ଏକାସାଙ୍ଗରେ ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍କୃତି ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ରଖି ଏହି ସଂସ୍ଥା ତା କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରେ, ଏହାର ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଦ୍ଵାରା ଅନେକ ଉଦ୍ଧିଦ ସହ ଜୀବ ଜୀବନ ବଞ୍ଚି ରହିଛି । ଏହା ମଧ୍ୟ ଏକ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଅନୁସରଣ କରେ | ମାନବ ର ବିବେକ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକ ସକ୍ରିୟତାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ ଏହି ପ୍ରକୃତି ଶିବିର, ଏହି ଶିବିର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଏଵଂ ଏହି ଶିବିର ସତେ ମନ ହୁଏ ଯେପରି ସବୁ ଶାନ୍ତି ଏଠି ବିରାଜମାନ କରିଛି ଏଵଂ ସରକାର ଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଆକର୍ଷଣୀୟ ସାଜସଜ୍ଜା ଯାହା ପରିଦର୍ଶକ ନିଜ ଆଡ଼କୁ ଅକୁର୍ଷ୍ଟ କରେ। ଓଡିଶା ହଉଛି ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ରହସ୍ୟ ଭଣ୍ଡାର ଯେତେ ଖୋଜୁଥିବା ସେତେ ମିଳିଥିବ , ସର୍ବୋପରେ ବି ଏତିକି କହିବି କୋଉ ବଡ଼ ବଡ଼ ସହର ନିଜ ଗଢି ହୋଇ ଉଠି ନଥାଏ କିନ୍ତୁ ମୋ ଓଡ଼ିଶା ଯିଏ ହଉଛି ପ୍ରକୃତି ରାଣୀ ର ଦାନ ।

ପରିବେଶ ପ୍ରେମୀ ବୁଝିବେ ପରିବେଶ କଣ ଯଦି ଆପଣ କେବେ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ପରିବେଶ କଣ ? ତେବେ ଖାଲି ଇଣ୍ଟରନେଟ ରେ ଖୋଜି ବୁଲେନ୍ତୁନି ପରିବେଶ କଣ ? ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା କଣ ? ଥରେ ବୁଝନ୍ତୁ ପରିବେଶ କଣ?

ପରିବେଶ ହିଁ ପ୍ରକୃତି ଆଉ ମଣିଷ ଭିତରେ ଏକ ନିଆରାପଣ ତିଆରିକରେ

ପ୍ରକୃତିର ଶୋଭାରେ ପ୍ରଲୁବ୍ଧ ମଣିଷ ଏବେ ସ୍ୱାର୍ଥ ସର୍ବସ୍ୱ ନିଶାରେ ମସଗୁଲ । ପ୍ରକୃତି ସହ ମଣିଷର ସମ୍ପର୍କ ନିବିଡ଼ । ଦିନ ଥିଲା ପ୍ରକୃତିର ନିନାଦିତ ସ୍ୱର ମଣିଷର ହୃଦୟକ୍ରନ୍ଦରରେ ବଜାଉଥିଲା ନିର୍ମଳତାର ବୀଣାତନ୍ତ୍ର । ଆମ ପରିବେଶ , ଆମ ଜୀବନ ଥିଲା ସମସ୍ତଙ୍କର ଧ୍ୟେୟ ବାକ୍ୟ । ପରନ୍ତୁ ଏକବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶିଳ୍ପ ଭିତ୍ତିକ ସଭ୍ୟତା ପରିବେଶରେ ଆଣିଲା ନାହିଁ ନଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନ । ଚାଷଜମିରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା ଶିଳ୍ପ ସଭ୍ୟତା । କ୍ଷଣିକ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକୃତିର ସରସ ସନ୍ଦର ରୂପକୁ ଜଳାଂଜଳି ଦେଇଦେଲା ଏ ମାନବ ସମାଜ । ନିଜ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାର୍ଥର ଚରିତାର୍ଥ ପାଇଁ ପରିବେଶରେ ଭରିଦେଲା ପ୍ରଦୂଷଣର କଳାବାଦଲ । ଯେଉଁ ପରିବେଶ ପାଇଁ ମଣିଷ ଦିନେ ଆତ୍ମହରା ହୋଇଉଠୁଥିଲା, ଆଜି ନିଜ ଅଜ୍ଞାତସାରରେ କରିବସୁଛି ଅନେକ କ୍ଷତି । ଶ୍ୟାମଳ ଜମିରେ ଯେଉଁଠାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣର ମାହୋଲ ଜମୁଥିଲା , ଆଜି ସେଠି ଯନ୍ତ୍ର ସଭ୍ୟତାର ମୂଳଦୁଆ ପଡ଼ୁଛି । ପରିବେଶର ପାରିପାଶ୍ୱିର୍କ ସ୍ଥିତି ଏବେ ସଂଜ୍ଞାହୀନ ବେହାକୁ ବସିଲାଣି । ପ୍ରକୃତିକୁ ନେଇ ଏ ସମାଜ । ପ୍ରକୃତିର କରାଳ ରୂପକୁ ମାନବ ମୁହୂର୍ତ୍ତକ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସହ୍ୟ କରିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇପଡେ଼ । ଆଜି ଜୀବନ ଜୀଇଁବାର ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ସୋପାନରେ କେବଳ ପ୍ରଦୂଷଣର ବିଷ ଘୁରିବୁଲୁଛି । ତେବେ ଏସବୁଥିର ସମାଧାନ ମଣିଷ ଚାହିଁଲେ କରିପାରିବ । ସେ ହିଁ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବ ପୁଣି ଥରେ ସବୁଜ ବନାନୀ । ପୁଣି ଥରେ ଗଢ଼ି ଉଠିବ ସବୁଜମୟର ବାତାବରଣ । ନବୀନ ମନ୍ତ୍ରର ବାଣୀରେ ପୁଣିଥରେ ପ୍ରକମ୍ପିତ ହେବ ମାନବସମାଜ । ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷାର ବାର୍ତ୍ତା ନେଇ ଆମକୁ ସଚେତନ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ । ବିଶ୍ୱକୁ ସୁରଭିତ ଭାବେ ଗଢ଼ି ତୋଳିବାକୁ ସଂକଳ୍ପ ନେବାକୁ ହେବ । ପ୍ରତିବର୍ଷ ଜୁନ ମାସ ୫ ତାରିଖକୁ ବିଶ୍ୱ ପରିବେଶ ଦିବସ ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଏ । ତେବେ ଦିବସ ପାଳନ ନୁହେଁ ବରଂ ପ୍ରତିଟି ଦିନ ଆମେ ପରିବେଶର ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରତି ଯତ୍ନବାନ ହେବା ଜୁରରୀ । ତାହେଲେ ଯାଇ ଆମେ ବଂଚିବାର ପ୍ରକୃତ ରାହା ଖୋଜି ପାଇପାରିବା । ଯନ୍ତ୍ର ମାୟାରେ ପ୍ରଲୁବ୍ଧ ନହୋଇ ପ୍ରକୃତିର ପୂଜକ ସାଜିବା ।

ଏବେ ବୁଝିବା ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷଣ କଣ?

