କାଳର କରାଳ ଋତୁ ଚକ୍ରର ଆବର୍ତ୍ତନରେ ବସନ୍ତ ଋତୁର ଠିକ୍ ପରେ ପରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁ ପ୍ରଖର ସୂର୍ଯ୍ୟରଶ୍ମିକୁ ହାତରେ ଧରି ଭୂପୃଷ୍ଠକୁ ଅବତରଣ କରେ। ଚାରିଆଡ଼େ ବିଛାଡ଼ି ଦିଏ ଦାରୁଣ କିରଣ ଜାଳ ଓ ଉତ୍ତପ୍ତ ବାୟୁ ପ୍ରବାହ। ବନାନୀର ସବୁଜିମା ହ୍ରାସ ପାଏ। ଆମ ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହି ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁ ଓଡ଼ିଆ ବୈଶାଖ ଓ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ଦେଖାଯାଏ। ଗଛ ସବୁ ପତ୍ର ଝଡ଼ା ଦିଏ। ବୃକ୍ଷଲତା ସବୁ ଶୁଖିକି ଥୁଣ୍ଟା ହୋଇଯାଏ। ନଦୀ, ନାଳ, କୂପ ଓ ପୁଷ୍କରିଣୀ ପ୍ରଭୃତି ଜଳଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଏ। ତାପମାତ୍ରାର ବୃଦ୍ଧି ଯୋଗୁଁ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରୌଦ୍ରତାପରେ ଡହଳ ବିକଳ ହୁଅନ୍ତି।

ଗ୍ରୀଷ୍ମର ଅସହ୍ୟ ଜ୍ୱାଳାଯନ୍ତ୍ରଣା ଝାଞ୍ଜି ପବନ ଦ୍ବିପହରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ କରିଦିଏ ଜନଜୀବନକୁ। ଅସହ୍ୟ ଗରମ ଅନୁଭୂତ ହେବା ସାଙ୍ଗକୁ ଜଳକଷ୍ଟ ଓ ଅଂଶୁଘାତରେ ମୃତ୍ୟୁସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ି ଚାଲେ। ପ୍ରବଳ ଗ୍ରୀଷ୍ମପ୍ରବାହ ସାଧାରଣତଃ ଜୀବନଯାତ୍ରାକୁ ବ୍ୟାହତ କରେ। ଯାହାଫଳରେ ସ୍କୁଲ୍-କଲେଜ୍ ସବୁରେ ଖରାଛୁଟିର ଘୋଷଣା କରାଯାଏ।

ଆଗକାଳରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ଭୀଷଣ ଗରମ ଅନୁଭୂତ ହେଉଥିଲା କିନ୍ତୁ ପରିବେଶ ଏତେ ପ୍ରଦୂଷଣ ନଥିଲା। ତେଣୁ ଗ୍ରୀଷ୍ମପ୍ରବାହର ମାତ୍ରା ଏତେ ନଥିଲା। ମାତ୍ର ଏବେ ଦିନକୁ ଦିନ ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷଣ ଓ ବୃକ୍ଷ ଛେଦନ ଯୋଗୁଁ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟୁଛି। ତେଣୁ ଗ୍ରୀଷ୍ମପ୍ରବାହର ମାତ୍ରା ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ି ଚାଲୁଛି। ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାଂଶ ଜିଲ୍ଲାରେ ପାରଦ ୪୦° ଉପରେ ରହୁଛି। ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ବାୟୁପ୍ରବାହ ଏବଂ ତିବ୍ର କିରଣ ଯୋଗୁଁ ତାତି ବଢ଼ି ଚାଲୁଛି। ଏହି ତାପମାତ୍ରାର ବୃଦ୍ଧିର ମୂଳ ଅନ୍ୟ ଏକ କାରଣ ହେଉଛି ଯାନବାହାନର ବୃଦ୍ଧି। ଯାନବାହାନର ବୃଦ୍ଧି ଯୋଗୁଁ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ପ୍ରଦୂଷଣ ବଢ଼ି ଚାଲୁଛି। କଳକାରଖାନା ଓ ଯାନବାହାନର ଧୂଆଁରେ ଥିବା କାର୍ବନ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ତାତି ବଢ଼ାଇବାର ସାହାଯ୍ୟ କରୁଛି। ମନୁଷ୍ୟ ସୁଖ ସୁବିଧା ଓ ବିଳାସ ବ୍ୟସନରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବା ପାଇଁ କୁଲର୍, ଫ୍ରିଜ୍ ଓ ଏସିର ବହୁଳ ମାତ୍ରାରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଛି। ଯାହାଫଳରେ ଏଥିରେ ଥିବା କ୍ଲୋରୋଫ୍ଲୋର୍ କାର୍ବନ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ଆମ ପୃଥିବୀର ଓଜନ ସ୍ତରକୁ ଛିଦ୍ର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଛି। ଯାହାଫଳରେ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ଆମ ଭୂପୃଷ୍ଠକୁ ଚାଲିଆସେ।

