଠା ଚାଉଳ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଖାଦ୍ୟ,ଯାହାକି କିସମିସ୍ ଏବଂ ବାଦାମରେ ସଜ୍ଜିତ।

ଘିଅ ଚାଉଳ:-ଏହାକୁ ଘିଅ ଏବଂ ଚିନାବାଦାମରେ ଭଜା କରାଯାଏ।

ଡାଲମା ଏବଂ ଡାଲି:-

ଡାଲମା:-ଡାଲି ଏବଂ ପନିପରିବାରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ଖାଦ୍ୟ।ଏହା ସାଧାରଣତଃ ଚୁରା ଡାଲିରୁ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଏଥିରେ ସବୁଜ କଦଳୀ,ପଣସ, ବାଇଗଣ,କଖାରୁ,ଅମୃତଭଣ୍ଡା ଇତ୍ୟାଦି କଟା ପନିପରିବା ରହିଥାଏ,ଏହା କଦଳୀ, ସୋରିଷ ମଞ୍ଜି ଏବଂ ପଞ୍ଚ ଫୁଟଣ ସହିତ ସଜାଯାଇଥାଏ।ଏହି ଡାଲମା ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅଛି।

ଡାଲି:-ହରଡ,ବିରି,ଚଣା,ମସୁର,ମୁଗ କିମ୍ବା ଏଗୁଡ଼ିକର ମିଶ୍ରଣ ଡାଲି ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ଖାଦ୍ୟ।

ସାନ୍ତୁଳା:-ସୂକ୍ଷ୍ମ କଟା ପନିପରିବାର ଏକ ଥାଳି ଯାହା ରସୁଣ,ସବୁଜ ଚିଲି,ସୋରିଷ ଏବଂ ମସଲା ସହିତ ସଜାଯାଏ।ଏହାର ଅନେକ ଭିନ୍ନତା ଅଛି।

ଗୁଘୁନି:-ରାତ୍ରିରେ ଭିଜାଯାଇଥିବା ମଟର,ଆଳୁର ସିଝା ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମସଲା ପାଉଡରର କିଛି ଛାଞ୍ଚରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ଖାଦ୍ୟ।ରାସ୍ତାଘାଟର ଖାଦ୍ୟରେ ଏହା ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ତରକାରୀ,ପୁରୀ ଏବଂ କଟକର ଅବିଭକ୍ତ ଜିଲ୍ଲାମାନଙ୍କରେ ବରା ସହିତ ଖିଆଯାଏ।

ଛତୁ ରାଇ:-ଛତୁ ଏବଂ ସୋରିଷରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ଖାଦ୍ୟ ।

ଆଳୁ ପୋଟଳ ରସା:-ଆଳୁ ଏବଂ ବାଟଣ ଓ ମସଲା ଗୁଣ୍ଡରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ତରକାରୀ।

କାଦଳି ମଞ୍ଜା ରାଇ:-କଦଳୀ ଉଦ୍ଭିଦର ଷ୍ଟିମ୍ ଏବଂ ସୋରିଷ ମଞ୍ଜିରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ତରକାରୀ।ମନ୍ଜା ଷ୍ଟିମ୍ କୁ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଏକ ଖାଦ୍ୟ ହୁଏ ଯାହା ଡାଲମାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇପାରେ।

ବେସର:-ସୋରିଷ ପେଷ୍ଟରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପନିପରିବା ପଞ୍ଚ ଫୁଟଣ ସହିତ ତିଆରି ବହୁତ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ।

ଖଟା ଏବଂ ଚଟଣୀ:-

ଖଟା ଏକ ପ୍ରକାର ଖଟା ପାର୍ଶ୍ୱ ଖାଦ୍ୟ କିମ୍ବା ଚଟଣୀକୁ ସାଧାରଣତଃ ଓଡିଆ ଥାଳି ସହିତ ପରିବେଷଣ କରିଯାଇଥାଏ।

ଦହି ବାଇଗଣ:-ଦହି ଏବଂ ବାଇଗଣରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ଖଟା ଖାଦ୍ୟ।