ପ୍ରଦୂଷଣର ବିଭୀଷିକା –

ମଣିଷ ନିଜର ଇପ୍ସିତ ଆଶାକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ସବୁକିଛିକୁ ବଳି ଦେବାର ଉଦାହରଣ ସର୍ବତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । କାରଣ ମଣିଷ ଲୋଭର ବଶବର୍ତ୍ତୀ । ନିଜର ଲାଳସା ଉପରେ ମଣିଷର ଅକ୍ତଆର ନାହିଁ । ବିଜ୍ଞାନର ବଳରେ ବଳୀୟାନ ଏହି ମାନବ ସମାଜ ଏବେ କ୍ଷଣିକ ସମୟରେ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରୁଛି ପ୍ରଦୂଷଣର ବିଷମଂଜି । ଯେଉଁ ପରିବେଶ ଦିନେ ଶସ୍ୟଶ୍ୟାମଳା ଥିଲା ଆଜି ସେଠି କାରଖାନାର ମଂଚ । କେଉଁଠି ଚିନି କାରଖାନା ତ କେଉଁଠି ବଡ଼ ବଡ଼ ମିଲ୍‌ । ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶ ମାନଙ୍କରେ ତ ଏମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଖୁବ ଅଧିକ । ବିଭିନ୍ନ ବଡ଼ ବଡ଼ କଳକାର୍‌ାନା ତଥା ଦୃତ ଶିଳ୍ପାୟନର ପ୍ରଭାବ ଯୋଗୁଁ ବାୟୁରେ ଅମ୍ଳଜାନର ପରିମାଣ କମିବାରେ ଲାଗିଛି । । କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ମଣିଷ ବ୍ୟବହାର କରୁଛି ବିଭିନ୍ନ ରାସାୟନିକ ବିଷ । ଏହା ଯୋଗୁଁ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ନଷ୍ଟ ହେବା ସହ ରାସାୟନିକ ସାରର ପ୍ରୟୋଗରେ ମୃତ୍ତିକାର ଉର୍ବରତା ବି ନଷ୍ଟ ହେଉଛି । ବିବେକହୀନ ମଣିଷ ପାଇଁ ଆଜି ଧ୍ୱଂସ ହେଉଛି ପୃଥିବୀ । ପରିବେଶର ମାନର ହ୍ରାସ ଘଟୁଛି । ବିଭିନ୍ନ ପୂଜାପର୍ବରେ ଡ଼ାକବାଜି ଯନ୍ତ୍ରର ଚାହିଦା ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ ବି ହେଉଛି । ସୁତାରଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ପରିବେଶରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି ପ୍ରଦୂଷଣର ଚିତ୍ର ।

ଏବେ ବୁଝିବା ଏହା ଦ୍ବାରା ଜୈବ ମଣ୍ଡଳ ରେ କଣ ପ୍ରଭାବ କଣ ପକାଏ?

ଜୈବସନ୍ତୁଳନ ନଷ୍ଟ : ଜଳଭାଗ ଓ ସ୍ଥଳଭାଗରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସଜୀବ ମାନେ ବାସ କରନ୍ତି । କୀଟ, ପତଙ୍ଗ, ଗଛ, ଗାଈଗୋରୁ ପ୍ରମୁଖ ସ୍ଥଳ ଭାଗରେ ଥିବା ସମୟରେ ମାଛ, ଜଳଜ ଉଦ୍ଭିଦପରି କେତେକ ମୁଖ୍ୟତଃ ଜଳ ଭାଗରେ ବସବାସ କରନ୍ତି । ଏହି ସ୍ଥଳ ଭାଗରେ ଥିବା ଜୈବସନ୍ତୁଳନ ମୁଖ୍ୟତଃ ଜଙ୍ଗଲ ପୋଡି, ଗାଈଗୋରୁ ମାନଙ୍କ ଅତ୍ୟଧିକ ଚରାଚର ପ୍ରବୃତ୍ତି, ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟ ପ୍ରଭୁତି ଯୋଗୁଁ ନଷ୍ଟ ହେବାରେ ଲାଗିଛି ।ଏଥିସହ ଦ୍ୱିତୀୟତଃ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ମାନେ ନିଜ ବାସସ୍ଥଳୀ ହରାଇବା ସହିତ ବାସହରା ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି । ଏହାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ଭିତରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଲୋକମାନେ ନିଜର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଚରିତାର୍ଥ କରିବା ନିମନ୍ତେ କଳକାରଖାନା ଓ ଜନବସତି ସ୍ଥାପନ କରୁଛନ୍ତି । ଏଥିସହ କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲ କାଟିବା ଫଳରେ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀମାନେ ବାସହରା ହୋଇଯାଛନ୍ତି । ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ମାନେ ଏହି ଲୋଭପିପାସୁ ମଣିଷ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଲୁପ୍ତ ହେବାରେ ଲାଗିଛନ୍ତି । ତୃତୀୟତଃ ପରିବେଶ ସନ୍ତୁଳନ ଆଜି ନଷ୍ଟ ପ୍ରାୟ । ନା ଅଛି ପଶୁପକ୍ଷୀ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବାସସ୍ଥାନ, ନା ଅଛି ଜୈବ ସନ୍ତୁଳନ ସହରୀକରଣ ଏହାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ । ଚତୁର୍ଥରେ ମଣିଷ ଆଜି ନିଜର ସ୍ୱାର୍ଥ ଏବଂ ଆଶାକୁ ନୂତନ ରୂପ ଦେବାକୁ ଯାଇ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନକୁ କ୍ଷୟକରି ସେଠାରେ ଚାଷବାସ ଆରମ୍ଭ କରିଦେଲେଣି ।