ପୃଥିବୀର ତାପମାତ୍ରା ବଢ଼ିବାର ଅନ୍ୟ ଏକ କାରଣ ହେଉଛି ସୌର ତାପନ। ସୂର୍ଯ୍ଯଙ୍କ ଅନ୍ତଃସ୍ଥଳର ତାପମାତ୍ରା ପ୍ରାୟ ଦୁଇକୋଟି ଡ଼ିଗ୍ରୀ ସେଲ୍ସିୟସ୍ ଯାହା ଫଳରେ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର୍ ଫ୍ୟୁଜନ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ବାରା ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଓ ହିଲିୟମ୍ କଣିକାସବୁ ଆୟନ୍ ରେ ପରିଣତ ହୋଇଯାଆନ୍ତି। ଏଣୁ ଅତ୍ୟଧିକ ତାପ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ବେଳେବେଳେ ଏତେ ଉତ୍ତାପ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଯେ ଏଥିରୁ ନିର୍ଗତ ଉତ୍ତାପ ଓ ବିକିରଣକୁ ସେ ବହୁତ ଦୂର ଯାଏଁ ପ୍ରେରଣ କରେ। ଏହାକୁ ସୋଲାର୍ ଫ୍ଲେୟାର୍ କୁହାଯାଏ। ଆଉ ଏହି ବିକିରଣ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରଭାବ ପକାଏ। ଯାହାଫଳରେ ପୃଥିବୀର ତାପମାତ୍ରା ବି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ।

ଏଣୁ ଗ୍ରୀଷ୍ମପ୍ରବାହରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବାକୁ ହେଲେ ଆମକୁ ଆମ ପରିବେଶକୁ ଥଣ୍ଡା ରଖିବାକୁ ହେବ। ଏଣୁ ଗଛ ସଂଖ୍ୟା ପୃଥିବୀରେ ବଢ଼ାଇବାକୁ ହେବ। ପରିବେଶକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇ ଏ ଜୀବଜଗତ କେବେବି ବଞ୍ଚି ପାରିବ ନାହିଁ। ସଭ୍ୟତାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଜଗତ ଓ ଜୀବନର ମଙ୍ଗଳକାମନା କରି ଭାରତୀୟ ଆର୍ଯ୍ୟ ଓ ମନୀଷୀଗଣ ଗାଇ ଉଠିଛନ୍ତି -

" ଓ ଦୌଃ ଶାନ୍ତିରନ୍ତରୀକ୍ଷଂ ଶାନ୍ତିଃ,

ପୃଥିବୀ ଶାନ୍ତିରାପ ଶାନ୍ତିରୋଷଧୟଃ ଶାନ୍ତିଃ;

ବନସ୍ପତୟଃ ଶାନ୍ତି ର୍ବିଶ୍ଵଦେବାଃ ଶାନ୍ତି,

ବ୍ରହ୍ମଶାନ୍ତିଃ ସର୍ବଂ ଶାନ୍ତିଃ, ଶାନ୍ତିରେବ ଶାନ୍ତିଃ, ସାମା ଶାନ୍ତିରେଧି।"

ଏହି ଶାନ୍ତି ପାଠ ଭିତରେ ଏକ ସୁସ୍ଥ ପରିବେଶର କଳ୍ପନା ଏବଂ ସୁସଂଗଠିତ ଜୀବନଯାପନର ମହନୀୟ ଭାବଧାରା ନିହିତ; କାରଣ ଜଡ଼ ଚେତନ ଇତ୍ୟାଦି ବିଭିନ୍ନ ଉପାଦାନରେ ପୂରି ରହିଥିବା ପରିବେଶକୁ ନେଇ ମଣିଷର ଜୀବନଯାତ୍ରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ସେହି ଉପାଦାନ ସମୂହର ସନ୍ତୁଳିତ ଓ ଆନନ୍ଦପ୍ରଦ ଉପସ୍ଥିତ ନ ରହିଲେ ମଣିଷ ପରି ପ୍ରାଣୀର ସ୍ଥିତି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