ଦହି ଭେଣ୍ଡି:-ଦହି ଏବଂ ଭେଣ୍ଡି ରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ଖଟା ଖାଦ୍ୟ।

ଖଜୁରୀ ଖଟା:-ଟମାଟୋ ଏବଂ ଖଜୁରୀରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ମିଠା ଏବଂ ଖଟା ଖାଦ୍ୟ।

ଆମ୍ବଖଟା:-କଞ୍ଚା ଆମ୍ବରୁ ତିଆରି ଏକ ଖଟା।

କନ୍ଦମୂଳ ଖଟା:- କନ୍ଦମୂଳରୁ ତିଆରି ଏକ ପ୍ରକାର ଖଟା।

ଟମାଟୋ ଖଟା:-ଟମାଟୋ ଏବଂ ଗୁଡରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ମିଠା ଏବଂ ଖଟା ଖାଦ୍ୟ।

ଧନିଆ-ପତ୍ର ଚଟନି:-ଧନିଆ ପତ୍ରରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ଚଟନୀ।

ଶାଗ:-

ଶାଗ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ଉଦ୍ଭିଦଗୁଡିକର ଏକ ତାଲିକା ନିମ୍ନରେ ଅଛି।ପିଆଜ/ରସୁଣ ସହିତ କିମ୍ବା ବିନା ପଞ୍ଚ ଫୁଟଣ ମିଶାଇ ସେଗୁଡିକ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ପଖାଳ ସହିତ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପଭୋଗ କରାଯାଏ।

କଳମ ଶାଗ,କୋସିଳା ଶାଗ/ଖଡା ଶାଗ,ବଜ୍ଜୀ ଶାଗ,ଲେଉଟିଆ ଶାଗ,ପୋଇ ଶାଗ ପତ୍ର ଯାହାକି କୋମଳ ଡାଳରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ,ସଜନା ଶାଗ ଯାହାକୁ ମସୁର ଡାଲି ସହିତ କିମ୍ବା ଏକାକୀ ଭାଜି ପିଆଜ ସହିତ ଖିଆଯାଏ।ଛୁନୁଛୁନିଆ ଶାଗ,ପିତାଗମା ଶାଗ,ପିଡଙ୍ଗ ଶାଗ,କଖାରୁ ଶାଗ,ମଦରଙ୍ଗା ଶାଗ,ସୋରିଷ ଶାଗ,ମେଥି ଶାଗ,ମଟର ଶାଗ ଯାହାକି ମଟରର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଆବରଣକୁ ବାହାର କରି ଶାଗ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ କଟା ହୋଇଯାଏ।

ଲାଲି କୋଶିଳା ଶାଗ ସବୁଜ ପତ୍ରରୁ ଲାଲ୍ ଡାଳ ସହିତ ତିଆରି।ଏହି ଶାଗ ମାନଙ୍କ ରୁ ତିଆରି ବିଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଗୁଡିକ ଯେପରିକି:ଶାଗ ଭଜା,ଶାଗ ମୁଗ,ଶାଗ ବାଢି,ଶାଗ ରାଇ,ସାରୁ ପାତ୍ର ତାରକରୀ।

ପିଠାପଣା:-

କାକରା ପିଠା:-ପିଥା ଏବଂ ମିଠା ହେଉଛି ପାରମ୍ପାରିକ ଓଡିଆ ଖାଦ୍ୟ।

ପୋଡ ପିଠା:-ପାରମ୍ପାରିକ ଓଡିଆ କେକ୍, ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଏବଂ ରଜ ପର୍ବରେ ଏହା ଏକ ବିଶେଷ ସୁସ୍ୱାଦୁତା।

ଛେନା ପୋଡା ପିଠା:-ମୂଳ ଉପାଦାନ ଭାବରେ ଛେନା ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପୋଡା ପିଠାର ଏକ ନରମ ଏବଂ ଅଧିକ ସ୍ପଞ୍ଜୀ ପ୍ରକାର।