ତେବେ ଆଜି ଏହା ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ଯେ ଯେଉଁମାନେ ଜୈବ ବିବିଧତା ନଷ୍ଟରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ କଣ ଏହାକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାରେ ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିବେ? ତେବେ ଦିବସ ପାଳନ କେବଳ ପାଳିତ ହୋଇ ସ୍ଲୋଗାନ ବାଜିରେ ନସରି ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ସମସ୍ତେ ଉପଲବ୍ଧି କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ ଏଥିପାଇଁ ସଚେତନ କରିଥିବା ସହିତ ଏବେ ବିଭିନ୍ନ ଚଳଚିତ୍ରରେ ଏହାକୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରାଯାଇଛି ।

ପରିବେଶ ବିବିଧତାକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ଏବେ ଆମର ପ୍ରଧାନ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ । ଉଦ୍ଭିଦ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଜେନେଟିକ ବିବିଧତା ସଂରକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ଅଟେ । ଏହା ପୃଥିବୀରେ ଜୀବନ ସହାୟତା ପ୍ରଣାଳୀର ସ୍ଥାୟୀ ଉପଯୋଗକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାରେ ଅଶେଷ ସହାୟକ ହେବ । ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦର ସଂରକ୍ଷଣ, ଆମର ସମୃଦ୍ଧ ପରିବେଶର ଜୈବବିବିଧତାର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଆମର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ କମ୍‌ କରିବାର ଏହି ବିଶ୍ୱ ପରିବେଶ ଦିବସରେ ଏକ ସଂକଳ୍ପ ନେବା, ଯାହା ଆଗାମୀଦିନରେ କୃଷିର ନିରନ୍ତର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ତଥା ଜୈବ ବିବିଧତାର ପୁନର୍ଗଠନ ହିଁ ବିକାଶ ପାଇଁ ଫଳପ୍ରଦହେବ ।

ଏତେ ସବୁ ବୁଝିସରିଲା ପରେ ଆସିବା ଆମେ ଆମ ବିଷୟବସ୍ତୁ କୁ ମାନେ ପରିବେଶ ପର୍ଯ୍ୟଟନ:-

ପରିବେଶ ବୁଝିବାରେ ଆଉ କୌଣସି ତ୍ରୁଟି ଥିବା ମତେ କାହିଁ ଲାଗୁନି , ଏବେ ବୁଝିବା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଅର୍ଥ କଣ , ପର୍ଯ୍ୟଟନ ହଉଛି ଏମିତି ଗୋଟେ ଜାଗା ଯୋଉଠି ମଣିଷ ନିଜର ବ୍ୟସ୍ତ ବହୁଳ ଜୀବନ ରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ସେହି ଜାଗା କୁ ଯାଇ କିଛି ଦିନ ରହି ନିଜ ମନ ରେ ଥିବା ଅସ୍ଥିରତା ରେ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣଛେଦ ପକେଇ ଥାଏ ସର୍ବୋପାରେ ମଣିଷ ଯେବେ ନିଜ ଠୁ ନିଜେ ହରିଯାଏ ସେତେବେଳ ଖୋଜିବୁଲେ ଶାନ୍ତି ଆଉ ସେ ଶାନ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରେ ଏ ପରିବେଶ ପର୍ଯ୍ୟଟନ। ଆଉ ସେହି ପରିବେଶ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ରେ ଓଡ଼ିଶା ହଉଛି ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ସେ ପରିବେଶ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଉପରେ କିଞ୍ଚିତ ଧାରଣା ତାର କିଛି ଉଦ୍ଧାରଣ ନେଇ :-

୧) ଚିଲିକା ହ୍ରଦ:-

ଚିଲିକା ଏକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ମୟୀ, ପ୍ରାକୃତିକ ଶୋଭାରଭଣ୍ଡାର,ମରାଳ ମାଳିନୀ, ନୀଳ ଜଳ ରାଶି କୁ ଧାରଣ କରିଥିବା, ହ୍ରଦ ଅଟେ।ସୁଦୀର୍ଘ ତାର ଶୋଭା ଅବର୍ଣନୀୟ ।ସେ କବି ର କବିତା ରେ ଆଣି ଥାଏ ମାଧୁର୍ଯ୍ୟତା ।ପ୍ରକୃତି ପ୍ରେମୀ ମାନଙ୍କୁ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ ।ଆଉ ବହୁ ଜୀବ ଜନ୍ତୁ ପଶୁ ପକ୍ଷୀ ମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ସ୍ଥଳ ।ତାର ସେହି ନୀଳ ଜଳ ରାଶି ରେ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଙ୍କର କିରଣ ପଡି ଏକ ଅପୂର୍ବ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ସୁଯୋଗ ଦେଇଥାଏ ।

ଇତିହାସ national institute of oceanography Goa ର ରିସର୍ଚ ଅନୁସାରେ ଆଜିକୁ ୨୦ ୦୦୦ବର୍ଷ ତଳେ ଚିଲିକା ସମୁଦ୍ର ଥିଲା । ମହାନଦୀ, ଭାର୍ଗଭି, ଦୟା ଆଦି ନଦୀ ଗୁଡିକ ରୁ ବହିଆସୁଥ‌ିବା ଜଳ ରାଶି ଏହି ଠାରେ ମିଶୁଥିଲା ।ନଦୀ ଜଳସହ ବ‌ହିଆସୁଥିବା ବାଲି ସବୁ ଏଠାରେ ଜମା ହୋଇ ରହି ରହି କାଳକ୍ରମେ ଏକବନ୍ଧ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା । ସମୁଦ୍ର ଓ ଚିଲିକା ମଝିରେ ଏପରି ଏକ ସୁଳଭାଗ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା ।ସମୁଦ୍ର ର ତରଙ୍ଗ ଏହି ବାଲା କୁ ଜମା ହବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା ।ଯାହାର ଫଳସ୍ବରୂପ ମାଲୁଦ ପରି ଟାପୁ ମାନ ମଧ୍ଯ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି ।ଭରତୀୟ ପୁରା ତତ୍ତ୍ବ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ଦେଇ ଥୂବା ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଚିଲିକା ଠାରେ ଶହ ଶହ ବର୍ଷ ତଳେ ଏକ ବନ୍ଦର ଥିଲା।ଚିଲିକା ଠାରୁ ମଣିଷ ହାତ ଖୋଦେଇ କିଛି ପଥର ମିଳିଥିଲା । ମାଣିକପାଟଣା ରେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ପଥର ମିଳିଥିଲା । ଯାହା ୪୦୦୦ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ପଥର ବୋଲି ଜଣା ପଡୁଥିଲା ।ଏହି ପରି କିଛି ପ୍ରମାଣ ରୁ ଚିଲିକା ରେ ବନ୍ଦର ଥିବାର ସୁଚନା ମିଳିଛି ।