ଏହି ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହରୁ ଜନଜୀବନକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ କିଛି ନିତୀ ନିୟମ ପାଳନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ସେହି ନିୟମ ସବୁକୁ ପାଳନ କଲେ ଆମେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହି ପାରିବା। ସେହି ନିୟମ ଗୁଡ଼ିକ ହେଲା -

୧. ପ୍ରତି ଘର ବାରି, ସ୍କୁଲ୍, କଲେଜ ଓ ରାସ୍ତାକଡ଼ମାନଙ୍କରେ ବୃକ୍ଷରୋପଣ କରିବା।

୨. ଅତ୍ୟଧିକ ଟାଣ ଖରାରେ ବାହାରକୁ ବାହାରିବା ନାହିଁ। ଆବଶ୍ୟକ ସ୍ଥଳେ ଥଣ୍ଡା ପାଣି, ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ପାଣି, ତୋରାଣୀ, ଘୋଳଦହି, ପଇଡ଼ ପାଣି ଇତ୍ୟାଦି ପିଇ ଓ ସାଙ୍ଗରେ ଓଦା ଗାମୁଛା ବା ଛତା ଧରି ବାହାରକୁ ଯିବା ଦରକାର।

୩. ଟାଣ ଖରାରେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ନାହିଁ କିମ୍ଵା କୌଣସି ଶ୍ରମିକକୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ କହିବା ନାହିଁ।

୪. ଦରକାର ସମୟରେ ବାହାରକୁ ଗଲେ ପାଦରେ ଯୋତା ବା ଚପଲ, ଆଖିରେ କଳା ଚଷମା, ମୁଣ୍ଡକୁ ଛତା ଦ୍ବାରା ଘୋଡ଼ାଇ ଓ ହାତରେ ପାଣି ବୋତଲଟିଏ ଧରି ବାହାରକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍।

୫. ଦୂର ଗାଁ ଗଣ୍ଡା, ସହର ବଜାରକୁ ଗଲାବେଳେ ମଝିରେ ମଝିରେ ଜଳଛତ୍ରର ସୁବିଧା ସୁଯୋଗ ଯୋଗାଇବା ଦରକାର।

୬. କେବଳ ମନୁଷ୍ୟ କାହିଁକି ପଶୁପକ୍ଷୀଙ୍କ ପାଇଁ ବି ଘର, ବାହାର, ଛାତ ଉପର, ବାଲ୍କୋନୀରେ କୌଣସି ପାତ୍ରରେ ଶୀତଳ ଜଳ ରଖିବା ଉଚିତ।

୭. ପଥିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଜାଗାମାନଙ୍କରେ ବିଶ୍ରାମଗାରର ସୁବିଧା ଯୋଗାଇବା ଉଚିତ।

୮. ଗ୍ରାମ ତଥା ସହରମାନଙ୍କରେ ପାନୀୟଜଳ ଯୋଗାଣର ବନ୍ଦୋବସ୍ତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।

୯. ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକେନ୍ଦ୍ର ଗାଁମାନଙ୍କରେ ଖୋଲାଯିବା ଦରକାର।

୧୦. ଅଂଶୁଘାତରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ସତର୍କବାଣୀ ପ୍ରଚାର ପ୍ରସାର କରିବା ଦରକାର।

୧୧. ଦେହରୁ ଜଳୀୟ ଅଂଶ କମିଗଲା ପରି ଲାଗିଲେ ଓ ଆର୍ ଏସ୍, ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ପାଣି, ସର୍ବତ, ଆଖୁରସ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଫଳରସ ପିଇବା ଉଚିତ। ଦେହ ଓ ମୁଣ୍ଡକୁ ଧୋଇ ଦେଇ ବାରମ୍ବାର ଓଦା କପଡ଼ାରେ ପୋଛିବା ଉଚିତ। ଜଳୀୟ ଅଂଶ ଥିବା ଫଳମୂଳ ଯେପରିକି କାକୁଡ଼ି, ତରଭୁଜ, ଡ଼ାଳିମ୍ବ, ଅଙ୍ଗୁର, ସେଓ, କମଳା, ସାକରକନ୍ଦା, ଲିଚୁ ଆଦି ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ଖାଇବା ଉଚିତ।

ଓଡ଼ିଶାରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହ

ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହର ବାତାବରଣ ଓ ସୁରକ୍ଷା