ଏଣ୍ଡୁରି ପିଠା:-କଦଳୀ ପତ୍ରରେ ଗୁଡ଼ାଯାଇଥିବା ଏହି ଷ୍ଟଫ୍ ଷ୍ଟିମ୍ କେକ୍ ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରଥାମାଷ୍ଟମୀ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଖାଦ୍ୟ।

ଆରିସା ପିଠା:-ଚାଉଳ ଏବଂ ଗୁଣ୍ଡରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ଭଜା ପିଠା।

ମଣ୍ଡା ପିଠା:-ଏଗୁଡ଼ିକ ଗୋଲାକାର ଷ୍ଟିମ୍ ପିଠା ଚାଉଳରେ ତିଆରି ଏବଂ ନଡ଼ିଆ ଏବଂ ଗୁଡରେ ଭର୍ତ୍ତି।ଏହା ରଜ,କୁମାର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଏବଂ ମାର୍ଗଶୀର ଶେଷ ବୁଧବାର ଦିନ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ତିଆରି କରାଯାଏ।

କାକରା ପିଠା:-ଏହା ମଣ୍ଡାର ଏକ ଭଜା ସଂସ୍କରଣ।

ଚାକୁଳି ପିଠା:-ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ନିୟମିତ ଭାବରେ ତିଆରି କରାଯାଏ।ଭଜା, ସାନ୍ତୁଳା,ଡାଲମା,କ୍ଷୀର କିମ୍ବା ଗୁଡ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ।

ବୁଢା ଚକୁଳି ପିଠା:-ଏକ ମୋଟା ପାନକେକ୍ ଯାହାକି ସାଧାରଣତଃ କଦଳୀ,ମିଠା ଏବଂ ଗୁଡ ମିଶ୍ରଣ କରି ବଳକା ବଟା ରୁ ତିଆରି।

ଗଇଁଠା ପିଠା:-ଚଟୁ ଆକାରର ବାଷ୍ପିତ ଚାଉଳ ପିଠା,ସାଧାରଣତଃ ମଣ୍ଡା ପିଠା ସହିତ ଏବଂ ବିଶେଷ ଭାବରେ ବଉଳ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଏହା ତିଆରି।

ଛୁଞ୍ଚି ପତ୍ର:-ଏହାର ପତଳାତା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି ପିଠା ହେଉଛି ଚାଉଳ ବଟାକୁ ଏକ କପଡ଼ାରେ ପ୍ୟାନରେ ବ୍ରଶ୍ କରି ନଡ଼ିଆ ଏବଂ ଗୁଡର ଭର୍ତ୍ତିରେ ତିଆରି।

ମୁଆଁ ପିଠା:-ମଣ୍ଡା ପିଠାର ଏକ ବଡ଼ ସଂସ୍କରଣ ବଟା ସ୍ତର କରି ଏକ ଷ୍ଟିମର ଉପରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଥିବା ଏକ ସୂତା/ମସଲିନ୍ କପଡ଼ାର ଭର୍ତ୍ତି ରେ ତିଆରି ପିଠା।

ଚିତଉ ପିଠା:-ଚାଉଳ ବଟା ରୁ ତିଆରି ଏବଂ ନଡ଼ିଆ କାଟିବା ସହିତ ଏକ ପ୍ୟାନ-ବେକେଡ୍ ଅନାବୃତ ପିଠା।ଏହା ଚିତାଲାଗି ଅମାବାସ୍ୟା ଏବଂ ମାର୍ଗଶୀରର ପ୍ରଥମ ବୁଧବାରରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ନିର୍ମିତ।

ଇଟଲି ପିଠା:-ଇଟଲି ପରି,ଏହି ପିଠା ଇଟଲି ଛାଞ୍ଚରୁ ତିଆରି ଏବଂ ନଡ଼ିଆ କାଟି ସହିତ ସାଧାରଣତଃ ଘୁଗୁନି କିମ୍ବା ଡାଲମା ସହିତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଭାବରେ ଖିଆଯାଏ।