ବର୍ତ୍ତମାନ ଚିଲିକା ର ଏରିଆ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଏଗାରଶହ ପଞ୍ଚଷଠି କିଲୋମିଟର ।ପ୍ରସ୍ଥ ଅଠର କିଲୋମିଟର । ଏହି ହ୍ରଦ ରେ ଜଳଜ ଉଦ୍ଭିଦ, ମାଛ, କଙ୍କଡା ଆଦି ଜୀବ ଓ ପକ୍ଷୀ ମାନଙ୍କ ର ବାସ ସ୍ଥାନ ।ଶୀତ ଋତୁ ରେ ଏଇ ଚିଲିକା ର ଜଳ ବାୟୁ ବିଦେଶୀ ପକ୍ଷୀ ମାନଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିଥାଏ ।ପକ୍ଷୀ ପ୍ରେମୀ ମାନେ ତ ଶୀତ ଋତୁ କୁ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଥାନ୍ତି ।ଉପରେ ହଜାର ହଜାର୍ ସଂଖ୍ୟକ ପକ୍ଷୀ ଉଡୁ ଥିବାର ଦେଖାଯାଏ ।ଆକାଶ ରେ ଉଡୁଥ‌ିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଜଳ ଭିତରେ ଥ‌ିବା ମାଛ କୁ ଲକ୍ଷ କରି ପକ୍ଷୀ ମାନେ ତଳକୁ ଆସି ମାଛକୁ ଥଣ୍ଡ ରେ ଧରି ନେଇ ଉପରକୁ ଉଠିବାର ଦୃଶ୍ୟ ବେଶ୍ ମନୋରମ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ପକ୍ଷୀ ମାନେ ଚିଲ୍ଲିକା ପାଖରେ ଥ‌ିବା ବଣ ଜଙ୍ଗଲର ଗଛ ମାନଙ୍କରେ ବସା ବାନ୍ଧି ରହିଥାନ୍ତି । ପୁଣି ଶୀତ ଋତୁ ସରିଗଲା ପରେଫେରିଯାଇଥାନ୍ତି ନିଜ ଦେଶକୁ।

୨) ଶିମିଳିପାଳ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ :-

ସବୁଜ ବନାନୀ ରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ପ୍ରକୃତି ମାଆ କୋଳ ର ଶୋଭା ମଣ୍ଡନ କରୁଛି ଓଡ଼ିଶା ର ମୟୁରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା ରେ ଅବସ୍ଥିତ ଶିମିଳିପାଳ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ। ଏହି ଅଭୟାରଣ୍ୟ କେବଳ ସବୁଜ ବନାନୀ ରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ତାହା ନୁହଁ ପାହାଡ଼ ଝରଣା ନଦୀ ଗୁଡିକ ତାର ପ୍ରାକୃତିକ ଶୋଭାରାଜି କୁ ଦ୍ବିଗୁଣିତ କରନ୍ତି।

ଏଠି ତରୁ ଲତା ରେ ଫୁଟୁଥିବା ପ୍ରତିଟି ଫୁଲ ବଦମାସ୍ ଭ୍ରମର ମାନଙ୍କ ତୃଷ୍ଣା ମେଣ୍ଟାନ୍ତି। ଏଠି ଏ ଡାଳରୁ ସେ ଡାଳକୁ ଉଡୁଥିବା ବିହଙ୍ଗ ମାନେ ପ୍ରେମ ପ୍ରଣୟ ର ଗୀତ ଗାଆନ୍ତି। ସେ ପ୍ରେମ ପ୍ରଣୟ ର ଗୀତ ଶୁଣି ଝରଣା ନାଚି ନାଚି ନଦୀ ହୋଇ ବହି ଯାଏ। ତାର ମଧୁର ସୁଗନ୍ଧି ଅମୃତ ଜଳ ପାନ କରି ଅରଣ୍ୟ ରେ ବସବାସ ଜୀବଜନ୍ତୁ ମାନେ ଆନନ୍ଦ ଲଭନ୍ତି କିନ୍ତୁ ସବୁବେଳେ ଏ ଆନନ୍ଦ ରହେନି।

ବେଳେ ବେଳେ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ ଅରଣ୍ୟ ରୋଦନ।

ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବେ ଜଙ୍ଗଲ ତ ଜଳେ କିନ୍ତୁ ଏ ବେଦରଦୀ ମଣିଷ ବି ତାର ନିହିତ ସ୍ବାର୍ଥ ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲି ଜନ୍ତୁ ଶିକାର କରେ ଆଉ ଜଙ୍ଗଲ ଜାଳେ। ଆପଣ ମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଗଣ ମାଧ୍ୟମ ରେ ପ୍ରକାଶିତ ଅନେକ ଗୁଡିଏ ଘଟଣା ଶୁଣିବାକୁ ଦେଖିବାକୁ ପାଇଥିବେ। ସେ ସବୁ ର ମୂକସାକ୍ଷୀ ଏ ଶିମିଳିପାଳ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ।

ଏହି ଅଭୟାରଣ୍ୟର ଆୟତନ ୮୪୫.୭୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର । ଏହା ମଧ୍ୟରେ ଜୋରନ୍ଦା ଓ ବରେହିପାଣି ଜଳପ୍ରପାତ ରହିଛି । ଶିମିଳିପାଳରେ ୯୯ଟି ମହାବଳ ବାଘ, ୪୩୨ଟି ବଣୁଆ ହାତୀ ଅଛନ୍ତି । ଏହାଛଡା ଶିମିଳିପାଳରେ ଗୟଳ (Indian Bison), ଚଉଶିଙ୍ଗା ହରିଣ ଆଉ ମଧ୍ୟ ଏକ ଅର୍କିଡାରିଅମ ଅଛି ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ।

ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିମିଳିପାଳ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ତଥା ଦେଶର ସର୍ବବୃହତ ବିଷୁବ ମଣ୍ଡଳୀୟ ଜଙ୍ଗଲ । ସମୁଦ୍ର ପତ୍ତନଠାରୁ ୧୧୬୫.୬ ମିଟର ଉଚ୍ଚରେ ଅବସ୍ଥିତ ମେଘାସନୀ ପର୍ବତ ଏହାର ଉଚ୍ଚତମ ଶୃଙ୍ଗ । ଏହି ପର୍ବତମାଳାର ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଉପତ୍ୟକା ମଧ୍ୟ ଦେଇ ବୁଢ଼ାବଳଙ୍ଗ, ଗଙ୍ଗାହାର, ସୋନ, ଦେଓ, ସଞ୍ଜ, ଖଇରୀ ଓ ହଣ୍ଡନ ଇତ୍ୟାତି ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ । ଏହିଠାରେ ରାସ୍ନାଜାତୀୟ ପ୍ରଭାବର ଉଦ୍ଭିଦର ପ୍ରଭାବ ଅଧିକ । ଓଡ଼ିଶାରେ ମିଳୁଥିବା ୧୨୮ ପ୍ରକାର ଅର୍କିଡ଼ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ଶିମିଳିପାଳରେ ୯୮ପ୍ରକାର ମିଳିଥାଏ । ଏହି ଜାଗାରେ ଦୁଇଟି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଧରଣର ଅର୍କିଡ଼ ମିଳିଥାଏ ଯାହା ପୃଥିବୀର ଅନ୍ୟକୌଣସିଠାରେ ମିଳେ ନାହିଁ, ଯଥା: ଏରିଆ ମେଘାସିନମ ଓ ବୁଲବୋ ଫାଇଲମ ପାଣିଗ୍ରାହୀନମ । ସେହିପରେ ଗୁଡ଼ୟେରା ଥାଇଲାଣ୍ଡ ପ୍ରଜାତି ଭାରତ ମଧ୍ୟରେ କେବଳ ଶିମିଳିପାଳରେ ମିଳିଥାଏ । ଶିମିଳିପାଳ ଅଭୟାରଣ୍ୟରେ ୧୦୧୫ ଜାତିର ଉଦ୍ଭିଦ, ୧୪୯ ଜାତିର ପ୍ରାଣୀ (୪୬ପ୍ରକାର ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପ୍ରାଣୀ, ୬୨ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀ, ୨୯ ପ୍ରକାର ସରୀସୃପ ଓ ୧୨ ପ୍ରକାର ଉଭୟଚର) ଦେଖାଯାନ୍ତି । ଏଠାରେ ଥିବ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ, ଜଙ୍ଗଲ ବିରାଡ଼ି, ବଳିଆ କୁକୁର ଓ ଗଧିଆ ଇତ୍ୟାଦି ମାଂସାଶୀ ଜୀବ ହାତୀ, ଗୟଳ, ସମ୍ବର, କୁଟୁରା, ହରିଣ, ଗୁରାଣ୍ଡି ଇତ୍ୟାଦି ତୃଣଭୋଜୀ ଜୀବ ଓ ବାରହା, ବଜ୍ରକାପ୍ତା, ଝିଙ୍କ, କଇଁଛ, ଅଜଗର ଏବଂ ମଗର ଜାତୀୟ କୁମ୍ଭୀର ରହିଛନ୍ତି । ଶିମିଳିପାଳକୁ ୨୭ ମଇ ୨୦୦୯ରେ ୟୁନେସ୍କୋ ତରଫରୁ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି ।

ଅଭୟାରଣ୍ୟରେ ବଣଭୋଜି, ମଦ୍ୟପାନ ଏବଂ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ବ୍ୟବହାରକୁ ନିଷେଧ କରାଯାଇଛି । ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ କେବଳ ନିରାମିଷ ରନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ନେଇ ଭିତରକୁ ଯାଇପାରିବେ ।

୩) ଭିତରକନିକା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ :-

ଭିତରକନିକା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଓଡ଼ିଶାର କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ଗୋଟିଏ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ । ୧୯୭୫ ମସିହାରେ ବନ୍ୟ ଜୀବ ଅଭୟାରଣ୍ୟ (୬୭୨ବର୍ଗ କି,ମି ) ଓ ୧୯୯୮ରେ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ (୧୪୫ ବର୍ଗ କି.ମି) ଘୋଷିତ ହେଲା । ୨୦୦୨ ମାସିହାରେରେ ଏହାକୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଆଦ୍ରର୍ଭୁମି ଘୋଷଣା ହୋଇଥିଲା ।

କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ରାଜନଗର ବନ୍ୟମଣ୍ଡଳୀ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଭିତରକନିକା ଓ ଗହୀରମଥା। ହେନ୍ତାଳ ବଣ, ଯାହା ବ୍ରାହ୍ମଣୀ, ବୈତରଣୀ ଓ ଧାମରା ନଦୀର ତ୍ରିକୋଣ ଭୂମିରେ ରହିଛି ୬୭୨ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟରର ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ। ଜୈବ ବିବିଧତାର ହଟ୍‌ସ୍ପଟ ଭାବେ ପରିଚିତ ଭିତରକନିକା ଉଦ୍ୟାନରେ ଦେଶର ୭୦ ପ୍ରତିଶତ ଲୁଣିପାଣି କୁମ୍ଭୀର ରହୁଥିବା ବେଳେ ମାଛରଙ୍କା, କାଠହଣା, ବଗ ଭଳି ୧୭୦ରୁ ଅଧିକ ପ୍ରକାରର ପକ୍ଷୀ ଆକର୍ଷଣର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ପାଲଟିଛନ୍ତି । ଯାହା ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିବା ସହ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାରସାମ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଛି।