ଗଜ ପିଠା:-ମଣ୍ଡାର ଅନ୍ୟ ଏକ ପ୍ରକାର,ମିଠା ପୂରରେ ଭର୍ତ୍ତି।ଏହା ସାଧାରଣତଃ ମଣ୍ଡା ପରି ଛାଞ୍ଚ ଉପରୁ ଟିକିଏ ଶିଖର।ବଡ ଓଷା ଅବସରରେ ଭଗବାନ ଧବଳେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ।

ଦୁଦୁରା ପିଠା:-ଏକ ଭଜା ପପ୍ ପିଠା,ଯାହା ସ୍ୱାଦରେ ମିଠା।ପ୍ରାୟତଃ ସମ୍ବଲପୁରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ମା ସମଲାଇଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଇଥାଏ।

ଆମିଷ ଖାଦ୍ୟ:-

ଅଣ୍ଡା ତରକାରୀ:-ପିଆଜ ଏବଂ ଟମାଟୋ ପେଷ୍ଟ ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ଆମିଷ ତରକାରୀ।

ଚିକେନ୍ ତରକାରୀ,ବାଉଁଶ ପୋଡା ମାଂସ:-ବାଉଁଶ ଭିତରେ ଭଜା ହୋଇଥିବା ମଟନ୍ କିମ୍ବା ଚିକେନ୍।

ପାତ୍ର ପୋଡା ମାଂସ:-ମଟନ୍ କିମ୍ବା ଚିକେନ୍ ପତ୍ରରେ ଗୁଡ଼ାଇ ତା’ପରେ ଏହା ଭଜା ହୋଇଥାଏ।

ମାଟି ହାଣ୍ଡି ମାଂସ:-ମାଟି ବାସନରେ ରନ୍ଧା ହୋଇଥିବା ମଟନ୍ କିମ୍ବା ଚିକେନ୍।ଇଲିଶି ମାଛ ତରକାରୀ,ମାଛ ବେସର:-ସୋରିଷ ପେଷ୍ଟ ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ମାଛ ତରକାରୀ।

ମାଛ ମହୁରୀ : ଛୋଟ ମାଛ ଏବଂ ପନିପରିବା ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ମାଛ ତରକାରୀ।

ମାଛ ଝୋଳ,ମାଛ ଚେଞ୍ଚେଡା:-ଏକ ଘିଅ ସମୃଦ୍ଧ ଗ୍ରେଭିରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ପନିପରିବା ତରକାରୀ ସହିତ ମାଛ ମିଶ୍ରଣ।

ଚୁନା ମାଛ ଝୋଳ:-ମାଛ ଝୋଳ ପରି ଏକ ମାଛ ତରକାରୀ,କିନ୍ତୁ ଛୋଟ ଛୋଟ ମାଛ ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ।

ଚୁନା ମାଛ ତାରକରୀ:-ଛୋଟ ଭଜା ମାଛ ତରକାରୀ।

ଚିଙ୍ଗୁଡି ମଲାଇ ତାରକରୀ:-ଏକ ପ୍ରବଳ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ତରକାରୀ।

କଙ୍କଡା ଝୋଳ,ଚିଙ୍ଗୁଡି ଛେଚଡା,ଚୁଙ୍ଗୁଡି ଶୁଖୁଆ ରାଇ,ଖଅଙ୍ଗା ମାଛ ତରକାରୀ,କରାଣ୍ଡି ଶୁଖୁଆ ସେକା/ପୋଡା,କଣି ମାଛ ତରକାରୀ,ତିକ୍ତ ଶୁଖିଲା ମାଛ ତରକାରୀ ଯାହାକି ଛୋଟ ମଧୁର ଜଳର ପୁଷ୍ଟିକର ମାଛ ସ୍ୱଚ୍ଛ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣରେ ଶୁଖାଯାଇ ଭଜାଯାଏ।