ପ୍ରକୃତିର ଭୂସ୍ବର୍ଗ

ଭିତରକନିକା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ଥିବା ଜୈବ ବିବିଧତା ମଧ୍ୟରେ ୬୩ ପ୍ରକାର ଲୁଣି ହେନ୍ତାଳ ଗଛ, ୩୨୨ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀ (ମାଛରଙ୍କା, ଗେନ୍ଦାଖିଆ, ବଣି, ବଗ, କାଠହଣା) ସରୀସୃପ ଅହିରାଜ, ଅଜଗର, ଗୋଖର, ତମ୍ପ ସାପ, ଘଡ଼ିଆଳ କୁମ୍ଭୀର(୧୮୪୦ଟି), ସାମୁଦ୍ରିକ ଗୋଧି ଓ ସାପ, ଭେକଟି, ବାଳିଆ, ଚିତଳ, ଖଙ୍ଗା, ଈଲିଶି ମାଛ, କଙ୍କଡ଼ା, ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି ପ୍ରଚୁର ମିଳେ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ହରିଣ, ସମ୍ବର, ବାରହା, ହେଟା, ବିଲୁଆ, ବଣମଇଁଷି, ଗାଈ, କୁକୁଡ଼ା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଏହି ଉଦ୍ୟାନ ଲୁଣିପାଣିରେ ବଞ୍ଚୁଥିବା କୁମ୍ବୀର, ଭାରତୀୟ ଅଜଗର, କଳା ଆଇବିସ ଓ ଡାର୍ଟରମାନଙ୍କ ବାସସ୍ଥଳୀ । ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଅଲିଭ ରିଡ଼ଲେ ସାମୁଦ୍ରିକ କଇଁଛ ଗହୀର ମଥା ମୁହାଣରେ ଅଣ୍ଡା ଦେଇଥାନ୍ତି । ଏଠାରେ ଇରୱାଡି ଡଲ୍‌ଫିନ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳନ୍ତି ।

୪) ସାତକୋଷିଆ ବ୍ୟାଘ୍ର ଅଭୟାରଣ୍ୟ: -

ଇକୋ ଟୁରିଜିମ୍‌ରେ ଭଲ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ଟାଣିଛି ସାତକୋଶିଆ ଅଭୟାରଣ୍ୟ। ଶିମିଳିପାଳ ଅପେକ୍ଷା ସାତକୋଶିଆ ବ୍ୟାଘ୍ର ପ୍ରକଳ୍ପ ଦେଶ ତଥା ବିଦେଶ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କଠାରୁ ଭଲ ରୋଜଗାର ପାଇଛି। ଶିମିଳିପାଳ ତୁଳନାରେ ସାତକୋଶିଆ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ପ୍ରକୃତି ନିବାସରୁ ମୋଟ କୋଟିଏ ୧୦ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଅଧିକ ଆୟ କରିଛି। ସୂଚନା ମୁତାବକ, ଓଡ଼ିଶାର ଦୁଇ ବ୍ୟାଘ୍ର ପ୍ରକଳ୍ପ ହେଉଛି ଶିମିଳିପାଳ ଏବଂ ସାତକୋଶିଆ। ଯାହାକୁ ଜାତୀୟ ବ୍ୟାଘ୍ର ସଂରକ୍ଷଣ କର୍ତୃପକ୍ଷ(ଏନ୍‌ଟିସିଏ) ମହାବଳ ବାଘଙ୍କ ଆବାସ ସ୍ଥଳୀ ସ୍ବରୂପ ବ୍ୟାଘ୍ର ପ୍ରକଳ୍ପର ମାନ୍ୟତା ଦେଇଛି। ସାତକୋଶିଆରେ ମହାବଳ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ଶୂନ ହୋଇଯାଇଥିବା ବେଳେ ଶିମିଳିପାଳରେ ମହାବଳଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ରାଜ୍ୟକୁ ଗୌରବାନ୍ବିତ କରିଛି। ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଓଡ଼ିଶାର ମୋଟ୍ ୧୮ଟି ଜିଲ୍ଲାରେ ଇକୋ ଟୁରିଜିମ୍‌ର ବିକାଶ କରିଥିଲେ। ସହରୀ ଜୀବନରୁ ଟିକେ ଫୁର୍‌ସତ୍‌ ମିଳିଲେ, ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଯେମିତି ଜଙ୍ଗଲ ପରିବେଶ ଭିତରେ ସମୟ ଅତିବାହିତ କରିବେ, ସେଥିପାଇଁ ଯୋଜନା ଏ ପ୍ରକୃତି ନିବାସର ଯୋଜନା ସବୁ ହୋଇଥିଲା। ଏସବୁ ପ୍ରକୃତି ନିବାସ ପାଇଁ ଅନ୍‌ଲାଇନ୍‌ ବୁକିଂ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଥିଲା। ଦେଶ ତଥା ବିଦେଶର ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ ଅନ୍‌ଲାଇନ୍‌ ଜରିଆରେ ବୁକିଂ କରି ଏଠାରେ ରହିବା, ଖାଇବା ଏବଂ ବୁଲିବା ସୁବିଧା ସବୁ ଉପଲବ୍ଧ କରାଯାଇଛି। ଶିମିଳିପାଳ ତୁଳନାରେ ସାତକୋଶିଆ ଅଭୟାରଣ୍ୟର ପ୍ରକୃତି ନିବାସରୁ ମୋଟ 10 ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଆୟ ହୋଇଛି । ଏହାସହ ଅନଲାଇନ ବୁକିଂ ମାଧ୍ୟମରେ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ରାଜ୍ୟର ଦୁଇଟି ବାଘ ପ୍ରକଳ୍ପ ଯୋଜନାରେ ସାତକୋଶିଆ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପସନ୍ଦ ରହିଛି ।

୫)ଦେବ୍ରୀଗଡ଼ ଅଭୟାରଣ୍ୟ :-

ଦେବ୍ରୀଗଡ଼ ସଂରକ୍ଷିତ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ୩୫୪ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଅଟେ ।

ଅବସ୍ଥିତି ଓ ବିଶେଷତା

ହୀରାକୁଦ ଜଳ ଭଣ୍ଡାର ଏହାର ପୂର୍ବ ସୀମା ଅଟେ । ପ୍ରକୃତି ପ୍ରେମୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ମନୋରମ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ ଅଟେ । ଯଦିବା ଏହା ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସମ୍ବଲପୁର ଏବଂ ବୁର୍ଲା ଏହାର ନିକଟତମ ସହରମାନ ଅଟନ୍ତି (ଯଥାକ୍ରମେ ୪୦ତଥା ୧୫ କିଲୋମିଟର ଦୂରତା) । ହୀରାକୁଦ ଜଳଭଣ୍ଡାରର ଡାହାଣ ପଟ ଡାଇକ୍‍ର ଜିରୋ ପଏଣ୍ଟଠାରୁ ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ।

ଜୀବଜନ୍ତୁ

ଚୌଶିଂଗା ହରିଣ, ଭାରତୀୟ ଗୟଳ , ସମ୍ବର, କଲରା ପତ୍ରିଆ ବାଘ, ନୀଳ ଗାଈ ଆଦି ଅନେକ ପ୍ରଜାତିର ପଶୁ ତଥା ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ପକ୍ଷୀ ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି । ଏହା ନିକଟରେ ଥିବା ହିରାକୁଦ ଜଳରେ ବହୁତ ପ୍ରକାରର ବତକ, ହଂସ ଆସନ୍ତି । ଉଷାକୋଠୀ ଜଳପ୍ରପାତ ଏହି ଅଭୟରାଣ୍ୟରେ ଅଛି । ଜଙ୍ଗଲ ଭ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଏହି ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଛଟି ରାସ୍ତା ଅଛି ।