ପୋହଳା ମାଛ ତରକାରୀ ଇତ୍ୟାଦି।

ସ୍ନାକ୍ସ୍ ଏବଂ ମିଠା:-

ଗୁଘୁନି:-ମଟରରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ମସଲାଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ,ଗରିବଙ୍କ ସହିତ ପରିବେଷଣ କରାଯାଇପାରେ,ଗୁପ୍ ଚୁପ୍,ଚାଟ୍,ଦହିବାରା ଆଳୁଦମ୍,ଚଣାଚୁରା କିମ୍ବା ବାରାମାଜା,ପିଆଜୀ,ବରା,ଗୁଲୁଗୁଲା,ଚୁଡା (ପୋହା) ଭଜା,ଚୁଡା (ପୋହା) ଦହି ଜଳଖିଆ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଖିଆଯାଏ।ମୁଦି (ମୁର ମୁରା) ଜଳଖିଆ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟା ସ୍ନାକ୍ସ ଭାବରେ,ଖଇ,ଚାଉଲା ଭଜା,କାଚୋଡି ଚାଟ୍,ସୁଜି ବାରା,ପକୁଡି,ଆଳୁ ଚପ୍,ବାଇଗଣୀ,ସିଙ୍ଗଡା,ଛେନା ପୋଡା,ରସାଗୋଲା,ଖିରି:-ଖିରି ହେଉଛି ଖିଆ ପାଇଁ ଓଡିଆ ଶବ୍ଦ,ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଚାଉଳରେ ତିଆରି।

ଛେନା ପୋଡ:-ନରମ ପନିରରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ମିଠା ଚିନି ସିରପରେ ବୁଡ଼ାଇ ପାଗ ହୋଇଥାଏ।ଏଥିରେ ଶୁଖିଲା ଫଳ ରହିପାରେ,ଛେନା ଗଜା,ମାଲପୁଆ,କୋରା,ଖିରା ସାକରା,ଛେନା ଖିରି,ସୁଜି ଖିରି,ଛେନା ଝିଲ୍ଲୀ,ରସାଗୋଲା,ରସାବାଳୀ,ରସମଲାଇ,ଖଜା,ମାଗଜ ଲଡୁ,ଗଜା:-ଏକ ହାଲୁକା ସୁଗନ୍ଧିତ ସ୍ନାକ୍ସ୍,ରାବିଡି:-ଏକ ସ୍ୱାଦବହୁଳ ମିଠା ଦହି।

ମୁଦକି:-ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୁଗନ୍ଧିତ ସ୍ନାକ୍ସ୍ ଯାହା ଏକ ଜିଲାପି ସଦୃଶ କିନ୍ତୁ ଏକମାତ୍ର ପାର୍ଥକ୍ୟ ହେଉଛି ଯେ ଜିଲାପି ମିଠା ଯେଉଁଠାରେ ମୁଡକି ହାଲୁକା ଏବଂ ଅଧିକ ସୁଗନ୍ଧିତ,ଛେନାମୁଡକି,ମଠପୁଳି:-ହରାଡ ଡାଲି ଏବଂ ଚିନି ସିରପରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ମିଠା।ଏହା ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲାରେ,ବିଶେଷକରି ଟାଙ୍ଗୀ,ଚାନ୍ଦିପୁର,ବନାପୁର ଭଳି ସ୍ଥାନରେ ମିଳିଥାଏ।

ଭଜା:-

ଭେଣ୍ଡି ବାଇଗଣ ଭଜା:-ଭେଣ୍ଡି ଏବଂ ବାଇଗଣ କଟା ଏବଂ ଗଭୀର-ଭଜା।

ବାଢି ଚୁରା:-ଖରା ଶୁଖାଯାଇଥିବା ମସୁର ଡାଲି(ବଢି),ପିଆଜ,ରସୁଣ,କଞ୍ଚା ଲଙ୍କା ଏବଂ ସୋରିଷ ତେଲର ଏକ କଠିନ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ମିଶ୍ରଣ।

ପାମ୍ପଡ:-ଏକ ସୁଗନ୍ଧିତ ସ୍ନାକ୍ସ,ଯାହା ଏକ ରୁଟି ସହିତ ସମାନ ଦେଖାଯାଏ,ଏହାକୁ ସାଧାରଣତଃ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନ ସମୟରେ ଖିଆଯାଏ।

ଫୁଲ ବଢି:-ସାଧାରଣତଃ ବାଢିର ବଡ଼ ଏବଂ ବର୍ଦ୍ଧିତ ସଂସ୍କରଣ-ଖରାରେ ଶୁଖାଯାଇଥିବା ମସୁର ଡାଲି।

ସଜନା ଛୁଇଁ ଭଜା:-ଛୁଇଁକୁ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରି ତେଲରେ ଭଜା ହୋଇଥିବା ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଭଜା।

ପାନୀୟ:-

ଏଠାରେ ଅନେକ ପାରମ୍ପାରିକ ମଦ୍ୟପାନକାରୀ ଏବଂ ଅଣ-ମଦ୍ୟପାନୀୟ ପାନୀୟ ଅଛି ଯାହା ଓଡିଶା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର।କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପର୍ବ ସମୟରେ କିମ୍ବା ହିନ୍ଦୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଭାବରେ ତିଆରି କରାଯାଏ, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ବର୍ଷସାରା ତିଆରି କରିଥାନ୍ତି।ଯେଉଁ ପାନୀୟଗୁଡିକର ଘନ ସ୍ଥିରତା ଥାଏ,ସେମାନଙ୍କୁ ସାଧାରଣତଃ ପାନୀୟ କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଜଳୀୟ ସ୍ଥିରତା ଥିବା ପାନୀୟଗୁଡିକ ସାଧାରଣତଃ ସରବତ୍ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା।ଓଡିଶାର ଅନେକ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟରୁ ନିର୍ମିତ ନିଜସ୍ୱ ଦେଶୀ ପାନୀୟ ପାଇଛନ୍ତି।ଅଧର ପଣା:-ରଥଯାତ୍ରାର ଶେଷରେ ତ୍ରିଶୂଳକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଏକ କ୍ଷୀର ଏବଂ ଛେନା ଭିତ୍ତିକ ପାନୀୟ।

ଆମ୍ବ ପଣା:-ଆମ୍ବ ଭିତ୍ତିକ ପଣା ଏକ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପାନୀୟ।

ବେଲ ପାଣା:-ପଣା ସଂକ୍ରାନ୍ତି ପର୍ବ ସମୟରେ ବେଲରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ପାନୀୟ।

ଦହି ପୁଦିନା ସରବତ୍:-ଦହି ଏବଂ ପୁଦିନା ପତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପାନୀୟ।

ଘୋଳ ଦହି:-ମସଲା ସହିତ ଲହୁଣୀ କ୍ଷୀରର ମିଶ୍ରଣ।

ଲନ୍ଦ ବଗୁଲା ଦହି ସରବତ୍:-କଦଳୀ ଏବଂ ମିଠା ବେସନ ମଞ୍ଜିରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ପାନୀୟ।

ଲେମ୍ବୁ ସରବତ:-ପାଣି,ଲେମ୍ବୁ,ଚିନି ଏବଂ ଲୁଣରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପାନୀୟ।

ଖଜୁରୀ ମିସ୍ରି ସରବତ:-ଖଜୁରୀ ମିସ୍ରି,ଲେମ୍ବୁ ଏବଂ ମିଠା ବେସନ ମଞ୍ଜିରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପାନୀୟ।

ମାଣ୍ଡିଆ ପେଜ:-ଏକ ବାଜରା ଆଧାରିତ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପାନୀୟ।

ପାଳୁଅ ଝରାପଣା:-ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାର ତୀର ଏବଂ ଗୁଡରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପାନୀୟ।

ଟଙ୍କ ତୋରାଣୀ:-ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ଚାଉଳ-ଜଳ ଭିତ୍ତିକ ପାନୀୟ।

ଏହିପରି ଓଡିଶାର କେତେ ଯେ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ତାହା ର କଳନା କରିବା ସତେ ବହୁ କଷ୍ଟକର!

ଓଡିଶାର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟର ଏକ ସ୍ୱାଦପୂର୍ଣ୍ଣ ଯାତ୍ରା/A tasteful journey through the exquisite food of odisha

ଓଡିଶାରେ ଖାଦ୍ୟ ଯାତ୍ରା/Food journey of odisha