ପର୍ଯ୍ୟଟନ

ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ବନ ନିଗମ ତରଫରୁ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ସୁବିଧା ନିମନ୍ତେ ଏହି ଅଭୟରାଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଆବାସ ସ୍ଥଳୀ ସ୍ଥାପନା କରାଯାଇଅଛି । ସେଗୁଡିକ ହେଲା ଜଙ୍ଗଲ ବିଶ୍ରାମ ଗୃହ -ଦେଚୁଆଁ, ଜଂଗଲ ବିଶ୍ରାମ କୁଟୀର- ଧୋଡ୍ରୋକୁସୁମ , ପରିବେଶ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କୁଟୀର ତଥା ହଷ୍ଟେଲ - ବାରଖଣ୍ଡିଆ । ଏହି ବାରଖଣ୍ଡିଆରେ ଥିବା ଆବାସ ସ୍ଥଳୀରେ ଭୋଜନ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଇଥାଏ, ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଗୁଡିକରେ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କୁ ନିଜେ ରୋଷେଇ କରିବା ସୁବିଧା ଅଛି । ଏ ସବୁରେ ରହିବା ନିମନ୍ତେ ଡିଏଫ୍‍ଓ (DFO) ସମ୍ବଲପୁରଙ୍କଠାରୁ ଅନୁମତି ନେବାକୁ ହୋଇଥାଏ ।

ସଦା ଚିନ୍ତାଧାରା ବଦଳିବ, ଚାଲି ଚଳନ ବି

ବଦଳିବ ସମୟର କରାଳ ଚକ୍ରରେ

ପ୍ରକୃତି ନିୟମେ ସର୍ବେ ପରା ହୋଇଛେ ବନ୍ଧା,

ସଂସାର ଚାଲେ ତାହାର ନୀତିରେ ।।

ପ୍ରକୃତି ନିୟମକୁ ପାଳନ କରିଲେ ସିନା

ଶୀତଳ ସମୀର ଆସେ

ପ୍ରକୃତିକୁ ବାନ୍ଧିବାକୁ ଚେଷ୍ଟାରେ, ତାଣ୍ଡବ ଲୀଳା

ଭୋଗିବା, ଆସେ ସଭିଙ୍କ ଗବlକ୍ଷ ପାଶେ ।।

କାଳ ବୈଶାଖୀ ତାଣ୍ଡବର ନିନାଦରେ ଫଳ

ପୁଷ୍ପ ଓ ପତ୍ରଝଡା ହେଉଛି

ପ୍ରକୃତି ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର ଚେଷ୍ଟାରେ ଦେଖ

କିପରି ମଣିଷକୁ ଉପହାସ କରୁଛି ।।

ବିବେକବିହୀନ ଜ୍ଞାନର ଉପଯୋଗେ ଗଛ ହାଣି

ଦେଇ ଆମେ କିଣା ଅମ୍ଳଜାନ ଖୋଛୁଛେ

ଜରି ପଲିଥିନ୍ ରେ ଭର୍ତ୍ତି କିଣା ପାଣି ପିଇ ଏବେ

କେମିତି ବିନାଶ ଓ ଧ୍ୱଂସକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛେ ।।

ହସିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛେ କେମିତି ହସିବା ହସି

ତ ପାରୁନେ ଦୁଃଖଭରା ଜୀବନ ଆମର,

କେମିତି ଚାହିଁବା ସୁମନ ଗନ୍ଧ, ମିଳିବନି, ପୁରୁଣା ଶୁଦ୍ଧ

ବାତାବରଣର ଛବି ରହେ ଖାଲି ଆଖିରେ ଆମର ।।

ପ୍ରକୃତି ଶିବିର ଆଉ ପରିବେଶ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ରେ ଅନେକ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରହିଛି ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ସେ ବିଷୟର:-

ସହରୀ ସଭ୍ୟତାର ଚାକଚକ୍ୟରୁ ଟିକେ ଦୂରେଇ ଯାଇ ପ୍ରକୃତି କୋଳରେ ସମୟ ଅତିବାହିତ କରିବାକୁ ଲୋକମାନେ ଏବେ ବିଶେଷ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କରୁଛନ୍ତି। ଲୋକଙ୍କ ଏହି ଭ୍ରମଣ ଆଗ୍ରହକୁ ମେଣ୍ଟାଇବା ପାଇଁ ‘ପ୍ରକୃତି ଶିବିର’(ନେଚର୍‌ କ୍ୟାମ୍ପ୍‌) ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ମାଧ୍ୟମ ପାଲଟିଛି। ବନ ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ ଓଡ଼ିଶାର ୧୮ଟି ଜିଲ୍ଲାରେ ଏବେ ୪୭ଟି ନେଚର କ୍ୟାମ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହୋଇଛି। ଆଗକୁ ଏହି ତାଲିକାରେ ଆଉ ୬ଟି ନାମ ଯୋଡ଼ି ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ଫୁଲବାଣୀ ସିରିକା ଇକୋ ପାର୍କ, ବଲଙ୍ଗୀର ଭିମଡୁଙ୍ଗୁରୀ, କଳାହାଣ୍ଡି ଫୁଲରୀଝରଣା ଜଳପ୍ରପାତ, ରବନ୍ଧର, ଢେଙ୍କାନାଳ ଚକୁରିଆ ଘାଟ ଏବଂ ବୌଦ୍ଧ ଡମ୍ବୁରଗଡ଼।

ରାଜ୍ୟରେ ଗତ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ହେଲା ‘ପ୍ରକୃତି ଶିବିର’ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ସବୁଜିମାଭରା ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶ‌ ତଥା ଗ୍ରାମ୍ୟ ଜୀବନର ଅନୁଭୂତି ସାଉଁଟୁଛନ୍ତି। ଓଡ଼ିଶା ସମେତ ରାଜ୍ୟ ତଥା ଦେଶ ବାହାରୁ ଅନେକ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଏହି ସ୍ଥାନ ପରିଭ୍ରମଣ କରି ପ୍ରକୃତିର ଭରପୂର ମଜା ଉଠାଉଛନ୍ତି। ପ୍ରତିବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ସଂଖାରେ ବୃଦ୍ଧି ଘଟୁଛି। କରୋନା ମହାମାରୀ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଶିଳ୍ପ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିବାବେଳେ ପ୍ରକୃତି ଶିବିର ଉପରେ‌ କୌଣସି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିନଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି। ଏହି ଶିବିରଗୁଡ଼ିକ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବୁଲିବାର ମଜା ଦେବା ସହ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଜୀବିକା ଯୋଗାଇ ଦେଇଛି। ସ୍ଥାନୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ କିଛି ଲୋକଙ୍କୁ ନେଇ ଗୋଷ୍ଠୀ ଗଠନ କରାଯାଇଛି। ‌ସେମାନେ ଏହାର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣା ଏବଂ ପରିଚାଳନା କରୁଛନ୍ତି।

ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ୪୭ଟି ପ୍ରକୃତି ଶିବିରରେ ୩୭୨ କୋଠରୀ ଥିବାବେଳେ ୭୮୧ ଲୋକଙ୍କ ରହଣୀ ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ପ୍ରାକୃତିକ ସବୁଜିମା ସହିତ ବୋଟିଂ, ଜଙ୍ଗଲ ସଫାରୀ, ଟ୍ରେକିଂ, ସାଇକେଲିଂ, ସ୍ପୋ‌ଷ୍ଟର୍ସ, ବାଡିଂ, ଜଙ୍ଗଲୀ ଜୀବଜନ୍ତୁ, ଷ୍ଟାର ଗେଜିଂ, ଲୋକନୃତ୍ୟ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଭ୍ରମଣ, ଆଦିବାସୀ ଭ୍ରମଣ, ଝରଣା, ଫାର୍ମ ହାଉସର ମଜା ନେଇପାରିବେ। ସେହିଭଳି ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ୧୨ଟି ସ୍ଥାନରେ ନୌକାବିହାର ସୁବିଧା ରହିଛି। ଚନ୍ଦକା ଡେରାସ, ହୀରାକୁଦ, ସା‌ତକୋଶିଆ ଆଦି ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ସୁବିଧା ରହିଛି। ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରାତ୍ରିରହଣୀ, ଖାଦ୍ୟପେୟ, ଆମୋଦପ୍ରମୋଦର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। ଶାଳୁଆପଲ୍ଲୀ ପ୍ରକୃତି ଶିବିରରେ ଗୋଟିଏ ଦିନ ପାଇଁ ସର୍ବନିମ୍ନ ୨୪୭୬ଟଙ୍କା ଥିବାବେଳେ ଶିମିଳିପାଳରେ ସର୍ବାଧିକ ୭୪୨୮ଟଙ୍କା ରହିଛି। ସେହିଭଳି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନ ମାନଙ୍କରେ ପୃଥକ ପୃଥକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।

ଏହି ସବୁ ଶିବିରକୁ ପରିଚାଳନା କରିବା ପାଇଁ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କୁ ନେଇ ‘ଇକୋ ଟୁରିଜିମ୍‌ ଡେଭଲପମେଣ୍ଟ୍‌ କମିଟି’ ଗଠନ କରାଯାଇଛି। ୪୭ ଶିବିରରେ ୬୩୨ ଜଣ ଗୋଷ୍ଠୀ ସଦସ୍ୟ କାମ କରୁଛନ୍ତି। ପ୍ରତିବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟାରେ ବୃଦ୍ଧି ଘଟୁଛି। ୨୦୧୬ରୁ ୨୦୨୨ ଭିତରେ ୧ଲକ୍ଷ ୬୦ହଜାର ୬୫୩ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଆସିଥିବା ବେଳେ ୨୫କୋଟି ୭୫ଲକ୍ଷ ୨୭ହଜାର ଟଙ୍କା ଆୟ ହୋଇଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି। ସେହିଭଳି ଏହି ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ଗୁଡ଼ିକରେ ସରକାର ତାଙ୍କ ବଜେଟ୍‌ରେ ପାଖାପାଖି ୫୪କୋଟି ଟଙ୍କା ଏଥିପାଇଁ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଛନ୍ତି। ଏଥିରୁ ଆଦାୟ ହେଉଥିବା ଅର୍ଥରୁ ୩୫ପ୍ରତିଶତ ଅର୍ଥ କାମ କରୁଥିବା ଗୋଷ୍ଠୀ ସଦସ୍ୟ ପାରିଶ୍ରମିକ ବାବଦରେ ନେଉଥିବାବେଳେ ୨୫ପ୍ରତିଶତ ଅର୍ଥ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟପେୟ, ବିଜୁଳି ବିଲ୍‌ ଆଦି ପୈଠରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ହେଉଛି। ସେହିଭଳି ଭିତ୍ତିଭୂମିର ବିକାଶ କରିବା ପାଇଁ ୧୦ପ୍ରତିଶତ ଅର୍ଥ ବ୍ୟୟ କରା ଯାଉଥିବାବେଳେ ଗ୍ରାମ୍ୟ ପରିବେଶର ଭିତ୍ତିଭୂମି କରିବା ପାଇଁ ୧୦ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ସରକାରଙ୍କ ଟିକସ ବାବଦକୁ ୧୦ ପ୍ରତିଶତ ଦିଆଯାଉଛି।

ସେହିଭଳି ଏହି ସ୍ଥାନ ଗୁଡ଼ିକୁ ବିଶେଷକରି ସର୍ବାଧିକ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରୁ ଆସୁଛନ୍ତି। ଓଡ଼ିଶାରୁ ୧୦ ପ୍ରତିଶତ ଲୋକ ଯାଉଥିବାବେଳେ ବିଦେଶୀ ୧୦ ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରୁ ପ୍ରାୟ ୮୦ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ଶିବିର ଗୁଡ଼ିକର ଭରପୂର ମଜା ଉଠାଉଛନ୍ତି। ବର୍ଷା ଶୀତ ଏବଂ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ସବୁ ସମୟରେ ଏହାର ଚାହିଦା ରହୁଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି।

(*ଓଡ଼ିଶାରେ ପରିବେଶ ପର୍ଯ୍ୟଟନ | Eco Tourism in Odisha*)

...

(ଓଡ଼ିଶାରେ ପରିବେଶ ପର୍ଯ୍ୟଟନ | Eco Tourism in Odisha)